AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Renata Bereś, 2017-06-13
Łódź

Różne, Program nauczania

"W zdrowym ciele- zdrowy duch "innowacja pedagogiczna

- n +

Przedszkole Miejskie Nr 7
ul. Smocza 4
93-520 Łódź
Autor innowacji:
mgr Renata Bereś
Konsultacja:
mgr Barbara Papierz

Spis treści


WSTĘP.......................................................................................................................................3
1. Opis innowacji................................................................................................................................4
2. Cele zadania, treści innowacji....................................................................................................6
3. Procedury osiągnięcia celów.........................................................................................................7
4. Harmonogram realizacji zadań programowych........................................................................8
5. Ewaluacja innowacji....................................................................................................................15
6. Przewidywane efekty podejmowanych działań.....................................................................16
7. Przykłady metodycznych rozwiązań programowych............................................................17
8. Bibliografia....................................................................................................................................29






Wstęp
"Wszystkiego, co naprawdę trzeba wiedzieć,
nauczyłem się w przedszkolu - o tym, jak żyć,
co robić, jak postępować, współżyć z ludźmi,
patrzeć, odczuwać, myśleć, marzyć
i wyobrażać sobie lepszy świat
Robert Fulghum


Zdrowie dziecka jest podstawowym warunkiem pomyślnego procesu wychowawczego. Dzieciństwo jest tym okresem w życiu człowieka, w którym kształtują się jego postawy determinujące aktualne i przyszłe zachowania dotyczące zdrowia. Przedszkole może mieć ogromny wpływ na kształtowanie tych postaw. Dlatego niezmiernie ważne jest to, co oferuje dziecku w zakresie edukacji zdrowotnej. Podejmowane działania powinny w dłuższej perspektywie wzbogacić wiedzę dzieci z dziedziny zdrowia i bezpieczeństwa, wykształcić u nich postawę „prozdrowotną”, umożliwić nabycie określonych umiejętności oraz przyswojenie prawidłowych przyzwyczajeń oraz nawyków higienicznych i zdrowotnych. Utrwalone przyzwyczajenia i nawyki decydują o jego późniejszym stylu życia. Edukację zdrowotną należy wprowadzać jak najwcześniej, na pierwszym etapie kształcenia. Działania podejmowane w przedszkolu powinny być wspierane przez rodzinę dziecka, dlatego warunkiem prawidłowego przebiegu edukacji zdrowotnej jest współdziałanie rodziców i nauczycieli. Edukacja zdrowotna w przedszkolu powinna opierać się na potrzebach zdrowotnych wychowanka, podlegających charakterystycznym przemianom w wyniku rozwoju dziecka. U dziecka wraz z wiekiem wzrasta aktywny i świadomy udział w staraniach o własne zdrowie, oraz rozwija się "świadomość" i "odpowiedzialność". Edukację zdrowotną dzieci w wieku przedszkolnym należy rozumieć jako zamierzony ciąg planowanych działań wychowawczych, które uwzględniają intensywność rozwoju psychofizycznego i społecznego oraz uwarunkowania środowiskowe.Wiedza o zdrowiu stanowi znakomitą płaszczyznę integrującą wiele różnorodnych działań edukacyjnych wspomagających wszechstronny i harmonijny rozwój dziecka. Poprzez myślenie, poszukiwanie, działanie, uczenie się i doskonalenie dziecko przyjmuje odpowiedzialność za własne zdrowie, w rozumieniu pojęcia jego "uniwersalnej wartości".
Zasoby, w które zostanie wyposażony młody organizm, są podstawą dobrego funkcjonowania przez wiele lat. Dlatego przedszkole to najlepsze środowisko dla dziecka, by rozpocząć i wdrażać systematycznie podstawy zdrowego stylu życia.
Należy zatem uświadamiać i kształcić dzieci: na teraz - aby uchronić ich życie i zdrowie, na przyszłość - aby stały się jutro rozsądnymi młodymi ludźmi.

Opis innowacji
Tworząc innowację pedagogiczną, (wychodząc naprzeciw oczekiwaniom dzieci i ich rodziców) miałam na celu kształtowanie prawidłowych postaw prozdrowotnych wychowanków w zakresie zdrowego stylu życia, troski o własne zdrowie, właściwe odżywianie, bezpieczeństwo, higienę, aktywny wypoczynek. Innowacja na temat "W zdrowym ciele- zdrowy duch" powstała, by pomóc przedszkolakom w pełni wykorzystać ich naturalną zdolność do przyswajania wiedzy, a w szczególności przyswojenia wiedzy odnośnie zasad prozdrowotnych, które powinny być nieodłącznym elementem wychowania dzieci w dzisiejszym świecie.
Zadaniem innowacji jest przekazanie dzieciom wiadomości o tym jak dbać o własne zdrowie, jak unikać sytuacji ryzykownych mogących doprowadzić do zagrożenia zdrowia i życia dziecka. Ważnym jest, by dzieci potrafiły samodzielnie dokonywać świadomych wyborów, np. co do spożywania posiłków, higieny, miejsca zabawy czy formy spędzania wolnego czasu. Poza profilaktyką podejmowania działań istotnym jest, by dzieci posiadały wiedzę oraz umiejętności na temat jak zachować się w sytuacjach mogących stanowić dla nich zagrożenie życia lub zdrowia. Chodzi także o to, by najmłodsi potrafili w razie konieczności służyć pomocą innym ludziom, którzy znajdą się w trudnej sytuacji. W realizacji tej innowacji bardzo pomocne jest współdziałanie z lekarzem, pielęgniarką, dietetykiem, ratownikiem medycznym, stomatologiem, policjantem, strażakiem oraz systematyczna i aktywna współpraca z rodzicami. Wspólne działania przyczynią się do ujednolicenia oddziaływań wychowawczych, pozwolą na unikanie sytuacji, w których dziecko doświadcza rozbieżności między tym czego nauczyło się w przedszkolu, a postępowaniem rodziców w domu. Współdziałanie przyczyni się też do utrwalania wiedzy, umiejętności i nawyków prozdrowotnych. To rodzice są głównym źródłem wiedzy dla dzieci a od opiekunów zależy na ile dzieci będą świadomie przestrzegały podstawowych zasad prozdrowotnych na co dzień. Jednak, aby rodzice byli faktycznym wzorem i autorytetem w zakresie zdrowia muszą nie tylko posiadać dużą wiedzę w tym zakresie, ale muszą być przede wszystkim w pełni świadomi zagrożeń na jakie narażone są ich pociechy. Zamierzam włączyć rodziców w te działania poprzez: pedagogizację czynny udział w prelekcjach o tematyce zdrowotnej, w zajęciach otwartych o charakterze prozdrowotnym warsztatach kulinarnych, w imprezach rekreacyjno-sportowych. Jest marzeniem chyba każdego nauczyciela i rodzica wychować dziecko dbające o własne zdrowie i bezpieczeństwo żyjące w bezpiecznym środowisku. Temu ma służyć opracowana przeze mnie innowacja.
Treści programowe innowacji podzielone są na odrębne moduły edukacji zdrowotnej: I Zdrowe II żywienie III Bezpieczeństwo. IV Higiena. V Aktywność ruchowa
Innowacja „W zdrowym ciele, zdrowy duch” jest opracowana zgodnie z założeniami Podstawy programowej wychowania przedszkolnego dla przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz innych form wychowania przedszkolnego., w myśl, której „celem wychowania przedszkolnego jest (...) budowanie systemu wartości, w tym wychowywanie dzieci tak, żeby lepiej orientowały się w tym, co jest dobre, Bazę konstrukcyjną innowacji "W zdrowym ciele zdrowy duch" stanowi program "Zanim będę uczniem" Elżbiety Tokarskiej i Jolanty Kopały.
Jest to innowacja programowo -metodyczna

Informacje dodatkowe:

DATA I MIEJSCE INNOWACJI:
Innowacja będzie wdrażana w latach 2015/2016 oraz 2016/2017, rozpoczęcie jej wdrażania nastąpi 1 września 2015 r. w Przedszkolu Miejskim Nr 7 w Łodzi ul. Smocza 4 w jednej grupie dzieci 3- 4 i 5 - letnich.

ŹRÓDŁA FINANSOWANIA INNOWACJI:
Innowacja będzie finansowana z dobrowolnego wsparcia rodziców, sponsorów

DOKUMENTACJA:
Przebieg innowacji zostanie zapisany w planach miesięcznych oraz zapisach dziennych w dzienniku zajęć przedszkolnych.
Na Radzie Pedagogicznej zostanie dokonana ocena realizacji założeń innowacji.












Cele, zadania, treści innowacji

CELE OGÓLNE INNOWACJI

 Zapoznanie z wartościami zdrowia jako potencjału którym dziecko dysponuje;
 Promowanie prawidłowego odżywiania się i zdrowego stylu życia;
 Kształtowanie czynnych postaw wobec zdrowia i bezpieczeństwa własnego i innych;
 Kształtowanie nawyków i przyzwyczajeń higieniczno – zdrowotnych;
 Wdrażanie do ruchu na świeżym powietrzu, jako stymulatora prawidłowego rozwoju;
 Kształtowanie właściwej postawę wobec opieki zdrowotnej i działań profilaktycznych;
 Angażowanie rodziców w działalność prozdrowotną przedszkola i przekazywanie im wiedzy z tego zakresu.


ZADANIA INNOWACJI
 Dostarczanie wzorców zachowań, jak zadbać o zdrowie własne i innych;
 Stwarzanie warunków do kształtowania zdrowego stylu życia oraz harmonijnego rozwoju;
 Uświadomienie własnej odpowiedzialności za ochronę swojego zdrowia;
 Nabywanie umiejętności zdrowego odżywiania;
 Aktywne wprowadzanie dzieci w zagadnienia bezpieczeństwa i ochrony swojego zdrowia;
 Nabywanie umiejętności higieniczno-kulturalnych;
 Stwarzanie okazji do rozwijania umiejętności kulinarnych ( pieczenie ciastek, przyrządzanie soków warzywno-owocowych, sałatek, zdrowych kanapek);
 Stwarzanie sytuacji do aktywności ruchowej dzieci w przedszkolu;
 Wspieranie i angażowanie rodziców do działań promujących zdrowy styl życia.
Innowacja została rozszerzona o następujące treści:

 Wzbogacanie wiedzy na temat profilaktyki prozdrowotnej -szeroka współpraca ze specjalistami;
 Poznanie przyczyn wybranych chorób;
 Uczenie dzieci zdrowych nawyków żywieniowych;
 Przygotowanie posiłków z wykorzystaniem zdrowej żywności;
 Promowanie Akcji „Biały ząbek” - upowszechnienie wśród dzieci nawyku mycia zębów;
 Włączenie rodziców do działań w zakresie profilaktyki prozdrowotnej;
 Udział dzieci w licznych konkursach, przeglądach, quizach promujących zdrowy tryb życia;
 Wzbogacenie wiedzy na temat zagrożeń dla zdrowia;
 Organizowanie na terenie placówki praktycznych zajęć z pierwszej pomocy, dla dzieci;
 Organizowanie na terenie ogrodu przedszkolnego turnieju -sportowo- zdrowotnego- dla dzieci.
Procedury osiągnięcia celów

METODY :
 metody: R. Labana, W. Sherborne, C. Orffa, A. i M. Kniessów, E., J. Dalcrozea,
 metoda organizacji środowiska (dbałość o estetykę i funkcjonalność otoczenia)
 metoda przekazu wiedzy (sposób informowania, wyjaśniania i instruktażu)
 metoda pobudzania zachowań sprzyjających zdrowiu (czystość ciała, jego hartowanie, konieczne profilaktyczne zabiegi zdrowotne)
 metoda utrwalania pożądanych zachowań i przyzwyczajeń zdrowotnych (powtarzanie pewnych czynności oraz zachowań w określonych sytuacjach edukacyjnych)
 metody aktywizujące (drama, burza mózgów, techniki twórczego myślenia)
 konkursy i techniki plastyczne
 słowne (rozmowy, pogadanka, dyskusja, opowiadania, wiersze)
 zadań stawianych do wykonania
 samodzielnych doświadczeń
 metoda projektów

Wyżej wymienione metody znajdą zastosowanie w takich formach pracy z dziećmi jak:
 gry i zabawy ruchowe;
 spacery i wycieczki;
 czynności samoobsługowe;
 dyżury;
 uroczystości;
 spotkania z ludźmi reprezentującymi różne dziedziny życia;
 zajęcia z wykorzystaniem utworów literackich;
 zajęcia sprzyjające aktywizacji umysłowej;
 udział konkursach, wystawach;
 zajęcia sprzyjające ekspresji i percepcji twórczej .


Harmonogram realizacji zadań programowych
I MODUŁ: ZDROWIE

CELE I ZADANIA
FORMY REALIZACJI PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA

1.Uświadamianie dzieciom konieczności dbania o własne zdrowie
2.Kształtowanie właściwej postawy wobec opieki zdrowotnej i działań profilaktycznych

















-spotkanie z lekarzem -prelekcja z zakresu postaw prozdrowotnych
– poznanie przyczyn wybranych
chorób i możliwości chronienia
się przed zarażeniem
-"Jak dbać o zdrowie? udział dzieci w zajęciach z zakresu profilaktyki prozdrowotnej
-prezentacje, plakaty, filmy edukacyjne
-wprowadzenie o stałej porze relaksu: ćw. ciszy, elementy bajkoterapii muzykoterapii
-urządzanie kącika wiedzy o zdrowiu w sali przedszkolnej,
-"To służy zdrowiu, to szkodzi zdrowiu" -plakat
-udział dzieci w między przedszkolnym konkursie plastycznym: ”Żyj zdrowo”
- udział dzieci w quizie wiedzy o zdrowiu DZIECKO:
-wymienia sposoby dbania o własne zdrowie
-informuje dorosłych o swoich dolegliwościach, złym samopoczuciu, -opowiada o tym, jaką rolę pełni lekarz i inny personel medyczny w ochronie zdrowia
-określa cechy dobrego samopoczucia
-odpręża się i relaksuje
-wyjaśnia w jakim celu wykonywane są szczepienia ochronne
-stosuje zasady zapobiegające zainfekowaniu innych (zasłania usta w czasie kaszlu, nosa w czasie kichania)





II MODUŁ: ODŻYWIANIE

CELE I ZADANIA FORMY REALIZACJI PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA


1.Kształtowanie zdrowych nawyków żywieniowych


































2. Pogłębienie wiedzy rodziców na temat nawyków żywieniowych
-dostarczanie wiedzy na temat zdrowego odżywiania poprzez spotkanie z dietetykiem, współpraca z intendentem: poznanie procedur higienicznego i estetycznego przygotowania posiłków
-założenie w klasie hodowli ziół, kiełków, warzyw
-samodzielne przygotowywanie zdrowych kanapek przez dzieci
-zabawy i zajęcia warsztatowe i kulinarne- przygotowanie zdrowych posiłków tj. np. sałatek, soków, ciasteczek
- zabawy badawcze, -degustacja owoców i warzyw, produktów mlecznych, zbożowych
-„Drzewo zdrowia”- makieta zbiorowa- zajęcia plastyczne
-wycieczka do sklepu z ekologiczną żywnością
(zakup owoców, suszenie owoców, konsumpcja)
-przegląd recytatorski "Zdrowie na talerzu"








-Co rodzice powinni wiedzieć o zdrowiu i odżywianiu dzieci ? -prezentacja multimedialna, lub prelekcja lekarza.
-zajęcie otwarte dla rodziców "Jak dbać o zdrowie?
-przygotowanie zdrowych potraw wykonanych przez rodziców i dzieci w domu.
-zajęcia asystenckie kulinarne z rodzicami- wykonywanie sałatki warzywnej, degustacja
Dziecko:
-podaje przyczyny, skutki nieprawidłowego odżywiania się (np. otyłość, próchnica, niska odporność -choroby)
-wymienia produkty zdrowe, potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu,
-wylicza produkty spożywcze szkodzące zdrowiu
-wyjaśnia jakie znaczenie mają witaminy dla zdrowia człowieka
-wymienia ulubione dania z owoców i warzyw
-uczestniczy w przygotowaniu potraw (sałatki, soki, kanapki, ciasteczka)
-wymienia podstawowe zasady prawidłowego odżywiania się.
-zachowuje kulturę i higienę przy spożywaniu posiłków,
- prawidłowo posługuje się sztućcami
-rozpoznaje produkty po smaku
-wyjaśnia dlaczego żywność należy chronić przed zanieczyszczeniem i zepsuciem

Rodzice wiedzą jak dbać o zdrowie swoich dzieci.

Rodzice znają zasady prawidłowego odżywiania dzieci



III MODUŁ: BEZPIECZEŃSTWO


CELE I ZADANIA
FORMY REALIZACJI PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA


Nabywanie przez dzieci właściwych zachowań w sytuacjach zagrożenia dla zdrowia i życia.


















-"Bezpieczne i niebezpieczne miejsca zabawy"
ustalenie zasad zachowania bezpieczeństwa podczas zabaw i zajęć
-konsekwencje niepożądanych zachowań -zastosowanie techniki twórczego myślenia "Co by było gdyby..."
– poznanie
podstawowych zasad ruchu
drogowego, spotkanie
z policjantem-
-bezpieczne posługiwanie się
przyborami codziennego
użytku (np. nożyczki, sztućce)
-"Ostrożnie z prądem" -przestrzeganie zakazu manipulowania urządzeniami elektrycznymi
-wycieczka do straży pożarnej
- zapoznanie z konsekwencjami grożącymi zabawą lekarstwami, środkami chemicznymi-
-udział dzieci w spotkaniu z ratownikiem medycznym- zajęcia z pierwszej pomocy








DZIECKO:

-ustala zasady bezpieczeństwa podczas zabaw
-podaje sposoby bezpiecznego spędzania czasu wolnego
-wymienia konsekwencje zabaw nieodpowiednich,
-bawi się zabawkami zgodnie z ich przeznaczeniem
- podejmuje próby samodzielnego rozwiązywania konfliktów
- sygnalizuje niewłaściwe zachowania
-posługuje się przyborami zgodnie z przeznaczeniem,
-orientuje się, w jakich
sytuacjach potrzebna jest szybka pomoc lekarska
-potrafi zauważyć sytuację zagrożenia,
-podaje numery telefonów alarmowych na policję, pogotowie ratunkowe, straż pożarną, straż miejską).
- przewiduje następstwa korzystania z urządzeń i przedmiotów niebezpiecznych
- unika niebezpieczeństw zagrażających jego zdrowiu
-wyciąga odpowiednie wnioski z podanych zasad


IV MODUŁ: HIGIENA


CELE I ZADANIA
FORMY REALIZACJI PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA
1 Kształtowanie nawyków i przyzwyczajeń higieniczno – zdrowotnych.






































2.Wdrażanie do utrzymania porządku w swoim otoczeniu



-Dlaczego musimy dbać o czystość? Co to są zarazki, bakterie, wirusy? – prelekcja pracownika Sanepidu
-zabawa badawcza-obserwowanie pod mikroskopem bakterii-zanieczyszczonej kropli wody
-systematyczne wdrażanie dzieci do stosowania zabiegów higienicznych,
-kulturalne zachowanie się przy stole podczas spożywania posiłków,
-wycieczka do gabinetu stomatologicznego -spotkanie ze stomatologiem pogadanka na temat przyczyn chorób zębów oraz zabiegów profilaktycznych cykl zajęć z zakresu dbania o higienę jamy ustnej -praca z obrazkiem – przybory potrzebne do utrzymania higieny zębów, instrukcja -w jaki sposób i jak często należy myć zęby -codzienne mycie zębów- upowszechnienie wśród dzieci nawyku mycia zębów.
-udział w inscenizacji teatralnej o tematyce czystości przy współpracy rodziców i nauczycieli oraz CKM

-pełnienie przez dzieci dyżurów(przy stołach, w kącikach zabaw)
- sprzątanie miejsca pracy, odkładanie zabawek, pomocy, na wyznaczone miejsce Dziecko:
-wymienia jak unikać zakażenia
-wyciąga wnioski z obserwacji
-wypowiada się na określony temat -wymienia przybory do higieny osobistej
-pamięta o myciu rąk przed posiłkami i po wyjściu z toalety i po zabawach w ogrodzie
-zwraca na estetykę swojego wyglądu
-przestrzega zasady korzystania z osobistych przyborów toaletowych
-używa chusteczek higienicznych w razie potrzeby
- zasłania usta podczas kaszlu / kichania;
-unika bezpośredniego kontaktu z osobą chorą
-prawidłowo myje zęby
-recytuje tekst z pamięci;
-pokonuje tremę przed publicznymi występami












-pełni rolę dyżurnego
-utrzymuje porządek w swoim otoczeniu, np. układa książki i zabawki

V MODUŁ: AKTYWNOŚĆ RUCHOWA


CELE I ZADANIA
FORMY REALIZACJI PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA

1. Stwarzanie sytuacji do aktywności ruchowej dzieci w przedszkolu 2.Wdrażanie dzieci do aktywnego spędzania czasu



























2.Kształtowanie prawidłowej postawy ciała.




-czynne codzienne uczestnictwo dzieci w zajęciach i zabawach ruchowych (zestawy ćw. poranne, zestawy zabaw ruchowych, zestawy ćwiczeń gimnastycznych)
– organizowanie zabaw i zajęć na
świeżym powietrzu w miarę sprzyjających warunków atmosferycznych (ogród
przedszkolny, park)
– organizowanie zabaw na
śniegu jako formy aktywnego
wypoczynku
-aktywny wypoczynek- wycieczka do lasu łagiewnickiego
-konkurs fotograficzny na najciekawszy sposób aktywnego spędzania wolnego czasu
-udział dzieci w turnieju sportowo-zdrowotnym pod hasłem: ”Zdrowy przedszkolak”
- „Ruch to zdrowie” – konkurs dla dzieci i rodziców na najładniejszy wiersz ułożony przez dziecko z rodzicem.


-wprowadzanie elementów ćw. korygujących wady postawy do zestawu ćw. porannych
wyrabianie
nawyku prawidłowej postawy w różnych
pozycjach ciała.
Dziecko:
-podejmuje różnego rodzaju aktywność ruchową
- wykonuje poprawnie ćwiczenia wg pokazu i instrukcji słownej
-poznaje siebie i swoje możliwości,
-bierze udział w zabawach z elementem współzawodnictwa
-wyjaśnia że przebywanie na świeżym powietrzu sprzyja zdrowiu


















- utrzymuje prawidłową postawę w trakcie ćwiczeń, gier zabaw,




Ewaluacja innowacji
Ewaluacja innowacji pozwoli ocenić stopień realizacji założonych celów i działań, skuteczność form i metod pracy, przyrost wiedzy i umiejętności dzieci. Cząstkowej ewaluacji wdrażanej innowacji „W zdrowym ciele -zdrowy duch" dokonam na koniec każdego roku szkolnego. Natomiast ewaluacji końcowej dokonam w czerwcu 2017rZ wynikami ewaluacji zapoznam Radę Pedagogiczną oraz rodziców.
Sposoby ewaluacji:
 ankieta (anonimowa) przeprowadzona wśród rodziców, służąca pozyskaniu informacji ;
 analiza kart prac dzieci z zakresu działań prozdrowotnych;
 zgromadzone prace dzieci;
 uczestnictwo w konkursach, przeglądach, quizach;
Prezentacja osiągnięć dzieci:
 Prezentowanie kart pracy dzieci poprzez organizowanie wystaw- 1x na 2 miesiące;
 Prezentowanie wykonanych prac plastycznych-1x na 2 miesiące;
 Prezentowanie wystaw fotograficznych aktywności dzieci podczas zajęć-2x w roku












Przewidywane efekty podejmowanych działań

Efekty dla dzieci:
Po realizacji innowacji W zdrowym ciele- zdrowy duch dzieci będą potrafiły:
-przedstawiać zdrowy styl życia;
-dzielić się swoją wiedzą z zakresu profilaktyki prozdrowotnej; - rozumieć potrzeby prawidłowego żywienia ;
-wymienić produkty spożywcze szkodliwe dla zdrowia;
-wskazać miejsca bezpiecznej zabawy;
- zgodnie współżyć w grupie;
- przestrzegać podstawowych zasad ruchu drogowego;
-przestrzegać ustalonych zasad zabawy;
- przestrzegać zasad higieny;
-dostrzegać zagrożenia i wiedzieć jak się zachować w trudnych sytuacjach;
-bezpiecznie dla siebie i innych posługiwać się różnego rodzaju przyborami i narzędziami;
- rozumieć konieczność opanowania lęku przed zabiegami leczniczymi;
- unikać nadmiernego hałasu;
- chronić swój organizm przed chorobą,;
- kulturalnie zjeść posiłek;
-dbać o porządek i ład wokół siebie;
-przestrzegać zasady prawidłowej postawy ciała;
-aktywnie wypoczywać na świeżym powietrzu.

Efekty dla nauczycieli:

-propagowanie postaw prozdrowotnych wśród nauczycieli z mojej placówki


Efekty dla przedszkola:

 podnoszenie poziomu pracy placówki;
 promowanie przedszkola w środowisku;
 poszerzenie oferty edukacyjnej przedszkola.



Przykłady metodycznych rozwiązań programowych


SCENARIUSZ NR I

Temat : Nasze zdrowie

Cele ogólne:
 Rozwijanie aktywnych postaw prozdrowotnych
 Wdrażanie do aktywnego i twórczego podejścia do problemów
 Rozwijanie umiejętności sprawnego komunikowania się
 Zapoznanie z umiejętnością podejmowania właściwych decyzji i odpowiedzialności .

Cele operacyjne:
Dziecko :
 uzasadni konieczność dbania o zdrowie
 uzasadni rolę owoców, warzyw, mleka, sera dla zdrowia
 wyjaśni potrzebę aktywnego wypoczynku jako źródła zdrowia
 podejmie próby twórczego myślenia

Środki dydaktyczne:
plansze tematyczne „Jak dba o zdrowie", obrazki
cegiełki do analizy wyrazów,
rękawiczki, szaliki, czapki dzieci,
materiały do działań plastycznych.


Przebieg :

1. Powitanie w kręgu ” Iskierka przyjaźni"
2. Podanie celu zajęcia, przypomnienie zasad obowiązujących w trakcie jego trwania.
3. „Jak dbamy o nasze zdrowie”, wiersza Lewandowskiej „ Na zdrowie” i doświadczeń dzieci.

B. Lewandowska „ Na zdrowie”

Doktor rybka niech nam powie
Jak należy dbać o zdrowie!
Kto chce prosty być jak trzcina,
Gimnastyką dzień zaczyna!

Całe ciało myje co dzień
Pod prysznicem, w czystej wodzie.

Wie, że zęby białe czyste
Lubią szczotkę i dentystę!

Pije mleko, wie, że zdrowo
Chrupać marchew na surowo.

Kiedy kicha czysta chustka
Dobrze mu zasłania usta.

Chcesz, to zobacz, jak jeść jabłka
Na obrazku bez zarazków.

Rób tak samo, bo chcesz chyba
Tak zdrowy być jak ryba.
4. rozmowa na temat treści wiersza,
- przypomnienie sposobów dbania o zdrowie i zapobiegania chorobom ( prawidłowe odżywianie, dbanie o higienę własnego ciała, ruch na świeżym powietrzu, prawidłowe ubieranie się w zależności od pogody, walka z zarazkami i bakteriami )na podstawie plansz tematycznych.
5. Twórcze opowiadanie „ Co by było, gdybyśmy się nie myli?”
6. Zabawa „Klejenie”.
Dzieci w parach nabierają niewidzialnego „kleju” i kleją sobie nim części ciała, z którą skleja się z partnerem np. ramiona. Następnie razem poruszają się, wykonują różne czynności nie rozłączając się. Czarodziejska moc rozkleja ramiona i dzieci wybierają inne części ciała, które „smarują” klejem.
7. Zabawa zręcznościowa „Ubieramy czapki, szaliki, rękawiczki”.
Dzieci dobierają się parami. Jednemu dziecku zawiązujemy oczy. Jego zadaniem jest ubranie się w przygotowane rzeczy swojego kolegi z pary. Zamiana.
8. Zabawa „Gdyby moje ciało mogło mówić”.
Dzieci losują obrazki części ciała np. oko, usta, ucho, głowa, ręka.
Nauczyciel zachęca dzieci, aby ta część ciała, którą wylosowało dziecko, powiedziała, jak utrzymać ją w dobrym zdrowiu..
9. Analizowanie, które potrawy są najbardziej lubiane i jednocześnie zdrowe. wybór obrazków -układanie na talerzyki
10. Praca plastyczna – plakat „To służy zdrowiu," "To szkodzi zdrowiu”.
Dzieci otrzymują kolorowe czasopisma i wycinają obrazki i nalepiają na jeden
z plakatów.
11. Zabawa „Rękawiczki do pary”.
Każde dziecko losuje z pudła dwie rękawiczki z zamkniętymi oczami i wkłada je na dłonie. Następnie dzieci podają sobie ręce w ten sposób, aby utworzyć z różnych rękawiczek pary.
11. Podsumowanie. Ewaluacja. Pożegnanie.

SCENARIUSZ NR II

Temat: Kosz owocowo- warzywny
Cele ogólny:
- Promowanie prawidłowego odżywiania się i zdrowego stylu życia

Cele operacyjne: dziecko

 segreguje owoce i warzywa
 nazywa owoce i warzywa ;
 rozpoznaje owoce i warzywa po smaku i zapachu;
 reaguje na umówiony sygnał dźwiękowy;
 rozpoznaje warzywa po dotyku;
 łączy połówki warzywa w całość;
 umiejętnie odtwarza stan emocjonalny przedstawiony na rysunku;
 układa i wykleja kosz z owocami z papierowych elementów;
 określa swój nastrój za pomocą rysunku.
Metody:
- aktywizująco –twórcze;
- oglądowe
- słowne
Forma:
- indywidualna
- zbiorowa
Środki dydaktyczne:
- płyta CD z nagraniami, owoce i warzywa, papierowe liście, papierowe owoce, papierowa kostka, kartki klej, mozaika owocowo – warzywna, papierowe słoneczka, sztuczne drzewa
Przebieg zajęcia:

1. Powitanie Wszyscy są witam was, zaczynamy już czas, jestem ja, jesteś ty, raz, dwa, trzy.
2. Podanie celu zajęcia, przypomnienie zasad obowiązujących na zajęciu.
3. „Kosze owocowo – warzywne”– zadaniem dzieci jest nazwanie jesiennych darów (owoców i warzyw) i uporządkowanie ich według wskazanej cechy (rodzaju) W trakcie zabawy dzieci uważnie oglądają każdy owoc i warzywo, dotykają, wąchają, określają kształt i kolor.
4. Zabawa ruchowa „Tańczące owoce"- dzieci zakładają emblematy owoców. Słuchając muzyki, poruszają się w odpowiednim rytmie, gdy muzyka przestaje grać łączą się w pary szukając takiego samego owocu..
5. „Smaczne owoce i warzywa” – rozpoznawanie owoców i warzyw za pomocą smaku i zapachu.( oczy zasłonięte chustką )
6. Zabawa ruchowa „Sałatka owocowa” - dzieci dzielimy na 3 grupy owoców: jabłka, śliwki, gruszki. Wszyscy siedzą w kole, prowadzący na krześle w środku i miesza owoce, wymieniając nazwy dzieci zamieniają się miejsca.
7. Umieszczanie owoców na właściwym drzewie, oznaczonym symbolem owocu, przeliczanie poszczególnych owoców na drzewach..
8. „Czarodziejski worek”- zadaniem dzieci jest rozpoznanie po dotyku i nazwanie warzywa znajdującego się w worku. Cała grupa siedzi w kole, dziecko podchodzi do nauczyciela i rozpoznaje warzywo. Jeżeli dziecko nie potrafi podać nazwy nauczyciel podaje pierwszą głoskę (dzieci 5 – letnie), lub sylabę (dzieci 4 – letnie).
9. Zabawa muzyczno – ruchowa „Zbieramy owoce w sadzie” – na dywanie rozłożone są sylwety owoców oraz 3 koszyki w 3 kolorach żółtym, zielonym, czerwonym-dzieci chodzą po klasie w rytm melodii Na przerwę w muzyce zbierają owoce w danym kolorze i wrzucają do odpowiedniego koszyka.
10. „Gdzie jest druga połowa”? – na stole znajdują się pokrojone na połówki różne warzywa zadaniem dzieci jest dopasowanie i ułożenie warzywa w całość. Zabawa jest zakończona w momencie gdy wszystkie warzywa są w całości.
11. „Kosz owocowo – warzywny”- ułożenie i wyklejenie kosza z owocami i warzywami z gotowych kolorowych elementów na kartce papieru.
12. Podsumowanie. Ewaluacja - dzieci dostają słoneczka na których rysuję buzię odzwierciedlającą ich nastrój w tym momencie. Gotowe słoneczka umieszczamy na tablicy ściennej.
13. Dzieci częstują się owocami, zjadają.





SCENARIUSZ NR III
Temat : Poznajemy numery alarmowe

Cel ogólny:
 Poznanie przez dzieci numerów telefonów alarmowych,
 Uświadomienie znaczenia znajomości numerów alarmowych,
Cele operacyjne – dziecko:
 wymienia numery alarmowe
 wyjaśnia, kiedy można dzwonić na numery alarmowe,
 potrafi korzystać z telefonu,
 rozpoznaje sygnały wydawane przez konkretne pojazdy uprzywilejowane,
 orientuje się jakimi rekwizytami posługują się przedstawiciele służb ratowniczych,
 czerpie radość ze wspólnej zabawy,
 potrafi bezpiecznie poruszać się po sali, bez potrącania innych.
Metody pracy:
 metoda przekazu wiedzy,
 metoda działań praktycznych,
 metody aktywizujące.
Formy pracy:
 forma indywidualna,
 forma zbiorowa.

Środki dydaktyczne:

- szarfy w trzech kolorach: żółty, niebieski oraz czerwony,
- płyta CD z nagraniem sygnałów alarmowych,
- telefon- zabawka,
- sylwety przedstawiające: lekarza, strażaka, policjanta,
- ilustracje ukazujące rekwizyty wykorzystywane przez w/w służby,
- kartki z wydrukowanymi numerami alarmowymi.
- karty pracy


Przebieg:

1. Powitanie, zabawa integracyjna "Ludzie do ludzi"
2. Podanie celu zajęcia, przypomnienie zasad obowiązujących w czasie jego trwania.
3. Wysłuchanie wiersza "Znam numery" Znam już na pamięć numery alarmowe,
Gdy zajdzie potrzeba - w głowie są gotowe,
997 - tu policję się wzywa,
998 - staż pożarna przybywa,
999 - ważne życie i zdrowie,
Jedzie na sygnale szybkie pogotowie.
W razie zagrożenia korzystam z nich śmiało,
Lecz nigdy dla zabawy - gdy nic się nie stało!
-rozmowa na temat w jakich sytuacjach
i w jaki sposób należy korzystać z numerów alarmowych
-wyjaśnienie nauczyciela iż nr 112-to ogólny nr alarmowy do wszystkich służb.
4. Zabawa dydaktyczna „Numery alarmowe”. Zadanie dzieci polega na dopasowaniu kartek z nadrukowanymi numerami alarmowymi do właściwego pojazdu uprzywilejowanego.
5. Improwizacja rozmowy telefonicznej -chętne dzieci próbują samodzielnie korzystać z telefonu „wybierając” dowolny numer alarmowy oraz improwizując rozmowę telefoniczną.
6. Zabawa „Wezwij pomoc”. Nauczycielka odczytuje scenki sytuacyjne. Dzieci próbują podać właściwy numer alarmowy, jaki należy wezwać w określonym wypadku. Po każdej scence chętne dziecko ”dzwoni” pod właściwy do danej sytuacji numer alarmowy, starając się umiejętnie prowadzić rozmowę – informować o istotnych faktach.
7. Zabawa dydaktyczna „Dopasuj”. Nauczycielka rozkłada sylwety czterech postaci: lekarza, pielęgniarki, policjanta oraz strażaka. Na dywanie znajdują się ilustracje przedstawiające następujące przedmioty: stetoskop, strzykawka, czepek pielęgniarski, gaśnica, bandaż, czapka policyjna, pałka policyjna, wąż strażacki, lizak policyjny, fartuch lekarza, patyczek, hełm strażacki, gwizdek. Zadanie dzieci polega na podaniu nazw tych przedmiotów, poinformowaniu, do kogo należą i ewentualnie, do czego służą. Następnie dzieci dopasowują w/w ilustracje obok przedstawiciela odpowiedniego zawodu.
8. „Zagadki słuchowe” -odgadywanie sygnałów alarmowych wydawanych przez poszczególne pojazdy uprzywilejowane. Odszukiwanie obrazków pojazdu ratunkowego do usłyszanego sygnału ratunkowego. Próby naśladowania przez dzieci odgłosów wydawanych przez poszczególne pojazdy.
9. Zabawa ruchowa „Pojazdy”. Nauczycielka dzieli dzieci na trzy grupy, rozdając im obręcze w trzech różnych kolorach: żółte karetki, czerwone wozy strażackie a niebieskie to samochody policyjne. Wszystkie dzieci stają przed linią i kiedy usłyszą hasło np. „Jedzie pogotowie”, wówczas wszystkie dzieci, które mają żółte obręcze poruszają się po sali. Kiedy usłyszą hasło: „Jedzie policja”, wówczas wracają za linie, a zaczynają poruszać się dzieci z niebieskimi szarfami. Tak samo dzieci z czerwonymi obręczami. Kiedy nauczycielka poda hasło: 'Pojazdy”, wówczas wszystkie dzieci poruszają się po całej sali. Podczas zabawy przedszkolaki oprócz odgłosów aut, mogą również naśladować wyjące syreny poszczególnych pojazdów ratunkowych.
10. Karty pracy – utrwalenie alarmowych numerów telefonów. Kolorowanie pojazdów uprzywilejowanych oraz łączenie liniami auta z właściwym numerem telefonu.
11. Podsumowanie. Ewaluacja- wybór buziek wesołych lub smutnych.


SCENARIUSZ NR IV
Temat : Rola ruchu w życiu człowieka

Cele ogólne:
Rozwijanie ekspresji ruchowej;
Kształcenie płynności ruchu i poczucia rytmu;
Rozwijanie fantazji poprzez improwizację ruchową,;
Wyrobienie umiejętności kontroli i samodyscypliny, reagowanie na polecenia nauczycielki.

Cele operacyjne:
Dziecko:
rozumie znaczenie roli ruchu w życiu dziecka;
uczestniczy w różnych formach ruchu i podejmuje działania proponowane przez nauczyciela;
reaguje na sygnały dźwiękowe i słowne.

Metody:
- gimnastyki twórczej R. Labana
- ruchu rozwijającego W. Sherborne
Formy:
-z całą grupą
Pomoce dydaktyczne:
- nagrania melodii na płycie CD,
kolorowe obręcze, szarfy, tunel, pachołki, "kamyczki",
wiersz
Przebieg:
1. Zabawa integracyjna "Witają się ręce, witają się nogi" z podkładem muzycznym - dzieci poruszają sie swobodnie po sali w rytm muzyki, na przerwę w muzyce witają się różnymi częściami ciała.
2. Wprowadzenie do tematyki zajęć „Rola ruchu w życiu człowieka"
3. Rozmowa z dziećmi na temat : Co to jest "ruch" ? W jaki sposób możemy się poruszać? Czy ruch ma znaczenie dla naszego zdrowia? Dlaczego należy się dużo ruszać, gimnastykować, uprawiać sport? Jakie sporty uprawiacie?
4. Recytacja wiersza "RUCH TO ZDROWIE"
Jak być zdrowym ?
Prosta sprawa
Ruch to zdrowia
Jest podstawa
Więc od dzisiaj przyjaciele
Zdrowy duch w zdrowym ciele.
Jak być zdrowym ?
Powiem szczerze
Trzeba jeździć na rowerze.
W piłkę kopać z kolegami
I na basen pójść czasami.
Zaprzyjaźnić się z rolkami
Zimą narty będą z nami
Wiosną hulajnogą śmigać
No a latem łódką pływać
Oto moja rada taka
Dla każdego przedszkolaka
Dużo ruszaj się kolego
I uśmiechnij się do tego!
5. Zabawa z elementem tańca "Budzimy nasze ciało" z podkładem muzycznym - dzieci poruszają różnymi częściami ciała "rozbudzając" je kolejno.
6. Zaproszenie dzieci na wycieczkę do lasu. Zabawa ruchowa z obręczami "Kolorowy pociąg" z elementem rozpoznawania kolorów. Dzieci otrzymują kolorowe obręcze, podczas zabawy tworzą pociąg i wyjeżdżają na wycieczkę na łąkę.
7. Zabawa orientacyjno-porządkowa " Pszczółki na kwiatek". Dzieci otrzymują kolorowe szarfy, poruszają się swobodnie przy dźwiękach muzyki, na przerwę w muzyce siadają w obręczy w kolorze szarfy.
8. Zabawa z elementem skoku i równowagi "Przechodzimy przez rzeczkę" - ćwiczenie umiejętności wyczucia własnego ciała i przestrzeni. Dzieci naśladują zdejmowanie butów, podwijanie spodni, przechodzenie po kamieniach szybko, ale ostrożnie żeby się nie zmoczyć.
9. Improwizacja ruchowa "Przedzieranie się przez gęsty las”. - slalom między pachołkami (drzewami), przechodzenie przez tunel - gęste zarośla. Dzieci wysłuchują opowiadania: /Las jest bardzo gęsty, trzeba przedzierać się przez krzaki, zarośla, odginać gałęzie, przechodzić pod nisko opuszczonymi gałęziami drzew/.
10. Zabawa związana z wyczuciem ciężaru, siły, energii "Przeciąganie gałęzi". Ćwiczenie w parach – jedno dziecko jest gałęzią, kładzie się na podłodze, drugie stara się je przeturlać, delikatnie przeciągnąć o kilka kroków.
11. Ćwiczenie relaksacyjne - taniec swobodny przy dźwiękach muzyki "Taniec motyli" z wykorzystaniem kolorowych apaszek.
12. Podsumowanie. Ewaluacja

SCENARIUSZ NR V
Temat: Wycieczka
Cele:
Poznawanie możliwości własnego ciała,
Rozbudzanie ruchowej inwencji twórczej u dzieci,
Doskonalenie płynności ruchów.

Metody:
czynne: zadań stawianych do wykonania
słowne: objaśnienia i instrukcje
oglądowe: przykładu
metody twórcze: R. Labana

Pomoce: kolorowe pompony, chusteczki, bębenek, magnetofon, taśma z nagranymi utworami .

Zadania stawiane dziecku: każdy wykonuje dowolne ruchy, każdy czuje się swobodnie, każdy słucha uważnie.

Przebieg:
1. Część wstępna.
Czynności organizacyjne.
Swobodny marsz, zatrzymanie się, podanie celu zajęć.
Wykorzystanie bębenka.
2. Zabawa ożywiająca
,,Taniec powitaniec” – improwizacja ruchowa na tle utworu.
Muzyka rytmiczna.
3. Wyczucie własnego ciała
,,Powitanie różnych części ciała” – dotykanie jednej
części ciała do drugiej np. łokieć wita się z pięta, czoło wita się z
kolanem, duży palec u nogi wita się z szyją. .itp.
4. Wyczucie własnego ciała
,,Tańczy nasze ciało” – przy muzyce tańczą same ręce, tańczy głowa, tańczą nogi, tańczy całe ciało.
Muzyka rytmiczna.
5. Wyczucie przestrzeni
,,Jedziemy na wycieczkę” – naśladowanie różnych środków lokomocji: pociąg, jazda na rowerze.
Nagranie odgłosu pociągu
6. Wyczucie ciężaru ciała
Wiosenne porządki na leśnej polanie” – przenoszenie
wyimaginowanych kamieni na miejsce, a w czasie krótkich przerw zupełne, rozluźnienie.
7. Wyczucie rytmu i ciężaru ciała w czasie i przestrzeni
,,Stop klatka” – swobodny taniec z towarzyszeniem muzyki, w czasie
przerwy w muzyce przyjęcie pozy zastygłej w bezruchu.
Wykorzystanie zrobionych z bibuły pomponów.
8. Ćwiczenia rytmiczne
Dzieci wystukują rytm do przysłowia
,,Idzie rak nieborak, jak uszczypnie będzie znak”.
Powtórzenie rytmicznie rymowanki z: - wystukiwaniem rytmu o podłogę,
- ze zmianą tempa ( od wolnego do szybkiego)
- ze zmianą dynamiki ( cicho - głośno),
- ze zmianą rejestrów ( cienko – grubo).
Dzieci są w pozycji siedzącej
9. Improwizacje melodyczne
Układanie melodii do znanej dzieciom wyliczanki ,,Entliczek-pentliczek, czerwony stoliczek”
10. Wyczucie własnego ciała.
,,Kwiatek” – w miejscu, pozycja niska, zamknięta. Całe ciało stopniowo rozwija się i rośnie do góry a potem stopniowo zamyka się
Muzyka spokojna.
11. Wyczucie przestrzeni
,,Łapiemy motylka” – podskok w miejscu jak najwyżej aby złapać motylka.
12. Doskonalenie płynności ruchów
,,Wiosenny wiatr ” – dowolne poruszanie chustką w różnych kierunkach
Zabawa z chusteczkami.
13 . Wyczucie ruchów własnych do ruchów partnera
,,Lustro” – jedno dziecko z pary wykonuje dowolne ruchy a
drugie wiernie je odtwarza.
Dzieci dobierają się parami.
14. Wyczucie przestrzeni
,,Leśny akompaniament” – swobodny dowolny taniec. Na przerwę w muzyce dowolną częścią swojego ciała starają się dotknąć dziecko stojące najbliżej.
Muzyka relaksacyjna.
15. Wyczucie przestrzeni
”Wspólne zdjęcie” – dzieci ustawiają się do wspólnej
fotografii – zdjęcie ma być wesołe ( dzieci robią pozy i miny ale
muszą być w jakiś sposób połączone).
16. Zakończenie Zaproszenie do koła. Podziękowanie za wspólną zabawę. Przesłanie uśmiechu wraz z iskierką
przyjaźni.

























Ankieta dla rodziców
Szanowni Państwo!

Badanie ankietowe ma na celu uzyskanie informacji od Pana(i) dotyczących wiedzy i umiejętności dzieci nabytych po wdrożonej w grupie innowacji pedagogicznej „W zdrowym ciele zdrowy duch”. Wyniki tej ankiety posłużą do podniesienia poziomu pracy przedszkola. Ankieta ma charakter anonimowy
Proszę zaznaczyć znakiem X wybrane przez Pana(nią) odpowiedzi lub opisowo wyrazić swoją opinię.

1. Czy znane są Panu/i założenia innowacji?
a) tak
b) nie
c) częściowo
.....................................................................................................................................................................
2. Czy dostrzega Pan/i nowe umiejętności nabyte przez dziecko po wdrożonej w grupie innowacji „W zdrowym ciele zdrowy duch”
a) tak
b) nie

3. Jeśli tak, to jakie?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

4. Czy dziecko przekazuje w domu wiedzę dotyczącą zdrowego stylu życia?
a) tak
b) nie
c) czasami
....................................................................................................................................................................
5. Czy utrwala Pan/i w domu nabyte przez dziecko postawy prozdrowotne?
a) tak
b) nie
c) częściowo
.....................................................................................................................................................................
6. Czy jest Pan/i zadowolona z pracy przedszkola w zakresie nabywania przez dzieci zachowań prozdrowotnych?
a) tak
b) nie
c) częściowo



Serdecznie dziękuję
Bibliografia

1. Borzucka – Sitkiewicz K.: Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna; przewodnik dla edukatorów zdrowia.- Kraków, 2006
2. Dąbrowska R., Bezpiecznie przez życie – czyli jak uczyć dzieci unikania zagrożeń
3. Demel M.: O wychowaniu zdrowotnym.-Warszawa,1968
4. Dudkiewicz K., Kamińska K.: Edukacja zdrowotna. -Warszawa, 2001
5. Forster D., Pilke S., Promocja zdrowia, Lublin 1998.
6. Frątczakowie E. J., Edukacja zdrowotna dzieci przedszkolnych, Bydgoszcz 1996 5.
7. Jaworska R.: Poradnik wychowania zdrowotnego dzieci w wieku 3-4 lat, Płock 1995.
8. Kalmanowicz B., Labuda B., Papierz B.,Sowińska A. Kamyczkowe rady, Warszawa 2005
9. Karski J.B., Aktualne kierunki działań i rozwoju promocji zdrowia, Warszawa 1997.
10. Kownacka B.: Apetyt na zdrowie. Wychowanie w Przedszkolu. 2011,nr. 3
11. Krzeska I, Wyprawa po zdrowie, Warszawa 1989
12. Kubica J.: Wychowanie zdrowotne i promocja zdrowia. Warszawa, 2004
13. Kupisiewicz Cz., Podstawy dydaktyki ogólnej, Warszawa 1998
14. Słońska Z., Wychowanie dla zdrowia, Warszawa 1992.
15. Smykowski B., Wiek przedszkolny. Jak rozpoznać potencjał dziecka?.- Gdańsk, 2005,
16. Tokarska E., Kopała J.: Zanim będę uczniem -program wychowania przedszkolnego, Warszawa 2009
17. Wojnarowska B., Promocja zdrowia, Warszawa 1994
18. Żuchelkowska K., Wojciechowska K., Promocja zdrowia w edukacji dzieci przedszkolnych, Bydgoszcz 2000.











Zgłoś błąd    Wyświetleń: 0


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0