Od czego zależy efektywność uczenia?

Są trzy powody by się uczyć. Uczymy się aby:
1. Nabyć wiedzę i umiejętności w konkretnej dziedzinie oraz dowiedzieć się, jak można to zrobić szybciej, lepiej i łatwiej.
2. Rozwinąć ogólną umiejętność myślenia - jak stosować te same lub pokrewne koncepcje w różnych dziedzinach.
3. Rozwijać indywidualne umiejętności i postawy, tak aby można je było zastosować we wszystkim co robimy.

Każdy ma swoją ulubioną metodę nauki. Jedni wolą uczyć się sami, innym łatwiej robić to w grupie. Są wśród nas wzrokowcy, którzy najlepiej przyswajają wiedzę oglądając rysunki i wykresy. Inni wolą słuchać. Jeszcze inni uczą się przez dotyk albo wykonując ruchy (uczniowie kinestetyczni). Są osoby preferujące słowo drukowane, którym najwięcej daje czytanie książek, a także takie, które najlepiej przyswajają wiedzę w trakcie interakcji z innymi ludźmi. Oczywiście, niemożliwe jest dostosowanie technik nauczania do indywidualnych potrzeb dosłownie każdego ucznia. Można jednak za pomocą testów określić indywidualny styl przyswajania wiedzy wszystkich dzieci, po czym obrać odpowiednie techniki do głównych stylów występujących klasie, w szkole.
Najlepsze systemy nauki są proste, a przy tym dostarczają dobrej zabawy. Ich istota polega na zachęceniu do wykorzystywania wszystkich rodzajów inteligencji i wszystkich zmysłów abyśmy znacznie szybciej się uczyli - poprzez muzykę, rytm, rymy, obrazy, dotyk, uczucie i działanie. Są podobne do tych, dzięki którym zdobywaliśmy wiedzę o świecie gdy byliśmy dziećmi.
Uczymy się:
- 10% z tego co czytamy,
- 20% z tego co słyszymy,
- 30% z tego co widzimy,
- 50% z tego co widzimy i słyszymy,
- 70% z tego co mówimy,
- 90% z tego co mówimy i robimy.

Każdy z nas posiada kilka ośrodków inteligencji. Dwa z nich są wysoko cenione w tradycyjnej edukacji
- jeden z nich to inteligencja językowa - jest to umiejętność czytania, pisania, i porozumiewania się za pomocą słów. Jest w wysokim stopniu rozwinięta u pisarzy, poetów, mówców.
- Drugi typ to inteligencja logiczna lub matematyczna - nasza umiejętność rozumowania oraz liczenia. Najlepiej rozwinięta u naukowców, matematyków, prawników, sędziów.

Większość tradycyjnych testów na inteligencję bierze pod uwagę te dwie dziedziny, a szkolnictwo na całym świecie skupia się na kształceniu umiejętności z tego zakresu. Występuje jeszcze pięć innych rodzajów inteligencji:
- muzyczna - szczególnie rozwinięta u kompozytorów, dyrygentów, muzyków.
- Przestrzenna i wizualna - wykorzystują ja architekci, rzeźbiarze, malarze, nawigatorzy i piloci.
- Kinestetyczna - lub fizyczna, motoryczna- rozwinięta w dużym stopniu u sportowców, tancerzy, gimnastyków, prawdopodobnie także u chirurgów.
- Interpersonalna - umiejętność nawiązywania kontaktów z innymi ludźmi, widoczna u handlowców, negocjatorów, oraz osób, które motywują innych.
- Introspektywna - umiejętność wejrzenia w siebie, poznania siebie. Wiąże się u niektórych ludzi z wielką intuicją.

Według naukowców ludzi można podzielić na co najmniej trzy grupy, jeśli chodzi o preferowany przez nich styl uczenia się:
1. Uczniowie kinestetyczno - dotykowi najlepiej przyswajają wiedzę, gdy są w coś zaangażowani, poruszają się, doświadczają na sobie, eksperymentują.
2. Wzrokowcy najlepiej się uczą, gdy widza obraz tego co mają sobie przyswoić. Niewielki odsetek w tej grupie stanowią osoby nastawione na słowo drukowane, które uczą się głównie przez czytanie.
3. Uczniowie preferujący styl słuchowy wolą naukę poprzez dźwięk - muzykę i mowę.
Na podstawie badań stwierdzono, że większość uczniów szkół podstawowych i średnich najlepiej przyswaja wiedzę, gdy jest zaangażowana w dany proces i może się poruszać. Natomiast większość dorosłych woli naukę wzrokową. Najlepiej i najszybciej przyswajamy wiedzę, mogąc jednocześnie wykorzystywać kilka zdolności naszego mózgu.

Jak rozpoznać styl uczenia się po mowie ciała:
Uczeń wzrokowy zazwyczaj siedzi wyprostowany i wodzi oczami za prowadzącym zajęcia.
Uczeń słuchowy często cicho powtarza sobie słowa wypowiadane przez prowadzącego lub energicznie kiwa potakująco głową. Kiedy próbuje przypomnieć sobie potrzebną wiadomość, to jakby "odsłuchuje w głowie nagranie", w związku z czym może wpatrywać się niewidzącym wzrokiem w przestrzeń.
Uczeń kinestetyczny, słuchając, zazwyczaj swobodnie rozkłada się na krześle.
Uczeń dotykowy lubi podczas słuchania bawić się różnymi przedmiotami: włączać i wyłączać długopis, przekładać kartki lub podrzucać piłeczkę.

Pracując z dziećmi warto pamiętać, że dzieci uczą się tego, czego doświadczają.
- Dziecko krytykowane uczy się potępiać.
- Dziecko otoczone wrogością uczy się agresji.
- Dziecko zachęcane uczy się wiary w siebie
- Dziecko darzone uznaniem uczy się, że dobrze mieć cel.......
- Dziecko żyjące w strachu uczy się lękliwości
- Dziecko wyśmiewane uczy się nieśmiałości
- Dziecko zawstydzane uczy się poczucia winy
- Dziecko otoczone wyrozumiałością uczy się cierpliwości
- Dziecko akceptowane uczy się kochać
- Dziecko darzone uznaniem uczy się, że dobrze mieć cel
- Dziecko traktowane uczciwie uczy się prawdy i sprawiedliwości.

W grupie czynników wpływających na proces uczenia się ogromne znaczenie ma inteligencja emocjonalna. Bardzo duży wpływ na nasze funkcjonowanie wywierają również uczucia i myśli. Sposób naszego myślenia - pozytywny lub negatywny - może w znacznym stopniu wpływać na to, jak mózg przetwarza, magazynuje i przywołuje informacje, a więc na naszą zdolność uczenia się. Stan psychiczny, podobnie jak pożywienie, reguluje wydzielanie 70 neuroprzekaźników. Na przykład gdy jesteśmy w dobrym nastroju, mózg produkuje endorfiny, czyli związki działające jak naturalne środki uspokajające. One z kolei pobudzają powstawanie acetylocholiny, podstawowego neuroprzekaźnika powodującego utrwalanie nowych informacji w różnych częściach mózgu.

Obecnie większość pedagogów podkreśla potrzebę przywrócenia w procesie nauczania radosnego poczucia zabawy, które towarzyszy zdobywaniu wiedzy we wczesnym dzieciństwie. Również dowcip i humor doskonale wspomagają przyswajanie wiedzy. Łączenie nauki z żartami, wspólne wymyślanie gier, które pomogą utrwalić główne zagadnienia, mogą to być zupełnie proste quizy.

Tomasz Edison opatentował 1093 wynalazki i zelektryfikował świat. Powiedział o sobie: "Nie przepracowałem ani jednego dnia w swoim życiu. Wszystko co robiłem to była przyjemność".

Światowy pionier nowych metod nauczania Charles Schmid z San Francisco uznał, że muzyka stwarzająca odpowiedni nastrój jest jednym z najważniejszych czynników pozwalających uzyskać co najmniej pięciokrotnie szybsze tempo nauki. Dotyczy to wszystkich poziomów kształcenia - od przedszkola do organizowanych przez firmy szkoleń na temat technologii informatycznej.
Jeden z czołowych instruktorów nowych metod nauczania, twierdzi, że nie da się przecenić znaczenia dobrze zaprojektowanych, kolorowych plakatów. Stanowią one tzw. bodziec peryferyjny, a ich stała obecność sprawia, że zawarta w nich treść utrwala się w naszej pamięci nawet jeśli wcale o nich nie myślimy.

Eric Jensen autor Super Teaching i założyciel SuperCamp uważa, że na naukę wpływają dwa podstawowe czynniki - stan i strategia. Niewątpliwie dodać trzeba też trzeci którym jest przedmiot zajęć. Stan oznacza stworzenie nastroju sprzyjającego nauce. Strategia to styl lub metoda przedstawienia materiału. Treść to temat. Najważniejszy a najmniej doceniany czynnik to stan ducha i umysłu. Zanim możliwa będzie prawdziwa nauka, musi otworzyć się odpowiednia "furtka" a ma ona naturę emocjonalną. Dopiero wówczas nasz umysł znajdzie się w stanie pełnej gotowości i chłonności. Coraz większa liczba nauczycieli korzysta z muzyki, by stworzyć odpowiedni nastrój przy wejściu uczniów do klasy, starając się aby ogólna atmosfera była serdeczna.

Muzyka zmniejsza stres, łagodzi strach, dodaje energii i poprawia pamięć. Łozanow (bułgarski psychiatra i pedagog) odkrył, że muzyka barokowa pozwala zharmonizować funkcjonowanie ciała i umysłu by osiągnąć optymalny stan sprzyjający nauce. Dzięki zastosowaniu swych badań w praktyce osiągnął zdumiewające rezultaty w nauce języków obcych.

Łozanow twierdzi, że w nauce przeszkadzają trzy główne bariery: krytczno - logiczna (szkoła jest trudna, to jak nauka może być zabawna i łatwa), intuicyjno - emocjonalna (Jestem głupi nie będę mógł więc tego zrobić), krytyczno - moralna (nauka to ciężka praca lepiej się nie wychylać.). Trzeba zrozumieć z jakim nastawieniem uczeń przychodzi.

Nauczyciel powinien starać się nakłonić swoich uczniów, by sami wyznaczali sobie cele i sami planowali swoją przyszłość. Jeśli będą wiedzieli do czego naprawdę dążą, to łatwiej im będzie skupić się na drodze, która ku temu prowadzi. Z badań wynika, że ludzie zazwyczaj osiągają więcej, niż zaplanowali, o ile pozostawi im się swobodę ustalania celów. Duże znaczenie ma sposób rozpoczynania zajęć, gdyż wielu uczniów mających kłopoty z nauką bardzo się denerwuje słysząc: "Dziś nauczycie się tego i tego". Zamiast takiego wstępu nauczyciel może zachęcić uczniów do wytyczania własnych celów i określania, jaki rezultat chcą osiągnąć dzięki danej lekcji.

Bardzo pomocna w nauczaniu jest wizualizacja. Jeżeli nauczyciel mówi do uczniów: "Tylko nie zapomnijcie się nauczyć, bo inaczej źle napiszecie sprawdzian" - jest to wzmocnienie negatywne, które mogą mieć działanie destruktywne. Zamiast tego można zachęcić uczniów do szczegółowego wyobrażenia sobie, jak w przyszłości wykorzystają świeżo zdobytą wiedzę. Drugi sposób to podanie im jakiejś pozytywnej myśli wymagającej przejrzenia podręcznika w poszukiwaniu konkretnych odpowiedzi, które będą mogli wykorzystywać w przyszłości.

Najcenniejsze w uczeniu jest pozytywne nastawienie oraz właściwe powiązania.
Prezentacja tematu musi być prowadzona z pozytywnym nastawieniem. Starajmy się utrzymać uczestników w przekonaniu, że zajęcia są po prostu dobrą zabawą. Należy powstrzymać się od komentarzy w rodzaju: "No to koniec przerwy, czas wrócić do ciężkiej pracy". Jedną z metod zaangażowania uczestników jest rzucanie miękkiej kolorowej piłki do ochotników, którzy podają znaną już im informacje związaną z tematem zajęć. Jednocześnie nanoszą podawane punkty na wcześniej przygotowane Mapy Skojarzeń. Pozwala to uczestnikom uświadomić sobie, czego pragną się dowiedzieć, a następnie posuwać się naprzód od tego co już wiedzą - a zazwyczaj okazuje się, że wiedzą sporo.

Siła sugestii ma w nauce pierwszorzędne znaczenie: każdy z nas radzi sobie najlepiej, kiedy wierzy, że potrafi coś zrobić, a przegrywa, gdy spodziewa się porażki. Dzieci o wiele łatwiej uczą się w przychylnej, pozytywnej atmosferze, gdy nauczyciel podkreśla jak łatwe są zadania stojące przed nimi.

Aby nauczyć się czegoś szybko i efektywnie, trzeba to zobaczyć, usłyszeć i poczuć. Człowiek w dowolnym wieku, który pragnie przez całe życie wzbogacać swoją wiedzę, będzie uczył się szybciej i łatwiej jeżeli nauczyciel zadba o jednoczesne spełnienie wszystkich poniższych warunków:
1. Właściwy stan ducha.
2. Sposób prezentacji tematu, który angażuje wszystkie zmysły i jest jednocześnie odprężający, zabawny, zróżnicowany, stymulujący i utrzymany w szybkim tempie.
3. Twórcze i krytyczne myślenie, które pomoże w "wewnętrznym przetwarzaniu" informacji.
4. Aktywizowanie dostępu do zapamiętanego materiału za pomocą gier, skeczy i zabaw oraz praktycznego działania.
5. Praktyczne zastosowania i powiązania zdobytej wiedzy.
6. Regularne sesje powtórkowe i oceniające, a przy okazji świętowanie osiągnięć w nauce.

LITERATURA:
Gordon Dryden, Jannette Vos, "Rewolucja w uczeniu".

Opracowanie: Beata Mordal
Anita Nożownik

Wyświetleń: 1849