Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Antonina Skrzeczyńska
Informatyka, Artykuły

Opis i analiza osiągnięć ucznia - Zbieranie i opracowywanie danych za pomocą arkusza kalkulacyjnego.

- n +

Opis i analiza osiągnięcia ucznia

Zbieranie i opracowywanie danych za pomocą arkusza kalkulacyjnego.

Podstawa Programowa Elementów Informatyki zawiera jedynie bardzo ogólne sformułowania dotyczące osiągnięć ucznia. W każdym z nich mieści się jednak wiele treści, a dochodzenie ucznia do tego najszerzej rozumianego osiągnięcia wymaga od niego zdobycia określonych przez program umiejętności i osiągnięcia bardziej szczegółowych celów. Jednym z takich osiągnięć, zgodnie z treściami Podstawy Programowej jest wykorzystanie arkusza kalkulacyjnego do rozwiązywania zadań związanych z programem nauczania szkoły oraz dotyczących problemów z życia codziennego.

Arkusz kalkulacyjny jeszcze do niedawna kojarzył się wyłącznie z narzędziem służącym do tabelarycznego zestawiania danych i wykonywania prostych obliczeń. Jednak współczesne programy mają znacznie większe możliwości, które umożliwiają rozwiązywanie skomplikowanych problemów, wykonywanie modeli różnych zjawisk i ich stymulowanie. Znajduje on ważne miejsce w edukacji i to zarówno jako narzędzie warte samo w sobie poznania, jak i w odniesieniu do innych przedmiotów. Warto uczniom uświadomić korzyści wynikające z dobrej znajomości i umiejętnego wykorzystania możliwości jakie daje praca z arkuszem kalkulacyjnym.

Uczniowie w czasie lekcji poświęconych temu zagadnieniu powinni nie tylko poznać możliwości arkusza kalkulacyjnego, ale także przekonać się o jego użyteczności w życiu codziennym, umieć wykorzystywać go do rozwiązywania zadań m. in. z fizyki, matematyki, chemii...

Na osiągnięcie takiego celu składać się musi cały cykl lekcji w czasie, których uczniowie będą zdobywali potrzebną wiedzę i poprzez rozwiązywanie problemów kształtowali swe umiejętności - od tych najbardziej podstawowych do coraz bardziej zaawansowanych i złożonych.
Działania realizowane w procesie nauczania, prowadzące ucznia do osiągnięcia, jakim jest:

Zbieranie, opracowywanie i prezentowanie danych za pomocą arkusza kalkulacyjnego

- można podzielić na następujące etapy:

I. Budowa arkusza kalkulacyjnego i zasady pracy w arkuszu.

Aby uczeń w przyszłości mógł pracować w różnych arkuszach kalkulacyjnych musi poznać i zrozumieć jego podstawowe własności. Przyswoić sobie pewne podstawowe pojęcia, takie jak: arkusz, skoroszyt, wiersz, kolumna, komórka, adres komórki, formuła, pasek formuły i inne wynikające z kolejnych etapów zdobywania wiedzy i umiejętności. Omówienia wymaga wygląd okna, sposoby korzystania z menu programu, z paska narzędzi. Powinno się dać uczniowi możliwość samodzielnego dostosowania wyglądu okna, paska narzędzi, menu programu do swoich upodobań oraz do rozwiązywanego problemu. Uczeń powinien zaznajomić się z rodzajami danych, jakie można wpisywać do komórki arkusza, poznać zasady wprowadzania danych do arkusza - w tym długich tekstów oraz liczb o dużej ilości cyfr, ich kasowania i poruszania się po komórkach arkusza. Poznać sposoby przemieszczania się po arkuszu oraz jedną z podstawowych operacji na plikach - czyli otwieranie i zapisywanie dokumentów.

II. Projektowanie tabeli w arkuszu kalkulacyjnym, wprowadzanie i modyfikowanie danych w arkuszu.

Choć zagadnienie projektowania tabeli wydaje się zbyt elementarne, to nie powinno się go pominąć, bo najważniejsze są podstawy. Uczniowie nie zawsze potrafią sobie poradzić z prawidłowym rozmieszczeniem danych w komórkach, nie zawsze wiedzą czy lepiej umieścić je w wierszu czy w kolumnie oraz gdzie umieścić formułę do wykonywania obliczeń. Tego wszystkiego powinni dowiedzieć się od nauczyciela. Natomiast powinni już samodzielnie radzić sobie z formatowaniem komórek, np. zmieniać parametry czcionek czy położenie wprowadzonych danych względem krawędzi komórki, czyli wykorzystywać wiedzę zdobytą podczas pracy z dokumentami tekstowymi, trzeba im jednak o tym powiedzieć i poćwiczyć nieco te umiejętności w nowym programie. Należy zwrócić uwagę na określenie właściwego formatu dla liczb, możliwość wprowadzania zmian w układzie arkusza oraz w obliczeniach, wprowadzanie i usuwanie wierszy i kolumn, zabezpieczania tych komórek, które nie mogą być modyfikowane. Ważne jest, aby uczniowie mieli świadomość, jakie znaczenie ma właściwe wprowadzenie danych nie tylko dla estetyki arkusza, ale przede wszystkim dla ułatwienia tworzenia poprawnych formuł. Estetyka jest oczywiście ważna i też należy o niej pamiętać, ale najpierw trzeba umieć prawidłowo, zgodnie z rozwiązywanym problemem, zaprojektować tabelę, a dopiero potem ją upiększać, czyli dodawać obramowanie, cieniowanie, kolory i różne inne parametry formatowania. Można też pokazać uczniom, że jednym ze sposobów, które mogą urozmaicić wygląd tworzonych przez nich dokumentów jest wstawianie do nich elementów graficznych zawartych w galerii ClipArt lub obiektów WordArt. Należy wykorzystać wiadomości uczniów zdobyte podczas pracy z Wordem. Uczniowie powinni także zapoznać się z zasadami drukowania arkusza.

III. Gromadzenie i analizowanie danych.

Omawiając możliwości i zastosowania arkusza kalkulacyjnego, należy też powiedzieć, że może on pełnić rolę prostej bazy danych. Zastosowania tego typu mogą uczniowie wykorzystać do gromadzenia, porządkowania i przeglądania danych m.in. z historii, geografii, języka polskiego... Może to być np. baza podstawowych danych o państwach Unii Europejskiej, zestawienie wydarzeń historycznych itp. Aby uczniowie mogli sprawnie tworzyć takie bazy, a potem mieć łatwość w korzystaniu z zawartych tam informacji należy pokazać im odpowiednie do tego celu możliwości programu i poćwiczyć potrzebne umiejętności.

Pierwsza rzecz to wprowadzanie danych. Uczniowie powinni poćwiczyć wprowadzanie danych, nie tylko poprzez bezpośrednie wpisywanie ich do arkusza, ale także za pomocą formularza. Należy też uczniom pokazać jak można sobie poradzić z odszukaniem lub posortowaniem danych, gdy pracujemy na sporych zbiorach danych, stanowiących swego rodzaju listy. Na wcześniej przygotowanej przez nich, niekoniecznie zbyt rozbudowanej liście pokazujemy stosowanie prostego sortowania rosnąco i malejąco, przykłady sortowania zaawansowanego i pracę z Autofiltrem. Przećwiczenia wymaga też wypełnianie arkusza za pomocą serii danych.

IV. Metody adresowania.

Na początkowych zajęciach uczniowie powinni poznać zasady tworzenia prostych formuł służących do wykonywania podstawowych obliczeń, a także poznać skutki kopiowania formuł. Wprowadzamy kolejno pojęcia adresowania względnego oraz bezwzględnego. Ważne jest właściwie wprowadzenie tzw. adresowania mieszanego i przekonanie uczniów, że stosowanie tego typu adresowania rzeczywiście ułatwia obliczenia. Należy też określić i pokazać zastosowania standardowych funkcji arkusza. Przydadzą się na pewno takie jak np. suma, średnia, minimum, maksimum, licz jeżeli.

V. Graficzna prezentacja danych w arkuszu.

Prezentowanie danych w postaci graficznej uczniowie powinni już znać i umieć stosować, dzięki umiejętnościom zdobytym na innych przedmiotach. Należy, więc nawiązać do znanych uczniom treści nie tylko ze względu na zrozumienie treści zagadnień związanych z wykorzystaniem możliwości programu, z jakim pracujemy, ale także dla utrwalenia treści innych przedmiotów i pokazania zastosowania w nich technologii informacyjnej. Należy uczniów zapoznać z kilkoma podstawowymi pojęciami, które pojawią się przy tworzeniu wykresów, takich jak: seria danych, oś kategorii X, oś kategorii Y, etykiety danych, sposoby skalowania i opisywania osi. Omówić podstawowe typy wykresów, czyli: liniowy, słupkowy, kołowy, ale także zwrócić uwagę na wiele innych możliwości, jakie daje nam kreator wykresów. Uczniowie powinni poznać zasady tworzenia wykresów najpierw dla jednej serii danych, a potem stopniowo dla dwóch i więcej. Ponadto trzeba nauczyć ich właściwego doboru typu wykresu, dostosowanego do charakteru danych i wyników otrzymanych w arkuszu, czyli celu, jaki chcemy osiągnąć prezentując je w formie graficznej. Należy też pokazać, że jeśli uaktywnimy wykres jako obiekt, to w menu będzie można odszukać opcje umożliwiające wykonywanie dodatkowych czynności związanych z redagowaniem wykresu, takich jak: dodanie serii danych, dodanie tytułów, opisów osi, legendy, kolorów czy deseni. Zwracamy uwagę na taki dobór środków służących do "upiększania" wykresu, żeby w rezultacie forma nie przesłoniła treści.

VI. Wstawianie tabel i wykresów do dokumentów tekstowych.

W tym temacie wracamy spiralnie do mechanizmów i treści już poznanych, nie tylko je utrwalając ale i uzupełniając. Trzeba uczniom dokładnie wyjaśnić różnicę między połączeniem wstawionej tabeli z aplikacją źródłową w przypadku Wklej specjalnie bez opcji Wklej łącze, a połączeniem z plikiem źródłowym w przypadku stosowania dodatkowo opcji Wklej łącze. Dużo uwagi należy poświęcić zaletom i wadom poszczególnych sposobów wstawiania obiektów. Należy także wspomnieć, że kopiowanie przez Schowek można wykorzystać jako wygodny sposób zapisu części pliku, np. bloku tekstu, tabeli tekstowej, tabeli arkusza, wykresu, do późniejszego wykorzystania w złożonych dokumentach. Należy także pokazać wykorzystanie opcji Wklej|Obiekt.

VII. Zastosowanie arkusza kalkulacyjnego w szkole.

Ten temat jest istotny ze względu na zastosowanie metod informatyki w szkole i jest okazją do integracyjnego potraktowania różnych przedmiotów szkolnych. Wskazujemy przykłady wykorzystania poznanych własności i możliwości arkusza do wykonywania obliczeń i prezentacji danych w postaci wykresów na innych przedmiotach. Realizujemy tym samym jedno z zadań szkoły zawarte w Podstawie programowej: "Kształtowanie umiejętności analizowania zadań szkolnych i prostych problemów praktycznych oraz tworzenia algorytmów ich rozwiązania."

Uwagę poświęcamy głównie zjawiskom, które dają się przedstawić za pomocą funkcji liniowej, którą uczniowie omawiali już na lekcjach matematyki i fizyki. Wykorzystujemy arkusz do przedstawiania wzajemnych zależności, tworzenia tabel i wykresów funkcji matematycznych, rozwiązywania zadań opartych o proste algorytmy obliczeniowe. Pokazujemy stosowanie arkusza do przedstawiania wielkości fizycznych, prezentowania danych statystycznych, geograficznych. Uczniowie powinni docenić rolę komputerowego redagowania tabel i tworzenia wykresów, w porównaniu z tradycyjnym wykonaniem w zeszycie. Korzystając z arkusza mogą szybciej przeanalizować rozwiązania dla różnych danych.

Przed przystąpieniem do realizacji tego tematu warto podjąć współpracę z nauczycielami innych przedmiotów. Można wówczas dostosować przykłady zadań do treści aktualnie realizowanych lub już zrealizowanych na tych przedmiotach. Nauczyciel matematyki, fizyki, geografii czy innego przedmiotu może również wskazać konkretne zadania (problemy), które uczniowie mogliby rozwiązywać korzystając z komputera i możliwości, jakie daje praca z arkuszem kalkulacyjnym.

Konsultując się z nauczycielami innych przedmiotów, uczniowie mogą przygotowywać prace z historii, biologii, chemii, języka polskiego... wykorzystując wszystkie omawiane programy i metody pracy. Powinni przy tym w miarę możliwości korzystać z różnych źródeł informacji, m.in. z Internetu, podręczników, czasopism, czy Rocznika Statystycznego.

Można również zaproponować uczniom przygotowanie projektu grupowego według ich własnego pomysłu, lub sugestii nauczyciela. Dobrze by było zachęcić uczniów do wykorzystywania arkusza kalkulacyjnego do praktycznego rozwiązywania różnych sytuacji w szkole - tabela zawodów szkolnych, kosztorys wycieczki, itp.

Efektem pracy powinien być odpowiednio obszerny dokument, który powstanie po połączeniu dokumentów cząstkowych, będących wynikiem pracy poszczególnych grup.

Droga, którą powyżej przestawiłam nie wyczerpuje wszystkich możliwości programu. Myślę jednak, że na tym etapie nauczania jest wystarczająca, aby po jej zakończeniu uczeń mógł wykazać się następującymi umiejętnościami:
- wypełnia komórki arkusza kalkulacyjnego: napisami, liczbami i formułami;
- formatuje zawartości komórek;
- stosuje adresy względne, bezwzględne i mieszane;
- kopiuje zawartości komórek, wypełnia komórki serią danych;
- potrafi wykorzystać arkusz jako prostą bazę danych;
- dobiera i tworzy wykresy dla danych w tabeli, formatuje i opisuje wykresy;
- wprowadza poprawki do arkusza: usuwa i dodaje wiersze lub kolumny;
- planuje w arkuszu bardziej rozbudowane obliczenia, sprawdza wiele wariantów, wykorzystuje arkusz do prowadzenia prób (symulacji);
- kopiuje i przenosi tabelę i wykres z arkusza do dokumentu tekstowego.
Opanowanie przez ucznia tych umiejętności pozwoli mu na realizację osiągnięcia, którym jest: zbieranie, opracowywanie i prezentowanie danych za pomocą arkusza kalkulacyjnego.

Przedstawioną powyżej analizę osiągnięcia ucznia opracowałam w oparciu o podręcznik i poradnik metodyczny Grażyny Koby. Przygotowany w następstwie tego mój plan dydaktyczny związany z realizacją zawartych w analizie celów, również dostosowałam do możliwości wykorzystania przez uczniów podręcznika Grażyny Koby - Informatyka. Podstawowe tematy nie tylko dla gimnazjum. Służy on do realizacji "Programu nauczania informatyki w gimnazjum" autorstwa Grażyny Koby i Józefa Bocka, dopuszczonego do użytku szkolnego przez MEN pod numerem DKW-4014-87/99.

Podręczniki i książki uzupełniające:

Grażyna Koba, Józef Bock - Poradnik metodyczny.
Zdzisław Nowakowski - Dydaktyka informatyki w praktyce.
Andrzej Walat - Informatyka dla gimnazjalistów. Za pomocą komputera. Podręcznik dla klasy I.
Bartosz Danowski - MS Excel 2002/XP Ćwiczenia praktyczne.
Wanda Jochemczyk - Lekcje z komputerem.

 

Opracowanie: Antonina Skrzeczyńska
SP 12 w Warszawie

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 5030
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 3.13



Ilość głosów: 8
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014