Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Edyta Kulawiak - Roman, 2010-05-06
Sanok

Język polski, Plany pracy

Ortograficzne potyczki. Autorski program dotyczący poprawy sprawności ortograficznej .

- n +

Mgr Edyta Kulawiak – Roman

Autorski program dotyczący poprawy sprawności ortograficznej
-
„Ortograficzne potyczki”

Sanok 2008

Spis treści
Wstęp
Cel główny
Cele szczegółowe
Założenia programu
Formy i sposoby realizacji
Treści kształcenia; tematyka zajęć
Ewaluacja programu
Bibliografia

Wstęp

Problemy z poprawnym zastosowaniem ortografii w formie pisemnej jest jednym z wielu różnych trudności w uczeniu się, jakie można dostrzec w pracy z młodzieżą szkolną. Charakteryzuje się trudnościami w umiejętnym zastosowaniu zasad ortograficznym podczas zapisywaniu tekstu lub jego redagowania. Zaburzenia te są niejednokrotnie niewspółmierne do wieku ucznia oraz jego zdolności poznawczych i umiejętności szkolnych.
Inspiracją do stworzenia niniejszego programu stały się wieloletnie doświadczenia zawodowe – moje i koleżanek – polonistek, które chętnie dzieliły się swoimi spostrzeżeniami i wnioskami. Jako nauczycielka prowadząca zajęcia w różnych typach szkół ponadgimnazjalnych (liceum ogólnokształcące, liceum profilowane, technikum, zasadnicza szkoła zawodowa) i spotykająca się z różnorakimi trudnościami edukacyjnymi swych podopiecznych, postanowiłam „wyjść naprzeciw” omawianym problemom i pomóc uczniom, którzy niejednokrotnie pozostawieni samemu sobie (za sprawą licznych zespołów klasowych i dużego obciążenia materiału) nie potrafią poradzić sobie z zaistniałym problemem.
Program „Ortograficzne potyczki” przeznaczony jest dla nauczycieli języka polskiego, którzy pragną realizować dodatkowe zajęcia z uczniami szkoły ponadgimnazjalnej, mającymi trudności z poprawnym zastosowaniem zasad ortograficznych, czego efektem jest uzyskiwanie niższych ocen z różnych form sprawdzających poprawność ortograficzną (dyktand) i wypracowań pisemnych. Program ten służy do wyrównywania braków wiadomości i umiejętności dotyczących poprawnego funkcjonowania ortogramów w tekstach językowych.
Niniejszy program został napisany w oparciu o podstawę programową i program nauczania języka polskiego w szkole ponadgimnazjalnej. Na jego potrzeby zostały także zastosowane wiadomości z pozyskanych źródeł zastanych (patrz: bibliografia).
Przedstawiony program przeznaczony jest do realizacji w formie zajęć pozalekcyjnych, dlatego można go korygować poprzez dopasowanie jego tematyki i form ćwiczeniowych do indywidualnych potrzeb uczniów.

Cel główny

Wyrównywanie braków w wiadomościach i umiejętnościach uczniów.


Cele szczegółowe

Doskonalenie techniki czytania z uwzględnieniem kodowania ortogramów.
Rozwijanie umiejętności samodzielnego redagowania i pisania krótkich i dłuższych tekstów na określony lub dowolny temat z uwzględnieniem poprawności ortograficznej, gramatycznej, stylistycznej oraz czytelności i estetyczności pisma.
Wzbogacanie zasobów słownictwa z uwzględnieniem sposobu zapisania ortogramów, występujących w tych wyrazach.
Utrwalanie zasad ortograficznych, ze zwróceniem uwagi na umiejętne stosowanie ich w praktyce.
Doskonalenie umiejętności korzystania z dostępnych słowników.
Wdrażanie do samodzielnego uczenia się i poszukiwania wiedzy.
Podniesienie świadomości językowej uczniów.
Zmniejszenie ilości błędów w zeszytach uczniowskich.
Budzenie czujności ortograficznej uczniów.
Podniesienie jakości wyników sprawdzianów (kontrola zeszytów, organizowanie szkolnego konkursu ortograficznego, udział w międzyszkolnym konkursie ortograficznym – reprezentowanie szkoły na arenie pozaszkolnej, opracowanie konspektów lekcji i ćwiczeń utrwalających poprawną pisownię, rozpoznawanie uczniów z zaburzeniami dysortograficznymi, eksponowanie ortogramów, propagowanie czytelnictwa).


Założenia programu

1. Zdiagnozowanie problemów dotyczących poprawnej pisowni w zakresie ortografii.
2. Określenie poszczególnych zagadnień w celu stworzenia indywidualnego programu ćwiczeń dla uczniów mających problemy z ortografią.
3. Zorganizowanie małej grupy (małych grup) uczniów o tej samej dysfunkcji.
4. Uświadomienie uczniów na temat dysortografii.
5. Zapoznanie się z opiniami przedłożonymi przez Poradnię Pedagogiczno – Psychologiczną.
6. Przeprowadzanie obserwacji i wywiadów.
7. Systematyczna kontrola form ćwiczeniowych i prac pisemnych.
8. Opracowanie i przeprowadzanie różnych form ćwiczeń mających na celu usprawnienie stosowania zasad ortograficznych nie pozwalających na pogłębianie się problemów edukacyjnych.
9. Urozmaicanie zajęć, stosowanie ciekawych, atrakcyjnych metod i form pracy na zajęciach.


Uwagi:
• W zajęciach uczestniczą uczniowie – ochotnicy, świadomi swoich braków i konieczności ich eliminowania.
• Uczestnicy zajęć zobowiązują się do samodzielnego i starannego wykonywania zleconych im w domu zadań.
• Uczestnicy zajęć wyrabiają w sobie nawyki samokształcenia i samokontroli.
• Wiadomości teoretyczne będą prezentowane w taki sposób, aby wykazać ich praktyczną przydatność.
• Zajęcia będą prowadzone bezpłatnie w ustalonych wraz z uczniami terminach (np. raz w tygodniu po 45 minut).

Formy i sposoby realizacji

1. Urozmaicanie zajęć poprzez:
• stosowanie różnych form pracy z uczniem (praca indywidualna, zbiorowa, grupowa);
• stosowanie różnych metod pracy (m.in. słowne, oglądowe, problemowe, elementy dramy, działalność praktyczna, przekład intersemiotyczny, metaplan, mapa mentalna);
• stosowanie podczas zajęć multimediów;
• stosowanie zabaw ortograficznych: krzyżówek, rebusów, łamigłówek, domina ortograficznego (dopasowanie zasady z kostki do wyrazu), foliogramów, gier językowych.
2. Projektowanie, wykonywanie i wykorzystywanie na zajęciach pomocy dydaktycznych (przy współudziale uczniów).
3. Korzystanie ze słowników, encyklopedii, Internetu i innych źródeł wiedzy.
4. Organizowanie konkursów ortograficznych (na zajęciach dodatkowych, na lekcjach obowiązkowych, szkolnych) oraz udział w konkursach pozaszkolnych.
5. Prezentowanie efektów prac uczniowskich: plakat, ilustracja, kolaż, drama, mapa mentalna.
6. Częste powtarzanie i utrwalanie zdobytych wiadomości.
7. Kontakt z pracownikami PPP, pedagogiem szkolnym, wychowawcami, nauczycielami, dyrekcją, rodzicami.
8. Udzielanie wskazówek dotyczących dalszej pracy eliminującej trudności zastosowania zasad ortograficznych.
9. Eliminowanie napięcia emocjonalnego poprzez stosowanie pochwał i nagradzania.
10. Wzmocnienie samooceny uczniów poprzez eksponowanie jego mocnych stron.
11. Współpraca z biblioteką szkolną – stosowanie na zajęciach wypożyczanych woluminów.
12. Przeprowadzanie dyktand ortograficznych.
13. Przypominanie zasad ortograficznych.
14. Wdrażanie różnych rodzajów ćwiczeń: ortograficzno – leksykalnych, ortograficzno – gramatyczno – językowych.
15. Utrwalanie poprawności ortograficznej poprzez ćwiczenia związane z czytaniem i redagowaniem tekstów.
16. Utrwalanie poprawności ortograficznej poprzez graficzne wyróżnianie ważnych elementów (m.in. podkreślenia, wytłuszczenia, używanie kolorów, ilustrowanie ortogramów).
17. Tworzenie pomocy dydaktycznych, np. plansz z zasadami ortograficznymi.
18. Stosowanie tablic tzw. reguł ortograficznych.
19. Prowadzenie różnych ćwiczeń językowych:
• obliczanie ilości głosek, sylab w wyrazach;
• układanie zdań z wyrazów; układanie ortogramów z liter;
• gra w żetony wyrazowe, powtarzanie wyrazów, zdań za prowadzącym i nagrywanie ich na nośnikach multimedialnych;
• szukanie wskazanej ilości błędów ortograficznych na określonym materiale źródłowym, poprawianie i uzasadnianie prawidłowej pisowni;
• formułowanie notatek na wskazany temat oraz zaznaczanie w tekście ortogramów;
• rozwiązywanie zagadek ortograficznych;
• układanie wierszyków i piosenek utrwalających zasady poprawności ortograficznej.
20. Inne formy pracy z uczniem.


Treści kształcenia; tematyka zajęć

1. Diagnozowanie problemów związanych z trudnościami poprawnego określania form ortograficznych.
2. Przypomnienie zasad ortograficznych.
3. Przypomnienie wiedzy ze wszystkich działów gramatyki polskiej, mających związek z ortografią.
4. Ćwiczenia ortograficzne.
5. Zabawy z zastosowaniem zasad ortografii polskiej.
6. Czytanie ze zrozumieniem z zastosowaniem wiedzy o zasadach poprawności ortograficznej.
7. Redagowanie krótkich i dłuższych form wypowiedzi z uwzględnieniem stosowania poprawności ortograficznej.
8. Korzystanie ze słowników, encyklopedii, Internetu, multimediów i innych źródeł wiedzy na temat zasad poprawności ortograficznej.
9. Tworzenie pomocy ortograficznych. Organizowanie wystawy prac.
10. Swobodne wypowiadanie się na dany temat.
11. Rozwiązywanie zadań testowych i arkuszy egzaminów maturalnych z języka polskiego.
12. Organizowanie dyktand, konkursów ortograficznych.

Propozycje realizacji treści:
I. Diagnozowanie problemów związanych z trudnościami poprawnego określania form ortograficznych
Uczeń:
• określa powody swych trudności edukacyjnych z uwzględnieniem ortografii (brak znajomości zasad ortograficznych, nieumiejętność stosowania zasada ortograficznych)
II. Przypomnienie zasad ortograficznych
Uczeń:
• zna zasady pisowni wyrazów z: „h”, „ch”, „ó”, „u”, „ż”, „rz”,
• zna zasady pisowni „nie” z innymi wyrazami,
• zna zasady pisowni „-i”, „-ii”, „-ji”
• zna zasady pisowni wielkich i małych liter,
• zna zasady pisowni „-ą”, „-om”, „-on”, „-ę”, „-em”, „-en”,
• umiejętnie stosuje tzw. „wyjątki” od reguł ortograficznych

III. Przypomnienie wiedzy ze wszystkich działów gramatyki polskiej, mających związek z ortografią
Uczeń:
• rozpoznaje rodzaje wypowiedzeń,
• konstruuje różne typy wypowiedzeń,
• dokonuje rozbioru gramatycznego i logicznego zdań,
• rozpoznaje części mowy i części zdania,
• tworzy rodzinę wyrazów,
• zna zasady deklinacji i koniugacji,
• zna poprawną formę zapisu ortograficznego terminów z gramatyki języka polskiego

IV. Ćwiczenia ortograficzne
Uczeń:
• samodzielnie pracuje nad powierzonym zadaniem,
• umiejętnie współpracuje w grupie,
• przybiera właściwą postawę podczas zbiorowego rozwiązywania ćwiczeń ortograficznych,
• stosuje się do poleceń podczas realizowania powierzonych mu zadań,
• zabiega o poprawne rozwiązanie powierzonych mu zadań,
• umiejętnie stosuje multimedia w pracy z wyrazami zawierającymi ortogramy,
• umiejętnie korzysta z różnych źródeł informacji,
• poprawnie rozwiązuje krzyżówki, rebusy, łamigłówki ortograficzne,
• umiejętnie stosuje zasady gier językowych i ortograficznych (np. domina ortograficznego),
• poprawnie wskazuje ortogramy i zasady ortograficzne,
• poprawnie wskazuje liczbę głosek, sylab, dyftongów,
• wskazuje błędy językowe i umiejętnie dokonuje korekty,
• poprawnie formułuje notatki

V. Zabawy z zastosowaniem zasad ortografii polskiej
Uczeń:
• umiejętnie „wchodzi w rolę” eksponując wyrazy z ortogramami,
• stosuje się do poleceń podczas realizowania powierzonych zadań
• umiejętnie wykonuje prace plastyczne, techniczne,
• kształci zdolności manualne, muzyczne, aktorskie, dykcyjne i inne,
• poprawnie rozwiązuje krzyżówki, rebusy, łamigłówki ortograficzne,
• umiejętnie stosuje zasady gier językowych i ortograficznych (np. domina ortograficznego),
• projektuje, wykonuje i wykorzystuje pomoce ortograficzne,
• prezentuje efekty swoich prac: plakat, ilustracja, kolaż, drama

VI. Czytanie ze zrozumieniem z zastosowaniem wiedzy o zasadach poprawności ortograficznej
Uczeń:
• czyta wyraźnie, głośno zdaniami, przestrzega znaków interpunkcyjnych, zwraca uwagę na ortogramy, wskazuje je i określa zastosowaną zasadę ortograficzną,
• doskonali technikę czytania cichego ze zrozumieniem,
• przestrzega właściwego przestankowania, intonacji i akcentów emocjonalnych,
• potrafi zredagować i odpowiedzieć na pytania o treść czytanego tekstu z uwzględnieniem wyrazów z ortogramami,
• umie wyszukać w tekście wyrazy, zdania, fragmenty, ortogramy,
• określa świat przedstawiony w tekście epickim i sytuację liryczną w poezji,
• wyjaśnia przyczyny i skutki wydarzeń,
• dokonuje charakterystyki postaci, stosując wyrazy z ortogramami,
• dokonuje prób oceny bohaterów utworu z zastosowaniem wyrazów z ortogramami,
• dokonuje analizy i interpretacji tekstu lirycznego,
• odczytuje sens dosłowny i przenośny tekstów poetyckich

VII. Redagowanie krótkich i dłuższych form wypowiedzi z uwzględnieniem stosowania poprawności ortograficznej
Uczeń:
• samodzielnie lub przy pomocy nauczyciela redaguje zdania złożone współrzędnie i podrzędnie z zastosowaniem wyrazów zawierających ortogramy,
• tworzy kilkuzdaniową wypowiedź na określony temat z zastosowaniem wyrazów z ortogramami,
• pisze poprawnie różne formy: ogłoszenie, zaproszenie, notatkę encyklopedyczną, plan wydarzeń, instrukcję obsługi, przepis na wykonanie czegoś, dedykację, życzenia, podziękowanie, notatkę biograficzną i inne,
• samodzielnie redaguje: dzieje bohatera, charakterystykę, opis reprodukcji, list streszczenie, sprawozdanie, recenzję, rozprawkę, przemówienie i inne, schemat wypowiedzi pisemnej, schemat wypracowania,
• pisze starannie pod względem ortograficznym i stylistycznym,
• samodzielnie korzysta ze słownika ortograficznego


VIII. Korzystanie ze słowników, encyklopedii, Internetu, multimediów i innych źródeł wiedzy na temat zasad poprawności ortograficznej
Uczeń:
• zna rodzaje słowników,
• potrafi samodzielnie korzystać ze słownika frazeologicznego, wyrazów obcych, wyrazów bliskoznacznych, ortograficznego, poprawnej polszczyzny i języka polskiego,
• potrafi korzystać z encyklopedii,
• zna sposoby zapisu zasad ortograficznych w słownikach ortograficznych,
• samodzielnie korzysta z innych źródeł wiedzy np. Internetu, encyklopedii multimedialnych, czasopism,
• umiejętnie korzysta z Internetu wybierając strony poprawnie merytorycznie

IX. Tworzenie pomocy ortograficznych. Organizowanie wystawy prac
Uczeń:
• zna zasady ortograficzne i poprawnie je stosuje podczas opracowywania i wykonywania pomocy ortograficznych, zleconych prac i zadań domowych,
• kształci umiejętności manualne,
• ćwiczy umiejętność organizowania własnej pracy,
• chętnie bierze udział w dodatkowych zadaniach

X. Swobodne wypowiadanie się na dany temat Uczeń:
• stale wzbogaca i poszerza zasób słownictwa ze szczególnym uwzględnieniem wyrazów z ortogramami,
• opowiada treść przeczytanych tekstów literackich z wyrazami zawierającymi ortogramy,
• redaguje wypowiedzi na podstawie ilustracji, własnych przeżyć, filmów lub tekstów prasowych,
• wypowiada się poprawnie pod względem gramatycznym i stylistycznym zwracając szczególną uwagę na zastosowanie wyrazów z ortogramami,
• samodzielnie korzysta ze słownika frazeologicznego, ortograficznego, poprawnej polszczyzny, encyklopedii, Internetu,
• wygłasza z pamięci krótkie teksty poetyckie,
• posługuje się cytatami, aforyzmami, sentencjami,
• słucha z uwagą opowiadań kolegów lub nauczyciela,
• rozpoznaje intencję nadawcy (złość, smutek, radość),
• oddziela informacje ważne od mniej ważnych,
• zabiera głos w dyskusji, broni swego poglądu, argumentuje swoje zdanie

XI. Rozwiązywanie zadań testowych i arkuszy maturalnych z języka polskiego
Uczeń:
• zna zasady i procedury związane z przeprowadzaniem egzaminów maturalnych,
• uważnie czyta instrukcje dla ucznia,
• czyta ze zrozumieniem teksty,
• uważnie czyta poleceń zadań testowych,
• dokonuje właściwych wyborów w zadaniach zamkniętych, poprawnie nanosi odpowiedzi,
• starannie udziela odpowiedzi na zadania otwarte, zwracając uwagę na poprawność ortograficzną,
• podejmuje się redagowania wypowiedzi pisemnych zgodnie z tematem i zasadami ortograficznymi

XII. Organizowanie dyktand, konkursów ortograficznych
Uczeń:
• zna zasady poprawności ortograficznej i interpunkcyjnej,
• zna ustalone reguły przeprowadzania i oceniania dyktand, konkursów ortograficznych,
• umiejętnie dokonuje samooceny,
• umiejętnie koryguje błędy i wyciąga wnioski do dalszej pracy

Ewaluacja programu

1. Arkusz ewaluacyjny (przydatność programu w pracy z uczniem słabym).
2. Ewaluacja zajęć (ankieta skierowana do uczniów).

Bibliografia

Cieplak L., Ćwiczenia z języka polskiego. Ortografia i interpunkcja, Warszawa 1998.
Czajkowska J., Herda K., Zajęcia korekcyjno – kompensacyjne w szkole, Warszawa 1998.
Bortnowski S., Scenariusze półwariackie czyli poezja współczesna w szkole, Warszawa 1991.
Doroś T. Roślik E., Ortografia łatwa i przyjemna, Łódź 1998.
Szymczak M (red.), Słownik ortograficzny języka polskiego, Warszawa 1981.
Tarkowski S., Już pisze bez błędów, Warszawa 1997.
Zakrzewska B., Koncepcja procesu reedukacji uczniów z trudnościami w czytaniu i pisaniu, Siedlce 1994.
Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3593
 
   Komentarze
  • Anna, 2011-12-12

    Bardzo dobry sposób pracy z uczniem.



  • Dodaj komentarz
      Barometr
    1 2 3 4 5 6  
    Średnia ocena: 5



    Ilość głosów: 3
      Publikacje

    Nowe zasady publikacji
    Szukaj autora i tytuł
    Ostatnio dodane materiały
    Ranking publikacji 
    Najczęściej zadawane pytania
      Twoje konto
    Zaloguj się
    Załóż konto
    Zapomniałem hasła
      Forum
    Nauczyciel - awans zawodowy
    Matura
    Korepetycje
    Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


    O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

    2000-2014