Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Agnieszka Strzelecka
Różne, Artykuły

Oddychanie i atakowanie dźwięków w emisji głosu - poradnik nauczyciela

- n +

Oddychanie i atakowanie dźwięków w emisji głosu - poradnik nauczyciela

Zagadnienie dotyczące sposobu mówienia jest bardzo istotne zwłaszcza z punktu widzenia osób zawodowo związanych z czynnością mówienia, tj: dla nauczycieli, prawników, osób publicznych. Są oni zainteresowani bezpośrednio tym, aby długotrwałe mówienie sprawiało jak najmniej trudności, a jednocześnie było zrozumiałe i przyjemne w odbiorze dla słuchacza.

Termin emisja głosu (łac. emitto-wysyłam) oznacza technikę wydobywania głosu na zewnątrz. Fonacja (grec. fone-dźwięk) jest to wydawanie dźwięków, a ściślej mówiąc tworzenie ich w krtani. Początek fonacji w śpiewie lub mowie zawodowej nazywamy atakowaniem dźwięku (atakiem). Atak dźwięku jest świadomą czynnością techniczną polegającą na uruchomieniu mechanizmu emisji. Składają się na niego celowo zespolone harmonijne działania trzech podstawowych części aparatu głosowego:
1.mięśni oddechowych,
2.strun głosowych,
3.przestrzeni rezonacyjnych, które ksztaltują dźwięk pod względem akustycznym.

Tak więc, narząd mowy służący do wytwarzania dźwięków składa się z trzech części:
1.aparatu oddechowego,
2.aparatu fonetycznego - krtani w której powstaje dźwięk,
3.aparatu artykulacyjnego - jamy ustnej, nosowej, gardłowej.

ODDYCHANIE

W stanie spoczynku oddychanie jest odruchem wrodzonym. W czasie emisji głosu, na podstawie całego łańcucha odruchów warunkowych, człowiek wyrabia sobie pewien sposób oddychania, który przechodzi w nawyk. Czynności nawykowe przebiegają automatycznie, bez udziału świadomości. Jeśli wyrobione zostaną wadliwie to trudno je zmienić. Sposób oddychania ma decydujący wpływ na wszystkie czynności emisji, odbija się szczególnie na stanie wiazadeł głosowych.

Typy oddychania (tory oddechowe).


Oddychanie wiąże się z pracą mięśni żeber, brzucha oraz przepony (diafragmy).
W zależności od przewagi udziału poszczególnych mięśni rozróżniamy następujace typy oddychania:
1.szczytowy - rozszerza się głównie górna partia klatki piersiowej przy względnym spokoju dolnych żeber i brzucha oraz przy ograniczonych ruchach przepony. Ten typ oddychania pozwala jedynie na częściowe napełnienie się płuc powietrzem i powoduje niedostateczną pracę mięśni oddechowych. Jest to wadliwy oddech.
2.piersiowy (żebrowy) - praca mięśni dolnożebrowych przeważa nad pracą mięśni brzucha. Wskutek tego, żebra rozsuwają się na zewnątrz i nieco do góry. Klatka piersiowa natomiast poszerza się głównie w wymiarze boczym, pociagając za sobą spłaszczenie kopuły przepony. Ten typ oddechu jest przydatny, gdy nie ma czasu na pełny połączony oddech żebrowo - brzuszno - przeponowy (tzw. przeponowy).
3.przeponowy - najbardziej ekonomiczny sposób oddychania - żebra rozszerzają się na boki i na dół. Przepona obniża się powiększając objętość płuc. Żołądek zostaje wypchnięty ku przodowi dając efekt wypiętego brzucha. Jest to oddech najgłębszy. Oznacza to, że przepona najbardziej się obniża umożliwiając głęboki wdech. Wydatna praca mięśni żeber warunkuje podparcie oddechowe. W stanie spoczynku wdech ma charakter bierny. Jeśli chcemy, aby nasz oddech stał się aktywny, byśmy mogli nim regulować w mowie zawodowej, musimy opanować umiejętność podparcia oddechowego. Polega ono na świadomie dokonującym się wydłużeniu wydechu, połączonym z najwolniejszym przesuwaniem się przepony ku górze (rozkurcz). O podparciu decyduje umiejętnie dozowane napięcie mięśni oddechowych od najsubtelniejszego do najbardziej intensywnego.

Jak to zrobić?
- Rozszerzamy zdecydowanym ruchem żebra, szczególnie dolne, przy czym czujemy, że ściana brzuszna w swym górnym odcinku wysuneła się do przodu, zaś dolny odcinek ściany brzusznej, tj. od pępka w dół, uległ napięciu.
- Staramy się, by powietrza nie wciągać lecz jak gdyby je łapać. Następuje jakby zassanie powietrza. Błędem jest nabieranie zbyt dużej ilości powietrza powodujące usztywnienie klatki piersiowej. Wystarczający jest oddech średnio głęboki. Podparcie odczuwane jest jako całkowite uzależnienie wydobywanego głosu od pracy współdziałających mięśni oddechowych: przepony, klatki piersiowej i brzucha. W akcie podpierania biorą udział równocześnie mięśnie wdechowe i wydechowe. W czasie emisji głosu, a więc w czasie fazy wydechowej, napięcie mięśni wdechowych - głównie żeber, umożliwia utrzymanie szerokiej, tzw. wdechowej formy klatki piersiowej (jak w momencie wdechu). Wówczas mimo, że przepona jako mięsień wdechowy traci swe napięcie przesuwa sie ku górze, to dzięki przeważającej sile mięśni żeber, klatka piersiowa nie zapada się. Tym samym rozkurcz przepony czyli opróżnianie powietrza z płuc odbywa się powoli. Napięcie mieśni wydechowych zmniejszających pojemność klatki piersiowej prowadzi do wydechu - usunięcia powietrza z płuc.

Przykłady ćwiczeń oddechowych.

a)bezgłosowe - gimnastyka oddechowa:
- w pozycji stojącej objąć rękami żebra z boku klatki piersiowej i rozszerzyć je prędkim ruchem biorąc tzw. półoddech; powietrza nie wciągać ale pozwolić, by "naszło" samo; wydłużać czas rozszerzania klatki piersiowej,
- szybki pełny wdech; wydmuchujemy powietrze na dłoń zaczynając od maksymalnego natężenia i zmniejszając niedostrzegalnie do minimum.
b) głosowe - oddychanie połączone z ćwiczeniami głosowymi:
- liczyć "wrony" na jednym oddechu: "jedna wrona bez ogona, druga wrona bez ogona... (1-10)",
- ćwiczenia wydłużenia oddechu na tekstach literackich.

ATAKOWANIE DŹWIĘKU


Rozróżniamy trzy rodzaje atakowania dźwięku w zależności od czasu zwarcia strun głosowych w stosunku do czasu rozpoczęcia wydechu oraz od tego, jak silne jest zwarcie strun głosowych w początkowej fazie wydobycia dźwieku:
1.miękkie - gdy chwila zwarcia strun głosowych zbiega się z początkiem wydechu; jest to najkorzystniejszy atak.
2.twarde - najpierw następuje zwarcie strun głosowych a potem wydech, przy którym powietrze przedziera się z wysiłkiem przez zwarte struny; jest to atak niekorzystny, męczący struny głosowe.
3.chuchające (przydechowe) - wydech wyprzedza zwarcie strun głosowych, struny nie schodzą się całkowicie, pozostaje trójkątna szczelina (ziewanie)

Z atakiem twardym
mamy do czynienia w gorących dyskusjach i sprzeczkach. Jesli np. tonem rozkazującym wypowiadamy energicznie atakując początek każdego słowa. W zdaniu "Ależ, Elu, odejdź!" każda rozpoczynająca słowo samogłoska jest zaatakowana twardo. Podobna sytuacja jest, gdy zdecydowanie i ostro mówimy kolejno szereg samogłosek: a, e, o, i, u. Twardego atakowania nie musimy się uczyć ponieważ bardzo często posługujemy się nim w mowie codziennej. Angażuje ono całą masę więzadeł głosowych. Jest męczące, a nawet niebezpieczne dla strun głosowych.

Miękkie atakowanie
jest prawidłowym sposobem zapoczątkowywania dźwięku. Nie wymaga angażowania całej masy więzadeł głosowych. Sprzyja właściwej intonacji. Aby zrozumieć różnicę, spróbujmy leciutko wyszeptać kolejne spółgłoski: "p" i "b". Dla wymówienia "p" wystarczy niewielkie zetknięcie się warg, aby przepuścić strumień powietrza. Jest to miękki sposób atakowania tonu. "B" wymaga silniejszego zwarcia warg i wynikającego stąd wybuchu - twardy sposób atakowania tonu.

BIBLIOGRAFIA:


Czesław J. Wojtyński: "Emisja głosu" PZWS W-wa. 1970 r,
Halina Sobierajska: "Uczymy się śpiewać" W-wa 1972 r,
Bogumiła Toczyska: Elementarne ćwiczenia dykcji: Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe 2000r,
Witold Sylwanowicz, Aleksander Michajlik i Witold Ramotowski: "Anatomia i fizjologia człowieka" PZWL W-wa 1990 r.
 

Opracowanie: mgr Agnieszka Strzelecka

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 3832
 
   Komentarze
  • Pati, 2006-05-24

    Na studiach mam taki przedmiot i robimy tego typu ćwiczenia,
    szczególnie na przeponę, ale zawsze po nich czuję się strasznie
    zmęczona i wszystko mnie boli, nawet zdarzają się zawroty głowy. Czy
    to może być spowodowane niewłaściwym wykonywaniem tych ćwiczeń? Jak
    można temu zapobiec?



  • Dodaj komentarz
      Barometr
    1 2 3 4 5 6  
    Oceń artukuł!



    Ilość głosów: 0
      Publikacje

    Nowe zasady publikacji
    Szukaj autora i tytuł
    Ostatnio dodane materiały
    Ranking publikacji 
    Najczęściej zadawane pytania
      Twoje konto
    Zaloguj się
    Załóż konto
    Zapomniałem hasła
      Forum
    Nauczyciel - awans zawodowy
    Matura
    Korepetycje
    Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


    O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

    2000-2014