Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Aneta Harasim, 2010-08-17
Wyszków

Język polski, Scenariusze

Scenariusz lekcji języka polskiego: Tradycja w zwierciadle języka

- n +

LEKCJA OTWARTA

NT.
TRADYCJA W ZWIERCIADLE JĘZYKA – KSZTAŁCENIE JĘZYKOWE
W PROGRAMIE I PODRĘCZNIKACH



Punktem wyjścia do lekcji na zamieszczony wyżej temat stało się założenie, że formą tradycji w naszym języku jest gwara. Program języka polskiego do Liceum Profilowanego w zakresie nauki o języku zawiera hasła dotyczące dialektologii. Uczeń powinien poznać m.in. pojecie dialektu terytorialnego, gwary miejskiej i wiejskiej, stylizacji gwarowej. Z reguły lekcje nt. gwar ograniczały się do skomentowania tekstu zamieszczonego w podręczniku. Uważam, że zabieg ten nie jest w pełni właściwy. Dlatego też lekcję oparłam na żywej mowie. Zapis odegrał jedynie rolę pomocniczą, utrwalającą, ponieważ nie oddaje on właściwej barwy głosek, osobowości rozmówcy, intonacji.


Cele lekcji:
- poznanie najważniejszych dialektów języka polskiego i ich charakterystycznych cech
- umiejętność analizy zjawisk dźwiękowych
- kształcenie właściwego stosunku do gwar ludowych
Metoda: pogadanka heurystyczna, praca w grupach pod kierunkiem
nauczyciela, dyskusja
Środki dydaktyczne: płyta „Polskie teksty gwarowe” w opracowaniu Zenona
Sobierajskiego (MUZA ZL 395a), mapa dialektów polskich, słowniki ogólne i gwarowe języka polskiego, teksty gwarowe

Przebieg lekcji:

1. Przygotowanie uczniów do lekcji – powtórzenie wiadomości z gramatyki opisowej
i historycznej (m.in. klasyfikacja spółgłosek, samogłoski długie, pochylone, historyczne zmiany w dziedzinie fleksji).
2. Wprowadzenie do tematu – przypomnienie wiadomości o odmianach współczesnej polszczyzny. W toku wypowiedzi uczniów nawiązanie przez nauczyciela do bezpośredniego zetknięcia się ich z różnymi gwarami w czasie wycieczek, wczasów, kolonii, obozów. Sformułowanie wniosku: przysłuchiwanie się mowie chłopów z różnych okolic polski uświadamia nam, że nie wszędzie mówią jednakowo. Dialekty języka polskiego są zróżnicowane terytorialnie.
3. Zapisanie tematu lekcji na tablicy : „Jak oni śmiesznie mówią. Od Bałtyku do Tatr – o mowie na wsi”.
4. wyjaśnienie terminów dialekt i gwara przy pomocy słowników ogólnych języka polskiego. Ustalenie, że pojęcie gwary „mowy wsi’ jest podrzędne w stosunku do dialektu występującego u pewnej grupy związanej z określonym regionem.
5. Analiza tekstów gwarowych (praca wspólna pod kierunkiem nauczyciela). Uczniowie słuchają odtwarzanych przez nauczyciela fragmentów tekstów z poleceniem ich obserwacji:
- jak wymawiane są spółgłoski sz, ż, cz, dż?
- jaka jest wymowa takich połączeń , w których drugi wyraz rozpoczyna się od samogłoski lub spółgłoski półotwartej (m, m', n, ń, r, l, ł, j)?
- jak wymawiane są samogłoski, a jak grupy spółgłoskowe?
- jakie występują odstępstwa gramatyczne?
6. Wysnucie ogólnych wniosków: Różnice miedzy dialektem a językiem ogólnopolskim zachodzą w obrębie fonetyki, fleksji, słownictwa.
7. Obserwacja zapisu teksów gwarowych rozdanych przez nauczyciela (na planszy wywieszonej przez nauczyciela znajduje się opis zjawiska mazurzenia, udźwięcznienia międzywyrazowego, charakterystycznych cech gramatycznych, wymowy spółgłosek
i samogłosek). Próby rozpoznawania dialektów: małopolskiego, ślaskiego, wielkopolskiego, mazowieckiego, kaszubskiego
8. Dyskusja: a/ czy gwara to tradycja językowa?
b/ dlaczego niektóre gwary zanikają a inne są wciąż żywe?
c/ jaka jest rola gwar dla współczesnej polszczyzny?


Opracowała mgr Aneta Harasim



Zgłoś błąd    Wyświetleń: 2169
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014