AWANS INFORMACJE FORUM Dla nauczyciela Dla ucznia LOGOWANIE


Katalog

Beata Danuta Kaniowska
Muzyka, Scenariusze

Scenariusz - Wieczór poetycko-muzyczny z okazji 250. rocznicy śmierci J.S. Bacha.

- n +

Scenariusz - Wieczór poetycko-muzyczny z okazji 250 rocznicy śmierci J.S. Bacha.
Scenariusz

Wieczór poetycko-muzyczny z okazji 250 rocznicy śmierci J.S. Bacha

Muzyka (Menuet)

Uczeń I

Już dawno chciałem napisać do ciebie
ale ciągle brakuje mi czasu
wiem, że to wymówka
Ważne jest , że wreszcie mi się udało
Wierz mi , lękam się,
czy wyszeptam moje myśli
wystarczająco jasno i zrozumiale
Chciałem ci przez to wszystko powiedzieć
jak uczę się kochać
jak chciałbym się modlić
jak próbuję wierzyć
skąd czerpię siły
i że kocham dźwięki -
one tak wiele wyrażają
Proszę cię,
nie śpiewaj ze mną nigdy w pośpiechu
bo będziemy fałszować
i... śpiewaj przy Świetle
bo ciemność nie znosi dźwięków
A gdy poczujesz, że jesteś blisko
Powiedz Mu również o mnie
Nie wolno przecież o sobie zapomnieć
Ja będę pamiętał...

Narrator

Jan Sebastian urodził się 21 marca 1685 roku. Był najmłodszy z rodzeństwa. Matka, Elżbieta umarła mu gdy miał lat dziewięć, a zaraz po niej odszedł i ojciec, Jan Ambroży, muzyk miasta Eisenach. W jednym roku mały Sebastian stracił oboje rodziców.

Uczeń II

Egzystencjalny półmrok
zaczyna się
gdy gasną
świece
ludzkiej obecności
Wtedy widać
niewiele
i wciąż gasną
mało
i wciąż gasną
NIC
Boże! Kocham Światło!

Uczeń III

Lata spędzone w sercu niemczyzny nadały zasadnicze piętno charakterowi Jana Sebastiana, tak jak na pewno przedwczesna śmierć rodziców odbiła się na jego usposobieniu. Najwcześniejsze lata stały się zatem niezapomnianymi latami szczęśliwości, spokojnego domu, "anielskiego" dzieciństwa na tle romantycznego otoczenia.

Muzyka (Aria na strunę G część III suity D-dur na orkiestrę)

Uczeń I

Czym ty sobie na to zasłużyłeś?
Na trochę smutków
Na trochę strachu
Na trochę niewygody
Na trochę narzekania
Czy coś opuściłem?
Czym Ty sobie zasłużyłeś?
Na nieustanne zbliżanie się...
I choć jeszcze ciągle tak daleko
- to już tak bardzo blisko

Narrator

Toteż gdy tylko Jan Sebastian kończy lat piętnaście, ogląda się za własnym chlebem.

Jeszcze śpiewa sopranem, wstępuje więc do chóru kościelnego w Luneburgu, mieście wrzosowisk. Z liceum, do którego uczęszczał w Ohrdruf, a które u współczesnych zasłużyło sobie na znaczną sławę, wynosi gruntowną znajomość języka łacińskiego. Wykształcenie ogólne kontynuuje w prywatnej szkole przy kościele Św. Michała w Luneburgu. Gdy szybko postępująca mutacja wykluczyła go z chóru, przeszedł do orkiestry jako instrumentalista. Grał na klawikordzie, na altówce, na skrzypcach.

Uczeń III

W Luneburgu rozwija się w młodziutkim Bachu żyłka włóczęgowska. Długie piesze wędrówki po opustoszałych jesiennych polach równiny niemieckiej stają się jego namiętnością. Oczywiście przyświecają tym wędrówkom cele czysto muzyczne. Należy przypuszczać, że w tych samotnych wypraw znajdował szczególne upodobanie. Oglądanie miast, miasteczek, wsi, noclegi w karczmach przydrożnych, spotkania z innymi podróżnymi rozwijały w nim znajomość i miłość kraju. Na pewno stykał się na wsi z muzyką ludową, której niejedno echo potem w twórczości jego odnajdziemy.

Uczeń IV

Wyprawy te odbywał często o głodzie. Świadczy o tym powtarzana przez biografów Bacha legenda, jakoby pewnego dnia stał on głodny przed oknami karczmy, nie śmiejąc wejść do niej, gdyż nie miał grosza przy duszy. Nagle otworzyło się okno oberży i wyrzucono z niego na dwór kilka główek śledziowych. Głodny chłopiec podniósł te główki i - o dziwo! w każdej z nich znalazł po duńskim dukacie. Legenda jak legenda; w to, że Bach głodny stał przed karczmą, łatwo uwierzyć. Znacznie trudniej w te duńskie dukaty.

Muzyka (Polonez)

Narrator

W roku 1703 po paromiesięcznym pobycie w Weimarze, Bach otrzymuje posadę organisty w Arnstadt. Na tej posadzie, mając dużo wolnego czasu, doskonali się w kunszcie gry na "królu instrumentów". Opuszcza Arnstadt już jako wspaniały organista, którego wielką grę podziwiali wszyscy współcześni, zawsze widząc w nim raczej wielkiego wirtuoza niż kompozytora.

Uczeń II

Zamiłowanie do włóczęgi, pokusa dalekich jesiennych czy zimowych wędrówek płata mu nie jednego figla zabawniejsza była wyprawa do Lubeki, gdzie Jan Sebastian tak się zasłuchał w grę słynnego Buxtehudego, że zapomniał zupełnie o mijającym czasie. Otrzymał urlop na cztery tygodnie, wraca do Arnstadt - ku wielkiemu zgorszeniu ojców miasta - po czterech miesiącach.

Muzyka (Marsz)

Uczeń IV

Już wkrótce widzimy go jako organistę nadwornego na dworze panującego księcia weimarskiego, Wilhelma Ernesta. Pobyt w Weimarze jest epoką, w której młody Jan Sebastian zdobywa pierwsze laury jako znawca organów i znakomity, najznakomitszy w Niemczech organista.

Narrator

Z Weimaru przedsiębierze on teraz podróże artystyczne, bądź to dla koncertów, bądź też w charakterze eksperta przyjmującego nowo wybudowane instrumenty z rąk wykonawców dla zamawiających je gmin miejskich czy też religijnych. Wiemy, że w swoich ekspertyzach Bach był sumienny i wymagający, toteż od młodości wzywano go do rozmaitych miast i miasteczek, samego lub też ze starszymi kolegami, celem dokonania oceny. Podróże te zaspokajały jego włóczęgowskie zamiłowania.

Muzyka (Menuet)

Uczeń IV

Na ten czas przypada również podróż Bacha do Drezna, gdzie miał się zmierzyć w konkurencji ze starym organistą francuskim, Marchandem, który pokłócony z dworem wersalskim, bawił u Augusta I. Koncert współzawodników miał się odbyć na dworze Fleminga, wszechwładnego ministra króla polskiego, stryja księżnej Izabeli Czartoryskiej. Marchand, jak twierdzi anegdota, nie czekając na koncert, wyniósł się po cichu do Drezna. W każdym razie Jan Sebastian zwyciężył bezapelacyjnie i jako triumfator pozostał na placu, co mu jeszcze przysporzyło sławy.

Uczeń II

Szanuj dźwięki
szczególnie te wygrywane przez serce
takie delikatne
ciepłe
ciche
zmartwione i radosne
proszę - słuchaczu
szanuj dźwięki
serdeczne

Muzyka (innowacja 3 głosowa)

Uczeń III

Wędrówki jesienne prowadziły młodego muzyka najczęściej do Hamburga, gdzie miał okazję słuchania gry wspaniałych artystów. Grywał tutaj na przykład Reinken, typowy przedstawiciel szkoły północnych organistów.

Uczeń IV

Cóż, kiedy sława nie zawsze wtedy oznaczała pieniądze! Co prawda, pensja Bacha wzrasta stale podczas jego pobytu w Weimarze. Kiedy na początku wynosiła 165 guldenów, teraz wypłacają mu już 350! Ale przy obsadzeniu wakującej posady kapelmistrza książę pomija Bacha.

Narrator

Oczywiście wynika nowy konflikt! Zadzierżysty muzyk upomina się o swoje prawa i wylicza swoje kwalifikacje.

Żądanie dymisji nastąpiło w takiej formie i z tak natarczywym naleganiem, że zgorszony książę Wilhelm Ernest rozkazuje osadzić mistrza w ciemnicy, gdzie trzyma go od 2 listopada do 2 grudnia 1717 roku, po czym "zwalnia go z aresztu i udziela wysoce niełaskawej dymisji".

Uczeń II

Pomóż Panie 
wytrwać w postanowieniach
w powrocie
w miłości
Pozwól Panie
abym mógł,
jak Apostoł Jan
wsłuchiwać się w bicie Twego Serca
a potem tak jak on
być wśród tych, których przy mnie postawiłeś i dawać świadectwo
PRAWDZIE
Świadczyć o Twojej
Miłości, dobroci, miłosierdziu
Wiesz Panie,
że wiele popełniłem błędów
i pewnie jeszcze tyle samo
albo dużo więcej
ich przede mną.
Jak bardzo chciałbym za nie
Ciebie przepraszać
i żałować.
Rabbuni!
Bądź uwielbiony za czas, który dajesz...
i za Serce, które mówi do serca.
Amen.

Narrator

Teraz następuje w życiu Bacha jeżeli nie najszczęśliwszy, to najspokojniejszy i najpłodniejszy w arcydzieła okres, pobytu w Koethen.

Muzyka (Badinerie - utwór z ostatniej części suity h-moll)

Uczeń I

umieć tak żyć!
aby inni cieszyli się
z mojej obecności
umieć żyć?
pokazywać swoim życiem
że największą radością
jest służba
w duchu Ewangelii
Umieć tak żyć!

Narrator

W cichym bowiem Koethen, miejscu spokojnej i natchnionej pracy, miejscu przyjacielskich wieczorów muzycznych u księcia, spotyka Bacha największe nieszczęście. Kiedy latem 1720 roku wraca Jan Sebastian z podróży do Karlsbadu, dokąd wraz z innymi muzykami towarzyszył księciu, zastaje dom opuszczony i płaczące dzieci pod opieką sąsiadów; Maria Barbara umarła nagle podczas nieobecności męża. Z siedmiorga (?) dzieci, które mu urodziła, zostało przy życiu czworo.

(ktoś zdmuchuje świece)

Uczeń II

Przyjdź i uzdrów
wszelkie choroby ludzkiego ciała
miej litość nad naszymi słabościami
Tylko twoje wybaczające Serce
przywraca nam radość i pewność życia
Tylko Twoje wybaczające Serce...
rozdarte w bólu włócznią zła i grzechu
Zmiłuj się dobry Jezusie nad naszymi słabościami
Nie wiem co mam więcej mówić
Tylko z Tobą, dobry Jezu,
wszystko to jest możliwe
Ufny w to mówię
Amen.

Muzyka (Aria Mein Glaubiges Herze - fragment kantaty)

Uczeń III

Jeżeli liryka Bacha ustawicznie powraca do tematów żałobnych, tak mówi o końcu, tak często wyraża tęsknotę do zgonu - to niewątpliwie także dlatego, że Jan Sebastian oswoił się ze śmiercią. Małe trumienki, zawierające zwłoki jego dzieci, co roku prawie opuszczają progi jego domostwa. Za Bachem idą wspomnienia śmierci rodziców (w ciągu jednego roku), śmierć w tajemniczych okolicznościach dorosłego syna, Bernarda, i wreszcie ta największa katastrofa domowa: śmierć pierwszej żony.

Uczeń I

Proszę Cię moja Miłości
Pozwól mi
Naucz mnie
modlić się za tych, których przygniata ból
A ja chcę przepraszać Cię
za wszystkie moje grzechy, które zasłaniają Twoją Miłość i Dobroć
choćby tylko mnie samemu.
Ufam, że mi je przebaczysz i zapomnisz.
Miej litość dla mnie grzesznika!
Amen.

Muzyka (Koncert d-moll na dwoje skrzypiec)

Narrator

Niespokojny duch Bacha wyraził się także i w tym, że nie mógł on nigdzie zagrzać miejsca; nawet tak spokojnej i płodnej pod względem artystycznym posady u księcia Leopolda.

Uczeń II

Najgorzej jest
gdy nie pytam
choć nie mam odpowiedzi
Źle jest
gdy pytam sam siebie
i nie znajduję odpowiedzi
Dobrze jest
gdy ciężko decydować
o najlepszej odpowiedzi

Uczeń III

Tym razem już nie Reinken grał dla Bacha, lecz Bach dla Reinkena. W ciągu dwóch godzin demonstrował przed zachwyconym starcem swoją zadziwiającą zdolność improwizacji i swoją olśniewającą technikę. Obrał sobie za temat natchnionej gry melodię chorału Nad wodami Babilonu.

Uczeń IV

Oto jak opisuje organowe improwizacje Bacha jeden z jego uczniów, Kirnberger:

"Kiedy zasiadał do instrumentu poza nabożeństwem, o co niejednokrotnie był proszony wybierał jakiś temat i rozwijał go poprzez wszystkie zazwyczaj używane na organach sposoby, ale to w taki sposób, że nie opuszczał ani na chwilę wybranej melodii, chociaż grywał po dwie godziny i więcej bez przerwy. Używał naprzód tematu tego do preludium i do fugi z zastosowaniem pełnej gry organowej, potem pokazywał swą sztukę w dobieraniu rejestrów, grając utwór trzy- lub czterogłosowy, zawsze trzymając się tego samego tematu.
Potem przychodził chorał, naokoło którego wybrana melodia owijała się w trzech lub czterech różnych głosach i z największymi urozmaiceniami. Kończył wreszcie fugą.

Muzyka (Toccata i fuga d-moll)

Uczeń I

Czasem tam, gdzie jest samotność
Wypełnieniem przestrzeni jest uśmiech i
trochę ciepła
Rozradowało się serce
bo usłyszało, że drugie bije
oddycha
że też poszukuje
odrobiny ciepła
Zrozumienie
Rozpogadza ponurość
Szarego
Zachmurzonego - samotnego świata

Uczeń III

Taka była improwizacja Jana Sebastiana w Hamburgu. Stary Reinken uściskał go po jej zakończeniu i powiedział: "myślałem że ta sztuka już zamarła; widzę, że w tobie jeszcze żyje!".

Muzyka (Bourree)

Narrator

Druga żona - Anna Magdalena była nie tylko zacną żoną, matką dla pasierbów jak i dla własnych dzieci, ale współpracownicą swego męża. Była niestrudzoną kopistką jego dzieł, a z czasem jej pismo tak się upodobniło do pisma Jana Sebastiana, że późniejsze jej przepisywanie trudno odróżnić od oryginałów męża. Dozorowała również kopiowania dzieł Bacha przez jego synów, a pierwsza kopia kantaty sporządzona niewprawną ręką Wilhelma Friedemanna, który liczył podówczas sobie czternaście wiosen, nosi liczne ślady uzupełnień i poprawek ręki Anny Magdaleny.

Uczeń II

Klęczący dźwięk
Dźwięk
rodzi się w sercu pełnym miłości
najprawdziwszej i gorącej
Tak tylko można kochać Boga

Narrator

W maju roku 1723 Jana Sebastian ostatecznie osiada w Lipsku, gdzie przebywa do końca życia.

Lipsk to pełnia życia Bacha - ukoronowanie jego olbrzymiej i różnorodnej działalności. Urozmaicone obowiązki zaprzęgały go też do niezwykle uciążliwej pracy. Jest nie tylko kantorem u św. Tomasza, jest również nauczycielem śpiewu i łaciny w szkole przy tym kościele, mieszka przy szkole i musi opiekować się bardzo niesfornymi uczniami bursy.

Muzyka (Inwencja 2-głosowa)

Narrator

Ponadto pełni obowiązki dyrektora muzycznego Lipska, a więc musi rozciągać pieczę nad chórami i organami w czterech kościołach miasta. Przygrywa na ślubach, bierze udział w pogrzebach. Na każdą niedzielę i na każde święto musi skomponować, zinstrumentować, rozpisać na głosy, przygotować i wykonać nową kantatę. Jak się tu nie dziwić, że Jana Sebastian nie zawsze jest w dobrym humorze i kłóci się nieustannie z rajcami, rektorami, organistami i uczniami, że rzucił raz peruką w fałszującego akompaniatora.

Uczeń I

Czy przeraża cię użalanie się nad sobą?
Czy przeraża cię rachowanie zasług
Poniesionych ofiar
za które nikt nie chce
odpowiednio podziękować
Przyznaj się sam przed sobą szczerze!
Czy przeraża cię małoduszność?

Muzyka (Gawot)

Uczeń IV

W ostatnich latach życia Bach zaczął chorować na oczy. Prawie zupełnie zaniewidział. Poddał się wówczas jakimś dwóm szarlatańskim operacjom, które mu wzroku nie ocaliły, natomiast odbiły się na ogólnym stanie zdrowia. Wtedy zamknął się w zaciemnionym pokoju, a czując że życie ulatuje, podyktował swojemu uczniowi, Altnikolowi, który niedawno został jego zięciem, ostatnią swą kompozycję, chorał.

Uczeń II

Przyjdź słodka śmierci
Zakończy się moje poszukiwanie
Rozpocznie się wieczne odnalezienie
Przyjdź słodka śmierci
wyczekiwana
Jakże trudno myśleć tak jednoznacznie
Zmęczony wyczekiwaniem na ciebie
usypiam
i jutro
muszę od nowa
poszukiwać, aby znaleźć

Narrator

W dziele tym umierający kompozytor wlał w formy znajdujące się na tej samej wyżynie co Sztuka fugi treść ostatniej modlitwy żarliwej swej duszy. Słuchacz dzisiejszy pragnąłby, aby ten pożegnalny chorał brzmiał może inaczej, bardziej ludzką nutą, ale Bach pozostaje na swoich chłodnych, lodowych szczytach już do samego końca. I może właśnie bardziej wzruszająca jest ta wierność sztuce - niż liryka języka, którym przemawia konający.

Muzyka (Chorał "Jezus radością mego pragnienia")

Uczeń I

Panie Jezu
w godzinie czuwania,
klęczę przed Twoim miłosiernym spojrzeniem i proszę
pomóż mi ogarnąć modlitewnym westchnieniem
te wszystkie sprawy i problemy,
które Tobie winienem polecać,
Ciebie w tych intencjach błagać
Niech Twoja wybaczająca Miłość
zgładzi wszelkie zło
Niech pomaga tym,
którzy w swej wielkiej słabości
już sami sobie pomóc nie mogą
są Twoimi zagubionymi owcami
i jakże pragną być przez Ciebie odnalezieni
Pomóż wygrywać życie tym wszystkim,
których słabość tłamsi,
a niewiara w Twoją pomoc przewraca
Błagam - moja Miłości!

Narrator

Pewnego dnia, budząc się z rana, odzyskał wzrok. Ale jeszcze tegoż dnia przeszedł miażdżący atak paraliżu. Przyłączyła się do tego gorączka i po kilku dniach choroby Bach, nie odzyskawszy przytomności, umarł. Było to dnia 28 lipca 1750 roku, nieco po godzinie dziesiątej wieczorem.

Uczeń II

Dźwięki są jak ludzie
- szybko odchodzą
milkną
Ale dobrze,
że wciąż chcemy je śpiewać
że wciąż je słyszymy
że wciąż się harmonizują
że wciąż podają rytm biciem serca
że wciąż chcemy je wspominać
że wciąż je kochamy

Ave Maria - kompozycja z I Preludium Bacha w opracowaniu Charlsa Gounoda

Wykorzystano:

  1. Ks. Grzegorz Poźniak "Dzwięki Modlitwy";
  2. Małgorzata Komorowska "Zaproszenie do muzyki"

Opracowanie: mgr Beata Danuta Kaniowska

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1700


Uwaga! Wszystkie materiały opublikowane na stronach Profesor.pl są chronione prawem autorskim, publikowanie bez pisemnej zgody firmy Edgard zabronione.


BAROMETR


1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Serwis internetowy, z którego korzystasz, używa plików cookies. Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, poprawy jakości świadczonych usług w tym dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do Twoich indywidualnych potrzeb). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do Internetu oraz w Polityce prywatności plików cookies.
Dowiedz się więcej.