Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Ewa Kania
Zajęcia przedszkolne, Artykuły

Nieprawidłowa wymowa dzieci - ważny problem w działalności wychowaczo-dydaktycznej przedszkola

- n +

Nieprawidłowa wymowa dzieci - ważnym problemem w działalności wychowawczo-dydaktycznej przedszkola

Język jest podstawowym środkiem porozumiewania się ludzi, mowa zaś czynnością posługiwania się językiem.

Jej prawidłowy rozwój jest wskaźnikiem ogólnego rozwoju jednostki. Według klasycznych norm dobrze rozwijające się dziecko powinno opanować wymowę do 5 lub 6 roku życia, tzn. umieć prawidłowo wymawiać wszystkie głoski.

W celu poznania dzieci w grupie przedszkolnej - zwłaszcza sześciolatków, wychwycenia i skorygowania istniejących wad wymowy na początku roku szkolnego przeprowadza się badanie mowy. W trakcie badania mogą się wyłonić następujące grupy:
a) dzieci mówiące prawidłowo (nie wymagające korekcji),
b) dzieci zagrożone: nieśmiałe, szybko mówiące, agresywne (wymagające zabiegów ortofonicznych w ramach normalnych zajęć z koniecznością ich pilnej obserwacji)
c) dzieci z cięższymi zaburzeniami mowy czyli z wadami np. z seplenieniem między zębowym bocznym, rotacyzmem, bełkotem, niedosłuchem z afazją, jąkające się (podlegające leczeniu specjalistycznemu).

O wadach mówimy wtedy, gdy odbiega ona od normy fonetycznej ogólnie przyjętej w danym języku. Do wad nie zaliczamy cech wymowy dziecięcej, które są przejawem niedojrzałości i są typowe dla danego okresu rozwoju np. czteroletnie dziecko może zamieniać niektóre głoski: s - ś, sz - s, cz --c, r - j, r -l. Wadą jest jednak wyraźne zniekształcenie różnych głosek, a także r - języczkowe, wargowe, między zębowe i gardłowe.

Nie należy dopatrywać się wad w regionalizmach, które stanowią lokalną normę językową, zwalcza się natomiast wszelką mieszaninę gwary, slangu i żargonu z językiem ogólnopolskim.

Nie powinno się od dziecka wymagać wymawiania głosek w taki sposób, w jaki się je pisze, ponieważ mowa wtedy będzie sztuczna i nieprzyjemna dla ucha np. wymawianie nosowego ę na końcu wyrazu: pójdę, zrobię. Prawidłowo wymawia się z lekką nosowością lub bez niej, ale błędem jest jeśli dziecko mówi: pójdem, zrobiem. Głoskę ą na końcu wymawia się zgodnie z zapisem np. pójdą, zrobią. Nie należy też wymagać wymowy ę przed ł np. wzięła, bo poprawnie jest wzieła. Na końcu wyrazu zanika dźwięczność, dlatego dziecko w zamian za staw powinno mówić staf, za chleb - chlep. To samo dotyczy upodobnienia pod względem dźwięczności wewnątrz wyrazu: mówimy ksiąszka zamiast książka, proźba w zamian za prośba. Nie należy też nadmiernie zaznaczać ł przedniojęzykowo-zębowego, ani wymagać różnicy fonetycznej między h i ch, ponieważ powszechnie ł wymawiane jest wargowo a różnica h -ch ulega zatarciu.

Logopedia, jako nauka, która zajmuje się badaniem wszelkich aspektów mowy rozgranicza wady wymowy od jej błędów, a czystych gwar regionalnych oraz cech wymowy dziecięcej, zgodnych z etapami rozwoju nie zalicza ani do wad ani też do błędów.

W przypadku, kiedy nie jesteśmy pewni, czy mamy do czynienia z wadliwą wymową, czy tylko błędną lub gwarową polecamy dziecku wiernie powtarzać dyktowane wyrazy. Jeśli potrafi powtarzać je prawidłowo, oznacza to, że wada wymowy jest pozorna, związana z wpływem środowiska, natomiast gdy ma trudności z odtwarzaniem, znaczy to, że narządy mowy nie są zdolne do wytwarzania prawidłowych dźwięków i wówczas mamy do czynienia z wadą wymowy.

Najczęściej spotykane u dzieci przedszkolnych wady wymowy to wady artykulacyjne, określane jako dyslalia. Jest to nieprawidłowość w realizacji jednej lub kilku głosek a nawet wszystkich albo niemal wszystkich tzw. bełkot.

W obrębie dyslalii wyróżnia się wszelkiego rodzaju seplenienia, rotacyzm, nieprawidłową wymowę głosek k, g, mowę bezdźwięczną i inne odchylenia od normalnej artykulacji.

Seplenienie to nieprawidłowa artykulacja głosek: s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, najczęściej zaś sz, ż, cz, dż, które są wymawiane jak s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź. Głoski s, z, c, dz, mogą być zniekształcane lub wymawiane jak sz, ż, cz, dż, a czasami opuszczone, lub zastępowane przez inną głoskę np. c-s, c-t, z-d, cz-t, sz-h.

Następną z wad wymowy należącą do dyslalii jest rotacyzm, czyli nieprawidłowa realizacja głoski r. Głoska ta jest opuszczana, zastępowana przez głoski j, l, przez dwugłoski rl i wymawiana w sposób obcy polskiej fonetyce np. r - języczkowe, policzkowe, wargowe, między zębowe, podniebienne, gardłowe, lub też zastępowane przez zredukowany dźwięk samogłoskowy, pośredni między y - e.

Do wad artykulacji zalicza się także nieprawidłową wymowę głosek k, g, które są wymawiane jak t, d, opuszczane, lub artykułowane za zwarciem krtaniowym, co przypomina chrząknięcie.

Kolejną wadą jest mowa bezdźwięczna, polegająca na wymawianiu głosek dźwięcznych bezdźwięcznie, czyli bez drgań wiązadeł głosowych np. dziecko wymawia fota zamiast woda czy też szapa w zamian żaba. Wadą wymowy z grupy dyslalii jest również nosowanie, które zachodzi wówczas, gdy głoski nosowe wymawiane są jak ustne lub odwrotnie, gdy głoski ustne łączą się z rezonansem nosowym. Wszystkie głoski niezależnie od sposobu ich realizacji, wymawiane są z silnym zabarwieniem nosowym, głosem dudniącym.

Przy dyslalii całkowitej, czyli bełkocie wszystkie lub prawie wszystkie głoski są zniekształcone, albo realizowane zastępczo. Występuje tu seplenienie, rotacyzm, brak głosek k, g, lub nieprawidłowa ich realizacja, bezdźwięczność i zabarwienie nosowe. Mowa jest niezrozumiała lub zrozumiała przez najbliższe otoczenie.

Rzadko występują wady wymowy zwane alalią i afazją. Alalia to brak mowy z powodu nie rozwinięcia się jej. W tym wypadku jedne dzieci choć słyszą nie mają wykształconego rozumienia mowy, inne rozumieją mowę ale same mówić nie mogą. W obydwu przypadkach sprawa może się ciągnąć do 7 roku życia a nawet dłużej. Dzieci te należy otoczyć szczególną opieką, pobudzić ich opóźniony rozwój i zachęcać do mówienia. Afazja zaś jest to utrata mowy już istniejącej.

Odrębną grupę wad wymowy stanowi jąkanie, które powstaje zwykle w wieku przedszkolnym, a ujawnia się wtórnie i nasila w okresie dojrzewania. Polega ono na zaburzeniu koordynacji pracy narządów: oddechowego, fonacyjnego i artykulacyjnego, przy czym w obrazie klinicznym obserwuje się zazwyczaj wzmożone napięcie mięśni związanych z mową.

Dzieci jąkające się wymagają zawsze leczenia specjalistycznego oraz umiejętności podejścia.
Pracę logopedyczną z dziećmi przedszkolnymi rozpoczyna się od gimnastyki narządów artykulacyjnych. Ćwiczenia usprawniające te narządy prowadzi się

z wszystkimi dziećmi, ponieważ pełnią one funkcję rozwojową i profilaktyczną.
Następnie stosuje się ćwiczenia oddechowa, mające na celu pogłębienie oddechu, rozruszanie przepony, wydłużenie fazy wydechowej, a także zapobieganie arytmii oddechowej, mówieniu na wdechu, kolizji między rytmem oddychania a strukturą wypowiedzi. Bardzo pomocną w pracy nad doskonaleniem i korekcją mowy są ćwiczenia rytmizujące, a także słuchowe, polegające na rozpoznawaniu i naśladowaniu różnych dźwięków. Wymienione rodzaje ćwiczeń prowadzi się z dziećmi w formie zabawowej, a z sześciolatkami nawet w ścisłej.

W stosunku do dzieci, których wymowa nie budzi zastrzeżeń pełnią funkcję rozwojową i profilaktyczną, w odniesieniu do tych, które mówią wadliwie również korekcyjną.

Z dziećmi mającymi wady wymowy ponadto przeprowadza się ćwiczenia, które mają na celu wywoływanie i prawidłowe utrwalanie głosek sprawiających im trudność. Dzieci z ciężkimi wadami kieruje się do specjalisty.

BIBLIOGRAFIA:

Błachnio Krystyna: Vademecum logopedyczne, Poznań 1992.
Demel Genowefa: Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola Warszawa 1983.
Demelowa Genowefa: Elementy logopedii, Warszawa 1987 WSiP
Demelowa Genowefa: Miejsce i rola logopedii w rozwoju i wychowaniu
dziecka przedszkolnego. "Wychowanie w Przedszkolu" 1989, nr 5
Demelowa Genowefa: Wady wymowy Warszawa 1979.
Kaczmarek Leon: Nasze dziecko uczy się mowy. Wydawnictwo Lubelskie, Lublin 1977

Opracowanie: Ewa Kania

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 2074
 
   Komentarze
  • PEDAGOG, 2004-01-22

    JAK WIELE MOŻE ZDZIAŁAĆ CHĘĆ AWANSU- KAŻDY CHCE COŚ NAPISAĆ!!



  • Dodaj komentarz
      Barometr
    1 2 3 4 5 6  
    Średnia ocena: 5.5



    Ilość głosów: 2
      Publikacje

    Nowe zasady publikacji
    Szukaj autora i tytuł
    Ostatnio dodane materiały
    Ranking publikacji 
    Najczęściej zadawane pytania
      Twoje konto
    Zaloguj się
    Załóż konto
    Zapomniałem hasła
      Forum
    Nauczyciel - awans zawodowy
    Matura
    Korepetycje
    Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


    O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

    2000-2014