Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Justyna Gurgul, 2011-09-09
gliwice

Biologia, Konspekty

Ryby-kręgowce przystosowane do życia w wodzie

- n +

Od postawy programowej do scenariusza zajęć lekcyjnych na nt.
Ryby – kręgowce przystosowane do życia w wodzie












I. Plan metodyczny zajęć lekcyjnych

1. Informacje wstępne:
• Data:
• Klasa – I klasa gimnazjum;
• Czas trwania zajęć – 45 minut;
• Nauczany przedmiot – biologia.
2. Temat zajęć: Ryby - kręgowce przystosowane do życia w wodzie.
3. Integracja:
• wewnątrzprzedmiotowa: systematyka kręgowców.
4. Cele lekcji (uczeń potrafi):
-Wiadomości A:
A1- wymienić środowisko życia ryb;
A2- podać nazwy płetw ryb
A3- wyjaśnić pojęcia: zmiennocieplność, pęcherz pławny, skrzela, linia boczna, ikra, tarło, jajorodność, jajożyworodność.

A4- wymienić przystosowania ryb do życia w wodzie
A5- wymienić pospolite gatunki ryb słodkowodnych i morskich
-Wiadomości B:
B1- omówić wybrane czynności życiowe ryb
B2- omówić znaczenie ryb
B3- wyjaśnić przyczyny wędrówek ryb
B4- określić charakterystyczne cechy rozmnażania u ryb




-Umiejętności C:
C1- scharakteryzować pokrycie ciała ryb oraz wyjaśnia funkcję wytworów skórnych takich jak: gruczoły śluzowe, komórki barwnikowe i łuski.
C2- zaprojektować tabelę porównującą ryby kostnoszkieletowe i chrzęstnoszkieletowe
C3- omówić wymianę gazową ryb
C4- omówić rolę pęcherza pławnego
C5- scharakteryzować formy opieki nad potomstwem u ryb
C6- porównać układ krwionośny ryby i dżdżownicy


-Umiejętności D:
D1- wykazać związek kształtu ciała ryb z trybem życia i zajmowanym siedliskiem
D2- wykazać związek budowy ryb ze środowiskiem ich życia


5. Postawy i zainteresowania:
Postawa Komponenty postawy:
wiedza emocje działanie
Prozdrowotna:
Ryby jako ważny składnik pożywienia. - ryby źródłem łatwo przyswajalnego białka, witamin A i D oraz soli mineralnych, ważnych w ukształtowaniu zdrowych kości.
– zalety tranu i kawioru dla człowieka. - zdjęcia osób z chorobami kości – wykonanie plakatów na temat zdrowotnych walorów ryb.






6. Kwalifikowanie zapisanych w celach czynności uczniów (przewidywanych osiągnięć) na poszczególne poziomy wymagań
Przewidywane osiągnięcia uczniów
Poziom podstawowy (P) Poziom ponadpodstawowy (Pp)
1) Wymienia środowiska życia ryb. Wymienia i charakteryzuje przystosowania ryb do życia w środowisku wodnym. Wykazuje związek budowy ryb ze środowiskiem ich życia. Wykazuje związek kształtu ciała ryb z trybem życia i zajmowanym siedliskiem
2) Charakteryzuje czynności życiowe ryb. Omawia wymianę gazową u ryb.
Charakteryzuje proces rozmnażania ryb.
Porównuje układ krwionośny ryby i dżdżownicy
Omawia rolę pęcherza pławnego
3) Wymienia przykłady pospolitych ryb. Dokonuje podziału na ryby kostnoszkieletowe i chrzęstnoszkieletowe, słodkowodne i morskie

7.Wartościowanie wymagań – od oceny dopuszczającej do celującej
Ustopniowanie wymagań
Ocena Wymagania
2 Wymienia środowiska życia ryb.
3 Wyjaśnia co to znaczy, że ryby są zmiennocieplne
4 Wymienia przystosowania ryb do życia w środowisku wodnym.
5 Wyjaśnia funkcje poszczególnych przystosowań ryb do środowiska wodnego
6 Wyjaśnia na wybranym przykładzie związek między kształtem ciała ryby, a trybem życia i zajmowanym siedliskiem


8. Strategie nauczania:
• operacyjna;
• problemowa
• asocjacyjna.

9. Metody nauczania:
• obserwacyjna: obserwacja preparatów anatomicznych ryb, budowy zewnętrznej i wewnętrznej ryby umieszczonej na stojaku, planszy, plakatów, rycin, rybich łusek
• słowna: pogadanka, wykład, praca z podręcznikiem, dyskusja.
10. Zasady dydaktyczne: poglądowości, problemowego nauczania, stopniowania trudności, strukturalnego nauczania.
11. Formy pracy uczniów: zbiorowa i indywidualna
12. Środki dydaktyczne: plansze, plakaty, ryciny, ryba na stojaku, preparaty anatomiczne ryb, rybie łuski, tran, kawior,
13. Wykaz piśmiennictwa:
• dla ucznia: „Świat biologii cz. 1”, wyd. Nowa Era – podręcznik i zeszyt ćwiczeń;
podręcznik: str. 160 - 164
zeszyt ćwiczeń: str. 74 - 75
• dla nauczyciela: - „Świat biologii cz. 1”, wyd. Nowa Era – książka nauczyciela, podręcznik i zeszyt ćwiczeń.
książka nauczyciela: str. 49-50
podręcznik: str. 160 - 164
zeszyt ćwiczeń: str. 74 - 75



14. Organizacja zajęć lekcyjnych (struktura lekcji):

Etapy (fazy) lekcji Zagadnienia, zadania, problemy lekcji Sposoby realizacji zagadnień, zadań, problemów lekcji Spełnienie założonych celów lekcji Czynności Uwagi o realizacji

Nauczyciela Ucznia
Faza wstępna Powtórzenie i nawiązanie do tematu:
- ogólna systematyka zwierząt;
- podanie tematu i ogólnych celów lekcji. - pogadanka poszukująca - precyzuje pytania zmuszające do myślenia;
-koryguje i ocenia wypowiedzi uczniów;
- przedstawia temat i ogólne cele zajęć. - aktywnie słucha;
- formułuje odpowiedzi
używając precyzyjnego
języka biologicznego;
- brak.

Faza realizacyjna 2. Przystosowanie ryb do życia w wodzie


- krótki wykład nauczyciela;
- poszukiwanie informacji w podręczniku.
- obserwacja ryby znajdującej się na stojaku
- obserwacja preparatów anatomicznych ryb
-obserwacja łusek karpia A2,A3,A4,C1, C4, - omawia zagadnienie;
- objaśnia i sprawdza wykonanie zadania. - uważnie obserwuje
- aktywnie słucha;
- formułuje odpowiedzi używając precyzyjnego języka biologicznego
- sporządza notatkę
- założenie hodowli dżdżownic ziemnych z wyprzedzeniem, jeżeli zezwalają na to warunki atmosferyczne.
1. Środowisko życia ryb - obserwacja planszy przedstawiającej ryby morskie i słodkowodne A1,A5,D1,D2 - omawia zagadnienie
- uważnie obserwuje
- notuje - w razie złych warunków atmosferycznych (np. okres zimowy) okazy żywe zastępuję jedynie foliogramami i schematami.
3.Podział ryb na kostnoszkieletowe i chrzęstnoszkieletowe


- obserwacja plakatu ukazującego porównanie ryb kostnoszkieletowych i chrzęstnoszkieletowych
- obserwacja planszy przedstawiającej budowę skrzeli A3,B1, C2,C3,C4 - omawia zagadnienie
-precyzuje pytania zmuszające do myślenia - uważnie obserwuje
- aktywnie słucha
- formułuje odpowiedzi
używając precyzyjnego
języka biologicznego
-notuje - pozostali uczniowie aktywnie słuchają i sporządzają notatki.


4. Rozmnażanie i rozwój ryb - obserwacja preparatów anatomicznych rozwoju ryb
- dyskusja A3,B1,B3,B4,C5 - omawia zagadnienie
-kieruje wypowiedziami uczniów - aktywnie słucha
-bierze udział w dyskusji
- uważnie obserwuje
- sporządza notatkę
5. Znaczenie ryb dla człowieka.
-konstruowanie tabeli – pozytywne i negatywne znaczenie ryb dla człowieka
- pogadanka poszukująca B2 - ocenia ucznia według kryteriów;
- kieruje wypowiedziami uczniów;
. - angażuje się w dyskusję;
- wykonuje tabelę - pozostali uczniowie aktywnie słuchają i sporządzają notatki.
Faza podsumowująca 1. uzasadnienie tematu lekcji: ryby- kręgowce przystosowane do życia w wodzie
2. rozwiązanie krzyżówki, dzięki której zostaną utrwalone nowe pojęcia - pogadanka poszukująca
- rozwiązanie krzyżówki A4, B2 -kieruje wypowiedziami uczniów;
- objaśnia wykonanie zadania. - angażuje się w
rozwiązanie krzyżówki;
- wykonuje polecenie
nauczyciela. - brak.

Propozycje pytań kierowanych przez nauczyciela do ucznia w trakcie realizacji tematu lekcji
A. 21 typów pytań w ujęciu S. Racinowskiego

1. Pytanie o istnienie: Czy istnieją ryby wędrujące z wód słodkich do morza w celu odbycia tarła?
2. Pytanie o genezę, o powstanie: Jak nazywa się grupa ryb z której w wyniku ewolucji powstały współcześnie żyjące ryby ? (ryby pancerne)
3. Pytanie definicyjne: Co to jest linia boczna?
4. Pytanie o istotę rzeczy, o sens, o znaczenie: Jaki sens ma występowanie gruczołów śluzowych w ciele ryby?
5. Pytanie o przynależność: Do jakiej grupy ryb (kostno – czy chrzęstnoszkieletowych) należy rekin i płaszczka, a do jakiej grupy karp i sum?
6. Pytanie o jakość, o właściwości i cechy: Jaka jest zaleta składania dużej ilości ikry przez ryby?
7. Pytanie o cel działania: Jaki jest cel obserwacji ryb w akwarium podczas zajęć lekcyjnych? (obserwacja sposobu poruszania się ryby)
8. Pytanie o metodę myślenia i działania: W jaki sposób na podstawie łusek można określić wiek ryby?
9. Pytanie o możliwość i konieczność: Jak sądzisz, czy jest możliwe, by niektóre ryby mogły
funkcjonować bez pęcherza pławnego?

10. Pytanie o przyczynę: Co jest przyczyną zmniejszania się populacji łososia?
11. Pytanie o skutek, następstwo: Jakie są następstwa braku pęcherza pławnego u ryb chrzęstnoszkieletowych?
12. Pytanie o sprawcę: Jakie cechy budowy morfologicznej ryby sprawiają, że ryba potrafi łatwiej poruszać się w środowisku wodnym?
13. Pytanie o warunki i okoliczności: Jakie okoliczności powodują dalekie wędrówki węgorza?
14. Pytanie o przebieg, o rozwój, zmienność: Jak przebiega proces oddychania ryb w zależności od zmiany temperatury wody?
15. Pytanie o związki, zależności, stosunki: Jaka jest zależność pomiędzy składaniem dużej ilości ikry a przeżywalnością gatunku?
16. Pytanie zawierające porównania: Jakie cechy odróżniają ryby kostnoszkieletowe i chrzęstnoszkieletowe?
17. Pytanie o ilość i wartość: Ile płetw parzystych i ile płetw nieparzystych posiada okoń europejski , pospolity gatunek ryb?
18. Pytanie o prawdę i fałsz: Czy stwierdzenie „Ryby należą do organizmów oddychających skrzelami” jest prawdziwe?
19. Pytanie o błędy w myśleniu i działaniu: Gdzie tkwi błąd w zdaniu: „Ryby podobnie jak ssaki charakteryzują się rozwojem bez przeobrażenia”?
20. Pytanie o zgodę, przekonanie: Czy przyjmujecie pomysł zajęć terenowych w ośrodku hodowli ryb?
21. Pytanie o zastosowanie: Jaki pożytek przynosi organizmowi człowieka spożywanie ryb?








B. 6 kategorii pytań i poleceń wg E. Perrott

PYTANIE POLECENIE
1. Przypominanie
Z jakich elementów budowy morfologicznej jest zbudowana ryba na przykładzie okonia europejskiego? Opisz budowę morfologiczną ryby na przykładzie okonia europejskiego.
2. Zrozumienie:
Jakie są różnice w budowie i funkcjonowaniu ryb kostno– i chrzęstnoszkieletowych? Wykaz różnice miedzy rybami chrzęstno– i kostnoszkieletowymi.
3. Zastosowanie:
Czy wzrost temperatury wody wpływa na efektywność oddychania ryb? Na podstawie tekstu źródłowego wyjaśnij wpływ wzrostu temperatury wody na efektywność oddychania ryb.
4. Analiza:
Jakie cechy budowy ryby są jej przystosowaniami do środowiska i trybu życia? Wykaż związek między elementami budowy ryby a środowiskiem i trybem życia.
5. Synteza:
Które z poznanych cech kręgowców uwzględnisz w tabeli porównującej przystosowania do środowiska wodnego i lądowego? Zaplanuj tabelę porównującą przystosowania kręgowców do życia w środowisku wodnym i lądowym.
6. Ewaluacja:
Jakimi kryteriami będziesz posługiwał się w ocenie znaczenia ryb na podstawie prezentacji multimedialnej? Oceń znaczenie ryb dla człowieka i w gospodarce na podstawie przygotowanej prezentacji multimedialnej.

C. 7 rodzajów pytań stosowanych w toku odpowiedzi ustnych wg S. Frejlaka
Pytania informacyjno – wyjaśniające (opisowe):
1. Omów budowę morfologiczna ryby.
2. Jakie znaczenie mają ryby w przyrodzie i gospodarce człowieka?
Pytania porównujące elementy wiedzy:
1. Wykaż różnicę w budowie i funkcjonowaniu ryb kostno – i chrzęstnoszkieletowych.
2. Jakie różnice budowy morfologicznej wykazują ryby poruszające się przy dnie zbiornika wodnego a jakie ryby poruszające się w toni wodnej? Omów na przykładzie płaszczki i węgorza.
Pytania porządkujące elementy wiedzy:
1. Wymień kolejno wszystkie etapy rozwoju ryby.
2. Jaki kształt ciała wykazują ryby związane z dnem zbiornika wodnego, a jakie ryby pływające w toni wodnej?
Pytania uzasadniające stwierdzenia (opiniodawcze):
1. Uzasadnij ważną role wytworów skórnych ryby, takich jak gruczoły śluzowe, komórki barwnikowe i łuski.
2. Dlaczego sadzisz, ze ochrona zbiorników wodnych jest obowiązkiem każdego człowieka?
Pytania systematyzujące wiedzę:
1. Podaj charakterystykę ryb – kręgowców wodnych.
2. Jakie cechy ryb odróżniają je od płazów?
Pytania rozszerzające i pogłębiające wiedzę:
1. Wymień kilka organizmów tworzących prosty układ pokarmowy występujący w środowisku wodnym.
2. Jakie gatunki ryb objętych ochroną gatunkową w Polsce potrafisz wymienić?
Pytania kontrolujące operatywność posługiwania się elementami wiedzy:
1. Wyjaśnij na wybranym przykładzie związek miedzy kształtem ciała ryby, obecnością płetw a sposobem poruszania się zwierzęcia?
2. Czy pęcherz pławny jest organem niezbędnym w funkcjonowaniu wszystkich ryb? Jeśli uważasz, że nie to jak ryby mogą radzić sobie z brakiem tego narządu?

Projekt notatki słowno-graficznej

ISchematy i tabele
Porównywana cecha Ryby kostnoszkieletowe Ryby chrzęstnoszkieletowe
Rodzaj łusek Elastyczne Plakoidalne
Obecność pokryw skrzelowych obecne Brak-są szczeliny skrzelowe
Obecność pęcherza pławnego Obecny brak
Budowa szkieletu Zbudowany głównie z tkanki kostnej Zbudowany w całości z tkanki chrzęstnej
Przykłady ryb Karp,sum Rekin,płaszczka
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3362
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014