Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Bernadeta Borzęcka, 2010-05-31
Mielec

Pedagogika, Artykuły

Sposoby motywowania uczniów do nauki.

- n +

Bernadeta Borzęcka
Nauczyciel kształcenia zintegrowanego

SPOSOBY MOTYWOWANIA UCZNIÓW DO NAUKI

WSTĘP:
Fundamentalnym czynnikiem efektywnego i skutecznego nauczania jest bez wątpienia motywacja uczniów odgrywająca niezwykle ważną rolę w zdobywaniu wiedzy i w karierze szkolnej uczniów.
Aby osiągnąć efekty nauczania szkolnego, uczeń musi:
• chcieć się uczyć,
• musi posiadać jakiś cel, który pragnie osiągnąć przez naukę szkolną.
Właściwa motywacja uczenia się prowadzi do powstania odpowiednich uwarunkowań wewnętrznych. Ona powoduje, że nauka staje się dla uczniów subiektywnie ważna i stwarza warunki kształtowania wysokiej, intelektualnej i fizycznej gotowości działania.
Wielu psychologów uważa, że dziecko posiada naturalną motywację do nauki, gdy nie musi obawiać się niepowodzeń, gdy przedmiot nauki traktuje jako osobiście dla niego ważny oraz może liczyć na wsparcie ze strony nauczyciela. Dlatego ważne jest wzmacnianie pożądanych zachowań wychowanka, wzbudzanie zainteresowania przedmiotem nauki, stawianie zadań dostosowanych do poziomu umiejętności uczniów oraz odpowiednie stosowanie zewnętrznych wzmocnień i kontroli.

PODSTAWOWE TERMINY

Najogólniej motywacja to proces polegający na dążeniu do celu, poprzez konkretne działanie.
Motywacja – to proces wewnętrzny warunkujący dążenie ku określonym celom, to także system podstawowych potrzeb i wartości, które determinują kierunek dążeń człowieka.
Wyróżniamy dwa rodzaje motywacji: wewnętrzną i zewnętrzną.
Motywacja wewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na jego treść, czyli osobistą satysfakcję lub przyjemność. Cechą tej motywacji jest ciekawość, związana z potrzebą samo determinacji i skuteczności działania.
Motywacja zewnętrzna to tendencje do podejmowania i kontynuowania działania ze względu na pewne konsekwencje, do których one prowadzą, związane z poczuciem, że przyczyna i kontrola działania ma charakter zewnętrzny i nie zależy od nas.

Motywacja szkolna – to ogół bodźców zarówno zewnętrznych jak i wewnętrznych, powodujących gotowość do uczenia się . Bodźce te mogą wywołać u ucznia 2 typy zachowań:
1. dążenie
2. unikanie.
Reasumując można powiedzieć motywacja to proces wewnętrzny, regulujący czynności człowieka, określający świadomie lub nieświadomie dążenie do określonego celu. Ten proces składa się z zespołu pojedynczych motywów (motyw - bodziec pobudzająca człowieka do działania )nadających działaniu określony kierunek.

Motywy szkolnego uczenia się można podzielić na:
• zewnętrzne: osobowość nauczyciela, ocena, sytuacja rodzinna, szkolna)
• wewnętrzne: (zainteresowania, ambicje, praktyczna przydatność wiedzy, plany życiowe).

Procesy motywacyjne mają trzy cechy:
- kierunek ( dążenie do osiągnięcia przedmiotu pragnień lub unikanie źródła obaw)
- natężenie (przyrost lub spadek sił)
- dodatnie i ujemne stany emocjonalne.

Motywator: zachęcający, przyjazny, kreatywny; nakręcający, kierownik, koordynator, przewodnik, lider, inspirator; osoba, która ma określony cel, obiekt i sposób motywacji; stwarza warunki i sytuacje do podjęcia działań przez osobę, którą motywuje;

Samomotywacja – pozwala dziecku – pomimo porażek – próbować kolejny raz zawiązać buty czy nauczyć się wierszyka. Jest motorem do wszelkiego rozwoju i działania.

WYBRANE TEORIE MOTYWACJI

Motywacja jest różnie rozumiana, rozbudzana i utrwalana, wiele jest bowiem czynników, które wpływają na ludzi i świadome oraz aktywne kształtowanie ich życia i pracy.
1. Teorie behawioralne – wzmocnienia (cokolwiek) są głównym mechanizmem wywołującym dane zachowanie i utrzymującym je (praca – pochwała).
2. Teoria potrzeb – jeżeli nie są zaspokojone potrzeby niższe, o wyższych nawet się nie myśli i tylko te pierwsze stanowią motyw zachowania.
Piramida potrzeb według Maslowa
POTRZEBY SAMOREALIZACJI
POTRZEBY UZNANIA
POTRZEBY SPOŁECZNE
POTRZEBY BEZPIECZEŃSTWA
POTRZEBY FIZJOLOGICZNE
3. Teoria celów – jeżeli w klasie są spełnione warunki zalecane przez tę teorię to uczniowie potrafią skierować energię na uczenie się.
4. Teoria motywacji wewnętrznej - ludzie działają według własnych planów, robią to co robią, bo chcą, a nie dlatego, że kierują nimi potrzeby.

SPOSOBY MOTYWOWANIA UCZNIÓW DO NAUKI

Bez chęci do nauki nie można tak naprawdę nauczyć się niczego, dlatego tak ważna jest znajomość różnych sposobów motywowania uczniów.

Nauczyciel poprzez odpowiednie sposoby, metody, zasady i czynniki może motywować uczniów do nauki.
1. Uczniowie są motywowani przez takie sytuacje i czynności, które:
o Skłaniają do tego, by osobiście i aktywnie angażować się w naukę;
o Pozwalają na własny wybór;
2. Motywacja uczniów zwiększa się, gdy postrzegają zadanie szkolne jako:
o Bezpośrednio lub pośrednio związane z osobistymi potrzebami, zainteresowaniami;
o Mające właściwy poziom trudności, tak, że można liczyć na wykonanie;
3. Naturalna uczniowska motywacja do uczenia się może być wzbudzana w bezpiecznym otoczeniu charakteryzującym się następującymi cechami:
o Dobre stosunki z troskliwymi dorosłymi;
o Takie wspieranie i wspomaganie nauki, które jest dostosowane do indywidualnych potrzeb uczniów;
o Istnienie szans na podejmowanie przez uczniów ryzyka bez strachu przed niepowodzeniem.

Z tych podstawowych zasad wynikają liczne wnioski dla nauczyciela, który ma odgrywać rolę osoby motywującej.

I. Nauczyciel powinien poznać każdego ucznia, jego indywidualne potrzeby i zainteresowania. Dopiero mając taką wiedzę, jest w stanie udzielać indywidualnych porad.
II. Skoncentrować uwagę na sposobach skłaniania uczniów do tego, by przejmowali osobistą odpowiedzialność za własną naukę i aktywną naukę i aktywnie angażowali się w jej proces.
III. Rola i zadanie nauczyciela polega w znacznym stopniu na tworzeniu wspierającego klimatu poprzez okazywanie każdemu uczniowi szczerego okazywania i troski.
IV. Nagradzanie osiągnięć uczniowskich oraz zachęcanie ich, by sami siebie nagradzali i byli dumni z tego, czego dokonali, także przyczynia się do zaistnienia klimatu, których uczniowie czują, ze się o nich dba.

Z tych wniosków z kolei wypływają dwa najważniejsze sposoby oddziaływania nauczyciela jako osoby motywującej:
• Skoncentrowanie się na ukazaniu młodym ludziom, jak przebiegają ich procesy umysłowe;
• Zapewnienie uczniom obecności osoby dorosłej dbającej o nich i zainteresowanej nimi.
Sposoby motywowania uczniów klas młodszych:

• Duże szanse uaktywnienia pozytywnych emocji dają działania manualne. Niektóre dzieci chętnie opowiadają, wyrażają słowem, co czują, inne wolą w ciszy i skupieniu wyrażać swoje nastroje, wzruszenia,
radość czy smutek. Przy rysowaniu, malowaniu, wycinaniu zło, smutek często wyzwala się, uczeń wyrzuca z siebie to, co go gnębi.

• Do sukcesu prowadzi połączenie talentu i wytrwałości mimo niepowodzeń. Każda odmowa jest małą porażką. Reakcja emocjonalna na tę porażkę ma kluczowe znaczenie dla umiejętności znalezienia wystarczająco silnej motywacji do kontynuowania zabiegów.

• Metoda projektów skutecznie motywuje do działania. Stosowanie jej w pracy z dzieckiem uruchamia naturalne motywy uczenia się i rozbudza ciekawość poznawczą.

• Spotkania z komputerem. Dzieci szybko i naturalnie uczą się posługiwać komputerem i wykorzystują go do zabawy ale również do nauki(programy edukacyjne, gry).

• Atrakcyjną formą zapoznawania dzieci z nowym materiałem są zabawy.
• Techniki Freinet’a, spotkania z plastykami, muzykami, pisarzami, twórcami ludowymi, wycieczki do ciekawych miejsc stanowią również motywację do podejmowania działań przez dzieci.

• Wizualizacja, bajka, metafora to sposoby twórczej pracy z dziećmi, które wykorzystują wyobraźnię w celu kształtowania charakteru zgodnie z naszymi pragnieniami.

Inny autor(Elizabeth Perrot w książce pt.: „Efektywne nauczanie”) proponuje :

- Wzmacnianie potrzeb uczniów (np. poczucie bezpieczeństwa)
- Przygotowywanie dynamicznej struktury lekcji, określenie naszych oczekiwań, zadań i czynności uczniów,
- Prowadzenie atrakcyjnych zajęć z zastosowaniem technik zachęcania do pracy ( np. ciekawe wprowadzenie do tematu – zagadka, tajemnica do wyjaśnienia)
- Stosowanie różnorodnych form zajęć( wykład, ćwiczenia, burza mózgów, gry dydaktyczne), i środków dydaktycznych
- Rozbudzanie zainteresowań i ciekawości świata poprzez wyszukiwanie i rozwiązywanie nowych problemów,
- Zachęcanie do osiągania celów,
- Ułatwianie przejścia od znanego materiału do nieznanego.
- Przezwyciężanie utartych schematów myślowych poprzez poddawanie faktów w wątpliwości,
- Systematyczne poznawanie osobowości ucznia
- Wyzwolenie działań konstruktywnych
- Pomaganie uczniom w pracy.
- Stosowanie klarownych, jawnych i konsekwentnych kryteriów oceniania.
- Aranżowanie różnych form motywacyjnych ( konkursy, turnieje, wystawy, współzawodnictwo, wycieczki)
- Bycie tolerancyjnym, autentycznym i elastycznym nauczycielem

Z kolei Hanna Hamer proponuje następujące sposoby motywujące ucznia do nauki:
1. Stwórz luźną, nieformalną atmosferę podczas lekcji, demonstruj poczucie humoru, żartuj: spraw, aby nauka w zabawie stała się przyjemnością.
2. Szanuj odmienne zdanie uczniów i zachęcaj ich do samodzielnego, krytycznego, twórczego myślenia.
3. Staraj się być lubianym nauczycielem.
4. Reaguj na potrzeby uczniów, np. kiedy mówią Ci, że czegoś nie rozumieją lub gdy demonstrują objawy zmęczenia, zniechęcenia lub znudzenia.
5. Stosuj pomoce audiowizualne.
6. Dostosowuj metody nauczania do stylów uczenia się uczniów.
7. Dbaj, aby poziom motywacji uczniów nie był zbyt niski (wtedy nic nie robią), ani za wysoki (wtedy dochodzi do dezorganizacji myślenia i działania, zwłaszcza w sytuacjach trudnych).
8. Obniżaj w grupie uczniów poziom napięcia i lęku; im wyższy lęk, tym mniejsza sprawność intelektualna.
9. Próbuj zaciekawiać uczniów i rozwijać ich zainteresowania; motywy poznawcze (pragnienie wiedzy i rozumienia) dają znacznie lepsze i trwalsze efekty niż czysto egocentryczne (rywalizacja, pokazanie swojej wyższości) i zewnętrzne (nauka dla stopnia i sprawienia przyjemności innym osobom).
10. Oczekuj od uczniów tego, co w nich najlepsze i mów im o tym.
11. Dostosuj wymagania do górnej granicy możliwości uczniów: niech mają poczucie osiągalności celu, ale przy dużym wysiłku; tylko wtedy bowiem nauka może być dla nich w pełni satysfakcjonującym wyzwaniem.
12. Przypominaj uczniom, że niepowodzenia i błędy to normalny etap na drodze do doskonalenia się.
13. Ucz wyciągania konstruktywnych wniosków z porażek.
14. Zachęcaj do odnoszenia sukcesów.
15. Omawiaj konkretne korzyści, jakie można odnieść z każdej lekcji.
16. Chwal uczniów często; także za najdrobniejsze osiągnięcia.
17. Nagradzaj współpracę.
18. Przyznawaj się do błędów, okazuj, że jesteś omylny, ponieważ to zwiększa sympatię uczniów do Ciebie i modeluje zachowanie uczniów (stanowi wzór do naśladowania).
19. Utrzymuj własną motywację do pracy na wysokim poziomie: bądź entuzjastyczny.
20. Kontroluj własny poziom stresu.
W pracy Alana Mc Ginnisa „Sztuka motywacji” zostało zamieszczonych 12 sposobów wydobywania z ludzi tego, co najlepsze. Sposoby te są ważne i warunkują one utrzymanie i rozbudzanie motywacji Należą do nich:
1. Od uczniów, którymi kierujesz, oczekuj tego, co najlepsze.
2. Zauważaj potrzeby drugiego człowieka.
3. Wysoko ustawiaj poprzeczkę doskonałości.
4. Stwórz środowisko, w którym niepowodzenie nie oznacza przegranej.
5. Jeśli ktoś zdąża tam gdzie ty, dołącz do niego.
6. Wykorzystuj wzorce, by zachęcić do sukcesu.
7. Okazuj uznanie i chwal osiągnięcia.
8. Potrzebę współzawodnictwa wykorzystuj w sposób umiarkowany.
9. Nagradzaj współpracę.

Aby motywować ucznia do nauki nauczyciel powinien:
1. poznać każdego ucznia, jego indywidualne potrzeby i zainteresowania, a informacje te wykorzystać aby celom nauczania nadać odpowiednią strukturę umożliwiającą każdemu uczniowi realizację własnych celów i zapewniającą poczucie sukcesu,
2. stworzyć uczniom szansę realizacji takich celów nauki, jakie są dla nich osobiście ważne; skłaniać ich do tego aby przejmowali osobistą odpowiedzialność za własną naukę i aktywnie się w nią angażowali,
3. tworzyć pozytywny klimat społecznego i emocjonalnego wsparcia, w którym uczeń jest szczerze doceniany i szanowany,
4. pomóc uczniom poznać i docenić samych siebie,
5. umieć przekształcić klasę w środowisko motywujące uczniów,
6. wyrabiać u uczniów przekonanie o rozszerzaniu i pogłębianiu treści programowych sięgając do czasopism, książek, itp.,
7. uświadamiać uczniów o bezinteresownej potrzebie zdobywania wiedzy,
8. przyczyniać się do powstawania pożądanych zainteresowań,
9. rozwijać ambicję wykonywania każdego zadania w sposób jak najlepszy,
10. zachęcać do uczestnictwa w kółkach zainteresowań( szkolnych i pozaszkolnych) w celu kształtowania pozytywnej postawy emocjonalno- poznawczej wobec danego przedmiotu,
11. zwracać uwagę na potrzebę uzyskiwania dobrych i bardzo dobrych ocen a nie zadowalać się ocenami dopuszczającymi,
12. wyrabiać u uczniów przekonanie, że każda ocena niedostateczna winna być poprawiona( nie dopuszczać do przyzwyczajenia się ucznia do oceny niedostatecznej),
13. wiązać jakość uzyskiwanych ocen z planami i perspektywami na przyszłość,
14. umiejętnie stosować kary i nagrody.

Metody motywowania za pomocą zachęt zewnętrznych:
• Chwalenie i nagradzanie uczniów za sprostanie kryteriom wykonania lub miarom postępu,
• Chwalenie i nagradzanie tak, by uczniowie docenili wyniki uczenia się,
• Kierowanie uwagi uczniów na praktyczna wartość nauczonych wiadomości i umiejętności,
• Wprowadzanie elementów zdrowej rywalizacji.

Metody nawiązywania do wewnętrznej motywacji uczniów:
• Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie autonomii; zachęcanie uczniów do samodzielności w roli ucznia i do dokonywania wyborów,
• Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie kompetencji: wybieranie czynności, które wymagają od uczniów aktywnego zachowania i natychmiastowe dostarczanie informacji zwrotnej; wzbogacanie nauczania elementami gier; stawianie zadań wymagających zróżnicowanych umiejętności, zadań integralnych i istotnych,
• Wychodzenie naprzeciwko uczniowskiej potrzebie włączenia; niech często mają okazję współpracować z kolegami, najlepiej w ramach czystych form uczenia się we współpracy,
• Dostosowanie czynności dydaktycznych do zainteresowań uczniów,
• Wzbogacanie tradycyjnych czynności dydaktycznych elementami symulacji i fantastyki,
• Łączenie w czynnościach dydaktycznych elementów praktycznych z inspirującymi poznawczo.

W motywowaniu uczniów do nauki ważne jest również uwzględnianie ich potrzeb indywidualnych. Należy starać się dostosować do uczniowskich upodobań wynikających ze zróżnicowania stylów poznawczych, cech rozwojowych, zainteresowań właściwych danemu wiekowi i płci, do kultury rodziny ucznia i jego szerszego zaplecza kulturowego( klasa społeczna, rasa, pochodzenie etniczne).Nauczyciel winien również pracować nad własnym poczuciem skuteczności i poszerzać swoją wiedzę o motywowaniu uczniów oraz związane z tym umiejętności.

BIBLIOGRAFIA:
Brophy Jere „Motywowanie uczniów do nauki”
Hamer Hanna: „Do efektywności nauczania”
Harmin Merrill „Duch klasy. Jak motywować uczniów do nauki?”
Mc Ginnisa Alana „Sztuka motywacji”
Perrot Elizabeth „Efektywne nauczanie”
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 8751
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014