AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Elżbieta Wojciechowska
Lekcja wychowawcza, Scenariusze

"Podróż - w świat iluzji, czy wolności...?" - scenariusz zajęć warsztatowych

- n +

Podróż - w świat iluzji, czy wolności?...

SCENARIUSZ ZAJĘĆ WARSZTATOWYCH

Do wykorzystania na lekcji wychowawczej lub z przedmiotu "Wychowanie do życia w rodzinie" w szkole średniej

PODRÓŻ - W ŚWIAT ILUZJI, CZY WOLNOŚCI?...

Czas realizacji:
2 jednostki lekcyjne

CELE OGÓLNE:

- próba zdefiniowania pojęcia wolności;
- ukazanie konsekwencji fałszywie pojmowanej wolności;
- ukazanie postaw, zachowań i czynników zagrażających i ograniczających wolność człowieka;
- kształtowanie umiejętności autorefleksji, samooceny i przyjmowania siebie z miłością i w prawdzie;
- doskonalenie umiejętności współpracy w zespole;
- wdrażanie do odpowiedzialności za własne decyzje i postępowanie;
- ukierunkowanie na postawę właściwego pojmowania wolności w zgodzie z dobrem własnym i ogólnospołecznym.

CELE OPERACYJNE:

wiadomości:

- odróżnia czyny społecznie aprobowane od nieakceptowanych;
- podaje przykłady zachowań prowadzących do ograniczenia lub utraty wolności;
- podaje przyczyny uzależniania się od alkoholu, narkotyków, substancji psychaktywnych, nikotyny, środków masowego przekazu, osób lub grupy osób i innych;
- wymienia konsekwencje zachowań ryzykownych w aspekcie jednostki i ogólnospołecznym.

umiejętności:

- uzasadnia, co uznaje za dobre, piękne, wartościowe, a czego nie akceptuje, co odrzuca;
- potrafi współpracować w zespole, doskonali umiejętności dyskutowania, właściwego argumentowania, analizowania, syntetyzowania i wyciągania wniosków.

postawy:

- jest przekonany, że człowiek prawdziwie wolny, to człowiek bez nałogów, umiejący kochać siebie i innych i samorealizujący się;
- jest świadomy zagrożeń szerzących się w środowisku młodzieżowym oraz konsekwencji fałszywie pojmowanej wolności.

Metody i techniki pracy z grupą:

- metody aktywizujące, pomagające zorientować się w poglądach grupy: "chmura", "słoneczko", technika niedokończonych zdań;
- praca w grupach;
- miniwykład z elementami pogadanki;
- dyskusja w grupach;
- praca z materiałami źródłowymi.

Środki dydaktyczne:

plansze, kolorowe pisaki, 2 arkusze szarego papieru, koło i paski wycięte z żółtego brystolu ("słoneczko"), materiały odbite na ksero, materiały źródłowe, magnetofon, płyta CD z refleksyjną muzyką.

Literatura:

1. Ks. Dziewiecki M.: Kształtowanie postaw: DN i W, Radom 1997r.
2. Forward S.: Dlaczego on nie kocha, a ona za nim szaleje; DW REBIS, Poznań 1999r.
3. Rosiek B.: Pamiętnik narkomanki; KAW, Katowice 1994r.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

1. Po przywitaniu uczniów, nauczyciel zapisuje na tablicy temat lekcji i zapoznaje z celami zajęć. Wyraża nadzieję, że po ich zrealizowaniu każdy dokona własnej autorefleksji i odpowie na pytanie zawarte w temacie lekcji.

2. Próba zdefiniowania pojęcia "wolności". Wprowadzeniem do zajęć będzie metoda "chmura". W tym celu nauczyciel dzieli klasę na dwie grupy. Każda z grup otrzymuje arkusz szarego papieru i pisaki. Uczestnicy oddzierają sobie po kawałku papieru, w ten sposób na środku pozostaje duży fragment w postaci "chmury". Nauczyciel poleca uczniom, aby każdy na swoim skrawku papieru wypisał skojarzenia związane ze słowem wolność, przy pomocy techniki niedokończonych zdań: "Wolność, to...". Potem następuje konfrontacja w grupach swoich opinii, które następnie nanoszone są na "chmurę". W tym czasie nauczyciel wiesza na tablicy planszę podzieloną na dwie rubryki:

Przewodniczący grup wpisują na planszy w pierwszej kolumnie wypowiedzi uczniów, pomijając te, które się powtarzają. Nauczyciel poleca, aby na "chmurę" nanieść wszystkie możliwe konsekwencje tak pojmowanej wolności. Podkreśla, aby każde skojarzenie przedyskutować i przeanalizować wieloaspektowo. Następnie przewodniczący grup wpisują wyniki do prawej kolumny tabeli, eliminując te, które się powtarzają.

Przykładowe wypowiedzi uczniów:
Wolność, to niezależność. Wejście w konflikt z rodzicami.
Wolność, to życie "na luzie". Wejście w konflikt z prawem.
Wolność, to brak ograniczeń, nakazów, zakazów. Ryzyko podejmowania złych decyzji.
Wolność, to robienie i mówienie tego, co się chce. Można trafić w złe towarzystwo.
Wolność, to korzystanie w pełni z życia. Wagary, kłopoty w nauce, ucieczki z domu.
Wolność, to branie z życia tego, co najlepsze i ile się da. Uzależnienie od alkoholu, narkotyków, leków, nikotyny, seksu, wulgaryzmów, osób, sytuacji, itp.
Wolność, to dążenie do realizowania swoich marzeń. Kradzieże, włamania, przemoc, agresja słowna, fizyczna i emocjonalna.
Wolność, to możliwość samodzielnego podejmowania decyzji. Zaburzona komunikacja interpersonalna.
Inne... Przygodne kontakty seksualne, nieplanowane poczęcia, aborcje, AIDS i inne choroby.
  Konsumpcyjny styl życia.
  Brak celu i sensu życia, depresje, załamania, samobójstwa.
  Porzucenie, zranienie, poczucie pustki wewnętrznej i osamotnienie.
  Inne...
Po przeanalizowaniu własnych wypowiedzi, uczniowie dochodzą do wniosku, że to, co wydawało się być wolnością, jest faktycznym zaprzeczeniem wolności.

Nauczyciel wpisuje w wolne miejsca na górze planszy tytuły kolumn:

I - ILUZJE WOLNOŚCI
II - KONSEKWENCJE FAŁSZYWIE POJMOWANEJ WOLNOŚCI

3. Wspólne dochodzenie do określenia pojęcia wolności.

Wolność, to zdolność podejmowania decyzji w oparciu o świadomość tego, co się czyni, motywów dla których się czyni, a także w oparciu o świadomość skutków własnego postępowania. (wg ks. Marka Dziewieckiego).

Uczniowie zapisują do zeszytów.

4. Krótkie podsumowanie przez nauczyciela ćwiczenia z pierwszej części lekcji.


Wolność to dar i zadanie. Nie jest dana człowiekowi raz na zawsze. Nie jest też zdolnością spontaniczną, lecz wymaga dojrzałego uformowania, samodyscypliny. Nie oznacza dowolności działania, lecz muszą być spełnione konkretne warunki zewnętrzne i wewnętrzne, bez których wolność nie jest możliwa. Rozwój duchowości i kształtowanie wartości pomagają w rozwijaniu wolności. Samo subiektywne przekonanie człowieka o własnej wolności, nie jest jeszcze kryterium i gwarancją rzeczywistej wolności i niezależności.

Wolność nie jest czynieniem czegokolwiek, lecz opowiadaniem się po stronie dobra i prawdy. Łatwiej jest bowiem czynić zło, którego się nie chce, niż dobra, którego się pragnie. Wszelkie nakazy, zakazy, a także zobowiązania nie są zaprzeczeniem wolności, lecz chronią człowieka przed utratą wolności. Warunkiem wolności jest poznanie prawdy o sobie i świecie w kontekście miłości. Tylko ten, kto kocha i jest kochany, potrafi stawiać sobie i innym te wymagania, bez których nie jest możliwy rozwój i życie w wewnętrznej wolności. Uczenie się wolności, to uczenie się panowania nad swoim ciałem, emocjami i popędami. To stawianie sobie wymagań.

Człowiek zniewolony jest niewolnikiem samego siebie. Czasami ulega naciskom ciała, subiektywnym sposobom myślenia, emocjom, presjom środowiska czy różnego rodzaju uzależnieniom.

1. W drugiej części zajęć nauczyciel proponuje uczniom, aby wspólnie wybrali się w
PODRÓŻ W ŚWIAT ILUZJI.
W tym celu proponuje odwołać się do kilku przykładów, opierając się na wypowiedziach osób uzależnionych od różnych substancji chemicznych: narkotyków, alkoholu, leków oraz od osób i sytuacji.
(Nauczyciel odczytuje fragmenty tekstów przy dźwiękach
refleksyjnej muzyki).

- Uczeń lat 16.

"Od dwóch lat piję piwo i inne napoje alkoholowe. Wiem, że w ten sposób krzywdzę samego siebie. Ale nie zależy mi na sobie. Dlaczego miałbym siebie nie niszczyć, skoro nie kochają mnie rodzice, a ja też już siebie nie kocham".

- Uczennica lat 15.

"Kochałam Cię, tato i uwielbiałam bezgranicznie, ale dygotałam ze strachu, gdy byłeś na mnie zły. Robiłam wszystko, co mogłam, aby Cię zadowolić, lecz żadne z moich osiągnięć nigdy nie wydało Ci się satysfakcjonujące. Porównywałeś mnie ze wszystkimi moimi koleżankami. Jedna była ładniejsza, inna mądrzejsza. A kiedy już coś osiągnęłam, Ty to lekceważyłeś. Jeśli mi się nie udało osiągnąć tego, czego się po mnie spodziewałeś twierdziłeś, że sprawiłam Ci zawód. Nieustannie poniżałeś mnie i upokarzałeś w obecności innych ludzi. Nigdy nie wiedziałam, czego ode mnie chcesz. Starałeś się zdławić jakikolwiek przejaw niezależności z mojej strony...".

- Uczennica lat 14.

"Pierwszy dzień wiosny, słoneczny. Wszystko budzi się do życia. Do głowy wpadł mi szalony pomysł. Poszłam na pierwsze w życiu wagary. Ja, wzorowa uczennica i córka...."

"Potrzebowałam nowej wiary, by coś złego nie stało się ze mną. (...) Poszliśmy w trójkę. Weszliśmy do pewnego mieszkania. (...) Na stoliku zauważyłam kilka strzykawek i jakieś pudełka. (...) Bałam się bardzo, ale ciekawość była silniejsza." Pierwsza komunia "- usłyszałam czyjś głos i śmiech. Po chwili wszystko się zmieniło. Nie martwiłam się szkołą, domem. Wszystko straciło znaczenie, liczył się tylko mój stan - mam wszystko olewać i robić swoje, bo jestem hipiską. Mam się nie przejmować codziennością, tylko żyć we własnym świecie. Jestem wolna.

(...) Jestem jak ogłupiała. Chyba to skutki ćpania. Nie umiem się na niczym skoncentrować. Schudłam, drżę cała. Siedzę w swoim pokoju i bezmyślnie patrzę w okno. A jest o czym myśleć. Wszystko mi się odwróciło. To nie wolność - to ćpanie. To ma być ta wielka przygoda? Jeszcze jeden mit.

(...) Niekiedy mam wrażenie, że przegrałam swoją walkę o życie, chociaż żyję. Nie ma dla mnie ratunku, bo pozostało mi tylko poczucie bezsensu trwania. (...) Co mnie tak zraniło, że muszę zapomnieć? To obłęd. Wieczorem muzyka i rozmowy o niczym. Już nie o przyszłości. Przyszłości nie ma. (...) Dlaczego musiałam umrzeć za życia?"

Po wielu latach:
"(...) Marzenia spełniają się z opóźnieniem, kiedy nie mam siły, by uczestniczyć w ich realizacji. Przez lata byłam uśpiona, a kiedy zaczynam się budzić, mogę nie zdążyć dogonić życia".

Nauczyciel pyta uczniów o odczucia związane z lekturą. Sugeruje, aby zastanowić się nad motywami rezygnacji młodych ludzi z własnej wolności oraz jakie postawy zagrażają wolności?

2. Miniwykład nauczyciela

Zagrożeniem dla wolności jest obecnie dominujący typ kultury, której trendy dotarły do Polski z Europy Zachodniej. Jej wpływ zaznaczył się na wszystkich prawie płaszczyznach życia człowieka. Kryterium zysku i władzy pieniądza, zostało podporządkowane życie ekonomiczne, polityczne, a nawet osobiste i rodzinne. Życie człowieka z jednej strony zostało podporządkowane prawom ekonomii, techniki i skuteczności działań, a z drugiej - oferuje mu pseudowartości, których intencją jest tolerancja dla wszystkich subiektywnych postaw i zachowań. W obliczu takiej rzeczywistości młodzi ludzie są przekonani, że w świecie ich prywatnego życia nie musi istnieć żadna prawda obiektywna, żadne obiektywne normy moralne, czy zobowiązania prawne, że mogą robić to wszystko, czego subiektywnie pragną i co subiektywnie uważają za słuszne. W tej perspektywie wyrazem wolności jest nie kierowanie się miłością czy prawdą, lecz cielesnymi i emocjonalnymi odczuciami oraz subiektywnymi przekonaniami.

W takim pojęciu wolności, młodemu człowiekowi trudno jest odróżnić dobro od zła, prawdę od fałszu, dojrzałe postawy od zachowań destrukcyjnych, czy patologicznych. Aspiracje młodych ludzi do wolności "wybuchają" jedynie w życiu osobistym i obyczajowym. W życiu osobistym wolność ta zostaje wypaczona przez uleganie iluzjom łatwego życia, w którym nie ma miejsca na żadne obiektywne prawdy, normy moralne, czy zobowiązania. Takie złudne pojmowanie wolności doprowadza w końcowym rozrachunku do cierpienia i dramatów, np. w postaci rosnącej liczby narkomanów, alkoholików, chorych psychicznie, samobójców, czy przestępców.

Kolejną wypaczoną postawą jest dążenie człowieka do wolności dla samej wolności. Wolność realizuje się w konkretnym działaniu i zaangażowaniu. Młodzi ludzie często, aby "chroni" swoją wolność, uciekają od zobowiązań (szczególnie tych na całe życie). Jest to tylko iluzja wolności. Za mitem takiej wolności kryje się tchórzostwo wobec prawdy o człowieku i lęk wobec wymagań płynących z miłości i odpowiedzialności.

Człowiek jest tym bardziej wolny, im bogatsze ma pragnienia i aspiracje oraz im bardziej są one uporządkowane w oparciu o obiektywną hierarchię wartości oraz o sens życia ludzkiego. Zawężanie pragnień i aspiracji młodego człowieka, to kolejne zagrożenie dla wolności. Młody człowiek musi nauczyć się kochać siebie i innych. Jeśli będzie siebie kochał, to będzie pragnął dla siebie dobra i stawiał sobie wymagania. Będzie wybierał to, co go rozwija, a odrzucał to, co go niszczy. Będzie czynił to co wartościowe, a nie to, co łatwiejsze.

Młodzi ludzie mają tendencje do oszukiwania samych siebie po to, by unikać nawet najbardziej oczywistych prawd, jeśli są one dla nich bolesne, niewygodne lub stawiają im zbyt wysokie wymagania. Cielesność, popędy i emocje - są sferami, którymi najtrudniej jest kierować, a w których jest największe ryzyko oszukiwania samego siebie. Człowiek może tak manipulować prawdą, by oszukiwać samego siebie. Żyje wówczas w świecie iluzji. A jeśli ta prawda jest zbyt bolesna czy wymagająca, to może popadać w zniechęcenie, depresję, tendencje samobójcze. Może być też tak, że potrafi uznać prawdę o sobie, odróżnić dobro od zła - i zupełnie świadomie krzywdzić siebie.

Innym zagrożeniem dla wolności młodego człowieka są środki masowego przekazu. Trzeba nauczyć się patrzeć krytycznie na oferowane treści. Bowiem istnieje wiele czasopism, programów telewizyjnych, lansujących jedynie przyjemnościowe i konsumpcyjne nastawienie do życia, zachowania degradujące człowieka lub propagujące w sposób zupełnie nieodpowiedzialny swobodę seksualną, swobodę obyczajów, przemoc i agresję.
Współczesny świat kusi i oferuje wiele takich propozycji, które mądry człowiek musi odrzucić, jeśli chce zachować własną wolność i wygrać życie.

3. Podsumowanie i wnioski

Metoda: "słoneczko".
Nauczyciel zawiesza na tablicy koło z napisem WOLNOŚĆ. Następnie rozdaje uczniom "promyki słońca", na których uczniowie będą zapisywać wnioski i swoje refleksje, dotyczące wolności.

Przykładowe stwierdzenia:

- Wolność dla człowieka, to dar i zadanie.
- Wolność nie oznacza dowolności działania.
- Wolność realizuje się w działaniu i zaangażowaniu.
- Wolności nie można zagwarantować raz i na zawsze.
- Wolność nie jest czynieniem czegokolwiek, lecz opowiadaniem się po stronie dobra i prawdy.
- Wolności trzeba się uczyć, dbać o nią.
- Wolność wymaga samodyscypliny.
- Wolność, to uczenie się panowania nad swoim ciałem, swoimi emocjami i popędami.
- Aby być wolnym, należy poznawać prawdę o sobie samym i świecie w kontekście miłości.
- Wolność wymaga przyjmowania siebie z miłością i prawdą.
- Wolność, to stawianie sobie wymagań, to dążenia i aspiracje.
- Wrogiem wolności są uzależnienia wewnętrzne i zewnętrzne.
- Wolność, to umieć powiedzieć "NIE" w przypadku presji otoczenia.
- Nakazy, zakazy, zobowiązania - stoją na straży wolności i chronią człowieka przed jej utratą.
- W rozwoju wolności pomagają: rozwój duchowości i kształtowanie wartości.

"Słoneczko" można wyeksponować w widocznym miejscu w klasie na dłuższy czas.

Na zakończenie zajęć nauczyciel dziękuje uczniom za aktywne uczestnictwo w lekcji. W nagrodę rozdaje odbite na ksero wskazania do wykorzystania we własnym życiu i do autorefleksji.

"Być człowiekiem, to znaczy być odpowiedzialnym"

(A. De Saint - Exupery)


Każdy z Was ma jako człowiek możliwość WOLNEGO WYBORU:

- możesz sięgać po rzeczy wartościowe lub byle jakie;
- możesz zapełniać głowę tym, co Cię rozwija, albo tym, co Cię niszczy;
- możesz robić to, co łatwiejsze albo to, co trudniejsze, ale wartościowe.

Dlatego:

- ZACZNIJ WALCZYĆ O SIEBIE, bo nikt inny tego za Ciebie nie zrobi.
- WYBIERAJ TO, CO CIĘ UBOGACA, co Cię prowadzi do umacniania w dobrym.
- ZATROSZCZ SIĘ O SIEBIE, bo nikt inny Cię w tym nie wyręczy.
- STAWIAJ SOBIE WYMAGANIA, żeby Twoje życie nie zeszło do poziomu jedynie ciała i jego doznań.
- WALCZ O SIEBIE, ABY BYĆ KIMŚ.
- WYBIERAJ TO, CO DOBRE I BUDUJĄCE, abyś mógł stać się dla kogoś, kogo wybierzesz kiedyś na całe życie, prawdziwym oparciem, człowiekiem o silnej woli i odpowiedzialnym podejściu do życia.
- ŻYJ W ŚWIECIE WARTOŚCI I WOLNOŚCI, A NIE ILUZJI.
- WYGRAJ ŻYCIE.
 

Opracowanie: Elżbieta Wojciechowska
nauczyciel PSP w Polanach

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 11753


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 4.5



Ilość głosów: 4

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.