Odczytywanie liczb w systemie rzymskim

Scenariusz lekcji matematyki w kl. IV

Cele
- Doskonalenie odczytywania i zapisywania liczb w systemie rzymskim.
- Umiejętność stosowania zdobytej wiedzy do potrzeb z życia codziennego
(odszukanie wyznaczonego numeru rzędu i miejsca w kinie).
- Rozwijanie aktywności u uczniów.
- Kształtowanie poczucia dyscypliny.

Metody
- Pogadanka - przypomnienie potrzebnych wiadomości.
- Ćwiczeniowa (drama).
- Praca indywidualna.

Środki dydaktyczne
- Kartoniki z liczbami rzymskimi, kartoniki (mini-bilety do kina) z oznaczonymi numerami rzędów i miejsc, plansze z szyframi (wykorzystałam szyfry zawarte w podręczniku E. Rosłon "Matematyka 5" WSiP, Warszawa 1994, str. 11-12).

Tok lekcji
1. Czynności organizacyjne.
- Przy wejściu do klasy każdy uczeń losuje mini-bilet do kina (wyznaczony na nim numer rzędu i miejsca to miejsce, które zajmie dany uczeń w klasie) oraz kartonik z liczbą rzymską (część listu Ewy lub Tomka).
2. Sprawdzenie pracy domowej.
3. Przypomnienie wiadomości potrzebnych w realizacji lekcji.
- Powtórzenie poznanych znaków rzymskich i ich odpowiedników arabskich:
I - 1, V - 5, X - 10, L - 50, C - 100, D - 500, M - 1000.
N. Na czym polega rzymski system zapisu liczb?
a) Kiedy poszczególne wartości dodajemy?
b) Co robimy, jeżeli znak oznaczający mniejszą liczbę poprzedza znak oznaczający większą liczbę?
c) Ile jednakowych znaków może stać obok siebie?
ad. a) VII = 5 + 1 + 1 = 7
CLI = 100 + 50 + 1 = 151
ad. b) IX = 10 - 1 = 9
XL = 50 - 10 = 40
4. Nawiązanie do tematu lekcji.
N. Na wczorajszej lekcji podaliście wiele przykładów zastosowania rzymskiego systemu zapisu liczb. My również, już na początku lekcji, zastosowaliśmy jeden z przykładów.
Czy siedząc przy takim ustawieniu ławek czujecie się jak w kinie?
Na dzisiejszej lekcji będziemy doskonalić odczytywanie liczb w systemie rzymskim.
5. Podanie i zapis tematu.
6. Realizacja tematu.

N. Ewa otrzymała od Tomka list napisany szyfrem, w którym użyte były wyłącznie znaki systemu rzymskiego. Tomek podał również własny szyfr, w którym cyfrom arabskim przyporządkował odpowiednie litery alfabetu.
Ewa, odpisując Tomkowi, postąpiła podobnie. Proszę popatrzeć, jak wyglądały ich listy oraz szyfry (zapisane na planszach zawieszonych na tablicy).

Tomek:

LVII-MMCDXVI DCXVIII-XXXVI-XVIII-CMLIII
LXXXVII-DCXXXV LXVII-LXXXIX-LI "MMMCCXLVII"

Szyfr:

1	2	3	4	5	6	7	8	9
A	C	E Ę	H	K	M	O	T	Y

Ewa:
LXXXVI CLXXIII LXI XCVIII-LXXIII
CCLXVIII-LXXVIII-CDLIII
CCCXCI MMDXXXIV-XIX-LIII-LXXI "CMLVII-XLI"

Szyfr:

1	2	3	4	5	6	7	8	9
A	B	E Ę	G	I	J	L	O	W

N. Każdy z was otrzymał część listu Tomka bądź Ewy. Spróbujmy odczytać ich treść w następujący sposób.
1. Proszę otrzymane liczby zapisać cyframi arabskimi.
2. Następnie do tablicy podchodzą uczniowie - liczby, kolejne liczby z treści listu
i wykonują następujące czynności:
- pokazują swoją liczbę pozostałym uczniom;
- odczytują ją w systemie arabskim (pozostali sprawdzają, czy prawidłowo odczytują);
- pod "swoją" liczbą napisaną na tablicy zapisują liczbę cyframi arabskimi;
- z odpowiedniego szyfru, pod każdą cyfrą arabską, zapisują odpowiednią literę.
3. Odczytanie treści listów.
Tak powinno wyglądać skończone ćwiczenie.

Tomek:

LVII-	MMCDXVI	DCXVIII	-XXXVI	-XVIII	-CMLIII
57	2416	618	36	18	953
KO	CHAM	MAT	EM	AT	YKĘ

LXXXVII	-DCXXXV	LXVII	-LXXXIX	-LI	"MMMCCXLVII"
87	635	67	89	51	3247
TO	MEK	MO	TY	KA	"ECHO"

Ewa:

LXXXVI	CLXXIII	LXI
86	173	61
OJ	ALE	JA

 

XCVIII	-LXXIII	CCLVIII	-LXXVIII	-CDLIII
98	73	258	78	453
WO	LĘ	BIO	LO	GIĘ

 

CCCXCI	MMDXXXIV	-XIX	-LIII	-LXXI	"CMLVII	-XLI"
391	2534	19	53	71	957	41
EWA	BIEG	AW	IE	LA	"WIL	GA"

W trakcie ćwiczenia uczniowie objaśniają, w jaki sposób odczytują liczby.

7. Podsumowanie lekcji. Ocena uczniów.

8. Zadanie pracy domowej.
Zad. 3 s. 96 (wszyscy), zad. 7 s. 97 (dla chętnych) - podręcznik "Matematyka wokół nas".

Opracowanie: Halina Zinkiewicz

Wyświetleń: 7406