AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Barbara Bianek
Biologia, Artykuły

Rola podstawowych składników diety - tłuszcze, białka, cukry, witaminy

- n +

Rola podstawowych składników diety - tłuszcze, białka, cukry, witaminy

Dieta oznacza specjalny sposób odżywiania się, z określeniem jakości i ilości spożywanych pokarmów. W nazwach diet są zasygnalizowane takie ich cechy, jak stopień strawności, skład chemiczny i konsystencję. W żywieniu dietetycznym wyróżnia się przede wszystkim dietę podstawową. Zawiera ona wszystkie składniki pokarmowe w ilościach przewidzianych dla człowieka zdrowego. Tę dietę stosuje się zarówno w odżywianiu ludzi zdrowych, jak i chorych, którzy nie wymagają specjalnego żywienia.

ODŻYWIANIE - polega na dostarczaniu składników pokarmowych do komórek. Jest jedną z podstawowych funkcji organizmu ludzkiego i decyduje o zdrowiu człowieka. Ze względu na rolę, jaką pełnią składniki pokarmowe w organizmie, dzielimy je na kilka grup:
a) budulcowe - służą do budowy i odnowy organizmu, są to białka i sole mineralne,
b) energetyczne - dostarczają energii potrzebnej organizmowi w trakcie spalania w komórkach, są to węglowodany i tłuszcze,
c) regulujące - regulują przebieg wielu procesów w organizmie, są to witaminy i niektóre sole mineralne, np. związki żelaza i miedzi.

SKŁADNIKI BUDULCOWE:

Białka - są zbudowane ze związków chemicznych zwanych aminokwasami. Cechą aminokwasów jest obecność grupy karboksylowej (COOH) oraz grupy aminowej (NH2). Aminokwasy połączone są wiązaniami peptydowymi. Zawartość białek jest różna w różnych pokarmach. Jest ich najwięcej w mięsie, rybach, jajach i mleku. Są to białka zwierzęce, czyli pełnowartościowe. Natomiast w nasionach fasoli i grochu występuje białko roślinne, czyli niepełnowartościowe, ponieważ nie zawiera wszystkich składników potrzebnych do rozwoju i wzrostu organizmu. Zapotrzebowanie na białka jest różne u różnych ludzi i zależy od wieku, stanu zdrowia, rodzaju wykonywanej pracy. Niedobór białka prowadzi do zahamowania wzrostu i rozwoju oraz zmniejsza odporność na choroby zakaźne. Białko w organizmie człowieka jest zarówno materiałem budulcowym jak i składnikiem regulującym, koniecznym do wytwarzania enzymów, hormonów i czerwonych ciałek krwi. Może być także materiałem energetycznym, zwłaszcza gdy w pożywieniu zabraknie węglowodanów i tłuszczów.

Sole mineralne - są potrzebne do budowy związków organicznych i do przebiegu określonych procesów życiowych.

SKŁADNIKI ENERGETYCZNE:

Węglowodany (cukry) - dzielmy je na cukry proste np. glukoza, fruktoza, dwucukry np. sacharoza, laktoza i wielocukry np. skrobia, celuloza, glikogen. Cukry zbudowane są z węgla, wodoru i tlenu. Węglowodany zawarte są głównie w pokarmach roślinnych. Cukry proste są bardzo szybko wchłaniane przez organizm. Przy nadmiernym spożyciu część węglowodanów może być zamieniona na tłuszcze i zmagazynowana w postaci tkanki tłuszczowej. Cukry pełnią funkcje:
- energetyczną
- zapasową
- budulcową

Tłuszcze - są zbudowane z glicerolu i kwasów tłuszczowych. Są głównym składnikiem energetycznym naszego pożywienia. Ze względu na pochodzenie można je podzielić na tłuszcze zwierzęce i roślinne. Stanowią zapasowy materiał energetyczny gromadzony głównie pod skóra w postaci tkanki tłuszczowej. Stanowią materiał budulcowy w błonach komórkowych, tworzą substancje zapasowe w komórkach, pełnią funkcje ochronna i izolacyjną, jak również regulacyjną (hormony sterydowe).

SKŁADNIKI REGULUJĄCE:

Witaminy - są związkami organicznymi o bardzo różnorodnej budowie chemicznej. Warunkują prawidłowy przebieg procesów życiowych. Brak witamin prowadzi do schorzenia, zwanego awitaminozą np. brak witaminy C powoduje szkorbut, brak witaminy D jest przyczyną krzywicy, a brak witaminy A powoduje zaburzenie widzenia. Witaminy nie podlegają trawieniu i są bezpośrednio wchłaniane do krwi przez ściany jelit. Nie stanowią źródła energii. W niektórych produktach spożywczych znajdują się związki zwane prowitaminami, z których organizm może sam wytworzyć witaminy, np. dla witaminy A prowitaminami są żółte barwniki roślinne, tzw. Karoteny, znajdujące się w marchwi, pomidorach, dyni. Witaminy występują w pokarmach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Najwięcej jest ich w mleku, maśle, surowych owocach i warzywach.

Zapotrzebowanie organizmu na składniki pokarmowe jest zależne od: płci, wieku, rodzaju wykonywanej pracy, stanu zdrowia, pory roku. W prawidłowo zestawionej diecie udział cukrów całodziennego wyżywienia powinien wynosić około 55%, natomiast tłuszczów około 30%. W naszym żywieniu nie powinno zabraknąć błonnika. Który nie ma dla nas większej wartości odżywczej ani energetycznej, gdyż nie jest trawiony przez człowieka ale ma ogromne znaczenie zdrowotne. Tłuszcze roślinne nie zawierają cholesterolu, dlatego są "bezpieczniejsze" dla naszego organizmu niż tłuszcze zwierzęce. Spożywanie zbyt małej ilości warzyw i owoców powoduje niedobory poszczególnych pierwiastków i witamin. Należy spożywać urozmaicone pokarmy w odpowiednich ilościach i proporcjach.

Bibliografia:
1. A. Kornaś, M. Kłyś, L. Śliwa, R. Konieczny, A. Joachimiak,
"Biologia 1. Podręcznik dla liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego i technikum", Wydawnictwo "Nowa Era"
Warszawa 2002 r.
2. W. Lewiński, "Biologia 3. Podręcznik dla klasy trzeciej liceum ogólnokształcącego", Wydawnictwo "Operon" Rumia 1998 r.
3. M. Dudkiewicz-Świerzyńska, K. Olechnowicz-Gworek, "Zdasz Maturę z biologii", Wydawnictwo "Piątek Trzynastego" Łódź 2000 r.
4. B. Klimuszko, "Biologia 1. Człowiek - anatomia, fizjologia i higiena", Wydawnictwo Edukacyjne Zofii Dobkowskiej "Żak" Warszawa 1999 r.

 

Opracowanie: Barbara Bianek

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 29558


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 4.64



Ilość głosów: 136

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.