W kręgu przeciwności - bohaterowie "Zemsty": Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek

Konspekt do lekcji w klasie I gimnazjum (2godz.)

Cele:
- uczeń potrafi analizować dzieło filmowe, oceniać grę aktorską i wykorzystać analizę sposobu kreacji aktorskiej do charakterystyki postaci
- uczeń charakteryzuje i przedstawia postacie literackie
- uczeń pracuje z komputerem, wyszukuje informacje na zadany temat
- uczeń rozwiązuje problemy w twórczy sposób, daje propozycje rozwiązania sporu
- uczeń potrafi ocenić postacie literackie

Metody: audiowizualna (fr. filmu), praca z tekstem literackim, trójkąt decyzyjny, praca z Internetem.

Formy: praca indywidualna, zbiorowa, grupowa.

Środki: kaseta wideo, dyskietka, encyklopedia mulimedialna, plakaty z wykresem trójkąta decyzyjnego, flamastry, tekst literacki "Zemsty".

Przebieg lekcji:

1. Nawiązanie do lekcji:
Obejrzenie fragmentu filmu A. Wajdy pt. "Zemsta" - scena bójki przy murze granicznym, który Rejent nakazał odbudować.
Omówienie z uczniami postaw dwóch głównych bohaterów na podstawie ról zagranych przez
J. Gajosa i A. Seweryna.

2. Podział kasy na dwie grupy (kiedy oddział jest nie więcej niż 20-osobowy).
Zachęcenie do podjęcia decyzji rozwiązania przedstawionego problemu w twórczy sposób.

METODA TRÓJKĄTA DECYZYJNEGO

Rozdanie plakatów z narysowanymi trójkątami (załącznik nr 1), mazaków.

Gr. I - odbudowa muru przez Rejenta

Gr. II - niezgoda Cześnika na postawienie muru.
 

przyczyny podtrzymujące	PROBLEM	sposoby usunięcia przyczyn
samowola Rejenta		uzgodnienie stanowiska
chęć postawienia na swoim		poskromienie zawziętości
spór o mur toczący się odkąd zostali sąsiadami		ustąpienie sąsiadowi
chęć pozbycia się sąsiada		debata
nienawiść - gotowość zastawienia majątku

 

przyczyny podtrzymujące	PROBLEM	sposoby usunięcia przyczyn
wybuchowy charakter Raptusiewicza		poskromić swoją gwałtowność
oburzenie na samowolne poczynania Rejenta		zastanawiać się nad czynem
chęć bycia górą za wszelką cenę		pertraktować
pozory bogactwa (przyjmowanie pozy wielkiego pana - SARMATA)		pracować nad charakterem - nad swoim sarmackim rodowodem

 
3. Rozwieszenie prac i ich analiza przez liderów grup.
Druga godzina lekcyjna

4. Obejrzenie dwóch scen filmu, w których są przedstawiani Cześnik - jako gwałtowny charakter i Rejent - jako człowiek cichy, ale obłudny (np. rozmowa Rejenta z Wacławem
o planowaniu ślubu z Podstoliną oraz zachowanie Cześnika na wieść o odbudowie muru).

Ocena tych postaci. Analiza gry aktorskiej.

5. Praca z komputerem.
Odszukanie w encyklopedii multimedialnej informacji na temat dawnych urzędów szlacheckich:

Cześnik - w Polsce XVIII w. urzędnik dworski opiekujący się piwnicą królewską, usługujący królowi przy stole biesiadnym; później tylko urząd tytularny, honorowy

Rejent - urzędnik sporządzający akty notarialne, zatem pełniący pośrednią rolę w gronie prawników staropolskich, odpowiednik dzisiejszego notariusza.

6. Podział klasy na grupy.
Praca z tekstem literackim oraz wcześniej obejrzanym fragmentem filmu.
Charakterystyka postaci, o których Wacław mówi: Tych dwóch ludzi - ogień, woda.
Odszukiwanie fr. w tekście i wypisywanie informacji o statusie tych postaci i cechach charakteru.
Przedstawienie wniosków w notatce (tabelka).

CZEŚNIK	REJENT
Przedstawienie postaci: szlachcic, stary kawaler, nie posiada własnego majątku - zarządza posiadłością Klary, dąży do ożenku z Podstoliną; brał udział w konfederacji barskiej;
w młodości zabijaka, teraz mimo średniego wieku uskarża się na dolegliwości.	Przedstawienie postaci: szlachcic, wdowiec, ojciec Wacława;
wykształcony; ma spory majątek, dąży do jego powiększenia nawet poprzez oszustwa; zmusza syna do ślubu z Podstoliną; oszukuje mularzy.
Cechy charakteru: jego nazwisko odpowiada charakterowi: "raptus" - człowiek gwałtowny, porywczy; jest konfliktowy, wybuchowy, niezbyt błyskotliwy, zapalczywy, gotów do rękoczynów, popędliwy - działa bez zastanowienia; potrafi być wesoły, szczery, gościnny; bywa rozczulająco nieśmiały wobec kobiet.	Cechy charakteru: nazwisko "Milczek" wskazuje, że jest to człowiek skryty, ale też potajemnie knuje intrygi; jest przebiegły, obłudny, zawzięty, skąpy, nietolerancyjny, despotyczny(nie zważa na uczucia syna); nie znosi sprzeciwu, gotowy do naginania prawa; zdaje się być wykształcony, spokojny, ale to tylko pozory - naprawdę nie potrafi ustąpić ani na krok, broni nawet urojonych racji.

Razem tworzą pełny model Polaka - Sarmaty.

7.Podsumowanie - uzasadnij słuszność stwierdzenia Wacława.
WNIOSEK: walka Cześnika i Rejenta z pozoru toczy się o zamek (majątek), ale w rzeczywistości jest zwykłym szlacheckim pieniactwem, często tylko chęcią postawienia na swoim.

8. Zadanie:
* Praca z Internetem - odszukaj termin "Sarmata" i wytłumacz go.

* Praca z tekstem literackim - kto to powiedział?

Jeśli nie chcesz mojej zguby,
Krokodyla daj mi luby - .......................................................................................

Niech się dzieje wola nieba,
Z nią się zawsze zgadzać trzeba - ........................................................................

Hej Gerwazy! Daj gwintówkę,
Niechaj strącę tę makówkę! - ..........................................................................

Idź, serdeńko, bo cię trzepnę - .......................................................................

Giną za mną te kobiety! - ............................................................................

Opracowanie: Halina Marek

Wyświetleń: 14267