Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Małgorzata Łangowska
Zajęcia zintegrowane, Artykuły

Ćwiczenia usprawniające grafomotorykę ręki

- n +

Ćwiczenia usprawniające grafomotorykę ręki

Jak często wykazują obserwacje i doświadczenia nauczycieli przedszkoli i klas nauczania zintegrowanego, sprawność manualna i graficzna dzieci z jednego rocznika jest bardzo różna. Są dzieci, które bez specjalnego wysiłku uczą się rysunku, odwzorowywania, a później pisania. Jest ich większość. Ale są i takie, których ruchy są nieskoordynowane, ręce mało sprawne, a wykonanie czynności graficznej, (prostej) staje się dla nich problemem. Również prace plastyczne tych dzieci, pomimo największego wysiłku z ich strony - są niedokładne, niestarannie wykonane, często zabrudzone i zazwyczaj wypadają na niekorzyść w porównaniu z pracami swoich rówieśników. Zdarza się, że często niektórzy nauczyciele bądź rodzice nie zdają sprawy z trudności dziecka, posądzając je o lenistwo i niechęć do pracy. Czasami niewłaściwa ocena pociąga za sobą nieprawidłowe metody postępowania. Często zamiast pomocy stosuje się karę w postaci najróżniejszych form dyskryminacji dziecka. To z kolei rodzi żal i bunt, pogłębiając jeszcze bardziej istniejące trudności. Dziecko wtedy nie tyle nie może, nie umie, ile coraz częściej nie chce wykonywać prac graficznych związanych z nauką pisania. Dlatego rodzice powinni zdać sobie sprawę, że z dzieckiem o obniżonej sprawności manualnej i graficznej trzeba pracować nie tyle więcej, ile inaczej Trzeba dobierać odpowiednie ćwiczenia uwzględniające rodzaj zaburzenia oraz stopniować trudności tak, by dziecko widziało efekty swojej pracy i uwierzyło, że może wykonać powierzone mu zadania.

Zadaniem poniższych zestawów ćwiczeń jest udzielenie pomocy rodzicom w celu usprawnienia ręki dziecka, by mogło ono wykonać czynności wymagające precyzyjnych, drobnych ruchów, a przede wszystkim, by było w stanie pisać dostatecznie szybko i czytelnie. Przykładowe ćwiczenia usprawniające zaburzenia grafomotoryczne oparte są na ogólnie dostępnych publikacjach oraz materiałach pomocniczych znajdujących się w Miejskich Poradniach Psychologiczno-Pedagogicznych. Uwzględniając rodzaj zaburzenia oraz stopień trudności, podzielono je na cztery grupy ćwiczeń:

1. usprawniające całą rękę;
2. usprawniające dłoń i palce;
3. graficzne (bez liniatury)
4. przygotowujące do pisania w liniaturze i kratkach.


I. ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE CAŁĄ RĘKĘ

Są one przeznaczone dla dzieci:
- z dużymi zaburzeniami sprawności manualnej, wymagających dodatkowej pracy nauczyciela w celu wyrównania braków;
- oburęcznych u których po obserwacji w grupie i przebadaniu w poradni Psychologiczno - Pedagogicznej ustalono, którą ręką dziecko powinno się posługiwać;
- leworęcznych, u których sprawność manualna jest obniżona.

Trudność w pracy z podanymi wyżej grupami dzieci polega na tym, iż po szeregu nieudanych prób są one często zniechęcone do rysunkowi przekonane o braku zdolności w tej dziedzinie. Ponieważ u dzieci z zaburzoną sprawnością ruchową występuje duże napięcie mięśniowe usztywniające rękę i utrudniające kierowanie ruchem, w pierwszym okresie prowadzenia ćwiczeń konieczne jest zmniejszenie tego napięcia poprzez ćwiczenia rozluźniające mięśnie. Są to ćwiczenia, podczas których dziecko wykonuje ruchy całą ręką.

Proponowane ćwiczenia:
1. Rysowanie w powietrzu, gumką na ławce, palcem na stole, na piasku;
- linii prostych poziomych (od strony lewej do prawej) i pionowych (z góry od dołu);
- kół i spirali, najpierw dużych, stopniowo coraz mniejszych ze zwróceniem uwagi na płynność ruchów, koła powinny być rysowane w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara;
- linii falistych, łuków otwartych u góry i u dołu, elementów podobnych do "e";
- prostych figur geometrycznych - trójkątów, kwadratów;
- znanych figur.

2. Wykonywanie wszystkich podanych w punkcie pierwszym ćwiczeń w takt dobrze dobranej melodii.
3. Malowanie grubym pędzlem przy użyciu farb lub pasteli najlepiej na pociętym papierze pakowym:
- zamalowywanie dużych płaszczyzn w pasy podłużne lub poprzeczne, jedno lub wielobarwne;
- malowanie dużych, stopniowo coraz mniejszych kół położonych obok siebie;
- malowanie farbami barwnych plam dowolnej wielkości;
- malowanie form okrągłych i falistych oraz spirali;
- próby malowania szlaczków z poznanych elementów;
- malowanie rysunków według wzoru.

II. ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE DŁOŃ I PALCE

Wskazane są dla dzieci o mniejszej sprawności manualnej mających trudności z prawidłowym trzymaniem ołówka. U dzieci tych mogą występować dwa rodzaje zaburzeń:
- zbyt duże napięcie mięśni sprawiające, iż palce są wiotkie, trzymają ołówek zbyt lekko i łatwo go wypuszczają;
- zbyt duże napięcie mięśni powodujące usztywnienie palców i utrudniające prawidłowe uchwycenie pisaka.

Dla poprawienia sprawności palców dajemy dzieciom zadania, które muszą wykonać palcami z częstym stosowaniem chwytu pensetkowego.
Proponowane ćwiczenia:
1. Stukanie czubkami palców, na przemian różnymi palcami jednej lub obu rąk.
2. Malowanie suchym palcem na papierze zamalowanym farbą.
3. Lepienie z plasteliny:
- wałkowanie cienkich wałków i komponowanie różnych kształtów
- lepienie rozmaitych form
4. Modelowanie w glinie:
- wyciskanie w kulce wgłębienia np. miseczka,
- wyciskanie płaskorzeźb i reliefów,
- lepienie ludzików, zwierzątek itp.
5. Wykonywanie wydzieranek i naklejanek z papieru:
- oddzieranie pasków i tworzenie prostych kompozycji;
- tworzenie mozaiki,
- wydzieranie początkowo narysowanych, później bez rysowania na papierze.
6. Cięcie papieru:
- wycinanie po linii prostej, falującej i złamanej;
- wycinanie dużych i małych kół.
- Wycinanie figur geometrycznych, rysunków konturowych.
7. Wykonywanie prac z różnych materiałów:
- układanie z patyczków domków i płotków, z wzorem i bez;
- nawlekanie na nitki koralików, owoców jarzębiny itp. rzeczy;
- haftowanie na tekturkach z otworami;
- układanie kompozycji z figur geometrycznych.

III. ĆWICZENIA GRAFICZNE

Celem tych ćwiczeń jest wyrabianie płynności i precyzji ruchów ręki ustawionej tak jak do pisania. Podczas ćwiczeń zwracamy uwagę, by dziecko:
- zajmowało prawidłową postawę siedzącą;
- miało kartkę odpowiednio oświetloną;
- prawidłowo trzymało ołówek i właściwie układało kartkę.

U niektórych dzieci występuje skłonność do zbytniego kurczenia palców i ściskania ołówka, przez co ręka ulega zbyt szybkiemu zmęczeniu. Można wtedy dać dziecku obracać ołówek w kółko, przesuwać go w palcach od jednego do drugiego końca oraz na ściśnięciu i puszczaniu ołówka.

Proponowane ćwiczenia:
1. Kreślenie elementów literopodobnych:
- rysowanie ruchem ciągłym dowolnych kół;
- rysowanie elementów liter opartych na łuku, laski, półkola, ósemki;
- obrysowywanie figur geometrycznych - trójkątów, kół, itp.
2. Malowanie kredkami konturowych rysunków
- zakreskowywanie,
- zarysowanie płaszczyzn.
3. Przerysowywanie obrazków przy pomocy kalki technicznej.
4. Kolorowanie obrazków z książeczek do malowania.
5. Kopiowanie rysunków.
6. Rysowanie szlaczków i wzorów z elementów liter na papierze z narysowanymi dwoma poziomymi liniami w odstępach jeden centymetr.

IV. ĆWICZENIA PRZYGOTOWUJĄCE DZIECKO DO PISANIA W ZESZYCIE

Zostały wyróżnione spośród ćwiczeń graficznych ze względu na to, że powinny być prowadzone ze wszystkimi dziećmi mającymi podjąć naukę w klasie pierwszej. Podczas podanych niżej ćwiczeń wskazane jest zwrócenie specjalnej uwagi na dzieci, którym szczególną trudność sprawia rozpoznawanie linii i kratek oraz utrzymywanie się w liniaturze (szlaczki rysują nie poziomo, lecz ukośnie, wychodzą poza linię, rysują od lewej strony zeszytu) .
Proponowane ćwiczenia:
1. Rozpoznawanie linii w zeszycie:
- przeciąganie grubych linii kolorową kredką,
- zamalowywanie miejsc między liniami,
- wklejanie pasków kolorowego papieru między grubymi liniami,
- naklejanie szlaczków z figur geometrycznych,
- wycinanie i wklejanie w liniach poznanych liter i sylab.
2. Rozpoznawanie kratek w zeszycie:
- zaznaczanie konturów dużych kratek (4 małe) ,
- zamalowywanie dużych kratek,
- rysowanie konturów różnych figur w oparciu o kratki.
3. Rysowanie szlaczków z zachowaniem kierunku od lewej do prawej strony:
- z elementów liter w zeszycie liniowym dla klasy I;
- z figur geometrycznych w zeszycie kratkowanym,
- przez łączenie ze sobą kilku elementów liter,

Obok dzieci wykazujących zaburzenia manualne z przyczyn organicznych jest też grupa dzieci wykazujących podobne zaburzenia na tle emocjonalnym. Silne napięcie, zwłaszcza w sytuacjach społecznej ekspozycji, powoduje tak silne napięcie mięśniowe, że dzieci nie są w stanie wykonać prawidłowo czynności manualnych. W stosunku do tych dzieci należy unikać sytuacji stresowych i otoczyć je serdeczną opieką.
.
LITERATURA:

1. A. Balejko, "Wstępna ocena mowy i wymowy dziecka". Warszawa 1985.
2. I. Bielicka, "Malowanie dziesięcioma palcami". Warszawa 1964, nr 2 i 3.
3. M. Dmochowska, "Droga dziecka do nauki pisania". "Analiza procesu odwzorowywania graficznego". Warszawa 1999.
4. Z. Słobodzian, "Zanim dziecko rozpocznie naukę w szkole". Warszawa 1990.
5. H. Spionek, "Dziecko leworęczne". Warszawa 1982.

Opracowanie: Małgorzata Łangowska

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 20811
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014