AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Joanna Misiewicz, 2010-05-13
Dębno

Wychowanie fizyczne, Artykuły

EDUKACJA ZDROWOTNA A NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO.

- n +

EDUKACJA ZDROWOTNA A NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA Z WYCHOWANIA FIZYCZNEGO.


W podstawach programowych kształcenia ogólnego po raz pierwszy o edukacji zdrowotnej zaczęto wspominać w 1997 r. Nie przydzielono wtedy ani miejsca, ani godzin lekcyjnych na taki przedmiot. Po kolejnej reformie systemu edukacji w 1999 r., wprowadzono ścieżkę edukacyjną „edukacja prozdrowotna” w szkole podstawowej i gimnazjum. W roku 2002, po kolejnej modyfikacji podstawy programowej, ścieżkę tę uwzględniono we wszystkich typach szkół , w tym też w szkole ponadgimnazjalnej. Uważano, że w ten sposób uda się zdecydowanie polepszyć edukację prozdrowotną polskiego społeczeństwa, a co za tym idzie świadomość ludzi i ostatecznie zdrowie, w każdym jego aspekcie.
W roku 2007 opracowując nową podstawą programową, postanowiono zlikwidować ścieżki edukacyjne, w tym „edukacji prozdrowotnej”. Uznano, że edukacja ta jest i nadal będzie realizowana w ramach przedmiotów takich jak przyroda, biologia i wychowania fizyczne. Sztab ludzi zajmujących się medycyną i zdrowiem zwrócił się do Ministra Edukacji Narodowej z postulatem włączenia do nowej podstawy programowej niezależnego przedmiotu o nazwie „edukacja zdrowotna”. Propozycja ta nie została przyjęta, ale postanowiono uwzględnić postulat w tworzeniu nowej podstawy programowej. Ostatecznie podjęto decyzję o włączeniu modułu „edukacja zdrowotna” do podstawy programowej wychowania fizycznego w gimnazjum i szkołach ponadgimnazjalnych. Właściwie cała podstawa programowa tego przedmiotu jest bogata w treści dotyczące różnych aspektów zdrowia (zwłaszcza fizycznego). Powoduje to, podniesienie roli wychowania fizycznego w realizacji szkolnej edukacji zdrowotnej w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej.
Moduł „edukacja zdrowotna” ma być realizowany w ramach puli zajęć fakultatywnych wychowania fizycznego. Zajęcia będą obowiązkowe dla wszystkich uczniów. Prowadzić je należy w każdym etapie przez jeden semestr, a więc przez około 30 godzin. Decyzję o tym, w której klasie (semestrze) będą się one odbywać podejmuje dyrekcja szkoły.


Przyjrzyjmy się jakie treści „edukacji zdrowotnej” znajdują się w podstawie programowej z wychowania fizycznego na poszczególnych etapach edukacyjnych:

I ETAP - SZKOŁA PODSTAWOWA - KLASY I – III


W pierwszym etapie nauczania wychowania fizycznego na poziomie klasy I – III szkoły podstawowej należy zwrócić szczególną uwagę na spontaniczny i satysfakcjonujący udział dzieci w aktywności fizycznej. Treści dotyczące zdrowia, będą oscylowały głównie wokół higieny. Wśród zabiegów higienicznych należy zwrócić szczególną uwagę na te, które oddalają ryzyko utraty zdrowia, np. mycie rąk przed jedzeniem i po skorzystaniu z toalety.

Cele kształcenia – wymagania ogólne

I. Wspomaganie harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniów.
II. Rozwijanie i doskonalenie sprawności ruchowej i tężyzny fizycznej uczniów.
III. Rozwijanie poczucia odpowiedzialności za zdrowie własne i innych.


Treści nauczania Umiejętności
Trening zdrowotny 1. znajomość ćwiczeń kształtujących postawę ciała oraz stymulujących rozwój układów: ruchowego, oddechowego, krążeniowego, nerwowego.2. znajomość form ruchu stwarzających możliwości doskonalenia koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz wzmocnienia kondycji fizycznej.3. wykazywanie troski o zdrowie i bezpieczeństwo własne i swoich kolegów;4. umiejętność kontroli własnych emocji i zachowań oraz panowanie nad nimi
Sporty całego życia i wypoczynek 1. znajomość przepisów i zasad organizacji zajęć ruchowych uwzględniających troskę o zdrowie.2. badanie i ocena rozwoju oraz sprawności funkcjonowania organizmu.3. umiejętność wykonywania kilku prostych ćwiczeń zapobiegających wadom postawy ciała,4. umiejętność przeprowadzenia prostych ćwiczeń relaksujących po pracy umysłowej i dłuższym przebywaniu w pozycji siedzącej
Bezpieczna aktywność fizyczna i higiena osobista 1. dbałość o zdrowie, higienę, porządek i czystość najbliższego otoczenia 2. rozumienie prowadzenia zdrowego i higienicznego stylu życia,3. niesienie pomocy w sytuacjach trudnych i zagrażających zdrowiu4. stosowanie podstawowych zasad higieny przed i po wysiłku fizycznym,5. bezpieczne poruszanie się w ruchu ulicznym.


II ETAP - SZKOŁA PODSTAWOWA - KLASY IV - VI


Cele kształcenia – wymagania ogólne

Bezpieczne uczestnictwo w aktywności fizycznej o charakterze rekreacyjnym i sportowym ze zrozumieniem jej znaczenia dla zdrowia:
I. Udział w aktywności fizycznej ukierunkowanej na zdrowie, wypoczynek i sport.
II. Stosowanie zasad bezpieczeństwa podczas aktywności fizycznej.
III. Poznawanie własnego rozwoju fizycznego i sprawności fizycznej oraz praktykowanie zachowań prozdrowotnych.
W treściach nauczania jest zaplanowany cały dział tzw. trening zdrowotny. W opisie umiejętności wymienianych w wymaganiach szczegółowych są m.in. takie jak:


Treści nauczania Umiejętności
Trening zdrowotny 5. mierzenie tętna w spoczynku i po wysiłku;6. znajomość zasad i metod hartowania organizmu;7. dobranie po jednym ćwiczeniu kształtującym wybrane zdolności motoryczne oraz ułatwiające utrzymywanie prawidłowej postawy ciała;
Sporty całego życia i wypoczynek 5. znajomość zasad aktywnego wypoczynku.
Bezpieczna aktywność fizyczna i higiena osobista 1. omawia sposoby postępowania w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia;2. stosuje zasady samoasekuracji;3. porusza się bezpiecznie po drogach publicznych na rowerze;4. omawia zasady bezpiecznego zachowania się nad wodą i w górach;5. omawia sposoby ochrony przed nadmiernym nasłonecznieniem;


W zadaniach szkoły na tym etapie edukacji pojawiają się zapisy dotyczące konieczności odwoływania się do wiedzy dotyczącej biologii człowieka, zapobiegania chorobom oraz umiejętności psychospołecznych, uzyskanych w innych przedmiotach. Zadaniem szkoły jest też kształtowanie prozdrowotnego stylu życia i dbałości o zdrowie. Fakultet rekreacyjno-zdrowotny umożliwia aktywność fizyczną służącą zdrowiu, wypoczynkowi lub zabawie oraz udział w systemie wewnątrzszkolnej rywalizacji sportowej. Realizacja tego fakultetu jest nastawiona na przygotowywanie uczniów do systematycznej aktywności fizycznej w czasie wolnym, ze świadomością wynikających z tego korzyści zdrowotnych. Jedną z form aktywności fizycznej mogą być zajęcia kompensacyjno-korekcyjne.


III ETAP - GIMNAZJUM

W trzecim etapie nauczania, czyli na poziomie szkoły gimnazjalnej, ponownie kładzie się nacisk na powiązanie aktywności fizycznej z jej wpływem na stan zdrowia. Znów jeden z działów zakłada trening zdrowotny. W gimnazjum przewidziany jest dział „edukacja zdrowotna”.

Cele kształcenia – wymagania ogólne

Dbałość o sprawność fizyczną, prawidłowy rozwój, zdrowie fizyczne, psychiczne i społeczne oraz zrozumienie związku aktywności fizycznej ze zdrowiem, w szczególności:
I. umiejętność oceny własnej sprawności fizycznej i przebiegu rozwoju fizycznego w okresie dojrzewania;
II. gotowość do uczestnictwa w rekreacyjnych i sportowych formach aktywności fizycznej oraz ich organizacji;
III. zrozumienie związku aktywności fizycznej ze zdrowiem;
IV. umiejętności osobiste i społeczne sprzyjające zdrowiu i bezpieczeństwu.
Treści nauczania Umiejętności
Diagnoza sprawności i aktywności fizycznej oraz rozwoju fizycznego 1. wymienia przyczyny i skutki otyłości oraz nieuzasadnionego odchudzania się i używania sterydów w celu zwiększenia masy mięśni
Trening zdrowotny 1. omawianie zmian zachodzących w organizmie w czasie wysiłku fizycznego;2. dostrzeganie korzyści dla zdrowia z podejmowania różnych form aktywności fizycznej w kolejnych okresach życia człowieka;3. opracowanie i demonstrowanie zestawów ćwiczeń kształtujących wybrane zdolności motoryczne, w tym wzmacniające mięśnie ułatwiające m.in. utrzymywanie prawidłowej postawy ciała;4. planowanie rozkładu dnia, uwzględniając proporcje między pracą a wypoczynkiem, wysiłkiem umysłowym a fizycznym;
Bezpieczna aktywność fizyczna i higiena osobista 1. podanie najczęstszych przyczyn oraz okoliczności wypadków i urazów w czasie zajęć ruchowych, dzięki czemu można im zapobiec;2. znajomość ergonomicznego podnoszenia i przenoszenia przedmiotów o różnej wielkości i różnym ciężarze, profilaktyka urazów kręgosłupa;3. znajomość higieny szczególnie ważnej w okresie dojrzewania.
Edukacja zdrowotna 1. wyjaśnienie, czym jest zdrowie; podanie czynników, które wpływają pozytywnie i negatywnie na zdrowie i samopoczucie oraz wskazanie tych, na które można mieć wpływ;2. podanie zachowań sprzyjających i zagrażających zdrowiu oraz wyjaśnianie, na czym polega i od czego zależy dokonywanie wyborów korzystnych dla zdrowia;3. znajomość konstruktywnych sposobów radzenia sobie z negatywnymi emocjami; 4. znajomość sposobów redukowania nadmiernego stresu i konstruktywnego radzenia sobie z nim;5. podanie znaczenia dla zdrowia dobrych relacji z innymi ludźmi, w tym z rodzicami oraz rówieśnikami tej samej i odmiennej płci;6. wyjaśnienie, w jaki sposób można dawać i otrzymywać różne rodzaje wsparcia społecznego (zdrowie w aspekcie psychicznym);7. znajomość szkodliwości dla zdrowia i relacji społecznych paleniem tytoniu, nadużywania alkoholu i używania innych substancji psychoaktywnych; 8. wyjaśnienie, dlaczego i w jaki sposób należy opierać się presji oraz namowom do używania substancji psychoaktywnych i innych zachowań ryzykownych


IV ETAP - SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA


Również w szkole ponadgimnazjalnej położono szczególny nacisk na aspekty zdrowotne. Jest to ostatni etap nauczania wychowania fizycznego. Młodzież wkraczająca w dorosłe, samodzielne życie musi mieć świadomość dbania o zdrowie.

Cele kształcenia – wymagania ogólne

Przygotowanie do całożyciowej aktywności fizycznej oraz ochrona i doskonalenie zdrowia własnego oraz innych, w szczególności:
I. uświadomienie potrzeby całożyciowej aktywności fizycznej;
II. stosowanie w życiu codziennym zasad prozdrowotnego stylu życia;
III. działanie jako krytyczny konsument (odbiorca) sportu;
IV. umiejętności sprzyjające zapobieganiu chorobom i doskonaleniu zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego.

Treści nauczania Umiejętności
Diagnoza sprawności i aktywności fizycznej oraz rozwoju fizycznego 1. umiejętność podania zaleceń dotyczących aktywności fizycznej w zależności od płci, okresu życia i rodzaju pracy zawodowej, stanu zdrowia (dobór do własnej kondycji zdrowotnej)
Trening zdrowotny 1. ocenianie reakcji własnego organizmu na wysiłki fizyczne o różnej intensywności; 2. wyjaśnienie, na czym polega prozdrowotny styl życia;3. podanie związku między aktywnością fizyczną i żywieniem a zdrowiem i dobrym samopoczuciem oraz znajomość sposobów utrzymania odpowiedniej masy ciała we wszystkich okresach życia;4. znajomość prostych ćwiczeń relaksacyjnych; 5. wskazywanie źródeł wiarygodnych informacji dotyczących zdrowia i sportu oraz umiejętność krytycznej analizy informacji medialnych w tym zakresie;6. znajomość chorób cywilizacyjnych uwarunkowanych niedostatkiem ruchu, w szczególności chorób układu krążenia, układu ruchu i otyłości, podanie skutecznych sposobów zapobiegania im;7. umiejętność wyliczania oraz interpretacji własnego wskaźnika wagowo-wzrostowego (BMI)
Bezpieczna aktywność fizyczna i higiena osobista 1. wykonywanie ćwiczeń kształtujących i kompensacyjnych w celu przeciwdziałania negatywnym dla zdrowia skutkom pracy, w tym pracy w pozycji siedzącej i przy komputerze
Sport 1. rozumienie relacji między sportem profesjonalnym i sportem dla wszystkich a zdrowiem;2. znajomość etycznych i zdrowotnych konsekwencji stosowania środków dopingujących;
Edukacja zdrowotna 1. świadomość, że zdrowie jest wartością dla człowieka i zasobem dla społeczeństwa 2. dbałość o zdrowie w okresie młodości i wczesnej dorosłości;3. wyjaśnienie, co oznacza odpowiedzialność za zdrowie własne i innych ludzi;4. podanie konstruktywnych, optymistycznych sposobów wyjaśniania trudnych zdarzeń i przeformułowania myśli negatywnych na pozytywne;5. wyjaśnianie, na czym polega konstruktywne przekazywanie i odbieranie pozytywnych i negatywnych informacji zwrotnych oraz radzenie sobie z krytyką;6. umiejętność samobadania i samokontroli zdrowia oraz rozumienie roli badań profilaktycznych w okresie całego życia; 7. wyjaśnianie, co to znaczy być aktywnym pacjentem i jakie są podstawowe prawa pacjenta;8. podanie przyczyn i skutków stereotypów i stygmatyzacji osób chorych psychicznie i dyskryminowanych (np. żyjących z HIV/AIDS);9. planowanie projektów dotyczących wybranych zagadnień zdrowia;10. dostrzeganie współuczestnictwa i współpracy ludzi, organizacji i instytucji w działaniach na rzecz zdrowia;11. wyjaśnianie, związku między zdrowiem i środowiskiem oraz świadome działania, aby tworzyć środowisko sprzyjające zdrowiu.


W zadaniach szkoły na III i IV etapie edukacyjnym wychowanie fizyczne pełni istotne funkcje edukacyjne, rozwojowe i zdrowotne. Wspiera rozwój fizyczny, psychiczny i społeczny oraz zdrowie uczniów i kształtuje obyczaj aktywności fizycznej i troski o zdrowie w okresie całego życia. Pełni wiodącą rolę w edukacji zdrowotnej uczniów. Kształtuje prozdrowotny styl życia oraz świadomość koniecznej dbałości o zdrowie. Fakultatywne zajęcia mają pomagać w osiągnięciu zamierzonych celów.


Opracowanie Joanna Misiewicz


Bibliografia:
Barbara Woynarowska, Katarzyna Stępniak: Cele i modele szkoły promującej zdrowie w różnych krajach Europy. Edukacja. - 2002, nr 4, s.76-90
Maria Sokołowska: Co będzie z edukacja zdrowotną? Remedium. - 2006, nr 4, s.6-9
Barbara Woynarowska: Edukacja dla zdrowia. Lider. - 2000, nr 3, s.10-12
Barbara Woynarowska: Edukacja zdrowotna w nowej podstawie programowej kształcenia ogólnego w szkole – szansa i wyzwanie. Lider. - 2008, nr 11, s.3-5
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 21881


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 3.5



Ilość głosów: 2