Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Dorota Denys
Różne, Artykuły

Metodologia badań pedagogicznych

- n +

Metodologia badań pedagogicznych

1. Typologia badań pedagogicznych

Celem badań pedagogicznych jest poznanie umożliwiające działanie skuteczne. Z punktu widzenia celu badań wyróżniamy w pedagogice następujące rodzaje badań:
- badania teoretyczne
- badania weryfikacyjne
- badania diagnostyczne

Nazwa badań najczęściej określa ich charakter.

Badania teoretyczne, to wszelkie działania poznawcze zmierzające do gromadzenia wiedzy teoretycznej, pozwalającej budować uogólnienia, generalizacje, prawa rozwoju i przemian badanej rzeczywistości. W każdym badaniu empirycznym kryje się cząstka teoretycznego poznania.

Badania weryfikacyjne, to próba sprawdzenia skutków zastosowanych rozwiązań, skutków działania jakiegoś układu, to poszukiwanie cech, właściwości zdarzeń i procesów.

Badania diagnostyczne, to najpowszechniejsze badania, służące określeniu stanu rzeczy lub zdarzenia. Znane są objawy, skutek - poszukiwane są przyczyny, źródła, okoliczności i uwarunkowania. W badaniach weryfikacyjnych znany był tylko przedmiot badań. W badaniach diagnostycznych znany jest efekt "czegoś", wiemy, co chcemy wyjaśnić. Szukamy odpowiedzi na pytanie, "co jest przyczyną zdarzenia".

Innym sposobem podziału badań jest przyjęcie kryteriów organizowania ich przebiegu. Można zatem wyróżnić następujące ich rodzaje:
badania zespołowe
badania terenowe
badania powtarzalne (panelowe)

Coraz częściej powoływane są ogromne zespoły badawcze,

o wyspecjalizowanych zadaniach i komplementarnych obszarach badawczych. Kieruje takimi badaniami sztab ludzi. Ich zadanie to podział problemów badawczych między zespoły. Suma tych zespołów oraz problemów, jakie rozstrzygają daje wrażenie badań kompleksowych,

wszechstronnych. Dotychczasowa praktyka nie potwierdza walorów takich badań zespołowych.

Odmienne w swych założeniach są badania terenowe. Wywodzą się one z tradycji szkoły badań socjologicznych, kiedy to zespół ludzi obejmował badaniami pewien teren, środowisko. Badania terenowe mają mniejszy zasięg terenowy, z góry wyznaczony ze względu na jakieś jego cechy. Ich przebieg jest zaprogramowany i ściśle kontrolowany. Tego rodzaju badania odznaczają się wysokim stopniem jednolitości warsztatowej. Zespół badawczy jest starannie dobierany i specjalnie przegotowany do badań. Posługuje się najczęściej wystandaryzowanymi narzędziami badawczymi.

Badania powtarzalne (panelowe), to rodzaj badań oparty o kilka teoretycznych założeń i szereg zabiegów organizacyjnych. Służą badaniom zmian jakiejś cechy pod wpływem celowo wprowadzonego czynnika do badanego układu lub pod wpływem naturalnego upływu czasu i naturalnych okoliczności.

Trudności organizacyjne odnoszą się do identyfikacji elementów układu, zastosowania trafnych i rzetelnych narzędzi badań, aby w zmiennych warunkach i czasie badały jednak to samo, zachowania szczególnej staranności i jednolitości podejścia badawczego u kolejnych uczestników badań. Badania panelowe są niezwykle atrakcyjną formą poznawania genezy i kierunku zdarzeń społecznych, istoty i charakteru procesów wychowawczych, zależności między zjawiskami.

Kolejnym kryterium podziału badań jest podmiot naukowego poznania. Źródłem tego rozróżnienia jest istnienie w logice dwóch rodzajów pytań: pytań rozstrzygnięć i pytań dopełnień. Te dwa rodzaje pytań dają podstawę do rozróżnienia dwóch typów problemów badawczych:
- problemów dotyczących cech zmiennych, czyli pytań o pojedyncze fakty
- problemów dotyczących relacji i związków między zmiennymi, czyli pytań o złożone zależności.

W związku z powyższym wyróżniamy: badania opisowe i badania wyjaśniające.

Badania opisowe mają za podmiot pojedyncze zjawiska, indywidualne zdarzenia, których wyjaśnienie może być jednoznaczne, oczywiste. To najczęściej badanie, którego owocem jest opis sprawozdawczy. To różnego typu sondaże, badania statystyczne zbiorowości, które dają fotografię, zdarzenia lub zbiorowości.

Badania wyjaśniające
szukają przede wszystkim związków między cechami, zmiennymi. Są bogatsze w problematykę i zakres tej problematyki, rozstrzygają problemy zawierające, co najmniej dwie zmienne. Są wielowątkowe, bo poszukują różnych możliwości wyjaśnienia, poszukują przyczyn głównych i wtórnych, dominujących i uzupełniających.

Na zakończenie konieczne jest podanie jeszcze jednego typu klasyfikacji badań, gdzie dominującym kryterium podziału jest procedura badawcza, pośrednio metoda badawcza. Z tego względu wyróżnić można:
- badania instytucji
- badania zbiorowości
- badania zjawisk i procesów.

2. Problemy badawcze a hipotezy

Formułowanie problemów polega na precyzyjnym rozbiciu tematu na pytania i problemy. Proces ten musi spełniać kilka warunków, aby był prawidłowy. Sformułowane problemy muszą wyczerpywać zakres naszej niewiedzy, zawarty w temacie badań. Konieczne jest, aby sformułowane problemy zawierały wszystkie generalne zależności między zmiennymi. Trzecim warunkiem poprawności problemu badawczego jest jego rozstrzygalność empiryczna oraz wartość praktyczna. Problem badawczy stanowi podstawę tworzenia hipotez. Od problemów zależy również, jakie techniki i narzędzia dobieramy, aby je rozwiązać.

Hipotezą nazywa się zdanie nie w pełni uzasadnione, rozważane jako racja dla pewnych uznanych już zdań, założenie oparte na prawdopodobieństwie, wymagające sprawdzenia, mające na celu odkrycie nieznanych zjawisk lub praw.

Zadaniem badacza jest sformułowanie możliwie wielu hipotez obejmujących znaczące zależności i cechy badanego środowiska. Hipoteza musi określać zależności między zmiennymi. Powinna być na tyle precyzyjna, aby ściśle ograniczyć zasięg swego znaczenia, powinna być zbudowana na podstawie uznanej wiedzy naukowej. Posługiwać się możemy dwoma rodzajami hipotez, w zależności od stopnia ich ogólności:
- Hipotezy proste - wyprowadzane z uogólnień prostych obserwacji
- Hipotezy złożone - zakładające istnienie powiązań między zdarzeniami lub nawet skomplikowanych łańcuchów przyczyn i skutków

Termin model ma wielorakie znaczenia np. model w znaczeniu normy, czyli określonego pożądanego stanu rzeczy. Model to układ, który stanowi narzędzie pośredniego poznania innego układu przez to, że jest do niego w istotny sposób podobny, lub większość cech obu układów jest analogiczna a układ modelowy jest bardzo dostępny poznawczo. Powodzenie badań na obiekcie zastępczym, czyli modelu zależy od istnienia między przedmiotami, zbiorami, zjawiskami racjonalnego, obiektywnego podobieństwa.

Zmiennymi nazywamy to, co daje się zaobserwować w każdym zdarzeniu lub zjawisku, to kilka podstawowych cech konstytutywnych dla danego zdarzenia czy zjawiska. Zmienne mogą być niezależne lub zależne. Związane to jest z tym, jaki jest związek pomiędzy poszczególnymi cechami, jaki jest kierunek zależności między nimi, która wpływa na inne, a która podlega wpływom.

Wskaźnik, to pewna cecha, zdarzenie lub zjawisko na podstawie zajścia, którego wnioskujemy z pewnością, bądź z określonym prawdopodobieństwem, bądź wreszcie z prawdopodobieństwem wyższym od przeciętnego, iż zachodzi zjawisko, które nas interesuje.

Najczęściej cechy jakiegoś zdarzenia czy procesu opisujemy, oceniamy lub uznajemy za istniejące na podstawie bezpośredniej, empirycznej obserwacji cząstkowych zdarzeń wskazujących na bezpośredni związek między nimi. Taki rodzaj wskaźnika nazywamy wskaźnikiem empirycznym. Wskaźnik ten jest zjawiskiem obserwowalnym.

Wszystkie twierdzenia, jakie budujemy w naukach społecznych w oparciu o empiryczną rejestrację wskaźników mogą być obarczone ryzykiem błędu.

Klasyfikacją nazywa się pewien prosty lub złożony podział rozczłonkowania odpowiednio wybranego fragmentu rzeczywistości pozajęzykowej. Jest zbiorem nazw o określonych stosunkach między ich zakresami oraz o określonych stosunkach między ich zakresem a zbiorem klasyfikowanym. Stosunek między zakresami nazw klasyfikacyjnych określa zasada rozłączności, zwana często zasadą wykluczania. Oznacza ona, że ich zakresy wzajemnie się wykluczają. Stosunek między zakresem pojęć klasyfikujących a zakresem pojęcia klasyfikowanego określa zasada wyczerpania, zwana często zasadą całkowitości. Oznacza ona, że suma zakresów nazw klasyfikujących jest równa lub wyczerpała całkowicie zakres nazwy pojęcia klasyfikowanego. Sposobem uzyskania poprawnej klasyfikacji jest zastosowanie podziału "wedle pewnej zasady" np. ludzi możemy podzielić na kobiety i mężczyzn wedle zasady płci. Drugim sposobem uzyskania poprawnej klasyfikacji jest klasyfikacja dychotomiczna wedle cech kontradyktorycznych. Polega ona na podziale zbioru na dwie części według cech przeciwstawnych.

Podziały dychotomiczne oraz wedle zasady są klasyfikacjami prostymi.

Użyteczne są również klasyfikacje złożone np. klasyfikacja wielowzględowa krzyżujących się podziałów, klasyfikacja złożona wielowzględna.

3. Metody badań pedagogicznych

Metody, techniki i narzędzia badawcze

Metoda badań to zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego.

Techniką badań nazywamy czynności praktyczne, regulowane dyrektywami, pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii, faktów. Techniki badań są czynnościami określonymi przez dobór odpowiedniej metody i przez nią uwarunkowaniami.

Narzędzie badawcze jest przedmiotem służącym do realizacji wybranej techniki badań.

Eksperyment pedagogiczny

Eksperyment jest metodą naukowego badania określonego wycinka rzeczywistości, polegającą na wywoływaniu lub zmienianiu przebiegu procesów przez wprowadzenie do nich jakiegoś nowego czynnika i obserwowaniu zmian powstałych pod jego wpływem. Charakter eksperymentu polega na wprowadzeniu do wybranego układu (zbiorowości społecznej) specjalnie przez nas wybranego czynnika w celu uzyskania pożądanych zmian układu lub w celu sprawdzenia, jakie zmiany w obserwowanym układzie zajdą pod wpływem owego nowego czynnika zwanego zmienną niezależną. Celem eksperymentu jest wykrycie związków przyczynowo-skutkowych między zmienną niezależną a elementami badanego układu. Najdoskonalsze metody wykrywania wymienionej zależności oparte o zasady przyczynowości i rozumowania indukcyjnego opracował J. St. Mill w postaci słynnych pięciu kanonów. Są to: kanon jedynej różnicy, kanon jedynej zgodności, kanon połączonej różnicy i zgodności, kanon zmian towarzyskich, kanon reszt. Stanowią one fundamentalną zasadę dociekania istoty zachodzących zależności i podstawą zasadnych domysłów uogólniających. W eksperymencie pedagogicznym zmienianym przez nas układem jest prawie zawsze jakaś grupa wychowanków.

Monografia pedagogiczna

Monografia na gruncie pedagogiki to taka metoda postępowania, która prowadzi do opisu instytucji wychowawczych. O tym, czy określony sposób postępowania można uznać za metodę monograficzną, decydują dwa czynniki. Pierwszym czynnikiem jest przedmiot badań. Podmiotem badań dla monografii najczęściej jest instytucja wychowawcza np. klasa, drużyna harcerska, spółdzielnia uczniowska. Drugi czynnik to sposób badania. W badaniach monograficznych dąży się do zajrzenia w głąb danej instytucji i gruntownego i wielostronnego poznania jej funkcjonowania. Metoda monograficzna w badaniach pedagogicznych oddaje nieocenione usługi. Jest dość łatwa w realizacji i nadaje się do systematycznej weryfikacji funkcji złożonych danej instytucji, planowania ulepszeń i kontroli ich funkcjonowania. Metoda ta prawie zawsze posługuje się badaniem dokumentacji, bardzo często wprowadza elementy obserwacji, ankiety lub wywiadu.

Metoda indywidualnych przypadków

Metoda indywidualnych przypadków w pedagogice sprowadza się do biografii ludzkich. Metoda ta jest sposobem badań polegających na analizie jednostkowych losów ludzkich uwikłanych w określone sytuacje wychowawcze, lub na analizie konkretnych zjawisk natury wychowawczej poprzez pryzmat jednostkowych biografii ludzkich z nastawieniem na opracowanie diagnozy przypadku lub zjawiska w celu podjęcia działań terapeutycznych. Przykładem problemów, które stanowią doskonały przedmiot zainteresowania dla omawianej metody są: trudności dydaktyczne i wychowawcze a sytuacja rodzinna dziecka, funkcjonowanie rodzin zastępczych. Najbardziej użyteczną techniką dla tej metody jest wywiad. Znakomicie uzupełnia go obserwacja i analiza dokumentów osobistych.

Metoda sondażu diagnostycznego

Metoda sondażu diagnostycznego jest sposobem gromadzenia wiedzy o atrybutach strukturalnych i funkcjonalnych oraz dynamice zjawisk społecznych, opiniach i poglądach wybranych zbiorowości, nasilaniu się i kierunkach rozwoju określonych zjawisk i wszelkich innych zjawisk instytucjonalnie nie zlokalizowanych posiadających znaczenie wychowawcze. W badaniach sondażowych najczęściej występujące techniki to wywiad, ankieta, analiza dokumentów osobistych, techniki statystyczne i inne.

4. Techniki badań pedagogicznych

Technikami badań nazywamy czynności praktyczne, regulowane starannie wypracowanymi dyrektywami, pozwalające na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych informacji, opinii, faktów. Technika badań to czynność poznawcza, to najczęściej proces angażujący badacza i innych ludzi. Wszystko inne to przedmioty i narzędzia służące tym czynnościom, czyli kwestionariusze do ankietowania, robienie wywiadów, skale do testowania, arkusze do opisu itd.

Obserwacja

Obserwacja jest najbardziej wszechstronną techniką gromadzenia materiałów. Jest metodą badawczą polegającą na gromadzeniu danych drogą spostrzeżeń. Obserwacją można nazywać prostą nieplanowaną rejestrację zdarzeń i faktów, ale także złożony proces kontrolowanej obserwacji systematycznej z użyciem skomplikowanych technik pomocniczych, z użyciem filmów, magnetofonu i kwestionariuszy. Dostarcza ona badaczowi najwięcej naturalnej wiedzy o obserwowanej grupie a więc jednocześnie najbardziej prawdziwej. Przy zastosowaniu odpowiednich narzędzi kontrolnych uzyskujemy najbardziej obiektywny obraz przedmiotu badań, bo na drodze źródła danych do badacza stoi najmniej czynników mogących zdeformować ten obraz.

Najpopularniejszą postacią obserwacji jest tzw. obserwacja otwarta lub swobodna. Stosują ją w praktyce wszyscy wychowawcy, nauczyciele i organizatorzy. Daje ona sumę wiedzy o przedmiocie zainteresowań lub pracy pozwalając na sprawniejsze działanie w danej dziedzinie. Dzięki jej zastosowaniu można uzyskać wiedze ogólną o obiekcie badań, która daje podstawę do szczegółowego planowania dalszego toku badań a głównie do sformułowania zagadnień wstępnych i hipotez roboczych.

Wyżej zorganizowaną formą obserwacji jest systematyczna obserwacja bezpośrednia lub pośrednia. Polega ona na planowym gromadzeniu spostrzeżeń przez określony czas w celu poznania lub wykrycia istniejących zależności między zjawiskami rodzaju kierunków procesów zachodzących w zbiorowościach społecznych lub instytucjach. Obserwacja systematyczna wymaga zastosowania technik pomocniczych. Z definicji wynika konieczność zaplanowania następujących elementów: problematyki, czasu oraz sposobu gromadzenia materiału. Szczególnym przypadkiem obserwacji systematycznej jest obserwacja uczestnicząca. Występuje ona wtedy, gdy badający stanie się uczestnikiem badanej zbiorowości i jest przez nią akceptowany. Szczególnym typem uczestnictwa częściowego jest uczestnictwo nauczyciela lub wychowawcy w grupie rówieśniczej młodzieżowej. Nie ma, bowiem w grupie młodzieżowej roli dla badacza dorosłego.

Narzędzia, którymi posługujemy się przy obserwacji pełnią dwojaką funkcję: służą do gromadzenia spostrzeżeń, są czynnikiem kontrolującym prawidłowość prowadzonej obserwacji. Techniki gromadzenia materiałów ogólnie można podzielić na niestandaryzowane i standaryzowane. Do metod niestandaryzowanych należą: notatki, opisy, rejestracja dźwiękowa lub fotograficzna.

Posiadają one tę cechę, że gromadzą materiał bez wyróżniania poszczególnych zagadnień i aspektów oraz bez umiejscowienia czasowego. Jest to obserwacja niekontrolowana.

Doskonalszą techniką gromadzenia materiałów jest stosowanie technik standaryzowanych. Jest to najczęściej arkusz obserwacyjny lub dziennik obserwacji. Arkusz obserwacyjny to wcześniej przygotowany kwestionariusz z wytypowanymi wszystkimi zagadnieniami, które objąć ma obserwacja. Ten typ obserwacji można uznać za planowany, systematyczny i kontrolowany. Jest on dobrym środkiem do porównywania danych między nimi.

Dziennik obserwacji kategoryzuje spostrzeżenia ze względu na czas pojawienia się określonych faktów lub zmienności procesów i stosunków w badanych grupach. Bardzo pożyteczną rolę spełnia on przy badaniach szczegółowych jednego zagadnienia. Prowadzony jest w postaci zapisów dziennych. W pedagogicznych badaniach środowiskowych arkusz obserwacyjny jest najdoskonalszą techniką gromadzenia materiałów obserwacyjnych. Obserwacja systematyczna może być prowadzona bezpośrednio lub pośrednio. Prawidłowo prowadzona obserwacja powinna być poprawnie zorganizowana.

Warunkami poprawności obserwacji są:

wstępna znajomość przedmiotu obserwacji
jasne sformułowanie zagadnienia i celów obserwacji
bliższe poznanie przedmiotu obserwacji przez zastosowanie obserwacji otwartej lub innych procedur poznawczych
szczegółowe obserwowanie koncepcji badań, kategoryzacja zagadnień, opracowanie odpowiednich formularzy i arkuszy obserwacyjnych

Sama obserwacja powinna być planowa, systematyczna i dokładna.

Wywiad

Wywiad jest rozmową badającego z respondentem lub respondentami według opracowanych wcześniej dyspozycji albo w oparciu o specjalny kwestionariusz. Służy głównie do poznawania faktów, opinii i postaw danej zbiorowości. Materiał uzyskany drogą wywiadu pozwala na analizę układów i zależności między zjawiskami. Najważniejszym warunkiem poprawnego przeprowadzenia wywiadu są właściwie przygotowane dyspozycje, które określa się najczęściej mianem kwestionariusza. Tendencje panujące we współczesnej pedagogice zmierzają do opierania wywiadu na kwestionariuszu skategoryzowanym. Istnieją czynniki, które zakłócają wiarygodność informacji.

Pierwszą z przeszkód może być respondent, który może stać się przyczyną świadomego zafałszowania prawdy. Inną przyczynę stanowią narzędzia badawcze, kwestionariusz, którego forma może w sposób istotny wpłynąć na treść uzyskiwanych informacji.

Kolejną przyczyna zakłócającą wiarygodność informacji może być osoba prowadząca badania, która może różnie odbierać określone informacje, tendencyjnie ukierunkowywać tok badań. Ze strony respondenta możemy uzyskać celowo sfałszowane informacje, bądź zostać mimowolnie wprowadzeni w błąd, bądź możemy pewnych wiadomości nie uzyskać, jeśli respondent ich nie posiada.

Następnym źródłem uzyskiwania prawdy niepełnej lub danych fałszywych jest kwestionariusz. Może on nie obejmować wszystkich ważnych zagadnień, być niewyczerpujący. Może posługiwać się niejasnymi lub niezrozumiałymi pojęciami, określeniami nie używanymi w danej zbiorowości.

Jeżeli kwestionariusz ma być poprawnie zbudowany musi zawierać wszystkie zagadnienia postawione w celach i hipotezach badawczych, język kwestionariusza musi być dostosowany do języka używanego w danej zbiorowości.

Prowadzący badania może również być przyczyną fałszywych informacji. Przy organizowaniu ekip badawczych należy pamiętać, że sam ankieter jest swoistym narzędziem badawczym. Należy podporządkować jego indywidualne cechy wymaganiom reguł badania. Aby to osiągnąć należy przeprowadzić szczegółowy instruktaż z ankieterami oraz wyposażyć ich w wywiad standaryzowany.

Wyróżnia się kilka rodzajów wywiadów w badaniach pedagogicznych. Wywiady skategoryzowany i nieskategoryzowany różnią się zasadami konstrukcyjnymi. Stopień usystematyzowania pytań i ich ujednolicenie to główne różnice konstrukcyjne. Wywiad skategoryzowany zapewnia większą ścisłość i porównywalność danych.

Ze względu na sposób prowadzenia wywiadu wyróżniamy wywiad jawny, ukryty i jawny nieformalny.

Wywiadem jawnym nazywamy rozmowę, w której badany poinformowany jest prawdziwie o celach, charakterze i przedmiocie wywiadu.

Wywiad ukryty jest przeprowadzany wtedy, gdy badany nie jest poinformowany o roli ankietera, o celach i przedmiocie rozmowy. Przedmiotem takiego wywiadu są najczęściej zagadnienia drażliwe.

Wywiad indywidualny lub zbiorowy zależy od liczby osób biorących jednorazowo w nim udział. Wywiad zbiorowy stosowany jest wtedy, gdy przedmiotem badań są opinie lub fakty jednorodnej grupy. Uzyskujemy wtedy wiedzę obszerną i wszechstronną.

Ankieta

Ankieta jest techniką gromadzenia informacji polegająca na wypełnieniu najczęściej samodzielnie przez badanego specjalnych kwestionariuszy na ogół o wysokim stopniu standaryzacji w obecności lub częściej bez obecności ankietera. Pytania ankiety są zawsze konkretne, ścisłe i jednoproblemowe. Najczęściej pytania są zamknięte i zaopatrzone w zestaw wszelkich możliwych odpowiedzi. Dotyczy najczęściej wąskiego zagadnienia lub problemu szerszego rozbitego na kilka zagadnień szczegółowych. Wypełnianie ankiety polega na podkreśleniu właściwej odpowiedzi lub stawianiu określonych znaków przy wybranej odpowiedzi. Ankieta jest niezastąpiona w badaniach pedagogicznych jako narzędzie poznania cech zbiorowości, faktów, opinii o zdarzeniach, danych liczbowych. Może spełniać pożyteczna rolę w początkowym etapie badań, gdy pragniemy zdobyć wiedzę wyjściową.

Cechą odróżniającą ankietę od wywiadu jest to, że nie wymaga kontaktu bezpośredniego badającego z badanym, informator jest tu respondentem, który sam pisemnie odpowiada na pytania kwestionariusza.

Badanie dokumentów

Badanie dokumentów i materiałów jest techniką badawczą służącą do gromadzenia wstępnych, opisowych, także ilościowych informacji o badanej instytucji czy zjawisku wychowawczym. To także technika poznawania biografii jednostek i opinii wyrażonych w dokumentach. W roli instrumentu naukowego samodzielnie występuje bardzo rzadko. Określa się tę metodę jako mało przydatną do analiz ilościowych, statystycznych, trudno zweryfikować prawdziwość dokumentów i materiałów, które mogły zostać zafałszowane.

Dla potrzeb badań pedagogicznych należy wyróżnić dwa rodzaje dokumentów: dokumenty kronikarskie i opiniodawcze.

Dokumenty kronikarskie to wszelkie materiały statystyczne, obrazujące określone sytuacje, dokumentujące fakty i działania. To wszelka dokumentacja instytucji badanej placówki czy zjawiska. Trudno wyobrazić sobie prowadzenie jakichkolwiek badań pedagogicznych, monograficznych, bądź terenowych, których nie należałoby poprzedzić analizą dokumentacji.

Dokumenty opiniodawcze dostarczają nam innego rodzaju wiedzy. Do tej grupy dokumentów zaliczamy wszelkie osobiste materiały powstałe bez udziału badającego. Będą to listy, pamiętniki, wypracowania, wypowiedzi na piśmie na określony temat. Ten typ dokumentów dostarcza nam wiedzy nie o samej rzeczywistości, lecz głównie o opiniach na temat tej rzeczywistości. Rola badacza jest bardzo ograniczona albo ogranicza się do podsumowania tematu rozważań.

Analiza treści

Innym sposobem opracowania treści dokumentacji naukowej jest analiza treści. Jest to technika badawcza służąca do obiektywnego, systematycznego i ilościowego opisu jawnej treści przekazów informacyjnych. Zafałszowania i zniekształcenia celowe i mimowolne stają się przedmiotem analizy socjologicznej pod kątem szukania ich przyczyn, rozmiarów i rodzajów. Analiza treści dokumentów pozwala na stawianie diagnoz cech psychicznych osób i grup. Celowe jest ukazanie możliwości zastosowania tej techniki poznania w badaniach pedagogicznych. Analizę treści należy stosować wszędzie tam, gdzie przedmiotem naszego zainteresowania są sprawy dzieci i młodzieży.

Techniki projekcyjne

Projekcyjna metoda badania osobowości polega na przedstawieniu badanemu sytuacji bodźcowej, nie mającej dlań znaczenia arbitralnie ustalonego przez eksperymentatora, ale zarazem takiej, która będzie mogła nabrać znaczenia przez to, iż osobowość badanego narzuci jej swoje indywidualne znaczenie i organizację. Technika ta polega na wprowadzeniu między badającego i badanego czynnika celowo dobranego, co, do którego można oczekiwać, że wywoła w badanym określone reakcje i postawy emocjonalne. Techniki te najczęściej są stosowane w psychologii klinicznej i eksperymentalnej.

Opracowanie: Dorota Denys

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 32161
 
   Komentarze
  • feb, 2004-03-13

    Praca Wysmienita - palce lizać! ALE! Dlaczego nie ma ani jednego
    przykladu? Nie da sie dobrze zrozumiec np. hipotezy do problemu czy
    zmiennej bez przykładu! :)

  • inka, 2004-03-18

    Dajcie znać gdzie można znaleźć przykład rozpracowania problemu
    badawczego?

  • Asia, 2004-04-15

    bardzo dobre przejrzyste opracowanie czy jest to pani autorskie
    opracowanie, czy na podstawie jakiejś bibliografii? jJeśli na
    podstawie bibliografii to czy można liczyć na dołączenie ich do pani
    pracy?

  • kid, 2004-04-16

    moze byc ale dlaczego nie ma zasad badan albo analizy

  • Magda, 2004-04-20

    Całkiem nieźle, ale zgadzam sie z powyższymi wypowiedziami- brakuje
    wzmianki o problemach badawczych i hipotezach. P.s. dajcie znać gdzie
    to można znaleść. Dzięki.

  • ziba, 2005-04-07

    wszystko ładnie, pięknie tylko brak przykładów no i PRZYPISÓW!! gdzie
    są?:(

  • ania, 2006-04-02

    fajne opracowania- krótkie, zwięzłe, na temat-ale mam prośbę jakby
    ktoś wiedział, gdzie mogę znaleźć test o metodach badań, czyli o
    testach lub ankiecie lub wywiadzie

  • ef, 2013-06-06

    Cała praca napisana w oparciu o ksiazke T.Pilcha \\\"Zasady badań
    pedagogicznych\\\", którą bardzo polecam. Przydatna podczas pisania
    pracy dyplomowej, wszystko przejrzyście i zrozumiale opisane.



  • Dodaj komentarz
      Barometr
    1 2 3 4 5 6  
    Średnia ocena: 4



    Ilość głosów: 10
      Publikacje

    Nowe zasady publikacji
    Szukaj autora i tytuł
    Ostatnio dodane materiały
    Ranking publikacji 
    Najczęściej zadawane pytania
      Twoje konto
    Zaloguj się
    Załóż konto
    Zapomniałem hasła
      Forum
    Nauczyciel - awans zawodowy
    Matura
    Korepetycje
    Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


    O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

    2000-2014