Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Urszula Archamowicz, 2011-04-13
Skawina

Zajęcia przedszkolne, Artykuły

Wspomaganie rozwoju społecznego i emocjonalnego dziecka w wieku przedszkolnym.

- n +

Okres pomiędzy 3-cim a 6-stym rokiem życia dziecka to czas przedszkolny. Niezależnie od formy uczestnictwa dziecka w edukacji przedszkolnej, następuje u niego intensywny rozwój fizyczny i psychiczny. Zarówno rozwój emocjonalny, jaki społeczny to procesy długotrwałe i wzajemnie ze sobą korelujące. Jednym ze znaczących komponentów osiągnięcia dojrzałości szkolnej jest uzyskanie przez dziecko odpowiedniego poziomu rozwoju emocjonalno- społecznego.
Według L. Wołoszynowej rozwój społeczny to „ szereg zmian, jaki dokonują się w osobowości jednostki powodując to, iż jednostka ta staje się zdolna do konstruktywnego uczestnictwa w życiu i działalności społeczeństwa. Te zmiany następują w wyniku uczestniczenia przez dziecko w różnych grupach społecznych, pełnienia różnych ról. Człowiek jako istota społeczna, potrzebuje odpowiednich warunków środowiska do rozwoju. Rola i siła środowiska rodzinnego z czasem ustępuje miejsca, instytucją wychowania zbiorowego oraz formalnym i nieformalnym grupom rówieśniczym.
Uspołecznienie dziecka dokonuje się w procesie wychowania, w trakcie, którego rozwija ono cechy umożliwiające mu umiejętne radzenie sobie w różnych sytuacjach życiowych. Jest to proces uczenia się dostosowania do wzorów grup społecznych, obyczajów i tradycji oraz poznawania i współdziałania.
To właśnie zabawa wprowadza dziecko do świata społecznego, poprzez nią poznaje i kreuje role społeczne.
To, co umożliwia dziecku przystosowanie do środowiska i reguluje stosunki z otoczeniem to procesy emocjonalne.
Rozwój emocjonalny dziecka w wieku przedszkolnym w stosunku do wcześniejszych faz rozwoju jest bardziej wzbogacony i zróżnicowany. W tym wieku dziecko przeżywa takie uczucia jak zazdrość, gniew, lęk, strach, radość, przyjemność, sympatię, zmartwienie, ciekawość. Uczucia dzieci kończących edukację przedszkolną cechuje afektywność i impulsywność. Emocje są silne, gwałtowne, krótkotrwałe i łatwo powstające. Reakcje mogą być niewspółmierne do bodźca, który je wywołał, uczucia charakteryzuje labilność. Dziecko nie potrafi jeszcze maskować i tłumić swoich przeżyć emocjonalnych, co widoczne jest w jego zachowaniu, gestach, słowach.
Emocje dziecka różnią się od emocji osoby dorosłej. Duże znaczenie ma tutaj dojrzewający układ nerwowy. Prawie do końca okresu przedszkolnego w skutek jego niedojrzałości i niewykształconych procesów hamowania, możemy obserwować pobudliwość dziecka.
Pod koniec tego okresu dziecko nabywa umiejętność powściągania afektów, co świadczy o stopniowym osiąganiu dojrzałości emocjonalnej
Do prawidłowego rozwoju emocjonalnego potrzebna jest harmonia między emocjami pozytywnymi i negatywnymi. Zarówno nadmiar emocji pozytywnych, jaki negatywnych utrudnia dziecku przystosowanie społeczne. Z jednej strony powoduje egoizm, brak empatii, z drugie zaburzenie poczucia bezpieczeństwa, lęk, wycofanie.

Zasadniczym celem wspomagania rozwoju społeczno- emocjonalnego jest:
-Wyposażenie dziecka w różne sposoby radzenia sobie w sytuacjach dla niego trudnych,
-Kształtowanie postaw związanych z pełnieniem ról społecznych, które dziecko aktualnie pełni,
-Uczenie nowych sposobów rozwiązywania napięć i konfliktów,
-Pomoc w przyswajaniu norm i zasad postępowania, akceptowanych społecznie,
-Przechodzenie od emocji słabo uświadomionych do świadomej kontroli.
-Kształtowanie wyrażania własnych emocji w różnych formach aktywności
Umiejętność porozumiewania się z rówieśnikami pozwala na zaspokojenie potrzeby kontaktu emocjonalnego, przynosi satysfakcje i potrzebę bezpieczeństwa, a jednocześnie zwiększa szanse rozwoju społecznego.
Wspierając rozwój społeczny i emocjonalny dziecka należy oprzeć się na najważniejszej formie jego aktywności czyli zabawie. Na ruchu, który jest naturalna potrzebą dziecka oraz sztuce (muzyce i plastyce).
Jednak nie wystarczy samo wykorzystanie gier czy zabaw ruchowo- muzycznych. Muszą zaistnieć odpowiednie warunki, w których dziecko odkryje dla siebie coś nowego, odkryje swoje możliwości i rozwinie je w grupie rówieśniczej.
Jednym z przykładów takich zabaw są zabawy społeczne, w których z reguły unikamy elementu rywalizacji. Głównym ich celem jest wzajemne zbliżenie dzieci, budowanie odpowiedzialności, zaufania, dobrego samopoczucia w grupie.
Przykładem takiej zabawy może być: np. Przecież ja ich znam!- polegająca na wyszukiwaniu członków grupy o określonych cechach np. Wszystkie dzieci z zielonymi oczami…. Wszystkie dzieci, które maja kota w domu.
Ważne są również zabawy i gry z elementami rywalizacji: rozwijające silną wolę, cierpliwość, umiejętność radzenia sobie z sukcesem i porażką. Wśród nich są takie popularne gry jak „Dwa ognie”, „Królu, królu daj wojaka” „ Uśmiechanie zabronione”, czy gry stolikowe.
Wartościowe dla społecznego i emocjonalnego rozwoju są zabawy rozwijające zaufanie, które przeprowadzane są wspólnie bez koncentracji na określonych umiejętnościach dziecka: np. „Marionetka”, Ochotnik staje w środku kręgu i odgrywa w zabawie rolę marionetki. Pozostali wychowankowie podchodzą do niego i przez pięć minut bawią się jego ciałem, zmieniając "marionetce" układ rąk, nóg. "Marionetka" nie protestuje.
Kolejnym przykładem zabaw są zabawy integrujące grupę np zabawy „Klanza”
Wśród zabaw są również takie, które obrazują samopoczucie dzieci w danej chwili: np. Karta uczuć” Rozdajemy dzieciom plansze z buziami wyrażającymi emocje i wychowanek zakreśla właściwą obrazującą jego uczucie. Albo rundka „ Czuję, … bo…… One pobudzają dziecko do zastanowienia się nad emocjami, jakie w danej chwili mu towarzyszą.
Dziecku towarzyszą również negatywne emocje czy opinie na jego temat. Można wtedy wykorzystać zabawę „Testament na ……” na gazecie dziecko zapisuje jedną negatywną lub obciążającą go rzecz. Po czym drzemy gazetę, przerabiając ją na masę papierową i formułujemy z niej uśmiechnięte słonko. Poprzez tą czynność dziecko w sposób symboliczny odcina się od negatywnego spojrzenia na samego siebie.
Aby ułatwić dziecku pozbycie się nadmiaru stresu, zmniejszyć napięcie psychiczne należy umożliwić mu udział w ćwiczeniach relaksacyjnych.
Przykładem takich ćwiczeń są: ćwiczenia relaksacyjne według treningu autogennego Schulza w wersji A. Polender lub ćwiczenia relaksacyjne Jacobsona w wersji B. Kaji. Zasadniczym celem tych metod jest zmniejszenie napięcia fizjologicznego, którego źródłem są lęki i niepokoje oraz napięcia wynikającego z niezaspokojonych potrzeb psychicznych. Rozluźnianie napięcia mięśniowego daje w konsekwencji stan równowagi emocjonalnej i uspokojenie wegetatywne.
W rozwoju społeczno- emocjonalnym dzieci przedszkolnych pomocna może być metoda Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborn.
Podstawowym założeniem tej metody to rozwijanie poprzez ruch:
-świadomość własnego ciała i usprawniania ruchowego,
-świadomości przestrzeni i działania w niej,
-poczucia bezpieczeństwa,
-dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywania z nimi bliskiego kontaktu,kreatywności.
Podczas ćwiczeń tą metodą dziecko poznaje własne ciało, poznaje przestrzeń, uczy się rozumienia komunikatów werbalnych i niewerbalnych. Staje się aktywniejsze i twórcze. Poprzez współdziałanie z innymi dziećmi w grupie uczy się nawiązywania kontaktów i współdziałania z innymi. Proponowane ćwiczenia służą rozwijaniu empatii. Stosowanie metody Weroniki Sherborne w terapii dziecka pozwala na wyładowaniu nadmiernej energii dziecka nadpobudliwego w sposób społecznie akceptowany.
Podczas rozmowy z dziećmi o uczuciach, nastrojach, zachowaniach warto sięgnąć po teksty bajek, baśni, wierszy. Literatura polska dysponuje wielkim bogactwem w tym zakresie. Warto sięgać po wiersze J. Brzechwy, J.Tuwima, E Szelburg- Zarembiny, W Chotomskiej czy L.J Kerna.
Pomocnym środkiem w przestrzeganiu norm i zasad społecznych będzie stworzenie tzw. Kodeksu postępowania, kodeksu grupowego.
„Kodeks grupowy” - Wprowadzenie reguł i zasad, które wyznaczą postępowanie dziecka a jednocześnie uczą je respektować owe granice, by dziecko zrozumiało, że od tego zależy jego harmonijne życie ze społeczeństwem. Muszą one być przestrzegane przez dziecko i konsekwentnie egzekwowane przez dorosłych. Annette Kast- Zahn w swojej publikacji
„ Każde dziecko, może nauczyć się reguł”- w sposób przystępny poruszą tą kwestię.
Dziecko poprzez uczestnictwo w szeroko rozumianej sztuce jako odbiorca i twórca, poznaje i przekazuje emocje, określa siebie. Ważne jest, aby uczestnictwo dziecka w twórczej aktywności nie podlegało ocenie. Zajęcia muzykoterapeutyczne mają na celu wyzwalać aktywność twórczą dziecka, pobudzać ruchowo. Uczestnictwo w tego rodzaju zajęciach uczy współdziałania w grupie, odreagowania napięcia emocjonalnego. Podczas ekspresji plastycznej również dochodzi do stymulowania twórczości dzieci. Rozbudza się ich ciekawość i zainteresowanie światem, wrażliwość estetyczną. Bogaty wybór materiału plastycznego i technik daje szeroki wachlarz dla artystycznej działalności dzieci.
Ciekawe efekty pracy dziecka powstają w połączeniu muzyki z ekspresją plastyczną. Dziecko plastycznie interpretuje utwory muzyczne odwołując się do świata własnych przeżyć, emocji.
Dziecko jako widz i aktor w scenkach sytuacyjnych, w inscenizacjach, w dramie, w pantomimie- uczy się współpracy i współdziałania, wiary we własne siły, przedstawiania różnych emocji za pomocą gestów, mowy ciała.
Wspomagając rozwój społeczno – emocjonalny dzieci 5-7 letnich można przeprowadzać zajęcia oparte na międzynarodowym programie „ Przyjaciele Zippiego”.
Program uczy różnych sposobów radzenia sobie z trudnościami i wykorzystywania nabytych umiejętności w codziennym życiu oraz doskonali relacje dzieci z innymi ludźmi.
Pokazuje jak ważne w naszym życiu są uczucia, jak o nich rozmawiać i jak sobie z nimi radzić. Uczy skutecznego radzenia sobie z emocjami, rozwiązywania problemów i konfliktów. Porusza istotne problemy społeczne takie jak nawiązywanie i utrzymywanie przyjaźni. Wspomaga nabywanie przez dzieci istotnych umiejętności komunikacyjnych i społecznych. Program „Przyjaciele Zippiego” nie mówi dzieciom, co robić i jak powinno postępować. Nie mówi też: "to rozwiązanie jest dobre a tamto złe". Natomiast zachęca dzieci do analizowania sytuacji życiowych i zastanawiania się nad sobą, do refleksji.

Jako podsumowanie pozostawiam do refleksji tekst.

Dzisiejsze nieśmiałe dziecko, to to, z którego wczoraj się śmialiśmy.
Dzisiejsze okrutne dziecko, to to, które wczoraj biliśmy.
Dzisiejsze dziecko, które oszukuje, to to, w które wczoraj nie wierzyliśmy.
Dzisiejsze zbuntowane dziecko, to to, nad którym się wczoraj znęcaliśmy.

Dzisiejsze zakochane dziecko, to to, które wczoraj pieściliśmy.
Dzisiejsze roztropne dziecko, to to, któremu wczoraj dodawaliśmy otuchy.
Dzisiejsze serdeczne dziecko, to to, któremu wczoraj okazywaliśmy miłość.

Dzisiejsze mądre dziecko, to to, które wczoraj wychowaliśmy.
Dzisiejsze wyrozumiałe dziecko, to to, któremu wczoraj przebaczyliśmy.

Dzisiejszy człowiek, który żyje miłością i pięknem, to dziecko, które wczoraj żyło radością.

— Ronald Russell

Bibliografia:
Bogdanowicz M., Kisiel B., Przasnyska M., Metoda Weroniki Sherborne w terapii i wspomaganiu rozwoju dziecka. Warszawa 1992, WSiP.
Materiały szkoleniowe z programu „Przyjaciele Zippiego”.
Red. Elżbieta Kędzior-Niczyporuk - "Wprowadzenie do pedagogiki zabawy". Wydawnictwo KLANZA
Red. M. Żebrowska,Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, Warszawa 1975, PWN.

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3932
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014