Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Paweł Duda
Pedagogika, Referaty

Metody i formy nauczania - podział i charakterystyka

- n +

Metody i formy nauczania - podział i charakterystyka

Metoda - zespół czynności oraz środków stosowany w sposób powtarzalny dla osiągnięcia zaplanowanego celu. Metoda nauczania - sposób pracy nauczyciela z uczniami umożliwiający osiągnięcie celów kształcenia, inaczej mówiąc wypróbowany układ czynności nauczycieli i uczniów realizowanych świadomie w celu spowodowania założonych zmian w osobowości uczniów. Dobór metod nauczania jest uzależniony od wieku uczniów, charakterystycznych właściwości poszczególnych przedmiotów nauki szkolnej, celów i zadań pracy dydaktyczno - wychowawczej, jak również od organizacji środków, którymi zamierza się posłużyć nauczyciel w czasie danej lekcji lub ich większego zbioru tzn. jednostki metodycznej. Poglądy dydaktyków na temat klasyfikacji metod nauczania są dość zróżnicowane. Pierwszą próbę usystematyzowania tych metod podjęli w połowie lat sześćdziesiątych ubiegłego stulecia rosyjscy dydaktycy L. J. Lerner i M. N. Skatkin. Wyróżnili oni następujące grupy metod: - objaśniająco - poglądową (odtwórczą), na którą składają się takie metody jak: pokaz, wykład, lektura, audycje radiowe, programy telewizyjne itp., która daje… wiedzę, ale nie rozwija myślenia twórczego. - problemową - dzięki której uczniowie "są wdrażani do logicznego, krytycznego myślenia" za pomocą wykładu, obserwacji, pracy z książką, eksperymentu, wycieczki. - częściowo poszukującą - jak np. samodzielna praca uczniów, pogadanka, projektowanie, modelowanie,, która zapewnia dzieciom i młodzieży aktywny udział w niektórych fazach czy etapach naukowego badania oraz pozwala im opanować pewne elementy owego procesu. - badawczą, umożliwiającą uczniom stopniowe zaznajamianie się z zasadami i poszczególnymi fazami badania naukowego naukowego, więc studiowanie literatury dotyczącej analizowanego problemu, sporządzanie planu badań, sprawdzanie i opracowywanie uzyskiwanych wyników badań. Autorzy tego podziału uważają, że w tej klasyfikacji metod nauczania przechodzi się stopniowo od metod wymagających od ucznia stosunkowo niedużej samodzielności do metod w pełni angażujących jego samodzielność. Podział ten nie jest wolny od wykroczeń przeciwko logicznym zasadom adekwatności i rozłączności. Świadczy o tym chociażby sztuczne oddzielenie grypy metod problemowych od badawczych, podobnie ja zaliczenie wykładu do różnych grup metod. Inny pedagog L. Klingberg pisze o metodach: - monologowych - wykład, opowiadanie i pokaz. - dialogowych - różne rodzaje pogadanki - formy współpracy w nauczaniu - nauczanie indywidualne, grupowe, frontalne i partnerskie np. wspólne odrabianie prac domowych przez uczniów. W. Okoń opiera swój podział metod nauczania na koncepcji wielostronnego nauczania - uczenia się. Według niego uczeniu się przez uczniów gotowych treści, rozwiązywaniu zagadnień, przeżywaniu określonych wartości oraz czynnościom praktycznym odpowiadają odpowiednio metody: - metoda asymilacji wiedzy - pogadanka, dyskusja, praca z książką, - metoda samodzielnego dochodzenia do wiedzy - klasyczna metoda problemowa: metoda przypadków, sytuacyjna, burza mózgów, mikronauczanie, gry dydaktyczne. - metody waloryzacyjne (eksponujące) - impresyjne, ekspresyjne. - metody praktyczne - ćwiczebne, realizacji zadań wytwórczych. Wreszcie w literaturze spotyka się podział metod nauczania Cz. Kupisiewicza, który wyróżnia następujące grupy metod: - metody oparte na obserwacji - metoda pokazu (Demonstrowanie uczniom naturalnych przedmiotów lub ich modeli, a także określonych zjawisk, wydarzeń lub procesów i stosowne objaśnienie ich cech). metoda pomiaru (Pozwala określić ilościową stronę badanej rzeczywistości, obejmuje czynności wykonywane bądź przez nauczyciela w postaci pokazy, bądź bezpośrednio przez uczniów pracujących pod jego kierunkiem) . - metody oparte na posługiwaniu się słowem - pogadanka (Istota pogadanki polega na rozmowie nauczyciela z uczniami, przy czym nauczyciel jest w tej rozmowie osobą kierującą: zmierzając do osiągnięcia znanego sobie celu, stawia uczniom pytania, na które oni z kolei udzielają odpowiedzi. W ten sposób dochodzą do wiedzy krok po kroku), opowiadanie ( Polega na zaznajomieniu uczniów z określonymi rzeczami i wydarzeniami w formie ich słownego opisu. Jego skuteczność zależy od tego czy nauczyciel operuje słowami zrozumiałymi dla uczniów, uczniów także od racjonalnego wiązania pokazu z objaśnieniami słownymi oraz w klasach wyższych z dyskusją. Jego treść musi nawiązywać do posiadanego przez uczniów doświadczenia, rozszerzając je i zarazem wzbogacając o nowe elementy.) dyskusja (Istota dyskusji polega na wymianie poglądów na określony temat. Warunkiem skutecznego posługiwania się nią w pracy dydaktycznej jest uprzednie przygotowanie uczniów do wymiany myśli zarówno w sensie merytorycznym jak i formalnym. Przygotowanie to polega przede wszystkim na wyposażeniu dzieci i młodzieży w wiadomości niezbędne do prowadzenia dyskusji.) wykład ( Podobnie jak opowiadanie, służy przekazywaniu uczniom określonych informacji z zakresu nauk o przyrodzie, społeczeństwie, technice i kulturze. Od opowiadania różni się tym, Ze nie tyle oddziałuje na wyobraźnię i uczucia oraz pobudza myślenie konkretno - obrazowe, co raczej aktywizuje myślenie hipotetyczno dedukcyjne słuchaczy.) praca z książką (Jest ona skutecznym sposobem kontroli i oceny wyników samokształcenia. Przedmiotem samodzielnej pracy ucznia z książka może być po prostu lektura, wyszukiwanie odpowiedzi na określone pytania, streszczenie poglądów jej autora, analiza tekstu ze względu na czas i miejsce akcji, styl i formy gramatyczne i logiczne, wreszcie uczenie się na pamięć.) - metody oparte na działalności praktycznej uczniów - metoda laboratoryjna ( Metoda ta polega na tym, że nauczyciel gromadząc niezbędne pomoce naukowe oraz odpowiednio przygotowując lekcję, umożliwia uczniom wykonanie określonych eksperymentów (doświadczeń) biologicznych, chemicznych, fizycznych i innych. Eksperymenty te może on zarazem wykorzystywać albo w tym celu, żeby na podstawie uzyskanego materiału wyprowadzać zamierzone uogólnienia, albo też dla zilustrowania w praktyce poznanych już wcześniej przez uczniów w sposób werbalny praw zasad i reguł.) metoda zajęć praktycznych ( Metoda ta obejmuje dość szeroki zakres czynności uczniów, np. obróbkę drewna i metali, obsługę maszyn i aparatów, rysunek techniczny, pracę produkcyjną i handlową. Polega ona na stosowaniu wiedzy w rozwiązywaniu zadań praktycznych.) We współczesnym systemie dydaktycznym dobór metod nauczania zależy - jak wcześniej wspomniałem - od celów, treści i zadań dydaktycznych oraz od wieku uczniów. Nie znaczy to jednak, że poszczególne grupy metod lub pojedyncze metody, należące do tych grup, trzeba wiązać rygorystycznie np. z określonymi fazami rozwoju psychofizycznego dzieci i młodzieży. Nie uważa się za słuszne, aby najpierw kształcić uczniów na materiale konkretnym, a dopiero później - w innej już niejako fazie - na tym, co abstrakcyjne. Kryteria doboru metod nauczania mają nie tyle charakter wykluczający, co raczej ukierunkowujący, że wskazują tendencje główne, aczkolwiek nie jedyne. Dlatego też jednostronność w posługiwaniu się metodami oglądowymi, słownymi czy praktycznymi nie zapewnia dobrych wyników pracy dydaktycznej. Postulat ten obowiązuje zarazem nie tylko w zakresie zaznajamiania uczniów z nowym materiałem, lecz również przy jego utrwalaniu oraz przy kontroli i ocenie uzyskiwania wyników. O skuteczności pracy dydaktyczno - wychowawczej decydują również formy organizacyjne. Są one zdeterminowane przez cele i zadania kształcenia, liczbę uczniów objętych oddziaływaniem dydaktycznym, charakterystyczne właściwości poszczególnych przedmiotów nauki szkolnej, miejsce i czas pracy dzieci i młodzieży, wyposażenie szkoły w pomoce naukowe itp. A więc dobór form nauczania zależy jak dobór metod od wielu czynników. O ile jednak metody odpowiadają napytanie - jak uczyć - w określonych warunkach, o tyle formy nauczania wskazują jak organizować tę pracę stosownie do tego, kto, kiedy, gdzie i w jakim celu ma być przedmiotem kształcenia. Podstawę podziału form organizacyjnych pracy dydaktyczno - wychowawczej stanowią różne kryteria, a mianowicie: - liczba uczniów uczestniczących w procesie nauczania - uczenia się i tutaj wyróżniamy formy jednostkowe (Uczeń realizuje określone zadania dydaktyczne indywidualnie, korzystając przy tym z bezpośredniej i pośredniej pomocy nauczyciela.) i zbiorowe ( Zamiennie nazywane systemem klasowo - lekcyjnym - z uczniów o tym samym lub zbliżonym wieku tworzy się odrębne klasy. Każda klasa pracuje zgodnie z przeznaczonym dla niej rocznym planem nauczania. Podstawowa jednostka organizacyjną w tej formie jest lekcja ). - miejsce uczenia się dzieci i młodzieży i tutaj dzielimy te formy na zajęcia szkolne (Świetlicowe, warsztatowo - produkcyjne, laboratoryjne, klasowo - lekcyjne) oraz pozaszkolne (Do głównych rodzajów tego typu zajęć należą: praca domowa ucznia, szkolne i pozaszkolne kółka zainteresowań oraz wycieczka ). - czas trwania zajęć dydaktycznych i można tutaj mówić o zajęciach lekcyjnych ( Odbywają się na lekcjach) i pozalekcyjnych (Mogą być organizowane zarówno w szkole, jak i poza jej murami jako zajęcia pozaszkolne ). ZMODYFIKOWANY PODZIAŁ METOD NAUCZANIA PROGRAMOWANE - Z UŻYCIEM KOMPUTERA, Z UŻYCIEM MASZYNY DYDAKTYCZNEJ, Z UŻYCIEM PODRĘCZNIKA PROGRAMOWANEGO   PRAKTYCZNE - POKAZ Z OBJAŚNIENIEM, POKAZ Z INSTRUKTOREM, ĆWICZENIA PRZEDMIOTOWE, ĆWICZENIA LABORATORYJNE, ĆWICZENIA PRODUKCYJNE, METODA PROJEKTÓW, METODA PRZEWODNIEGO TEKSTU   EKSPONUJĄCE - POKAZ ŁĄCZONY Z PRZEŻYCIEM, FILM, SZTUKA TEATRALNA, EKSPOZYCJA.   WIZUALNE - WYKORZYSTANIE DYNAMIKI CAŁEGO CIAŁA; ZAGOSPODAROWANIE W POMIESZCZENIU LEKCYJNYM MIEJSC NA POZIOMIE OCZU W CELU UMIESZCZENIA TAM PLAKATÓW; STOSOWANIE TAŚM VIDEO, FOLIOGRAMÓW, SLAJDÓW, TABEL, KOLOROWYCH PISAKÓW I KREDY; POKAZYWANIE INTERESUJĄCYCH, KOLOROWYCH KSIĄŻEK; SPORZĄDZANIE MAP PAMIĘCI, CZĘSTE ZMIENIANIE FORM PRACY, STOSOWANIE RÓZNYCH POMOCY NAUKOWYCH; UMIESZCZENIE KLUCZOWYCH SŁÓW DOOKOŁA KLASY.   AUDYTYWNE - PROWADZENIE DYSKUSJI W PARACH I GRUPACH, GRUPOWE PRZEPROWADZANIE POWTÓREK - URZĄDZANIE WYSTĘPÓW GOŚCINNYCH - ORGANIZOWANIE MINIDEBAT - CZYTANIE Z ODPOWIEDNIĄ INTONACJĄ, RAPOWANIE, RYMOWANIE, DEKLAMACJE - PROWADZENIE ZAJĘĆ Z MAGNETOFONEM, PRÓBKAMI DŹWIĘKOWYMI - STOSOWANIE MNEMONIKI, ONOMATOPEI - TRAKTOWANIE MUZYKI JAKO ŹRÓDŁA RELAKSU, POBUDZENIA, WIZUALIZACJI ORAZ POMOCY W POWTÓRCE MATERIAŁU.   KINESTETYCZNE - STOSOWANIE MIMIKI, JĘZYKA CIAŁA - DEMONSTROWANIE POJĘĆ ZA POMOCĄ GESTÓW I RUCHÓW - PRZEPROWADZANIE ĆWICZEŃ ROZLUŹNIAJĄCYCH - PRZEPROWADZANIE ĆWICZEŃ POLEGAJĄCYCH NA PROJEKTOWANIU I KONSTRUOWANIU - ORGANIZOWANIE WYCIECZEK I ZAJĘĆ W TERENIE - WPROWADZANIE FIZYCZNEGO RUCHU - UCZNIOWIE ZDERZAJĄ SIĘ ZE SOBĄ NA OGRANICZONEJ PRZESTRZENI; RYSOWANIE NA BOISKUMAP SZLAKÓW HANDLOWYCH I PAŃSTW.

Opracowanie: mgr Paweł Duda

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 11334
 
   Komentarze
  • asia, 2006-05-21

    Metody są opisane świetnie, tylko co z formami, które są w tytule?

  • lalka, 2006-06-23

    Może troszę więcej wiadomości o formach-przyszły pedagog



  • Dodaj komentarz
      Barometr
    1 2 3 4 5 6  
    Średnia ocena: 4.33



    Ilość głosów: 3
      Publikacje

    Nowe zasady publikacji
    Szukaj autora i tytuł
    Ostatnio dodane materiały
    Ranking publikacji 
    Najczęściej zadawane pytania
      Twoje konto
    Zaloguj się
    Załóż konto
    Zapomniałem hasła
      Forum
    Nauczyciel - awans zawodowy
    Matura
    Korepetycje
    Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


    O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

    2000-2014