AWANS INFORMACJE Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Piotr Skubiński
Lekcja wychowawcza, Artykuły

Jak się uczymy?

- n +

Jak się uczymy?

Niejednokrotnie zastanawiamy się, dlaczego nie pamiętamy nazwiska naszej koleżanki z pracy lub nie możemy powtórzyć naszego numeru NIP podczas wizyty na stacji benzynowej albo przeciwnie zachodzimy w głowę jak to możliwe, że dokładnie pamiętamy rymowankę albo wiersz, których nauczyliśmy się jeszcze w przedszkolu. Za to wszystko odpowiedzialna jest nasza pamięć.

Niniejszy artykuł jest dla tych wszystkich, którzy w swoim życiu prywatnym lub zawodowym mają do czynienia z przyswajaniem oraz przetwarzaniem informacji, czyli w zasadzie dla każdego. Opisane są w nim zjawiska uczenia się, zapamiętywania i zapominania. Wiedza na temat procesu uczenia się i warunków, w jakich zachodzi pozwala na przyspieszenie i zwiększenie efektywności tegoż uczenia oraz na skuteczne rozwiązywania związanych z nim problemów.

Uczenie się to złożony proces, który prowadzi do względnie trwałej zmiany zachowania powstałej w wyniku uprzedniego doświadczenia. Za uczenie się, a w szczególności za jakość i ilość przyswajanych informacji, odpowiedzialny jest nasz mózg, Naukowcy twierdzą, że możliwości naszego mózgu w zakresie zapamiętywania są nieograniczone. I mają rację. O jego potencjale niech świadczą przykłady ze starożytności. Lucjusz Scypion pamiętał nazwiska wszystkich mieszkańców Rzymu, a Senece wystarczyło tylko raz usłyszeć dwa tysiące słów, aby je zapamiętać i dokładnie powtórzyć.

Tempo uczenia się zależy, oprócz wrodzonych predyspozycji, również od szeregu innych czynników. Pragnę przybliżyć uwarunkowania procesu uczenia się poprzez prezentację czynników mających wpływ na jego przebieg. Po pierwsze, zdolność uczenia się nie jest stała przez całe nasze życie. Jest ona zależna od wieku. Zdolność ta wzrasta od momentu urodzenia do wieku dwudziestu kilku lat, a osiągnięty wówczas poziom tej zdolności utrzymuje się przez jakiś czas bez zmian, aby następnie obniżać się systematycznie.

Po drugie, umiejętność uczenia się jest ściśle powiązana z naszą wiedzą i doświadczeniem. Za każdym razem, gdy uczymy się czegoś nowego nieznana informacja jest analizowana i dołączana w kontekście wiedzy i schematów myślenia już posiadanych i ukształtowanych. Im więcej posiadamy wiadomości o otaczającym nas świecie, rozmaitych zjawiskach i ich właściwościach, tym precyzyjniej opiszemy nowe informacje i tym samym lepiej zespolimy je z istniejącym już systemem naszej wiedzy, na przykład poprzez skojarzenia. W konsekwencji te nowo skojarzone informacje będą znacznie lepiej przechowywanie w pamięci w porównaniu z informacjami izolowanymi.

Ponadto, badania naukowe pozwoliły na stwierdzenie ścisłej zależności między poziomem inteligencji a efektami uczenia się. Osoby o wyższym ilorazie inteligencji lepiej przyswajają materiał w sposób logiczny, nie mechaniczny, a tym samym lepiej się uczą i zdobywają lepsze wyniki i oceny w szkole i na studiach.

Kolejnym czynnikiem będącym w ścisłej zależności z procesem przyswajania nowych informacji jest koncentracja uwagi. Podczas uczenia się niezmiernie ważną rzeczą jest koncentrowanie się na przedmiocie i pomijanie bodźców zewnętrznych, które mogą zakłócić ten proces. Za efektywne uczenie się, odpowiada zatem uwaga, która podobnie jak inne zdolności poznawcze może być skutecznie ćwiczona. Podczas treningu uwagi ćwiczona jest umiejętność radzenia sobie z dystraktorami, czyli bodźcami utrudniającymi uczenie się.

W procesie efektywnego uczenia się niebagatelną rolę ogrywa także motywacja, gdyż znacznie łatwiej i lepiej zapamiętujemy te informacje, które chcemy zapamiętać, aczkolwiek jej rola bywa czasem negatywna. Motywacja zbyt silna zamiast podwyższyć poziom aktywności organizmu, dezorganizuje podejmowane działania. Istnieje dwojakiego rodzaju motywacja - wewnętrzna, pochodząca od nas samych (nasze zainteresowania, cele, dążenia, plany) oraz zewnętrzna, która ma swe źródło w otaczającym nas świecie. Spośród tych dwóch typów motywacji ten pierwszy jest znacznie efektywniejszy i prowadzi do skuteczniejszego zapamiętywania.

Innym niezwykle ważnym czynnikiem oddziaływującym na proces uczenia się ma także kwestia właściwego dotlenienia mózgu, który w bezpośredni sposób odpowiada za naszą wydolność intelektualną, w tym za zapamiętywanie. Dlatego należy wspomóc działanie naszego mózgu poprzez właściwe jego dotlenienie, aby uzyskać optymalne efekty podczas nauki. W tym celu powinno się często wietrzyć pomieszczenie, w którym się uczymy. Wskazane jest także systematyczne dostarczanie naszemu mózgowi tlenu na przykład przez uprawianie sportów na świeżym powietrzu lub codzienny spacer.

Niemniej istotnym elementem prowadzącym do sukcesu w procesie efektywnego uczenia wydaje się jednak znajomość technik zapamiętywania, nazywanymi również strategiami przyswajania informacji lub mnemotechnikami. Są to złożone sposoby organizacji informacji w pamięci przy użyciu m.in. wyobraźni, skojarzeń, wizualizacji i map myślowych. Poznane metody zapamiętywania informacji, a w szczególności wykorzystanie swej wyobraźni do ich skojarzenia z wiedzą już nabytą prowadzi do efektywniejszego uczenia się. Im bardziej niezwykłe, absurdalne skojarzenie i dodatkowo powiązane z osobą zapamiętującą, a przez to nacechowane silnym ładunkiem emocjonalnym, tym jego efektywność większa.

Systematyczne powtarzanie zajmuje niezmiernie ważne miejsce w procesie uczenia się. Podczas powtarzania wzmacniamy powstałe uprzednio połączenia między neuronami. Im więcej będziemy ćwiczyć, tym dłużej będziemy pamiętać dany materiał. Ponadto należy pamiętać o tym, aby zagadnieniom trudniejszym, bardziej złożonym poświęcić znanie więcej czasu.

Należy być również świadomym istnienia zjawiska zapominania, który nierozerwalnie łączy się z uczeniem. Gdy uczymy się czegoś nowego najwięcej zapominamy tuż po samej nauce, po czym tempo utraty przyswojonego materiału stopniowo maleje. Dlatego bardzo ważną sprawą jest odbycie sesji powtórkowej zaraz po nauce, po 5 - 10 minutach, a potem w odpowiednim cyklu, po 24 h, następnie po 1 tygodniu, 1 miesiącu, a w końcu po 6 miesiącach. W ten sposób minimalizujemy skutki procesu zapominania.

Ostatnim zagadnieniem mającym wpływ na zwiększenie skuteczności uczenia się jest rozpoznanie własnego stylu uczenia się. Inaczej uczy się słuchowiec (dominacja bodźców słuchowych), inaczej wzrokowiec (dominacja bodźców wzrokowych), a zupełnie inaczej kinestetyk (dominacja bodźców ruchowych). Właściwe rozpoznanie indywidualnego sposobu uczenia się w dużej mierze zadecyduje o efektywności uczenia się.

Uczenie się jest złożonym procesem, który towarzyszy nam od urodzenia i decyduje w dużym stopniu o naszych sukcesach praktycznie we wszystkich dziedzinach życia. Dlatego wiedza o sposobach zwiększenia efektywności uczenia się i czynnikach mających wpływ na jego przebieg powinna być przekazywana uczniom od najmłodszych już lat, obok wiadomości z literatury, chemii czy matematyki. Zagwarantuje to z pewnością szybsze przyswajanie wiadomości przez uczniów, a przez to zwiększy ich satysfakcję i sprawi, że nauka stanie się dla nich przyjemnością, a w dalszej perspektywie przyczyni się do ich lepszego funkcjonowania w społeczeństwie.

BIBLIOGRAFIA

1. Brześkiewicz Z. 1995. Superpamięć, Agencja Wydawnicza Comes
2. Kurcz I. 1995. Pamięć, uczenie się, język [w] Tomaszewski T. (red.) Psychologia ogólna, PWN
3. Lindsay P. H., Norman D. A. 1991. Procesy przetwarzania informacji u człowieka, PWN
4. Lorayne H. 1995. Sekrety superpamięci, Ravi
5. Smith, N. and M. McCarthy (eds.). 1997.Vocabulary: Description, Acquisition and Pedagogy. CUP
6. Włodarski Z. 1989. Psychologia uczenia się, PWN
7. Wortman C.B. Loftus, E.F. 1988. Psychology, Alfred A. Knopf, INC.,

Opracowanie: Piotr Skubiński

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 2837


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 5.5



Ilość głosów: 4

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.