AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Marzenna Horsztyńska
WOS, Scenariusze

Rola wyborów w demokracji

- n +

Rola wyborów w demokracji.

SCENARIUSZ LEKCJI WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM

Cele:
- uczeń wie w jaki sposób powołuje się Sejm i Senat RP,
- uczeń zna pojęcia: ordynacja wyborcza, mandat, zasada powszechności, równości, bezpośredniości, tajności
- uczeń potrafi odpowiedzieć na pytanie: dlaczego warto brać udział w wyborach parlamentarnych?

Metody:
- wykład
- praca w grupach

Środki dydaktyczne:
- materiały pomocnicze dla nauczyciela
- materiały pomocnicze dla uczniów

Przebieg lekcji:

1. Wprowadzenie na temat prawa do głosowania. Nauczyciel wspomina, że żyjemy w kraju, w którym od przeszło dziesięciu lat głośno mówi się o potrzebie budowania społeczeństwa obywatelskiego. Społeczeństwo, w którym pożądana jest wszelka aktywność, zaś niemoc i stagnacja obywateli zawsze będzie dla państwa demokratycznego czymś niewskazanym. Dlatego tez wielce istotne jest, by uczestniczyć w życiu publicznym. Jedną z możliwych form działalności jest udział w wyborach. Obywatele Rzeczpospolitej Polskiej nie tylko mają prawo do głosowania, ale również mogą wyrazić swoje zdanie na tematy polityczne.

2. Omówienie sposobu powoływania Sejmu i Senatu RP.
- Materiał pomocniczy dla nauczyciela (1).

3. Prowadzący przedstawia zasady głosowania w ustroju demokratycznym.
- Materiał pomocniczy dla nauczyciela (2).

4. Następnym elementem lekcji jest praca w grupach. Nauczyciel dzieli uczniów na siedem grup: A, B, C, D, E, F, G. Każda grupa otrzymuje tekst i ma 5 minut na zapoznanie się z jego treścią oraz przygotowanie odpowiedzi na pytania.
- Materiał pomocniczy dla uczniów.

5. Czy wiesz, że... Zapoznanie uczniów z ciekawostkami dotyczącymi wyborów w Polsce i na świecie.
- Materiał pomocniczy dla nauczyciela (3).

6. Przedstawienie uczniom fragmentów ordynacji wyborczej (ustawa z dnia 12 kwietnia 2001 r.)
- Materiał pomocniczy dla nauczyciela (4).

7. Podsumowanie: uczniowie starają się odpowiedzieć na pytane - dlaczego warto brać udział w wyborach?

Materiał pomocniczy dla nauczyciela (1).

Powoływanie Sejmu i Senatu RP.

Parlament w Polsce składa się z dwóch izb: Sejmu i Senatu. Jest wybierany według następujących zasad:
a) w głosowaniu mogą wziąć udział wszystkie osoby, które posiadają obywatelstwo polskie i ukończyły 18 lat oraz nie są ubezwłasnowolnione albo pozbawione praw obywatelskich (wybory powszechne),
b) każdy wyborca ma jeden równoważny głos (wybory równe),
c) głosowanie jest obowiązkowo tajne - nikt nie może wiedzieć na kogo głosuje wyborca (wybory tajne),
d) każdy wyborca głosuje bezpośrednio na kandydatów do parlamentu (wybory bezpośrednie).

Prawo zgłaszania kandydatów do parlamentu mają wszyscy obywatele, partie polityczne i związki zawodowe.

Sejm liczy 460 posłów, a Senat 100 senatorów. Poszczególnych posłów bądź senatorów wybiera się w tzw. okręgach wyborczych, na które zostało podzielone terytorium państwa.

Istnieją dwie główne zasady głosowania w wyborach do parlamentu:
- Pierwsza - większościowa - polega na tym, że o wyborze posła (senatora) spośród zgłoszonych kandydatur w danym okręgu wyborczym rozstrzyga to, który z nich uzyskał większą liczbę głosów. Wyobraźmy sobie, że rywalizują ze sobą cztery osoby. Na kandydata z partii A padło 40% głosów, z B - 30%, z C - 20%, zaś z D - 10%. Zgodnie z zasadą większościową posłem zostanie kandydat z partii A. W Polsce większościowy charakter mają wybory do Senatu - w każdym okręgu mandaty senatorskie uzyskują dwaj kandydaci, którzy uzyskali największą liczbę głosów.

- Druga zasada - proporcjonalna - zakłada procentowy podział mandatów zgodnie z uzyskanym poparciem wyborców. Wyobraźmy sobie, że w naszym okręgu wybiera się 10 posłów. Każda partia zgłosiła po 10 kandydatów. Wyniki głosowania były takie same jak w pierwszym przykładzie. Jednak przy zasadzie proporcjonalności partia A uzyska 4 mandaty, partia B - 3, partia C - 2, zaś partia D - 1. Jak widać, każda partia będzie mieć reprezentację proporcjonalną do liczby otrzymanych głosów. Wybory do Sejmu RP są proporcjonalne, choć w trosce, by do parlamentu nie dostawało się zbyt wiele małych partii, wprowadzono próg wyborczy - tylko komitety wyborcze, które uzyskały 5% i koalicje wyborcze z 8% głosów, biorą udział w podziale miejsc w Sejmie.

Materiał pomocniczy dla nauczyciela (2).

Zasady głosowania w ustroju demokratycznym.


* Powszechność.
Pełnoletni obywatele dysponują czynnym (prawo do wybierania przedstawicieli) i biernym prawem wyborczym (prawo do bycia wybranym przedstawicielem). W odniesieniu do biernego prawa wyborczego zasada ta oznacza, iż niedopuszczalne jest pozbawienie obywatela lub grupy wpływu na wysuwanie kandydatów lub możliwości kandydowania (wciąż jednak w wielu krajach istnieją tu pewne ograniczenia, uzależniające prawo kandydowania od wieku kandydatów bądź też ich dostatecznie długiego zamieszkiwania na terenie danego kraju).

Przy czynnym prawie wyborczym zasada powszechności uzasadnia zakaz wyłączania jednostek lub grup społecznych od czynnego udziału w wyborach. Wyłączenia takie nazywamy cenzusami wyborczymi. Były one często stosowane w przeszłości. Są to między innymi:
- cenzus płci (prawo głosu mieli przez długi czas tylko mężczyźni),
- cenzus majątkowy (prawo głosu mieli np. jedynie ci, którzy płacili dostatecznie wysokie podatki),
- cenzus zamieszkania - konieczność legitymowania się przez wyborcę stałym zamieszkaniem na terenie kraju (okręgu wyborczego) przez określony czas (obecnie w niektórych stanach USA, Austrii),
- cenzus wykształcenia - uzależniający posiadanie praw wyborczych od poziomu wykształcenia (wciąż obowiązuje w Brazylii),
- cenzus rasowy - wyłączający z udziału w wyborach osoby określonej rasy.


Obecnie najczęściej powszechnie stosowane są:
o cenzus obywatelstwa - uzależnia on prawa wyborcze od posiadania obywatelstwa danego kraju,
o cenzus wieku - zazwyczaj prawo wyborcze przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat.

Za zgodne z zasadą powszechności uważa się wyłączenie od udziału w wyborach osób ubezwłasnowolnionych z powodu choroby psychicznej i osób pozbawionych praw wyborczych prawomocnym wyrokiem sądu.

* Równość.
Zasada ta oznacza, że każdy wyborca powinien uczestniczyć w wyborach na takich samych zasadach i dysponować taką samą liczbą głosów oraz to, że znaczenie (siła) głosu każdego wyborcy powinno być równe. Z zasady tej wynika także równość szans w ubieganiu się o to, by być wybranym.

* Bezpośredniość.
Wyborca osobiście, bez żadnego pośrednictwa dokonuje wyboru oraz oddaje głos bezpośrednio na określonego kandydata. Zdarza się, że wybory głowy państwa mają charakter pośredni (zgromadzenie elektorów wybranych bezpośrednio lub w sytuacji wyboru głowy państwa przez parlament).

* Tajność.
Chroni ona wyborcę przed tym, aby ktokolwiek powziął wiadomość, w jaki sposób głosował. Tajność do pewnego stopnia jest nie tylko uprawnieniem, ale i obowiązkiem wyborcy - nie powinien ujawniać w lokalu wyborczym, na kogo głosuje, bo w ten sposób mógłby oddziaływać na innych wyborców. Komisja wyborcza ma obowiązek zapewnienia odpowiednich urządzeń (np. pomieszczenia za zasłoną) gwarantujących poufność wyboru.

Materiał pomocniczy dla uczniów.

A. W państwie A w wyborach parlamentarnych mogą brać udział tylko mężczyźni. Uważa się bowiem, że kobiety zbyt mało interesują się polityką, by decydować w tak poważnych sprawach. Czy taka zasada wydaje ci się słuszna? Dlaczego? Jaka reguła wyborów demokratycznych nie jest zachowana?
B. W państwie B różni obywatele dysponują różną ilością głosów - w zależności od stanu majątkowego mogą oddać 1, 2 lub 3 głosy. Czy taka zasada wydaje ci się słuszna? Dlaczego? Jaka reguła wyborów demokratycznych nie jest tu zachowana?
C. W państwie C wybory są w pełni jawne - karty do głosowania są imienne i osoby głosujące muszą wpisywać na nich wszystkie swoje dane. Czy taka zasada wydaje ci się słuszna? Dlaczego? Jaka reguła wyborów demokratycznych nie jest tu zachowana?
D. W państwie D wybory parlamentarne nie muszą być ostateczne -jeśli na przykład kandydat, który przegrał uważa, że on powinien wejść do parlamentu, ma prawo zażądać przeprowadzenia kolejnego głosowania. Czy taka zasada wydaje ci się słuszna? Dlaczego? Jaka reguła wyborów demokratycznych nie jest tu zachowana?
E. W państwie E wybory parlamentarne organizowane są bardzo rzadko, tak, aby społeczeństwo nie musiało ponosić kosztów organizacji zbyt częstych wyborów. Czy taka zasada wydaje ci się słuszna? Dlaczego? Jaka reguła demokratycznych wyborów nie jest tu zachowana?
F. W państwie F w wyborach parlamentarnych startuje zazwyczaj kilkanaście komitetów wyborczych, ale tylko jeden z nich ma w czasie kampanii wyborczej dostęp do środków masowego przekazu. Czy taka zasada wydaje ci się słuszna? Dlaczego? Jaka reguła wyborów demokratycznych nie jest tu zachowana?
G. W państwie G wybory są pośrednie - obywatele nie głosują osobiście, tylko informują tzw. "mężów zaufania", którymi są zazwyczaj komendanci policji, na kogo chcą oddać głos. Mężowie zaufania przekazują zebrane przez siebie informacje do centralnej komisji wyborczej, która oblicza i ogłasza wyniki. Czy taka zasada wydaje ci się słuszna? Dlaczego? Jaka reguła wyborów demokratycznych nie jest tu zachowana?

Materiał pomocniczy dla nauczyciela (3).

Czy wiesz, że...
1868 r. i 1870 r. - Na mocy dwóch poprawek do Konstytucji USA Murzyni otrzymali wolność i prawa wyborcze.

1886 r. - Kobiety po raz pierwszy na świecie uzyskały prawa wyborcze na terytorium Wyoming, a w 1893 r. w stanie Colorado.

1893 r. - Kobiety uzyskały prawa wyborcze w Nowej Zelandii, a w 5 lat później w Związku Australijskim.

1906 r. - Po raz pierwszy w Europie w Finlandii kobiety zdobyły prawo głosu.

1920 r. - Do udziału w wyborach w USA zostały dopuszczone kobiety. W powstałych po I wojnie światowej krajach Europy Środkowej kobiety uzyskały również prawa wyborcze.

1945 r. - Francuzki zdobyły prawo głosu.

1971 r. - Na mocy referendum w Szwajcarii wszystkie kobiety uzyskały prawo do głosowania w wyborach i referendach na szczeblu federalnym, a w 1991 r. ostatni szwajcarski kanton został zmuszony do przyznania kobietom prawa głosu na szczeblu kantonu.

1993 r. - W Republice Południowej Afryki Murzyni uzyskali takie same prawa jak biali i uczestniczą w wyborach parlamentarnych.

Materiał pomocniczy dla nauczyciela (4).

Fragmenty ordynacji wyborczej (ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r.)


Art. 2
W wyborach do Sejmu i Senatu głosować można tylko osobiście i tylko jeden raz. Prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) posłów i senatorów ma każdy obywatel polski, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat.

Art. 8
Nie można kandydować jednocześnie do Sejmu i Senatu.

Art. 33
Wybory przeprowadzają: Państwowa Komisja Wyborcza, okręgowe komisje wyborcze (np. w Białymstoku), obwodowe komisje wyborcze (np. w Sokółce).

Art. 59
Głosowanie odbywa się w lokalu obwodowej komisji wyborczej w ciągu jednego dnia, bez przerwy, między godziną 6.00 a 20.00.

Art. 60
Głosowanie odbywa się przy pomocy urzędowych kart do głosowania.

Art. 68
Przed przystąpieniem do głosowania wyborca okazuje obwodowej komisji wyborczej dokument umożliwiający stwierdzenie jego tożsamości.

Art. 85
Kampania wyborcza rozpoczyna się z dniem ogłoszenia postanowienia Prezydenta RP o zarządzeniu wyborów.

Art. 131
Wybranym do Sejmu może być obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat.

Art. 188
Wybranym do Senatu może być obywatel polski mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 30 lat.

Art. 201
Wyborca głosuje na określonych kandydatów, stawiając znak "X" w kratce z lewej strony.

Opracowanie: MARZENNA HORSZTYŃSKA

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 8616


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 5



Ilość głosów: 2

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.