Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Dorota Kmiecik, 2011-05-03
Ustrzyki Dolne

Język polski, Scenariusze

Scenariusz lekcji języka polskiego w gimnazjum

- n +

Opracowanie: mgr Dorota Kmiecik
Gimnazjum nr 1 w Ustrzykach Dolnych

,,Nad Twoją białą mogiłą klęknąłem ze swoim smutkiem…” – wyznanie liryczne syna w wierszu Karola Wojtyły pt. ,,Matka”

Gimnazjum. Jednostka dwugodzinna.
Cele kształcenia
- Cel ogólny: analiza i interpretacja wiersza Karola Wojtyły
- Cele szczegółowe
Uczeń:
- wyszukuje informacje biograficzne wpływające na interpretację wiersza,
- interpretuje werbalnie tekst,
- doskonali umiejętność wskazywania różnic pomiędzy symbolem a alegorią,
- bogaci słownictwo,
- kształci umiejętność wypowiadania się o utworze literackim,
- doskonali umiejętność wyszukiwania środków stylistycznych oraz analizowania wiersza,
- zna rodzaje liryki,
- pracuje ze słownikiem,
- kształci umiejętność trafnego odczytywania metafor,
- doskonali umiejętność redagowania notatki.

Metody pracy i formy pracy:
- praca z tekstem poetyckim, burza mózgów, pogadanka,
- praca indywidualna, zespołowa i zbiorowa.

Materiały dydaktyczne:
- tekst wiersza Karola Wojtyły ,,Matka”,
- biografia Emilii Wojtyły,
- słownik języka polskiego, słownik frazeologiczny i słownik synonimów,
- płyta CD z utworem ,,Matka” w wykonaniu Seweryna Krajewskiego,
- fotografie członków rodziny Karola Wojtyły – prezentacja multimedialna.

Przebieg lekcji
Ćwiczenia przed przeczytaniem wiersza.
Uczniowie pracują w grupach (wykorzystują słowniki). Odpowiedzi w załączniku.
1. Do rzeczownika matka dopisz:
a) synonimy:
- pieszczotliwie
- kolokwialne
- przestarzałe
b) wyrazy pokrewne

2. Wyjaśnij związki frazeologiczne:
a) być dla kogoś matką
b) krewny po kądzieli
c) wyssać coś z mlekiem matki
d) czepiać się matczynej spódnicy

Praca indywidualna - (uczniowie losują przygotowane przez nauczyciela cytaty lub nauczyciel przydziela uczniom jeden cytat).
3. Napisz własną interpretację wybranego cytatu:
Matki dają naszemu duchowi ciepło, a ojcowie – światło.
Jean Paul Sartre
Dyscyplina jest matką dobrobytu.
Ajschylos
Matka jest geniuszem dziecka.
Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Bóg nie może być wszędzie, dlatego wynalazł matkę.
Matthew Arnold
4. Połącz postać z jej opisem. Podaj źródło pochodzenia zaprezentowanych postaci. (uczeń wykonuje ćwiczenie samodzielnie – nauczyciel przygotowuje kserokopie)
B - Biblia M – mitologia
A. Powstała sama przez się, nie wiadomo dlaczego, skąd i z czyjego rozkazu, po czym zrodziła niebo i ziemię.
B. Zamieniona w kamień, z którego wypływała woda, straciła czternaścioro dzieci.
C. Matka, która poślubiła syna, w związku z klątwą ciążącą nad rodem Labdakidów.
D. Matka Kaina, Abla i Seta.
E. Z tęsknoty za córką uśmierciła całą przyrodę.
Jokasta, Gaja, Ewa, Demeter, Niobe
5. Sprawdzenie wykonanych ćwiczeń.
6. Zapoznanie uczniów z sylwetką matki Karola Wojtyły. Odczytanie notki biogra-ficznej, zaprezentowanie fotografii.
Emilia Wojtyła z domu Kaczorowska urodziła się 26 marca 1884 roku. Była córką Anny Marii Scholz i Feliksa Kaczorowskiego. Pochodziła ze skromnej, wielodzietnej rodziny (była piątym z trzynaściorga dzieci). Jej rodzice byli rzemieślnikami. Pochodzili z Białej, skąd przenieśli się do Krakowa. Emilia ukończyła 8-letnią szkołę zakonną prowadzoną przez Sio-stry Miłości Bożej. Po wyjściu za mąż za Karola Wojtyłę (ojca późniejszego papieża) doryw-czo zajmowała się krawiectwem. Mieli troje dzieci:
- Edmunda, który był lekarzem w szpitalu w Bielsku, zmarł w 1932 na skutek epidemii szkar-latyny,
- Olgę, urodziła się w 1914 roku i zmarła zaraz po urodzeniu,
- Karola – ur. 18 maja 1920r.
Emilia Wojtyła zmarła 13 kwietnia 1929 roku w wieku 45 lat. W świadectwie zgonu jako przyczynę śmierci podano ,,zapalenie serca i nerek”.

7. Wysłuchanie utworu pt. ,,Matka” w wykonaniu Seweryna Krajewskiego.
8. Odczytanie wiersza Karola Wojtyły pt. ,,Matka”.
9. Rozmowa na temat wiersza, prowadzona wg pytań:
a) kto jest adresatem wiersza? (zmarła matka Emilia)
b) kim jest podmiot liryczny? (zwrócenie uwagi na rok powstania wiersza)
c) jaką formę wypowiedzi stosuje podmiot liryczny? ( monolog liryczny)
d) jakie uczucia towarzyszą osobie mówiącej w wierszu? W celu uzasadnienia podaj odpowiednie cytaty. (smutek, żal, tęsknota, miłość)
a) w utworze kilkakrotnie pojawia się przymiotnik ,,biały”. Co symbolizuje ten kolor? (niewinność, czystość, dobroć, anielskość, światłość - tu można poprosić uczniów o podanie różnicy pomiędzy symbolem i alegorią)
b) podaj własne skojarzenia związane ze śmiercią (np.: kosa, czerń, trup, zimno, ogień, kościotrup, rozpacz - to ćwiczenie można wykonać pisemnie z wyko-rzystaniem karteczek samoprzylepnych, które uczniowie przykleją na tablicy).
c) jak podmiot liryczny postrzega śmierć? Zwróć uwagę na słowa zawarte w I i III zwrotce wiersza. Czy wasze skojarzenia były podobne? (np.: pogodzenie, przejście do innego, nowego życia, nadzieja)
10. Na podstawie odpowiedzi uczniowie redagują krótką notatkę.
11. Analiza wiersza.
a) ilość zwrotek i wersów w poszczególnych zwrotkach (5 zwrotek, każda po 4 wersy),
b) ilość sylab w wersach (8 sylab w każdym wersie, oprócz wersu 3. w ostatniej strofie – 9 sylab),
c) układ rymów i rodzaj rymów (abab – krzyżowe, żeńskie, dokładne i niedo-kładne).
12. Środki stylistyczne.
Epitety: ,,białą mogiłą”, ,,białe kwiaty”, ,,życia kwiaty”, ,,duchu skrzydlaty”, ,,dziwną siłą”,
,,cisza jasna”, ,,swoim smutkiem”, ,,zgasłe Kochanie”, ,,wieczne odpoczywanie”

Porównanie: ,, spokój krąży z dziwną siłą,
z siłą, jak śmierć – niepojętą.”

,, cisza jasna promienieje,
jakby w górę coś wznosiło,
jakby krzepiło nadzieję.”

Anafora: ,,Nad Twoją białą mogiłą”

Apostrofa: ,,O Matko – zgasłe Kochanie”
,,Daj wieczne odpoczywanie”
,,O, ileż lat to już było
bez Ciebie - duchu skrzydlaty.”

Metafora: ,,cisza jasna promienieje”
,,klęknąłem ze swoim smutkiem”
,,me usta szeptały bezsiłą”

Zdrobnienie: ,,malutkim”

Neologizm artystyczny: ,,bezsiłą”

Antyteza: ,,Nad Twoją białą mogiłą
białe kwitną życia kwiaty”

Animizacja: ,,spokój krąży z dziwną siłą”

Powtórzenie: ,,Nad Twoją białą mogiłą
białe kwitną życia kwiaty”
,,spokój krąży z dziwną siłą,
z siłą, jak śmierć – niepojętą”

Epifora: ,,Nad Twoją białą mogiłą
białe kwitną życia kwiaty -
O, ileż lat to już było
bez Ciebie - duchu skrzydlaty”
,,Nad Twoją białą mogiłą
klęknąłem ze swoim smutkiem -
o, jak to dawno już było -
jak się dziś zdaje malutkim”
13. Do jakiego typu liryki zalicza się wiersz ,,Matka”? Swoją wypowiedź poprzyj odpo-wiednimi cytatami. (liryka bezpośrednia ,, klęknąłem ze swoim smutkiem”)

Zadanie domowe
1. Wiersz zawiera dedykację - ,,Emilii – Matce mojej”. Zredaguj dedykację dla swojej mamy. Wyobraź sobie, że tekst zamieścisz w tomiku poezji, który podarujesz mamie. Pamiętaj o wszystkich elementach dedykacji, wykorzystaj cytat.
2. Moja mama – charakterystyka.

Załącznik

synonimy
a) mamusia, mateczka, mateńka, matula,
b) mamuśka, starsza, rodzicielka
c) mać, pani matka
wyrazy pokrewne
maminsynek, mamka, macierz, macierzyństwo, macocha
związki frazeologiczne
a) być dla kogoś matką - zajmować sie kimś, pilnować jak własnego dziecka
b) krewny po kądzieli - krewny po stronie matki
c) wyssać coś z mlekiem matki - mieć coś wrodzonego, wpojonego od dzieciństwa
d) czepiać się matczynej spódnicy - o człowieku niesamodzielnym


Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1770
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 2
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014