Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Anna Biegaj
Fizyka, Scenariusze

Kryształy - konspekt lekcji

- n +

Konspekt lekcji "Kryształy"

(realizacja programu fizyki wg podręcznika "Nowej Ery")


Czas realizacji: 45 min.
Cele poznawcze i kształcące:

Uczeń wie:

  • jakie są cechy zewnętrzne kryształów.
  • że o właściwościach ciał stałych decyduje ich budowa wewnętrzna.
  • że ciała stałe o budowie krystalicznej to monokryształy lub polikryształy.
  • że w ciałach bezpostaciowych cząsteczki ułożone są w sposób chaotyczny. Uczeń umie:
  • wyjaśnić właściwości mechaniczne ciał stałych zachowaniem i ułożeniem cząsteczek
  • wyjaśnić, dlaczego kryształ może ulec skruszeniu lub rozpaść się na mniejsze kryształki przy oddziaływaniu.

    Metody:

    ˇ eksperymentalna - ćwiczenia uczniowskie, pokaz
    ˇ problemowa
    ˇ praca z podręcznikiem

    Materiały i środki dydaktyczne:

    Kryształy naturalne i hodowlane przygotowane przez nauczyciela (np. cukru, soli kamiennej, kwarcu, agatu, siarczanu (VI) miedzi (II)) oraz hodowane przez uczniów, lupy, wanienka do pokazu fal, grafoskop, modele cząsteczek (wycięte z opakowań po lekarstwach np. polopirynie), telewizor z magnetowidem, film wideo "Stany skupienia" z cyklu ŚWIAT CHEMII.

    UWAGA: Treści napisane grubszą czcionką (czarnym drukiem) można uznać za propozycję notatki w zeszycie ucznia.

    Przebieg lekcji:

    1. Część - organizacyjna.

    2. Część - nawiązująca:

  • Przypomnienie przez uczniów, że materia zbudowana z cząsteczek o bardzo małych rozmiarach może występować w trzech stanach skupienia.
  • Przypomnienie podstawowych właściwości ciał stałych: trudno zmienić ich kształt i objętość.

    3. Część - postępująca:

  • Pokazanie przez nauczyciela dużych kryształów np. soli kamiennej czy cukru.

  • Praca w grupach - ćwiczenia uczniowskie:

    a) Obserwacja różnych kryształów z wykorzystaniem lupy.

    Uczniowie zwracają uwagę na wygląd ścian, krawędzi oraz na kształt. W wyniku obserwacji podają cechy zewnętrzne kryształów:
    ściany - płaskie i gładkie,
    krawędzie - ostre i proste,
    kształt - regularny (bryły geometryczne).

    b) Próba zmiany kształtu (np. przez uderzenie, zgniatanie) W wyniku prób, a następnie obserwacji przez lupę uczniowie zauważają dwie możliwości:
    Kryształ pęka na mniejsze kawałki o takim samym kształcie, jak duży kryształ lub ulega skruszeniu.

    Problem 1: Czemu zawdzięczamy powstawanie tak pięknych tworów, jakimi są kryształy?

    Do rozwiązania problemu prowadzi doświadczenie modelowe, wykonane przez nauczyciela.
  • Doświadczenie modelowe: nauczyciel stawia wanienkę z wodą na grafoskopie i na powierzchni wody kładzie modele cząsteczek. Uczniowie obserwują na ekranie , co dzieje się z cząsteczkami (cząsteczki przyciągają się, jeżeli znajdą się dostatecznie blisko, układają się regularnie, tworząc ostatecznie kształt np. sześciokąta).
    Nauczyciel podaje, że obserwowany obraz jest płaski, w rzeczywistości cząsteczki porządkują się w trzech wymiarach, tworząc bryłę.

    Wniosek:

    Cząsteczki w krysztale nie są ułożone w sposób przypadkowy, są uporządkowane i ta regularność uwidacznia się w płaskich ścianach i prostych krawędziach.

    Problem 2: Jak wyjaśnimy fakt, że trudno zmienić objętość ciał stałych?

    Uczniowie dostrzegają, że cząsteczki w modelu kryształu są blisko siebie, a więc trudno byłoby zbliżyć je jeszcze bardziej.

    Wniosek:

    Trudno zmienić objętość ciał stałych, ponieważ cząsteczki znajdują się blisko siebie.

    Problem 3: Dlaczego trudno zmienić kształt ciał stałych?

    Nauczyciel przy pomocy linijki próbuje zmienić kształt modelu (oddzielić cząsteczki od siebie).
    Uczniowie zauważają, że zmianie kształtu przeszkadza przyciąganie się cząsteczek.

    Wniosek:

    Trudno zmienić kształt ciał stałych, ponieważ przyciąganie się cząsteczek jest duże.

  • Narysowanie modelu kryształu.
    Nauczyciel rysuje model na tablicy, uczniowie w zeszytach.

    Problem 4: Dlaczego przy działaniu siłą na kryształ można spowodować jego skruszenie lub rozpad na mniejsze kryształki?

    Jako wskazówkę, nauczyciel rysuje dwa kierunki działania 1. i 2.



    Uczniowie dyskutują w grupach nad przebiegiem pęknięć i zaznaczają przypuszczalny przebieg na modelu (czerwone linie na rysunku).

    Wniosek:

    Działanie w kierunku 1. spowoduje pęknięcie kryształu na mniejsze kryształki, a działanie w kierunku 2. sprawi, że kryształ skruszy się.

    Nauczyciel podaje, że płaszczyzna, wzdłuż której następuje pękanie kryształów to płaszczyzna łupliwości.

  • Praca z podręcznikiem:
    Zadanie dla uczniów: Uzupełnij schemat, wpisując w miejsce kropek odpowiednie określenia.



    Na podstawie podręcznika uczniowie powinni wpisać w miejsce cyfr:

    (1) bezpostaciowe (amorficzne)
    (2) regularnie
    (3) chaotycznie
    (4) monokryształy
    (5) polikryształy
    (6) pojedyncze kryształy
    (7) złączone ze sobą kryształki

    4. Część - podsumowująca:

    Nauczyciel wyświetla fragment filmu "Stany skupienia" (ok. 4 min.). Na filmie przedstawione są bardzo piękne okazy naturalnych kryształów różnych substancji oraz w zrozumiały sposób zaprezentowana jest ich budowa wewnętrzna. Jest to więc podsumowanie głównych treści lekcji.

    Zadanie domowe:

    Wpisz w odpowiednich kolumnach tabeli następujące ciała: metale, kwarc, szkło, guma, granit, lód, cukier, tworzywa sztuczne, diament.

    Ciała krystaliczne Ciała bezpostaciowe




    Literatura:

    1. J. Ginter - Podręcznik dla klasy szóstej szkoły podstawowej, WSiP, Warszawa 1986
    2. G. Francuz-Ornat, T. Kulawik, M. Nowotny-Różańska - W świecie materii, moduł 1, Nowa Era, Warszawa 2002
    3. J. Poznańska, M. Rowińska - Ciekawa fizyka, część 1, WSiP S.A., Warszawa 2002
    4. A. Januszajtis, J. Kalinowski - Molekularna budowa ciał, WSiP, Warszawa 1988

    Opracowanie:
    Anna Biegaj
    Publiczne Gimnazjum
    Świnna

  • Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3449
     
       Komentarze
    Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

    Dodaj komentarz
      Barometr
    1 2 3 4 5 6  
    Średnia ocena: 1



    Ilość głosów: 3
      Publikacje

    Nowe zasady publikacji
    Szukaj autora i tytuł
    Ostatnio dodane materiały
    Ranking publikacji 
    Najczęściej zadawane pytania
      Twoje konto
    Zaloguj się
    Załóż konto
    Zapomniałem hasła
      Forum
    Nauczyciel - awans zawodowy
    Matura
    Korepetycje
    Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


    O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

    2000-2014