AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Dorota Sielewicz, 2016-02-12
Międzyzdroje

Historia, Scenariusze

Debata o 3 maja.

- n +

Debata z okazji święta Konstytucji 3 maja z udziałem dwóch adwersarzy
( pretekst do dyskusji- obraz Jana Matejki „ Konstytucja 3 maja „ )


Osoba I:

Kto z nas nie zna obrazu Jana Matejki „ Konstytucja 3 maja „ ? Obrazu przedstawiającego przemarsz zwolenników konstytucji z sali sejmowej na Zamku Królewskim do Kolegiaty św. Jana, w celu jej ponownego zaprzysiężenia .Pochód podąża ulicą Świętojańską wśród rozradowanego tłumu mieszkańców Warszawy, przejście ochraniają żołnierze prezentujący broń.
Na rękach niesiony jest marszałek Sejmu Wielkiego -Stanisław Małachowski,
W centrum umieszczeni także inni współtwórcy konstytucji:
– podkanclerzy koronny -Hugo Kołłątaj
-marszałek wielki litewski – Ignacy Potocki
- i Scipione Piattoli- osobisty sekretarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego .
Zdecydowanie mniej centralnie pokazany jest monarcha, którego rolę przy uchwaleniu tzw. Ustawy Rządowej umniejszano przez lata z powodu późniejszych zdarzeń. Matejko tworząc obraz w 1891 roku posłużył się symboliką i nie zawsze pozostawał do końca wierny faktom historycznym. Nadrzędnym celem dzieła było bowiem ukazanie doniosłości wydarzenia. Oto Rzeczpospolita próbowała wyzwolić się spod rosyjskiego protektoratu, weszła na drogę naprawy ustroju oraz wzmocnienia władzy państwowej.

Osoba II:

To wspaniałe ,że wreszcie znalazła się większość w Sejmie, która zdecydowała się na ograniczenie swoich dotychczasowych „wolności „ w imię ratowania państwa . Szkoda tylko ,że tak późno. Przypomnę ,że jesteśmy już po I rozbiorze a od 1768 roku Rosja zagwarantowała nam niezmienność naszego ustroju z całym „dobrodziejstwem” liberum veto, wolnej elekcji, rokoszu, konfederacji itp.
Czy mogliśmy się łudzić ,że nie zainterweniuje ?
Czy uchwalenie tej konstytucji nie było już tylko „łabędzim śpiewem” I Rzeczpospolitej ?

Osoba I:

Przypomnę, nasi sąsiedzi w czasie Sejmu Wielkiego są skłóceni, Rosja i i Austria walczą z Turcją a Prusy sprzymierzone z Anglią – Turcję wspomagają. Trzeba docenić fakt, że próbowaliśmy wykorzystać tę sprzyjającą nam sytuację międzynarodową i na bazie nowoczesnej myśli Oświeceniowej stworzyć monarchię konstytucyjną z trójpodziałem władzy, z przywilejami dla mieszczan , z sejmem podejmującym decyzje większością głosów i tronem dziedzicznym. Dziś , gdy wiemy jak to się wszystko skończy łatwo jest surowo oceniać. A trzeba popatrzeć na wszystko z perspektywy wtedy żyjących.
„ Malkontentom nawet las szumi zbyt głośno „

Osoba II:

Doceniam wypracowany wtedy kompromis tak wielu środowisk, napawające optymizmem zapisy konstytucji ,ale uważam ,że Ci co tworzą prawo powinni prawa przestrzegać. A tymczasem tutaj doszło do rażących nadużyć. Obrady sejmu miały być wznowione 5 maja a przyspieszono je o 2 dni, tak by posłowie opozycyjni nie zdążyli dojechać do Warszawy po przerwie wielkanocnej.

OsobaI:

Nie powiem ,że cel uświęca środki ,ale w tym przypadku coś w tym jest. Większość posłów obozu konserwatywnego po prostu nie była w stanie iść na żaden kompromis a nie wspomnę ,że niektórzy byli na rosyjskiej liście płac. Była po prostu zdrajcami. Czy oszukanie zdrajcy dla dobra państwa nie jest w pewnym sensie usprawiedliwione ?

Osoba II:

Dobrze, ale uchwalanie konstytucji bez przedstawienia wcześniej projektu posłom, bez możliwości podyskutowania nad poszczególnymi zapisami to już była gruba przesada i złamanie procedur sejmowych.
Wojsko wokół Zamku, tłumy mieszczan zainspirowane przez Hugo Kołłątaj a- pod Zamkiem, Sala Sejmowa wypełniona wyraźnie ukierunkowaną publicznością , która okrzykami wywierała presję . Czy to wszystko nie kojarzy Ci się z zamachem stanu ?

Osoba I:

Nawet jeśli, to w dobrej sprawie. Gdyby to się wszystko wtedy udało, to mielibyśmy np. rząd odpowiedzialny przed Sejmem ! Nawet w Anglii było to tylko prawo zwyczajowe a u nas byłoby stanowione. To dowód jak niektóre zapisy konstytucji wyprzedzały swoją epokę.

Osoba II:

Tak , ten rząd nosił nazwę Straż Praw- to dosyć osobliwe ,że tak władzę wykonawczą nazwali ci, co prawo łamali.

Osoba I:

5 maja konstytucja została wpisana do akt grodzkich a tym samym uznana za legalną. Sejmiki lutowe z 1792 roku też ją w przytłaczającej większości zatwierdziły a zgodnie z polskim obyczajem decyzje sejmików miały znaczenie szczególne. Posłowie byli wtedy jeszcze przede wszystkim reprezentantami swoich lokalnych społeczności.

Osoba II:

Ale może gdyby nie takie a nie inne procedowanie obóz przyszłej konfederacji targowickiej, która wezwie armię rosyjską w celu przywróceni dawnego porządku byłby mniej liczny. Nie byłoby w nim chociażby posła kaliskiego -Jana Suchorzewskiego.
Tu na obrazie pokazany jest jako zdrajca sprzedawczyk, który protestuje przeciwko konstytucji i grozi ,że zabije własnego syna, bo nie chce żeby żył w niewoli tego aktu prawnego. Mało kto wie ,że był to poseł Stronnictwa Patriotycznego, który postulował na Sejmie Wielkim utworzenie 100 tys. armii i był autorem projektu ustawy, która stała się podstawą tzw. Prawa o miastach . Ustawy, która nadawała mieszczanom liczne przywileje w państwie, w tym możliwość zasiadania w Sejmie . Choć bez prawa do udziału w głosowaniach.
Czy protest takiego człowieka nie powinien nas wszystkich zastanowić ?

OsobaI:

Myślę niestety, że wkroczenie armii rosyjskiej i tak było kwestią czasu, bo w 1792 roku Katarzyna II zawarła pokój z Turcją i wreszcie miała czas się nami zająć. Prośba Targowiczan po prostu była wspaniałym pretekstem a liczba Targowiczan nie miała tu żadnego znaczenia. Tym bardziej, że jak wiemy sam król do tej konfederacji przystąpi, wierząc ,że w ten sposób zapobiegnie II rozbiorowi a może i utrzyma reformy. Dla carycy autorzy Konstytucji byli niemalże „jakobinami”, takimi jak ci, którzy w tym samym czasie w rewolucyjnej Francji obalili monarchię, wysłali na szafot króla Ludwika XVI i rozpętali terror przeciwko feudalnemu państwu.

Osoba II:

No więc właśnie. Myślenie ,że będzie inaczej było czystą naiwnością. Katarzyna II była na nas wściekła a nie bardzo staraliśmy się ją ułagodzić. Denerwowaliśmy ją sojuszem z Prusami w 1790 roku ,posłowie Sejmu Wielkiego często źle się o niej publicznie wyrażali i dopiero pod koniec grudnia 1791 roku Stanisław August zdecydował się wysłać do Petersburga oficjalne dokumenty powiadamiające ją o zmianie ustroju.

Osoba I:

Dlaczego miał ją w ogóle powiadamiać ? Konstytucja 3 maja miała nas wyzwolić spod tej zależności.

Osoba II:

Bo jednak jesteśmy już rosyjskim protektoratem i to mniej więcej od czasów Augusta II Sasa. Przyczyn tego stanu rzeczy nie będziemy przecież omawiać. Każdy zna z historii . Trudno było wymagać wtedy od Rosji ,państwa, które od czasów wstąpienia na tron dynastii Romanowych rozrastało się średnio o 140 km kw. dziennie ,aby tolerowała taki bunt u zależnego od siebie sąsiada.
Jeśli zachciało nam się zakończenia tej „trudnej przyjaźni” to trzeba było mieć armię i jakichś sojuszników. A tymczasem postawiliśmy na Prusy, które dogadają się z Rosją w 1792 a z naszej planowanej 100 tys. armii -powstanie o połowę mniejsza. I dlaczego ? Z powody słabej ściągalności podatków. Oto jak nam zależało i jaki był poziom świadomości !

Osoba I:

Wielu było świadomych ,że na pewne sprawy jest za późno .Uchwaleniem konstytucji chcieliśmy bardziej podkreślić istnienie woli politycznej utrzymania niepodległości państwa. Gdyby nie ta konstytucja i gdyby nie powstanie kościuszkowskie, łatwiej byłoby zaborcom twierdzić, że Rzeczpospolita umarła sama z siebie, śmiercią naturalną, że zabory nie były gwałtem i niesprawiedliwością. Łatwiej byłoby głosić, że Polacy nie są zdolni do politycznego istnienia.

Osoba II:

Więc w pewnym sensie miała ona tylko polepszyć nam samopoczucie, bo na wdrożenie jej postanowień szans nie było. A co do zdolności politycznego istnienia………
Przecież przestaniemy istnieć 4 lata później.

Osoba I:

Przestaniemy istnieć jako państwo ,ale to m.in. pamięć o tej konstytucji sprawi, że w ciężkich czasach porozbiorowych przetrwamy jako naród i doczekamy narodzin nowej Polski.
Adam Mickiewicz, pisał na łamach „Pielgrzymstwa Polskiego” 3 maja 1833 r., iż to „prawo wyjęte z serca wielkiej masy, nie czerni się tylko na papierze, ale żyje dotąd w pamięci, w życzeniach pokoleń; jest prawem żywym, zakorzenionym w przeszłości, mającym się rozwinąć w przyszłości”. Tak jak on myślało wielu.

Osoba II:

Przetrwamy m.in. dzięki pamięci o niej jako naród i będziemy się cieszyć narodzinami II RP w 1918. Ale z drugiej strony czy nie można zaryzykować twierdzenia ,że jej uchwalenie przyspieszyło upadek I Rzeczpospolitej ?
Od 1792 roku zacznie się formować I koalicja antyfrancuska , my i Francuzi zaczniemy mieć tych samych wrogów, rodzi się nam na zachodzie naturalny sojusznik.
Gdybyśmy poczekali z tą rewolucją ustrojową, nie drażnili jeszcze chwilę sąsiadów, to może kilka lat później, w oparciu o napoleońską Francję, mielibyśmy szansę nie tylko przetrwać jako państwo, ale także odbudować swą niezależność wobec Rosji.
Od trzeciego rozbioru, który wymazał Polskę z mapy Europy do rozgromienia przez Napoleona armii rosyjskiej i austriackiej pod Austerlitz oraz pruskiej pod Jeną minęło niespełna 10 lat.
Być może inaczej potoczyłyby się losy Pierwszej Rzeczypospolitej, gdyby w dniu 3 maja 1791 roku Sejm Wielki zebrał się w pełnym składzie……..

Osoba I:

„Nie zgadzam się z tym, co mówisz, ale będę bronił do śmierci Twojego prawa do mówienia tego. „
Tym cytatem z Woltera ,słynnego filozofa francuskiego doby Oświecenia zakończę nasz spór, bo jego celem nie było pokazanie kłótni tylko przypomnienie kilku faktów i starej prawdy, że świat ma wiele barw i nic nigdy nie jest tylko czarne – białe.

Razem :
Serdecznie dziękujemy Państwu za uwagę !

Scenariusz debaty :


Dorota Sielewicz
nauczycielka historii w Gimnazjum nr 1 im. Jana Pawła
II w Międzyzdrojach

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 169


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.