AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Anna Bogusz, 2010-05-17
Kędzierzyn-Koźle

Biologia, Artykuły

Mikroflora wód powierzchniowych. Artykuł z dziedziny biologii.

- n +

Mikroflora wód powierzchniowych

Woda jest środowiskiem, w którym mikroorganizmy występują powszechnie. Część z nich stanowi mikroflorę autochtoniczną, dla której woda jest pierwotnym środowiskiem życia, pozostałe należą do mikroflory allochtonicznej.
Głównymi czynnikami regulującymi i ograniczającymi rozwój bakterii w wodzie są: zawartość pokarmu, zawartość tlenu i temperatura.
Właściwe bakterie wodne żyją i rozmnażają się w wodzie. Należą do grupy bakterii psychrofilnych, gdyż ich optymalna temperatura wzrostu przypada na około 20ºC.
Pod względem odżywiania należą do heterotrofów, chemo- i fotoautotrofów, a ich stosunek do tlenu jest również bardzo zróżnicowany, jakkolwiek większość należy do względnych beztlenowców i tlenowców. Właściwe bakterie wodne nie są szkodliwe dla człowieka a wręcz odwrotnie, są naturalnymi jego sprzymierzeńcami uczestnicząc bezpośrednio w usuwaniu zanieczyszczeń. Jednak niektóre gatunki, np. Pseudomonas aeruginosa, jeżeli występują w wodzie w dużych ilościach, mogą stać się przyczyną różnego rodzaju zaburzeń jelitowych.
Bakterie wodne należą do takich rodzajów jak np. Pseudomonas, Vibrio, Aeromonas, Spirillum, Achromobacter, Micrococcus, Flavobacterium, Serratia, Chromobacterium oraz Sphaerotilus, Beggiatoa, Thiothrix itd.
W osadach dennych liczne są bakterie celulolityczne, bakterie wodorowe, metanowe oraz bakterie z rodzaju Desulfovibrio .
Liczba mikroorganizmów obecnych w wodzie zależy od poziomu troficzności zbiornika wodnego. Troficzność decyduje o produkcji pierwotnej i biomasie. Wskaźnikami troficzności są koncentracja fosforu i azotu, koncentracja chlorofilu i przezroczystość wody oraz warunki tlenowe w warstwach przydennych. Najwięcej bakterii jest w zbiornikach eutroficznych, ponieważ duża ilość pierwiastków biogennych (azot, fosfor) sprzyja rozwojowi mikroorganizmów. Najmniejsze zróżnicowanie mikroorganizmów jest w wodach oligotroficznych, ubogich w pierwiastki biogenne.
Mikroflorę allochtoniczną (obcą) stanowią mikroorganizmy dostające się do zbiorników wodnych z gleby, a także z różnych rodzajów ścieków: przemysłowych, komunalnych.
Bakterie glebowe są spłukiwane przez wody opadowe. W wodach silnie zanieczyszczonych materią organiczną utrzymują się one przez długi czas. Obok bakterii heterotroficznych, należących głównie do tlenowych laseczek przetrwalnikujących z rodzaju Bacillus, występują liczne bakterie celulolityczne oraz bakterie nitryfikacyjne.
Większość z nich należy do bakterii mezofilnych.
Największe zagrożenie sanitarno-higieniczne w wodach stanowią bakterie pochodzenia ściekowego. Cześć mikroorganizmów uznawanych za ściekowe rozwija się przede wszystkim na szczątkach organicznych pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Inne są mikroorganizmami jelitowymi, dla których przewód pokarmowy ludzi i zwierząt jest pierwotnym środowiskiem.
Wirusy i bakterie dostają się do ścieków wraz z odchodami ludzi i zwierząt. W dużych ilościach znajdują się w ściekach bytowo-gospodarczych, a także w niektórych ściekach przemysłowych, np. z rzeźni, garbarni itp.
Najczęstszymi chorobami pochodzenia bakteryjnego, szerzącymi się przez zanieczyszczone wody są: tyfus i paratyfus, czerwonka bakteryjna, tularemia, żółtaczka zakaźna, cholera oraz gruźlica.
Szczególnie dużo drobnoustrojów przedostaje się do wody podczas epidemii wraz ze ściekami komunalnymi i szpitalnymi. Do najważniejszych bakterii chorobotwórczych szerzących epidemie za pośrednictwem wody należą: Salmonella sp. (głównie Salmonella typhi), Shigella sp. (głównie Shigella dysenteriae), Vibrio cholerae, Campylobacter jejuni oraz, Campylobacter coli, Yersinia enterocolitica, Leptospira sp. a także Mycobacterium tuberculosis i Staphylococcus aureus.
Poza wymienionymi bakteriami bezwzględnie chorobotwórczymi w wodach powierzchniowych są obecne liczne bakterie Gram-ujemne, które określa się mianem drobnoustrojów oportunistycznych, czyli warunkowo chorobotwórczych. Należą one do rodzajów: Pseudomonas, Aeromonas, Klebsiella, Flavobacterium, Enterobacter, Citrobacter, Serratia, Acinetobacter, Proteus i Providencja. Wszystkie te pałeczki wchodzą w skład normalnej flory jelitowej i nie są w zasadzie chorobotwórcze, o ile bytują one w przewodzie pokarmowym ludzi i zwierząt. W pewnych przypadkach bakterie te przedostają się jednak z przewodu pokarmowego do innych narządów i wówczas mogą stać się przyczyna wielu chorób, np. zapalenia układu moczowego, zapalenia dróg oddechowych, a także posocznicy, czyli ogólnego zakażenia wszystkich narządów wewnętrznych.
Udział wirusów w ogólnej mikroflorze ścieków komunalnych jest duży. Szczególnie liczne są wirusy w ściekach pochodzących z dużych, uprzemysłowionych miast. Stwierdzono jednak, że po przeprowadzeniu masowych szczepień ochronnych liczba wirusów w ściekach gwałtownie spada.
W wodach mogą się także znajdować mikroorganizmy zakaźne, które wywołują znacznie słabsze symptomy chorobowe i dlatego nie są one rejestrowane. Istnieje jednak ryzyko, że ciągłe narażenie na patogenny może prowadzić do osłabienia organizmu i podatności na groźne choroby. U osób z obniżoną odpornością, w podeszłym lub bardzo młodym wieku, nawet niewielka liczba drobnoustrojów względnie chorobotwórczych może wywołać chorobę.

Tabela 1. Bakterie chorobotwórcze
Drobnoustroje Występowanie
Aeromonas hydrophila Woda, wilgotne miejsca
Campylobacter Nosicielstwo u ludzi i zwierząt, ścieki, woda
Enterococcus Przewód pokarmowy zwierząt i ludzi, ścieki, woda
Escherichia Przewód pokarmowy zwierząt i ludzi, gleba, ścieki, woda
Francisella Studnie, wody powierzchniowe skażone odchodami gryzoni
Helicobacter pylori Odchody ludzi, woda
Legionella Zbiorniki wodne, systemy grzewcze
Leptospira Woda skażona wydalinami gryzoni
Listeria Gleba woda, rośliny, ścieki, zwierzęta
Mycobacterium Ścieki, woda
Pseudomonas aeruginosa Woda, rośliny, zwierzęta, odchody ludzi
Salmonella Odchody ludzi i drobiu, ścieki, woda, zakażona żywność
Shigella Wydaliny, ścieki, woda, gleba, zakażona żywność
Staphylococcus Skóra ludzi, zwierząt, woda, ścieki
Vibrio Woda, ścieki, skorupiaki wodne
Yersinia Woda, nosicielstwo u ludzi i zwierząt


Tabela 1 wskazuje, że bakterie patogenne, które wraz z odchodami i ściekami mogą dostać się do wody, są głównie związane z chorobami przewodu pokarmowego ludzi i zwierząt. Są to również występujące u nosicieli, szczególnie dotyczy to nosicielstwa stwierdzonego u zwierząt.
Również mikroorganizmy niebędące patogenami człowieka, występujące naturalnie w środowisku, mogą w pewnych warunkach być przyczyną chorób. Dotyczy to głównie osób o osłabionym mechanizmie odpornościowym, osób w podeszłym wieku i niemowląt, chorych na AIDS, pacjentów z ranami oparzeniowymi. U osób tych przyczyną infekcji może być woda do picia lub do kąpieli, zawierająca liczne bakterie z rodzajów: Pseudomonas, Flavobacterium, Acinetobacter, Aeromonas i innych.


Literatura

1. Kocwowa E., Biologia w ochronie zdrowia i środowiska, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1977
2. Kołwzan B., Adamiak W., Grabas K., Pawełczyk A., Podstawy mikrobiologii w ochronie środowiska, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2005
3. Kunicki-Golgfinger W. J. H., Życie bakterii, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2001
4. Libudzisz Z., Kowal K., Mikrobiologia lekarska, tom 1, Politechnika Łódzka, Łódź 2000
5. Pawlaczyk-Szpilowa M., Mikrobiologia wody i ścieków, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1980
6. Saylers A., Whitt D., Mikrobiologia. Różnorodność, chorobotwórczość i środowisko, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003
7. Schlegel H.G., Mikrobiologia ogólna, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2004
8. Sharma S., Shingh I., Verdi J.S., Microbial contamination of various water sources in Deli, Current Science, vol 84, no 11, s. 1398-1399, 2003
9. Smyłła A., Analiza sanitarna wody, Wydawnictwo WSP, Częstochowa 2002
10. Wytyczne WHO dotyczące jakości wody do picia, zalecenia, tom 1, Polskie Zrzeszenie Inżynierów i Techników Sanitarnych 1998
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3859


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 5



Ilość głosów: 1

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.