Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Dorota Rzucidło, 2011-06-13
Świdnik

Język polski, Scenariusze

Potrzebne czy zbędne - o roli antonimów w języku scenariusz lekcji języka polskiego dla 3 kl. gimnazjum

- n +

Konspekt lekcji językowej
(2 godziny dydaktyczne)

1. Prowadzący:
2. Klasa: integracyjna
3. Data:
4. Dział programowy: Słownictwo
5. Rodzaj lekcji: ćwiczeniowa
6. Temat lekcji: Potrzebne czy zbędne ? - o roli antonimów w naszym języku.
7. Cele dydaktyczne:
cel główny: uczeń stosuje antonimy w różnych formach wypowiedzi
cele operacyjne:
- podaje definicję antonimu,
- wymienia gatunki literatury i filmu wykorzystujące antonimiczne zestawienia,
- wyszukuje w tekście wyrazy przeciwstawne,
- tworzy antonimy słowotwórcze i leksykalne,
- stosując antonimy przekształca tekst tak, aby oddać jego przeciwstawne znaczenie,
- rozpoznaje pary bohaterów o antonimicznych cechach,
- za pomocą antonimów przedstawia kontrastowe cechy wybranych bohaterów,
- wykorzystuje wyrazy przeciwstawne przy redagowaniu opisu obrazu bądź charakterystyki porównawczej.
8. Metody:
metoda główna: ćwiczeniowa
metody szczegółowe: pogadanka, praca z tekstem, „burza mózgów”
9. Formy pracy: indywidualna, zbiorowa, grupowa (w parach)
10. Środki dydaktyczne:
- reprodukcje obrazów H. Matisse „Ikar”, J. Peter Rubens „Upadek Ikara”
- karty pracy dostosowane do możliwości intelektualnych uczniów
11. Bibliografia:
a) Białek M., Kowalczyk P., Repetytorium gimnazjalisty część humanistyczna. Teoria, zadania, odpowiedzi, ParkEdukacja, Bielsko – Biała2007. s. 83,
b) Białostocki Jan, Sztuka cenniejsza niż złoto, PWN, Warszawa 2004, s. 665 – 666, 675,
c) http://www.klub.senior.pl/sztuka-kulturoznawstwo/t-mity-legendy-i-basnie-w-malarstwie-page2-5904.html
d) http://pl.wikipedia.org/wiki/Peter_Paul_Rubens, http://pl.wikipedia.org/wiki/Marc_Chagall
12. Przebieg lekcji:
Lp. Ogniwo lekcji Czas
1. Zaangażowanie:
-uświadomienie celów i zadań lekcji,
-czynności organizacyjno-porządkowe,
10 min.
2. Badanie i przekształcanie zadań 30 min.
3. Refleksja i ewaluacja 5 min.
Lp. Czynności nauczyciela Czynności ucznia Uwagi
1. - powitanie uczniów,
- zaprowadzenie ładu i porządku,
- sprawdzenie listy obecności,
- nawiązanie do tematyki poprzednich zajęć – pogadanka na temat synonimów i ich roli w języku,
- sprawdzenie pracy domowej - uczniowie wchodzą do klasy,
- przygotowują się do lekcji (rozkładają zeszyty i przybory do pisania),
- przypominają treść poprzednich zajęć poświęconych synonimom,
- czytają pracę domową
2. - rozdanie kart pracy i prośba z zapoznaniem się bajki Ignacego Krasickiego „Malarze”
- prośba o wskazywanie przez uczniów wyrazów przeciwstawnych odnoszących się do głównych bohaterów tekstu,
- wprowadzenie pojęcia antonimu
- prośba o indywidualne zastanowienie się nad rozwiązaniem zad. 1b,
- wspólne ustalenie poprawnych rozwiązań
- podanie tematu lekcji i określenie jej celów,
- prośba o samodzielną próbę utworzenia antonimów wyrazów z zad. 2.
- konsultacja rozwiązań na forum klasy,
- zwrócenie uwagi na słowotwórczą metodę tworzenia antonimów (zad.3)
- prośba o zastosowanie zdobytych umiejętności tworzenia antonimów w rozwiązaniu zad. 4 (praca indywidualna)
- zwrócenie uwagi na możliwość wykorzystania umiejętności tworzenia antonimów przy redagowaniu charakterystyki porównawczej,
- prośba o podanie propozycji rozwiązań do zad. 5,
- prośba o wypisanie antonimicznych cech wybranej pary bohaterów w (praca w dwuosobowych grupach),
- zwrócenie uwagi na inne formy wypowiedzi, w których antonimy mogą być zastosowane,
- prezentacja obrazów P. P. Rubensa „Upadek Ikara” oraz H. Matisse’a „Ikar”, pogadanka dotycząca różnych sposobów przedstawienia tego samego motywu,
- uczniowie w ciszy czytają treść bajki,
- głośne odczytanie tekstu przez wybranego ucznia
- uczniowie wskazują przeciwieństwa i rozwiązują zadanie 1a na kartach pracy,
- uczniowie przedstawiają propozycje rozwiązań dalszej części zadania (uzupełniają definicję antonimu, zwracają uwagę na to, że antonimy powinny reprezentować tą samą część mowy – określają je na przykładach),
- zapisują temat lekcji,
- rozwiązują zad. 2 – tworzą pary antonimów,
- nanoszą poprawne rozwiązania na karty pracy,
- uczniowie samodzielnie tworzą antonimy przez dodanie przedrostków,
- tworząc antonimy – przeredagowują tekst na wypowiedź o przeciwstawnym charakterze,
- uzupełniają tabelę – wykorzystując znajomość tekstów literackich wskazują bohaterów o antonimicznych cechach, przytaczają podstawowe informacje na temat tych utworów – podają autora, tytuł oraz określają gatunek i rodzaj literacki
- w parach określają kontrastowe cechy dowolnie wybranych bohaterów literackich,
- przedstawienie i konfrontacja wyników pracy na forum klasy
- biorą udział w pogadance wskazując różnice w obrębie techniki malarskiej, kolorystyki, itp.
3. - prośba o podsumowanie wiadomości z lekcji
- ocena wyników pracy uczniów
- podanie pracy domowej,
- podziękowanie za aktywny udział w zajęciach
- prośba o zaznaczenie na termometrze uczuć umieszczonym przy wyjściu z klasy stopnia zadowolenia z przebiegu zajęć
- ustnie podsumowują dotychczasowe wiadomości
- zapisują pracę domową,
- zaznaczają na termometrze uczuć stopnia zadowolenia z przebiegu zajęć


11. Praca domowa:

a) temat pracy dla uczniów w normie intelektualnej:
Ikar pokonany czy zwycięski – który sposób przedstawienia postaci mitologicznego bohatera przemawia do Ciebie bardziej? Dokonaj analizy porównawczej obrazów P. P. Rubensa i H. Matisse’a wykorzystując umiejętność posługiwania się antonimami. Swoją pracę zapisz w zeszycie.

b) temat pracy dla uczniów z orzeczeniem Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej:
Ikar pokonany czy zwycięski – który sposób przedstawienia postaci przemawia do Ciebie bardziej? Odpowiedź w kilku zdaniach. Zastosuj przynajmniej jedną parę wyrazów przeciwstawnych.



Krata pracy dla uczniów w normie intelektualnej


Zad. 1 Przeczytaj bajkę Ignacego Krasickiego: „Malarze” i na jej podstawie wykonaj poniższe polecenia:


„Malarze”
Dwaj portretów malarze słynęli przed laty:
Piotr dobry, a ubogi, Jan zły, a bogaty.
Piotr malował wybornie, a głód go uciskał,
Jan mało i źle robił, więcej jednak zyskał.
Dlaczegóż los tak różny mieli ci malarze?
Piotr malował podobne, Jan piękniejsze twarze.


a) wpisz w odpowiednie rubryki tabeli cechy charakteryzujące dwóch bohaterów ukazanych w tym utworze:

PIOTR JAN





b) wskaż, jakie zależności występują pomiędzy cechami odnoszącymi się do Piotra i Jana, następnie uzupełnij zdania:
Wyrazy o …………………………… znaczeniu nazywamy …………………………..
Zazwyczaj pełnią one w języku funkcję ekspresywną – tworzą ……………………….. oraz artystyczną – są jednym ze środków stylistycznych.
Para wyrazów przeciwstawnych musi mieć zachowaną odpowiednią formę fleksyjną, czyli reprezentować taką samą …………………………………………, np. ładny – brzydki (…………………….), pracować – leniuchować (………………….), cisza – hałas (……………………), dobrze – źle (…………..)

Zad. 2. Wykorzystując powyższe informacje podaj antonimy wyrazów:
przyjaciel - ……….. wąski - …………… tanio - ……………….. zaczynać - ……………..
start - …………… pełny - ……………… prosto – ……………. rozmawiać - …………….
obrona - …………. oszczędny - …………… dużo - ……………. kochać - ………………...

zad. 3. Od podanych wyrazów utwórz antonimy poprzez dodanie odpowiednich formantów: bez - , nie - , anty - , u - , prze - , a -
sympatia - ……………….. utopia - ……………………
przybywać - ………………. kadencja - ………………..
wygrywać - ………………….. równomiernie - ………………….
poważny - …………………… barwny - ………………….. …
Wyrazy przeciwstawne utworzone poprzez dodanie lub zmianę formantu nazywamy antonimami słowotwórczymi.
Dlaczego antonimem wyrazu „młody” jest słowo: „stary”, a nie „niemłody”, podobnie jak „brzydki”, a nie „nieładny” jest antonimem słowa „ładny”?
…………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………………………………
Zad. 4. Stosując odpowiednie antonimy, przekształć podany tekst:
Nowy dom był położony w pięknej okolicy. Dużo zieleni, czystość panująca wokół i spokój aż nadto świadczyły o tym, iż mieszkańcy są ludźmi dbającymi o porządek. „Miło być jednym z lokatorów takiego domu” – pomyślał Andrzej, kiedy dowiedział się od rodziców, że mają tam zamieszkać. Swoje zadowolenie wyrażał dobrym humorem i chęcią do natychmiastowej przeprowadzki.
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
Zad. 5. Aby uzupełnić luki w tekście, przypomnij sobie, jakie gatunki literatury i filmu wykorzystują zasadę kontrastu w sposobie prezentowania postaci.
Dokonując charakterystyki bohaterów …………………., ……………………., ……………………, ………………………., najczęściej posługujemy się charakterystyką porównawczą. Ta metoda pozwala w jaskrawy sposób ukazać wszystkie różnice, a jednocześnie zauważyć podobieństwa.


Postacie literackie tworzące kontrastowe pary:

Postać I Postać II Tytuł Autor Gatunek lit.

„Przyjaciele” bajka
Rejent Milczek


Jagienka

Migiel de Cervantes


Telimena epopeja

ks. Robak*
Alina
Juliusz Słowacki

Ismena tragedia antyczna
Dedal „Mitologia”


* bohater dynamiczny przechodzący przemianę wewnętrzną

Zad. 7. Z wyżej wymienionych par postaci wybierz jedną i przedstaw jej kontrastowe cechy używając antonimów słowotwórczych i leksykalnych.

……………………….. …………………………
……………………….. …………………………
……………………….. …………………………
……………………….. …………………………
……………………….. …………………………
……………………….. …………………………

Uwaga!!!
Znajomość antonimów może okazać się przydatna nie tylko przy redagowaniu charakterystyki porównawczej, ale także przy pisaniu recenzji, dokonywaniu analizy i interpretacji utworu literackiego czy innego tekstu kultury. Czasami sposób ukazania tego samego motywu może przyjąć zupełnie inną postać.

Zad. 8. Dokonaj analizy i interpretacji obrazów: Petera Paula Rubensa „ Upadek Ikara” oraz Henriego Matisse’a „Ikar”. Wypisz jak najwięcej wyrazów przeciwstawnych odnoszących się do malarskiej wizji tego samego motywu.
P. Paul Rubens „Upadek Ikara” H. Matisse „Ikar”

………………………………… ………………………………………
………………………………… ………………………………………
………………………………… ………………………………………
………………………………… ………………………………………
………………………………… ………………………………………
………………………………… ………………………………………
………………………………… ………………………………………



opracowała: Dorota Rzucidło

Krata pracy dla uczniów z orzeczeniem Poradni PP


Zad. 1 Przeczytaj bajkę Ignacego Krasickiego: „Malarze” i na jej podstawie wykonaj poniższe polecenia:

„Malarze”
Dwaj portretów malarze słynęli przed laty:
Piotr dobry, a ubogi, Jan zły, a bogaty.
Piotr malował wybornie, a głód go uciskał,
Jan mało i źle robił, więcej jednak zyskał.
Dlaczegóż los tak różny mieli ci malarze?
Piotr malował podobne, Jan piękniejsze twarze.

a) wpisz w odpowiednie rubryki tabeli następujące cechy charakteryzujące bohaterów: dobry, zły, bogaty, biedny, uczciwy, kłamliwy

PIOTR JAN




b) Wykreśl w niżej podanych zdaniach niektóre informacje tak, by wypowiedzenia były prawdziwe.

Wyrazy o identycznym/przeciwnym znaczeniu nazywamy antonimami
Zazwyczaj pełnią one w języku funkcję ekspresywną/impresywną – tworzą nastrój oraz artystyczną/komunikacyjną – są jednym ze środków stylistycznych.
Para wyrazów przeciwstawnych musi mieć zachowaną odpowiednią zbieżność / formę fleksyjną, czyli reprezentować taką samą część mowy/ część zdania, np. ładny – brzydki (przymiotnik / rzeczownik), pracować – leniuchować (przymiotnik / czasownik), cisza – hałas (rzeczownik/ przymiotnik)
Zad. 2. Wykorzystując powyższe informacje podaj antonimy wyrazów:
przyjaciel - ……………… wąski - ………………… tanio - ………………..
pełny - …………………rozmawiać - ………….….oszczędny - ………….……
niebo - ………..……..… radosny - ………….……… dodawać - ……………..

zad. 3. Od podanych wyrazów utwórz antonimy poprzez dodanie odpowiednich formantów:
nie - , u - , anty - , prze - , a - bez -,
sympatia - ……………….. moralny - ……………………
przybywać - ………………. wygrywać - ………………..
poważny - ………………… barwny - …………………..

Wyrazy przeciwstawne utworzone poprzez dodanie lub zmianę formantu nazywamy antonimami słowotwórczymi.

Zad. 4. Stosując odpowiednie antonimy, przekształć podany tekst – uzupełnij go wyrazami przeciwstawnymi:
Nowy dom był położony w pięknej okolicy. Dużo zieleni, czystość panująca wokół i spokój aż nadto świadczyły o tym, iż mieszkańcy są ludźmi dbającymi o porządek. „Miło być jednym z lokatorów takiego domu” – pomyślał Andrzej, kiedy dowiedział się od rodziców, że mają tam zamieszkać. Swoje zadowolenie wyrażał dobrym humorem i chęcią do natychmiastowej przeprowadzki.
…………… dom był położony w …………… okolicy. …………… zieleni, ………… panujący wokół i ………… aż nadto świadczyły o tym, iż mieszkańcy są ludźmi ………………. o porządek. „…………. być jednym z lokatorów takiego domu” – pomyślał Andrzej, kiedy dowiedział się od rodziców, że mają tam zamieszkać. Swoje ………………. wyrażał ………… humorem i ………………… do natychmiastowej przeprowadzki.
Zad. 5. Aby uzupełnić luki w tekście, przypomnij sobie, jakie gatunki literatury i filmu wykorzystują zasadę kontrastu w sposobie prezentowania postaci.

Dokonując charakterystyki bohaterów …………………., ……………………., ……………………, najczęściej posługujemy się charakterystyką porównawczą. Ta metoda pozwala w jaskrawy sposób ukazać wszystkie różnice, a jednocześnie zauważyć podobieństwa.

Postacie literackie tworzące kontrastowe pary:

Postać I Postać II Tytuł Autor Rodzaj lit.
Rejent Milczek



Jagienka


Telimena

epika
Alina

Juliusz Słowacki

Ismena

dramat
Dedal „Mitologia”



Zad. 6. Z wyżej wymienionych par postaci wybierz jedną i przedstaw jej trzy kontrastowe cechy, używając antonimów słowotwórczych i leksykalnych.
1)……………………….. …………………………
2)……………………….. …………………………
3)……………………….. …………………………
Uwaga!!!
Znajomość antonimów może okazać się przydatna nie tylko przy redagowaniu charakterystyki porównawczej, ale także przy pisaniu recenzji, dokonywaniu analizy i interpretacji utworu literackiego czy innego tekstu kultury. Czasami sposób ukazania tego samego motywu może przyjąć zupełnie inną postać.

Zad. 7. Obejrzyj obrazy „Upadek Ikara” oraz „Ikar”. Jakie różnice dostrzegasz w sposobie ukazania tego samego motywu? Wypisz je.


P. Paul Rubens „Upadek Ikara” H. Matisse „Ikar”

……………………………………. ………………………………………
……………………………………. ………………………………………
……………………………………. ………………………………………
……………………………………. ………………………………………




opracowała: Dorota Rzucidło


Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1922
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 4.33



Ilość głosów: 3
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014