Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Krystyna Henc-Toman
Wychowanie do życia w rodzinie, Artykuły

Prawne podstawy kierowania dzieci do placówek opiekuńczo-wychowawczych

- n +

Prawne podstawy kierowania dzieci do placówek opiekuńczo-wychowawczych

Regulacje prawne dotyczące sprawowania opieki nad rodziną i dzieckiem wyznaczają: Konstytucja RP; Konwencja o Prawach Dziecka i inne międzynarodowe dokumenty dotyczące opieki zastępczej, w tym zwłaszcza rezolucja Komitetu Ministrów Rady Europy w sprawie umieszczania dzieci poza rodziną; Kodeks rodzinny i opiekuńczy; Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz rozporządzenia wykonawcze wydane na podstawie Ustawy o Pomocy Społecznej.

Konstytucja RP w rozdz. II "Wolność, prawa i obowiązki człowieka i obywatela" gwarantuje rodzinie prawo do prywatności i autonomii (art.47) , a rodzicom prymat w wychowaniu dzieci (art. 48) . Zobowiązuje również państwo do prowadzenia polityki pro rodzinnej (art. 71) i zapewnienia ochrony praw dziecka (art. 72) . W sytuacji kiedy dziecko pozbawione jest opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. "Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony praw dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją" (rozdz. II. art.72 §1) . Konstytucja pozwala na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu na ograniczenie lub pozbawienie praw rodzicielskich w przypadkach określonych w ustawie (rozdz. II, art.48 §2)

7 lipca 1991 r. weszła w życie w Polsce Konwencja o Prawach Dziecka. Polska ratyfikowała konwencję 30.IX.1991 r. z zastrzeżeniami oraz deklaracjami interpretacyjnymi. Konwencja o Prawach Dziecka wyraża przekonanie, że dziecko powinno wychowywać się w środowisku rodzinnym w atmosferze szczęścia, miłości i zrozumienia a sama rodzinna powinna być otoczona niezbędną ochroną i opieką. Zgodnie jednak z KoPD w przypadku niewłaściwego traktowania dzieci dopuszcza się ingerencje sądu (art.19 §2) , a państwo zobowiązane jest podejmować wszelkie kroki mające na celu ochronę dziecka (art.19 §1) . Zgodnie ze swym prawem wewnętrznym państwo winno zapewnić krzywdzonemu dziecku opiekę zastępczą. Pomoc ze strony państwa dotyczy zarówno dzieci, które czasowo będą pozbawione swego środowiska rodzinnego jak i też na stałe (art.20 §1,2)

Mając na uwadze dobro dziecka oraz dobro społeczne sąd opiekuńczy ma możliwość ingerencji w sprawowanie władzy rodzicielskiej. W myśl art.109 KRO sąd opiekuńczy wydaje odpowiednie zarządzenia. Może zdecydować o umieszczeniu małoletniego w placówce opiekuńczo-wychowawczej (art.109 §2 KRO) . W takiej sytuacji obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad osobą małoletnią, jago wychowania oraz reprezentowania w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie potrzeb jego utrzymania należą do placówki, chyba, że sąd opiekuńczy postanowił inaczej (art. 112 KRO) . Umieszczenie dziecka w placówce opiekuńczo-wychowawczej to najbardziej surowe spośród zarządzeń wymienianych w art. 109 KRO. W wyjątkowych sytuacjach sąd może nakazać wykonanie orzeczenia o odebraniu małoletniego z pominięciem trybu przewidzianego w przepisach ( art.1089-1095 KPC) o wykonaniu orzeczeń dotyczących odebrania osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką (art. 1095 § 1 KPC) . W szczególnych przypadkach może ograniczyć osobistą styczność rodziców z dzieckiem (art.113 §1,2 KRO) .

Ustawa o pomocy społecznej, a zwłaszcza jej rozdział 1a reguluje relacje rodzice - dzieci w typowej sytuacji funkcjonowania rodziny oraz określa kiedy sąd może lub powinien umieścić dziecko poza nią. Kierowanie dziecka do placówki opiekuńczo-wychowawczej może nastąpić po wyczerpaniu możliwości udzielenia pomocy w rodzinie naturalnej lub umieszczenia w rodzinie zastępczej gdy następuje częściowe lub całkowite pozbawienie opieki rodzicielskiej (art.33k. §1 UPS) . Jeżeli dziecko znajdzie się w takiej placówce to powinno mieć to charakter przejściowy, do czasu powrotu dziecka do rodziny naturalnej lub umieszczenia w rodzinnej opiece zastępczej (art.33k.§2 UPS) . Istnieje również możliwość pozostania dziecka w placówce do chwili uzyskania pełnoletności ( art.33k.§3).

Kierowanie do placówek opiekuńczo-wychowawczych jest również określone w przepisach Ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Dział II "Środki zapobiegania i zwalczania demoralizacji i przestępczości nieletnich", w którym wymienione są dopuszczalne środki wychowawcze i środek poprawczy (art. 6) jako jedną z możliwości przyjmuje umieszczenie w instytucji lub organizacji powołanej do przygotowania zawodowego, w rodzinie zastępczej, w zakładzie wychowawczym albo w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej (art.6 §9) . Orzec o tym może sąd rodzinny. W sytuacji kiedy orzeczono umieszczenie nieletniego w zakładzie wychowawczym a jest to niewykonalne (art. 74 §2) sąd rodzinny może zarządzić umieszczenie w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej (art.74 §3). Nadzór nad wykonaniem orzeczenia sprawują sędziowie rodzinni (art.77) .

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie placówek opiekuńczo- wychowawczych w rozdziale 5 określa zasady i tryb kwalifikowania oraz kierowania do placówek opiekuńczo-wychowawczych. Podstawą do skierowania do placówki jest orzeczenie sądu, wniosek rodziców, opiekunów prawnych lub małoletniego (§24) . Orzeczenie sądu o umieszczeniu dziecka w placówce określa typ placówki. Po otrzymaniu orzeczenia powiat
(Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie) obowiązany jest znaleźć dla dziecka konkretną placówkę spośród należących do typu wymienionego w orzeczeniu. O umieszczeniu w niej dziecka powiat powiadamia sąd. Nałożenie na powiaty obowiązku wykonywania orzeczeń sądów sprawia, że konieczna jest współpraca pomiędzy powiatowymi centrami pomocy rodzinie (§15 ust. 2 i 3) . Dziecko może zostać umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej, również, na wniosek rodziców lub na swój wniosek złożony za zgodą rodziców. Ten tryb umieszczania dziecka w placówce nie dotyczy jednak placówek resocjalizacyjnych (§28 ust. 1 zdanie 2) oraz placówek rodzinnych (§28 ust. 1zdanie 1). Przyjęcie dziecka do placówki na wniosek rodziców lub dziecka uzależniono od zgody dyrektora. W tym trybie może przyjąć jedynie dzieci w liczbie nie większej niż 15% miejsc, jakie są placówce przeznaczone dla dzieci korzystających z opieki całodobowej. O takim przyjęciu dyrektor obowiązany jest powiadomić pcpr (§28 ust.1 i 3) . Rodzice dziecka umieszczonego w placówce na ich wniosek lub na wniosek dziecka złożony za ich zgodą, sprawują nad dzieckiem pełnię władzy rodzicielskiej. Nie doszło bowiem do ingerencji w sferę tej władzy, co w Polsce jest prerogatywą sądu ( art. 48 ust.2 konstytucji RP) .

W placówkach socjalizacyjnych, interwencyjnych i resocjalizacyjnych można również umieścić dziecko bez skierowania oraz zgody rodziców lub opiekuna dziecka, a także bez orzeczenia sądu (§27). Placówki te mają obowiązek przyjąć dziecko w wieku poniżej 13 lat i zapewnić mu opiekę jeśli zaistnieje po temu natychmiastowa konieczność. Dziecko trafia do placówki na polecenie sędziego, zostaje doprowadzone przez policję, szkołę lub przez osoby stwierdzające porzucenie dziecka, w sytuacji zagrożenia życia lub zdrowia. O takim fakcie placówka obowiązkowo powiadamia w ciągu 24 godzin sąd rodzinny oraz PCPR i podejmuje działania mające na celu uregulowanie sytuacji prawnej. Rodzeństwa wymagające opieki poza rodziną własną umieszcza się w placówkach kierując zasadą nie rozdzielania rodzeństwa (§32) . Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie ma obowiązek skierować wszystkich członków do tej samej placówki danego typu. Sąd może uznać za celowe umieszczenie poszczególnych dzieci w placówkach różnych typów wtedy zasada ta może nie mieć miejsca.

W praktyce funkcjonowania instytucji kontrowersje wzbudza zagadnienie doprowadzenia dziecka do placówki wskazanej przez powiat oraz typ placówki. Rozporządzenie MPiPS stanowi, że regulują tę kwestię odrębne przepisy (§31 ust.1). Są nimi § 315 i §317 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19.XI 1986 r.

§317.1. Niezwłocznie po otrzymaniu skierowania, o którym mowa w §315 i §316, sędzia poleca doprowadzenie podopiecznego do odpowiedniego zakładu lub placówki.
2. Doprowadzenie sędzia może zlecić: rodzicom, kuratorowi lub policji.
3. W wyjątkowym wypadku sędzia może zezwolić podopiecznemu na udanie się do zakładu bez udziału osób wymienionych w ust.2.

Trudności z doprowadzeniem do placówki są spowodowane tym, że sądy nie wskazują, kto ma dziecko doprowadzić, a pracownicy PCPR nie mogą tego robić. W swych postanowieniach często sądy nieprecyzyjnie określają typ placówki, do której należy skierować wychowanka.

Obowiązujące akty prawne nie regulują problemów w przypadku placówek świadczących usługi specjalistyczne. W przygotowywanym projekcie Ustawy o pomocy społecznej, proponuje się m.in. wprowadzenie podziału placówek interwencyjnych na interwencyjne opiekuńcze, które byłyby prowadzone przez powiat oraz interwencyjne resocjalizacyjne tylko dla młodzieży niedostosowanej społecznie. Brak wolnych miejsc w placówkach resocjalizacyjnych na terenie całego kraju w połączeniu z obowiązująca rejonizacją w przyjmowaniu dzieci do placówek sprawia, że umieszczanie dzieci w tego typu placówkach jest nie zawsze realizowane. Planuje się by tego typu placówki były tworzone i prowadzone na poziomie samorządów. Brak również uregulowań dotyczących współpracy między gminnymi i miejskimi ośrodkami pomocy społecznej.

Materiały wykorzystane:

1. Konstytucja RP z dn. 2.IV.1997r.
2. Konwencja o Prawach Dziecka z dn.20.XI. 1989r.
3. Kodeks Cywilny, Rodzinny i Opiekuńczy, wyd. Park Stan prawny na dz. 15.VII 2003r.
4. Ustawa o Pomocy Społecznej z dn. 29.XI 1990r. Tekst jednolity po zmianie z 20.XII 2002r. Stan prawny na 1.I 2003r.
5. Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich z dn. 26.X 1982r.
6. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dn.1.IX.2000r. W sprawie placówek opiekuńczo - wychowawczych.
7. Jan Winiarz "Prawo Rodzinne", Wydawnictwo Prawnicze PWN,
Warszawa 1996
8. "Realizacja orzeczeń sądowych o umieszczaniu w placówkach opiekuńczo - wychowawczych w latach 2001- 2002. IX 25" - informacja Ministra Pracy i Polityki Społecznej zamieszczona w Internecie (www.towarzystwonaszdom.pl/biuro rzecznika) po konferencji "Współpraca między sadami rodzinnymi a instytucjami pomocy społecznej".

Opracowanie: Krystyna Henc-Toman

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 8460
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014