Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Barbara Miśkiewicz
Różne, Artykuły

Schizofrenia - charakterystyka najczęściej występujących objawów, obraz kliniczny

- n +

Schizofrenia - charakterystyka najczęściej występujących objawów, obraz kliniczny

Schizofrenia jest tajemniczą chorobą społeczną. Określa się ją również mianem choroby królewskiej. Jest chorobą ludzi młodych niezależnie od płci. Stwierdzono, że najczęściej spotyka się tematykę erotyczną u kobiet a heroiczną u mężczyzn. Najczęściej występuje między 15 a 30 rokiem życia.

Pojęcie schizofrenii stworzył w roku 1911Eugeniusz Bleuler. Słowo to pochodzi od greckiego "schizo" - rozszczepiam, rozłupuję, rozdzieram i "fren" - przepona, serce, umysł, wola.

Dla osób w których rodzinach nie było przypadków schizofrenii, prawdopodobieństwo zapadnięcia na tę chorobę wynosi 1 procent. W rodzinach, w których jedno z rodziców jest schizofrenikiem, współczynnik ten ma się 1 do 7. Jeśli natomiast i ojciec, i matka są chorzy, wtedy niebezpieczeństwo zapadnięcia ich dziecka na schizofrenię wynosi aż 50 procent. Podobne prawdopodobieństwo odnosi się do bliźniaka jednojajowego, którego brat lub siostra jest schizofrenikiem. W przypadku bliźniąt dwujajowych ma się ono jak 1 do 9.

Choć dziś nie wiadomo, co wywołuje schizofrenię, istnieje kilka teorii na ten temat. Ostatnie badania wskazują, iż choroba ta może być wywołana przez brak równowagi biochemicznej mózgu. U wielu schizofreników stwierdzono wysoki poziom dopaminy, substancji będącej przekaźnikiem informacji. Dlatego w terapii stosuje się leki antypsychotyczne, hamujące działanie dopaminy. Wśród obecnie badanych, możliwych powodów schizofrenii, są również takie czynniki jak dziedziczność, infekcje wirusowe, silny stres, uszkodzenie mózgu we wczesnym dzieciństwie oraz nieprawidłowości w działaniu systemu immunologicznego.

Wydaje się prawdopodobne, iż za schorzenie to odpowiedzialne jest współwystępowanie niektórych lub wszystkich tych czynników. Występują dwa osiowe objawy schizofrenii, autyzm (odcięcie się od świata otaczającego i życie światem własnym, dalekim od obiektywnej rzeczywistości) oraz rozszczepienie (czyli dezintegracja wszystkich funkcji psychicznych).

Schizofrenicy wykazują większą wrażliwość na bodźce percepcyjne, co powoduje, że są bardziej roztargnieni oraz "zalewani" przez stymulację zewnętrzną. Zakłócone struktury myślowe mogą być konsekwencją niezdolności trwałego skupienia uwagi na zdarzeniach czy procesach. Mowa schizofrenika jest niezrozumiała przez dziwaczne "wtręty" (myśli nie mające nic wspólnego z wypowiadanym zdaniem nie są tłumione), przez co nie potrafi zbudować długiego łańcucha wzajemnie powiązanych słów. Dla słuchacza słowa schizofrenika są pozbawione sensu.

W schizofrenii mogą występować zaburzenia: percepcji, emocji, myślenia, mowy, perspektywy czasowej.

Schizofrenia sklasyfikowana jest na podstawie charakterystycznych zbiorów zachowań. Problem diagnozy i poniższej klasyfikacji ciągle jednak pozostaje nierozwiązany, a jedną z poważniejszych przeszkód w lepszym zrozumieniu schizofrenicznego zachowania jest brak uzgodnionych przez ogół klinicystów kryteriów klasyfikowania tego zachowania. Problem tkwi w tym, że żaden z pacjentów nie wykazuje wszystkich podstawowych objawów równocześnie. U każdego z pacjentów w różnych okresach mogą występować różne objawy.

Typy schizofrenii


Schizofrenia dziecięca (autyzm wczesnodziecięcy)

Jednostka kliniczna zidentyfikowana po raz pierwszy przez Leo Kannera w 1943 roku. Ten typ schizofrenii wynika prawdopodobnie z defektu biologicznego, który powoduje niezdolność dziecka do odnoszenia się w zwykły sposób do innych ludzi i do bodźców środowiskowych. Dzieci autystyczne wykazują obsesyjne (natrętne) stereotypowe zachowania, niemożność jednoczesnego skupienia uwagi na bodźcach należących do różnych modalności zmysłowych oraz niezdolność przechodzenia od instrukcji słownych do działania. Psychika tych dzieci stanowi wyraźny przykład zamkniętego w sobie systemu. Część badaczy uważa, że autyzmu wczesnodziecięcego nie powinno się zaliczać do psychoz.

Schizofrenia prosta

Następuje tu redukcja zewnętrznych zainteresowań i związków uczuciowych. Chory przestaje się interesować losem najbliższych i swoim własnym. Nawet śmierć najbliższej osoby przyjmuje nieraz z zadziwiającą obojętnością. Chory często spędza czas na bezsensownych zajęciach (np. zapisywanie zeszytów słowami bez związku, cyframi, tajemniczymi znakami). Narasta apatia, zobojętnienie, obniżenie nastroju. Unika ludzi, a zmuszony do kontaktu z nimi zamyka się w sobie, zbywa pytania milczeniem, ale nie ma inicjatywy, by opuścić nużące go towarzystwo. Cechuje go chłód uczuciowy, obojętność. Dla otoczenia jest czasami "dobrym, grzecznym dzieckiem" choć już dawno przestał nim być. Na ogół jest dobry, posłuszny, choć czasami wybucha wściekłością, przeraża rodziców ordynarnością, wrogością, nie umotywowanym śmiechem, a nawet próbą ucieczki lub samobójstwa. Nie można go nakłonić do zmiany.

Schizofrenię tego typu cechuje pobudzenie seksualne chorego. Ciało staje się centralnym tematem zainteresowań chorego. Genitalia stają się ośrodkiem hipochondrycznego nastawienia, chory stwierdza u siebie cechy płci przeciwnej. Ciało wypełnia często pustkę jego życia. Koncentruje się na wyglądzie zewnętrznym. Przegląda się godzinami w lustrze, robiąc przy tym dziwne miny. Martwi się szczegółem swego wyglądu lub rzekomym funkcjonowaniem jakiegoś narządu.

Czasem schizofrenia prosta przybiera postać "filozoficzną" - chory rozważa nad bezsensem życia, marzy by zasnąć i więcej się nie obudzić. Może jej również towarzyszyć nadużywanie alkoholu. Z czasem dziwactwa się mnożą. Ciszę pustki zakłócają epizody podniecenia lub osłupienia katatonicznego, elementy hebefreniczne czy paranoidalne.

Hebefrenid

Ta postać jest pozornym przeciwieństwem formy prostej. Uderza w niej nadmiar inicjatywy i ruchliwości, które przypominają wygłupianie się lat "cielęcych", stąd nazwa od greckiego słowa "hebe" - młodość, siła, krzepkość, uciecha, wesołość, łono.

Hebefrenik jest pełen pomysłów, które bez skrępowania wprowadza w czyn, szokując nieraz tym swoje otoczenie. Ujawnia się dezorganizacja (np., wybucha śmiechem w poważnej chwili). Chory wykazuje dziwaczne zachowania (robi głupią minę, pokazuje język, nie uznaje dystansu, stawia głupie pytania). Mówi dużo, ale niedorzecznie, bezsensownie, powtarzając te same frazy, tworząc neologizmy, bo jest od rzeczywistości oderwany.

Dla otoczenia staje się uciążliwy i szybko trafia do psychiatry. Dynamika hebefreniczna jest jednak monotonna - powtarzające się te same "kawały", grymasy twarzy, gesty, co związane jest z wewnętrznym, oderwanym od rzeczywistości stanem chorego.

Pod wesołkowatością wyczuwa się pustkę i niechęć do życia. Wesołość maniakalna jest związana z życiem - cieszy chorego słońce, kolor, kompania do zabawy, erotyka.

Hebefrenię charakteryzuje niespójność myśli, mowy i działania. Jest w niej odcień katastroficzny - "śmiejmy się i szalejmy, bo wszystko jest bez sensu". Komizm hebefreniczny jest abstrakcyjny, zaskakuje swą niezrozumiałością; łączy się z obniżonym (sztuczny humor). Towarzyszą chorym halucynacje słuchowe i wzrokowe, fantastyczne urojenia, sprośne zachowanie, brak zahamowań oraz regresja do dziecięcego zachowania.

Katatonia

Ujawnia się bardziej nagle i z większą siłą niż inne typy schizofrenii, z żywymi halucynacjami i urojeniami. Na zmianę występuje stupor (osłupienie) i podniecenie; zastygnięcie w bezruchu oraz gwałtowne wyładowanie ruchowe w postaci chaotycznych, bezcelowych ruchów. Obie formy reakcji występują w sytuacjach zagrożenie życia, czego odpowiednikiem jest gwałtowny lęk. W wypadku zahamowania ruchowego mówi się o postaci hipokinetycznej, która może przejść w stupor, a w wypadku pobudzenia - o postaci hiperkinetycznej, której szczyt stanowi szał. Towarzyszący mu silny lęk może się mieszać z ekstazą religijną czy seksualną, nienawiścią, obezwładnieniem lub niezwykłą mocą. Lęk pozostaje jednak osiowym objawem subiektywnym schizofrenii katatonicznej. Niekiedy fazy podniecenia przeplatają się z fazami zahamowania. Katatoniczne zaburzenia ruchowe czasami obejmują część ekspresji ruchowej, gdzie może wystąpić mutyzm - zahamowanie mowy, osłabienie ekspresji mimicznej - hipomimia, gestykulacyjnej itp.

Zarówno osłupienie, jak i podniecenia katatoniczne wywiera silne wrażenie na otoczeniu. Trudno opanować uczucie lęku w kontakcie z chorym, który z dzikim, wystraszonym wyrazem twarzy miota się, rzuca się na otoczenie, przeraźliwie krzyczy, wykazując przy tym tak niezwykłą siłę, że często kilka osób nie może go obezwładnić. Często w osłupieniu chorego ma się wrażenie, że nic do niego nie dociera, że został zerwany rytm interakcji z otoczeniem. Przy próbach zmuszenia chorego do aktywności wykazuje negatywizm czynny (opór) lub negatywizm bierny (poddaje się).

W fazach podniecenia lub osłupienia występuje również brak odczuwania potrzeby picia, jedzenia czy snu. Czasami miesiącami a nawet latami trzeba stosować sztuczne karmienie. Jednak te długotrwałe stany podniecenia czy osłupienia należą już do rzadkości, co w dużej mierze zawdzięcza się elektrowstrząsom i neuroleptykom. Częściej spotyka się zahamowania ekspresji ruchowej. Chorzy są spowolniali, twarze mają maskowate, mówią mało, głosem cichym. Czas spędzają leżąc lub spacerując bez celu tam i z powrotem, wyglądając godzinami przez okno.

W katatonii obserwuje się znacznie więcej zaburzeń endokrynno-wegetatywnych niż w innych formach schizofrenii. Występuje rozszerzenie źrenic, sine i zimne dłonie i stopy (tłumaczy się to zaburzeniami naczyniowo-ruchowymi), skóra tłusta wskutek wzmożonego łojotoku, zatrzymanie menstruacji, zaburzenia snu i łaknienia. Gwałtownie przebiegająca psychoza może skończyć się zejściem śmiertelnym (są to przypadki rzadkie).

Na ogół na ustalenie rozpoznania pozwala dokładny wywiad z otoczeniem chorego, dokładne badania neurologiczne łącznie z badaniem moczu i krwi na przypuszczalne czynniki toksyczne, badanie płynu mózgowo - rdzeniowego oraz badanie elektroencefalograficzne.
Chorzy na schizofrenię katatoniczną stosunkowo najczęściej powracają do zdrowia. W postaci hiperkinetycznej i hipokinetecznej istnieje zawsze niebezpieczeństwo samobójstwa lub samouszkodzenia.

Schizofrenia paranoidalna (postać urojeniowa)

Istotną cechą tej postaci jest zmiana struktury własnego i otaczającego świata. Postać urojeniowa występuje zazwyczaj później niż inne formy schizofrenii. Przeważają tu werbalne sposoby wyrażania swych przeżyć; "fasada" osobowości jest bardziej zachowana.

Dzięki stosowaniu neuroleptyków kontakt z chorymi stał się lepszy. Słowo "paranoid" pochodzi od greckiego "para" - obok, wbrew, na przekór, fałszywie, i "noos" - umysł, rozum, sens. Temu terminowi odpowiada polski wyraz "obłęd", a więc coś, co zeszło z ogólnej ludzkiej drogi umysłu, co z kolei jest równoznacznikiem abstrakcyjnego modelu ludzkiej myśli. Chodzi tu o urojenie, gdy bierze się pod uwagę strukturę pojęciową, a omamem (halucynacją), gdy mamy na myśli strukturę zmysłową.

W tworzeniu się struktury urojeniowej wyodrębnia się trzy fazy

- oczekiwania, olśnienia, uporządkowania.

Faza oczekiwania charakteryzuje się stanem dziwnego napięcia, niepokoju, poczucia, że coś musi nastąpić, przerwać poczucie niepewności, rozjaśnić ciemność, która chorego otacza. Olśnienie jest podobne, ale silniejsze. Chory przeżywa stan odkrywczego zachwytu. Obraz nowego świata jest jeszcze chaotyczny i mglisty; zna już prawdę, ale nie wszystko trzyma się logicznej całości.

Dopiero w trzeciej fazie wszystkie fakty życia porządkują się według jej struktury. Chory z najdrobniejszymi szczegółami opowiada historię swego życia. Pamięć chorego jest niekiedy zdumiewająca (hipermnezja). Zaostrzone jest spostrzeganie (nie ma rzeczy bez znaczenia) i pamięć wynikają z poczucia niezwykłego znaczenia tego, co wokół się dzieje; każdy szczegół jest ważny, bo osobiście go dotyczy.

Występują urojenia wielkościowe (chory czuje się wszechmocny, np. czuje się bogiem, szatanem, bohaterem itd.) oraz urojenia prześladowcze (chory czuje się śledzony, nie ma własnej woli, czeka go tylko sąd i potępienie).

Najczęściej spotyka się omamy słuchowe słowne. Nieco rzadziej występują omamy węchowe, smakowe, wzrokowe, dotykowe i pochodzące z wnętrza ciała. Chory słyszy np. obelżywe słowa, wypowiadane pod jego adresem, gdy w rzeczywistości jest to obojętna rozmowa obcych osób lub szum dochodzący z gwarnej ulicy.

W porównaniu z innymi postaciami schizofrenii w formie urojeniowej konflikt z prawem zdarza się najczęściej. System urojeniowy jest nierzadko skierowany przeciw otoczeniu, co może prowadzić do ataków obrony, zemsty czy spełnienia swej urojeniowej misji.

Opracowanie:
Barbara Miśkiewicz
Gimnazjum Poddębice
ul. Polna 36
99-200 Poddębice
tel. (0-43) 678-42-77

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 7426
 
   Komentarze
  • Antoni Kępiński, 2010-07-17

    Pozdro



  • Dodaj komentarz
      Barometr
    1 2 3 4 5 6  
    Średnia ocena: 3



    Ilość głosów: 1
      Publikacje

    Nowe zasady publikacji
    Szukaj autora i tytuł
    Ostatnio dodane materiały
    Ranking publikacji 
    Najczęściej zadawane pytania
      Twoje konto
    Zaloguj się
    Załóż konto
    Zapomniałem hasła
      Forum
    Nauczyciel - awans zawodowy
    Matura
    Korepetycje
    Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


    O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

    2000-2014