Metoda Dobrego Startu M.Bogdanowicz i jej wielofunkcyjność

Zdolność koncentracji i słuchania jest niezbędnym warunkiem każdego procesu uczenia się. Rozwój tychże umiejętności jest pierwszym krokiem na drodze do rozwoju społecznego i twórczego. Gry i zabawy z piosenką rozwijają wyobraźnię i możliwości twórcze, uczą bycia w grupie oraz integrują grupę. Rozwijają także zdolność ekspresji i improwizacji. Wprowadzają w relaks. Zalecane są na każdym etapie edukacji zarówno przedszkolnej jak i szkolnej. Szczególnie zaś w klasach integracyjnych, gdzie uczniowie maja ogromne trudności w koncentracji. Wspaniałą metodę - "Metody Dobrego Startu" opracowała dr hab. Marta Bogdanowicz.

Pierwowzorem Metody Dobrego Startu była francuska metoda Bon Depart (czyli dobry odjazd, start). W pierwszej wersji miała służyć rehabilitacji osób z nabytymi zaburzeniami ruchowymi. Następnie została przystosowana do pracy z dziećmi jako etap wstępny nauki czytania i pisania. Dla potrzeb szkolnictwa w Polsce Metodę Dobrego Startu adaptowana została przez panią dr hab. Martę Bogdanowicz, prof. Uniwersytetu Gdańskiego w latach 60-tych. Obecnie istnieje wiele jej kolejnych modyfikacji.

Metoda składa się z dwóch części:
- Pierwsza to piosenki do wzorów graficznych - "Piosenki do rysowania" - zestaw ćwiczeń dla najmłodszych dzieci do wspierania rozwoju, jak i dzieci opóźnionych w rozwoju.
- druga to piosenki na literki tzw. "Alfabet piosenek"."Piosenki na literki" służą w pracy nad alfabetem, pomagają w opanowywaniu zestawu 22 liter.

Metoda Dobrego Startu ma szerokie zastosowanie w rehabilitacji i profilaktyce niepowodzeń szkolnych. Bardzo chętnie pracują nią nauczyciele w przedszkolach, szkołach masowych, zintegrowanych i specjalnych. Metoda bardzo dobrze sprawdza się wśród uczniów klas młodszych z obniżoną sprawnością grafomotoryczną zaburzoną orientacją w schemacie ciała i przestrzeni. Wybór właściwej części Metody Dobrego Startu do pracy z grupą uwarunkowany jest od wieku, stopnia upośledzenia i zaburzeń w rozwoju psychoruchowym. Proponowany zestaw ćwiczeń przeznaczony jest również dla uczniów zdrowych, dobrze rozwiniętych usprawniając funkcje psychomotoryczne, wzrokowe, słuchowe, ruchowe. Utrwala lateralizację i orientację w schemacie ciała i przestrzeni. Zajęcia swoim scenariuszem odbiegają od typowej jednostki lekcyjnej, dlatego są bardziej atrakcyjne dla uczniów. Wymagają jednak od nauczyciela dobrej znajomości grupy i bogatego warsztatu pracy. Stosowanie MDS wymaga elastyczności i twórczego myślenia i działania. MDS nie znosi rutyny i sztywnego korzystania ze schematów. Dlatego poziom zajęć zależy od osoby prowadzącej, od jej inwencji twórczej, umiejętności rozwijania programu zajęć i doświadczenia wraz z dziećmi ich realnych możliwości i potrzeb.

Uczniowie z pomocą nauczyciela kreślą wzór graficzny w rytm śpiewanej piosenki. Następnie wzór reprodukowany jest różnymi technikami i to sprawia, że zajęcia są atrakcyjne i mają przebieg dynamiczny. Bardzo lubiane przez uczniów są zajęcia, którym towarzyszy zabawa przy muzyce. Uczniowie w tej formie odreagowują napięcia, stres i nastawiają się pozytywnie do dalszej pracy.

Pozytywna motywacja do pracy jest istotna w przypadku dzieci, które potrzebują dużego wkładu czasu i wysiłku w opanowaniu zadań edukacyjnych. Alfabet piosenek czyli zestaw 22 drukowanych liter i dobranych do nich piosenek przeznaczony jest jak już wspomniałam dla uczniów, którzy mają problemy z zapamiętaniem i reprodukcją liter, techniką czytania i utrzymywaniem się w liniaturze. W naszej szkole jest grupa uczniów z wymienionymi problemami i to nie tylko w klasach młodszych. Metoda Dobrego Startu wprowadziłam jako wspomagająca uczniów w rozwoju: mowy, myślenia i psychoruchowym. Jest to metoda, której pozytywne efekty oddziaływania widoczne są w rozwoju: dydaktycznym, wychowawczym, kulturalnym i społecznym uczniów. Podsumowując należy podkreślić, że istnieje wiele metod pracy z uczniem, ale Metoda Dobrego Startu jest tą, która rozwija, usprawnia i kształci wszechstronnie dlatego swobodnie może zostać dostosowana również do potrzeb katechezy na etapie przedszkola i szkoły.

Posdumowując:

Dziecko łącząc różne rodzaje aktywności śpiewa, dotyka, słucha, rysuje, pisze, wykonuje ćwiczenia relaksacyjne i ruchowe. W wyniku tego następuje integracja wzrokowo - słuchowo - dotykowo - ruchowa. Jest to niezbędne do prawidłowego opanowania umiejętności czytania i pisania.

OGÓLNE ZAŁOŻENIA MDS TO:
- wielozmysłowe uczenie dziecka wykonywania ruchów zharmonizowanych w określonej przestrzeni i czasie
- rozwijanie podstawowych funkcji spostrzegania i motoryki

Struktura zajęć prowadzonych tą metodą musi się zmieniać biorąc pod uwagę specjalne potrzeby edukacyjne, możliwości i ograniczenia dzieci.

Oto zastosowanie programu "Piosenki do rysowania" w katechezie:
Ze względu na zakres wieku ćwiczenia te są przydatne dla:
a) dzieci od 4 roku życia o prawidłowym rozwoju
b) dzieci rozwijające się nieharmonijne tzn. dzieci ryzyka dysleksji
c) starszych dzieci z poważniejszymi zaburzeniami rozwoju

Ćwiczenia te mogą być używane do:
a) wspomagania rozwoju psychoruchowego
b) przygotowania do nauki czytania i pisania
c) korygowania parcjalnych i fragmentarycznych opóźnień rozwoju
d) profilaktyki niepowodzeń szkolnych

Ze względu na formę prowadzenia zajęć ćwiczenia mogą być realizowane:
a) indywidualnie z dzieckiem
b) z grupą dzieci

"Piosenki do rysowania" oraz "Piosenki na literki" mogą być stosowane w domu, podczas zabawy z samym dzieckiem lub wspólnie z jego rodzeństwem. Rodzice powinni powtarzać wszystkie ćwiczenia w domu.

"PIOSENKI DO RYSOWANIA"

Materiał graficzny zawiera 25 prostych wzorów graficznych uporządkowanych wg stopnia trudności. Początek stanowią kropki, przecinki, potem pojawiają się linie pionowe, poziome i faliste. Dalej znajdują się linie pionowe i poziome o zróżnicowanej długości, odmiennie ułożone w przestrzeni oraz linie ukośne i łamane. Następnie znajdują się linie krzyżujące się i linie krzywe tworzące figury geometryczne: spiralę, koło, elipsę oraz połączenia linii i koła. Zestaw wzorów kończą wielokąty: kwadrat, prostokąt, trójkąt.

Myślę, że nauczyciele - wykazujący umiejętności gry na dowolnym instrumencie (strunowym lub klawiszowym) będą mogli wykorzystać podane propozycje piosenek łącząc treści religijne z muzyką oraz procesem opanowania umiejętności czytania i pisania w wieku przedszkolnym.

Osiąganie dojrzałości szkolnej w tym: dojrzałości fizycznej, umysłowej, psychoruchowej, emocjonalno - społecznej, to przystosowanie dziecka do wymogów życia szkolnego. I choć nauka stanie się dla niego ważnym fragmentem życia, to potrzeba ruchu i zabawy nie wygasa.

NAUCZYCIEL SP 47 W KATOWICACH mgr Iwona Czora

Wzór graficzny "Piosenki do rysowania".
Schemat sposobu odtwarzania wzorów.
Strzałki oznaczają kierunek ruchu, litery - kolejność ruchów

Opracowanie: Iwona Czora