Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Aneta Smolicz
Ogólne, Artykuły

Współdziałanie nauczycieli i rodziców wspólną troską o dobro dziecka

- n +

Współdziałanie nauczycieli i rodziców wspólną troską o dobro dziecka

Wychowanie dziecka w rodzinie i szkole jest tym bardziej skuteczne im mocniej opiera się na współdziałaniu nauczycieli i rodziców. Taka doniosła rola rodziny i szkoły w procesie wychowania wynika z faktu, iż stanowią one dwa podstawowe środowiska wychowawcze dziecka.

Jednak, aby taka współpraca szkoły z domem rodzinnym przebiegała właściwie i dawała pożądane efekty, powinna opierać się na wspólnych celach wychowania, przychylnym stosunku rodziny i szkoły do współpracy oraz odpowiednim zorganizowaniu tej współpracy z uwzględnieniem potrzeb, warunków i form.

Funkcjonujące rady rodziców i rady szkół powinny mieć swój udział w tworzeniu wewnątrzszkolnych systemów oceniania. Rodzice mogą być cennym źródłem propozycji, rad i pomysłów tym bardziej, że znają potrzeby dziecka, środowiska i mają własne odczucia co do dotychczasowych doświadczeń w zakresie oceniania szkolnego. Najwyższą wartość we współpracy nauczycieli i rodziców w zakresie oceniania szkolnego ma uczestnictwo rodziców w tym procesie.

Reforma systemu edukacji, według swoich założeń ma służyć temu, aby szkoła realizowała cele wychowawcze i kształcące. Obejmuje swym zasięgiem wiele wymiarów zmiany. Przedmiotem tych rozważań jest również wymiar dotyczący wychowania w szkole, a ściślej współpracy szkoły z rodzicami w projektowaniu szkolnych programów wychowawczych. Dla pełnego i harmonijnego rozwoju dziecka potrzebna jest pełna współpraca obu środowisk wychowawczych.

Ważne jest, aby wszelkie działania, zmierzające do wprowadzenia zmian w zreformowanej szkole zacząć od pracy nad jej programem, rozumianym szerzej niż program nauczania. Powinien on obejmować oczekiwania rodziców i nauczycieli w obszarze edukacji. Rodzice powinni mieć możliwość zapoznania się z nim. Współpraca będzie jednak pełniejsza, gdy rodzic włączy się także do pracy nad programami szkolnymi. Aby jednak stało się to realne, potrzebne jest obustronne porozumienie i uświadomienie ograniczeń dokonane na tle odbywających się zmian społecznych, politycznych i oświatowych.

Rodzice naszych uczniów odgrywają ważną rolę w tworzeniu nowego wizerunku zreformowanej szkoły. Tworząc rady rodziców oraz wchodząc w skład rad szkół, nabierają szczególnych kompetencji opiniodawczych i decyzyjnych, zabierają głos w najważniejszych sprawach związanych z edukacją dzieci. Reformując szkołę ukazano rodzicom nieznane im wcześniej obszary zadań, dzięki którym mogą obecnie współpracować w tworzeniu i budowie nowego kierunku pracy szkoły, uwzględniając własną wizję edukacji i wychowania. Nowe dokumenty oświatowe, dające rodzicom szansę zaistnienia poprzez nowe rozwiązania demokratyzujące życie szkolne, zmieniły biegunowo kierunek pracy szkoły, która na stałe została zobowiązana do zasięgania opinii rodziców we wszystkich sprawach związanych z rozwojem ich dzieci.

Naczelnym celem współdziałania nauczycieli i rodziców wg
M. Łobockiego1 jest dążenie do usprawnienia pracy wychowawczej z uczniami. Stosowane w praktyce różnorodne formy współpracy dotyczą spraw związanych z wychowaniem i uczeniem się dziecka. Należą one do codziennych oddziaływań wychowawczych szkoły i domu i przysługuje im taka sama ranga w procesie wychowawczym i dydaktycznym jak typowym zajęciom lekcyjnym.

Innym celem współpracy nauczycieli i rodziców jest lepsze poznanie przez nauczycieli i rodziców poszczególnych uczniów zarówno w środowisku szkolnym jak i domowym. Jest to niezbędne do usprawnienia wszelkiej niemal działalności wychowawczej. Sprzyjają temu takie formy kontaktów nauczycieli i rodziców, w czasie których istnieje możliwość wymiany wzajemnych spostrzeżeń i uwag co do zachowania się uczniów w domu i w szkole.

Częste kontakty nauczycieli i rodziców ułatwiają ich wzajemne poznanie się i rozumienie. Jest to możliwe dzięki wzajemnym kontaktom, opartym na przyjaźni i obopólnym zaufaniu. Dopiero wówczas można liczyć na zaangażowanie rodziców i nieskrępowanie nauczycieli, co stanowi niezbędny warunek wzajemnego poznania się i zrozumienia.

Również ważnym warunkiem usprawnienia pracy wychowawczej w szkole jest zjednywanie rodziców dla ogółu uczniów. Nie wszyscy mogą współpracować z nauczycielami w tak szerokim zakresie ze względu na czas, rodzaj i poziom kwalifikacji zawodowych oraz potrzebne dyspozycje psychiczne. Należy jednak wykorzystywać chęci i możliwości niektórych rodziców. Mogą oni np. pomagać w organizowaniu różnego rodzaju zajęć i imprez uczniowskich, w przygotowaniu wycieczek, uroczystości szkolnych, zawodów sportowych i innych. O korzyściach płynących z podejmowania tego rodzaju zadań mogą przekonać się zarówno nauczyciele, jak i rodzice a przede wszystkim sami uczniowie.

Oprócz wymienionych celów współpracy nauczycieli i rodziców istnieje wiele innych, bardziej szczegółowych, np.:
- uświadomienie rodzicom, że wielostronny rozwój dziecka zależy od wspólnie realizowanych działań przez szkołę i dom;
- umacnianie więzi emocjonalnej między nauczycielami i rodzicami podczas wspólnie wykonywanych zadań;
- umożliwienie dwukierunkowego porozumiewania się nauczycieli i rodziców na zasadzie demokratyzmu i partnerstwa;
- wymiana opinii i spostrzeżeń, np. w sprawie rozwoju fizycznego, psychicznego i społecznego uczniów lub odczuwanych przez nich potrzeb psychospołecznych;
- sugerowanie rodzicom określonych form oddziaływań wychowawczych, za pomocą których mogliby wydatnie pomóc swoim dzieciom w nauce i zachowaniu;
- ułatwienie nauczycielom zrozumienia stosunku ucznia do swej rodziny oraz jej oczekiwań wobec niego.

Wnikliwa obserwacja codziennego życia szkoły, w której w różnych formach przebiega współpraca rodziców i nauczycieli przekonuje o jej celowości. Ze zgodnego współdziałania między nauczycielami i rodzicami wypływają dodatkowe korzyści:
- lepsze poznanie i rozumienie uczniów przez nauczycieli i rodziców
- przewartościowanie wzajemnych postaw
- uzgadnianie działań wychowawczych
- udzielanie sobie wzajemnej pomocy
- stwarzanie właściwej atmosfery wychowawczej w szkole i w domu.

Lepsze poznanie i rozumienie uczniów przez nauczycieli i rodziców ma bardzo istotne znaczenie dla prawidłowego przebiegu procesu wychowania. Nauczyciel najlepiej poznaje ucznia podczas rozmów prowadzonych z rodzicami na temat dziecka. Przy okazji również rodzice dowiadują się z relacji nauczyciela o przystosowaniu się ich dziecka do warunków życia w szkole. Taka wymiana informacji ma ogromne znaczenie, gdyż zwiększa możliwość indywidualizowania stawianych uczniowi wymagań. Takie poznanie dziecka skłania niejednokrotnie do zmiany stosunku do ucznia. Podobnie rodzic po takich rozmowach będzie starał się stworzyć mu w domu optymalne warunki rozwoju.

Również przewartościowanie wzajemnych postaw może być wynikiem wzajemnego współdziałania. Barierę nieufności i uprzedzeń można bardzo łatwo przełamać nawet poprzez sporadyczne kontakty. Pozostawanie w kontaktach z innymi ludźmi pozwala na dostrzeganie w nich coraz to innych zalet i dzięki temu nawiązywać stosunki oparte na zaufaniu i przyjaźni.

Kolejną korzyścią płynącą z udanej współpracy jest uzgadnianie działań wychowawczych. Chodzi tu przede wszystkim o ujednolicenie lub wyrównywanie sprzecznych niejednokrotnie wymagań stawianych uczniom przez rodziców i nauczycieli, zwłaszcza w sferze kształtowania u dziecka określonych wartości, ocen, zasad, norm i ideałów. Zgodna współpraca stwarza wiele możliwości ujednolicania poglądów na sprawy związane z wychowaniem.

Udzielanie sobie wzajemnej pomocy przez nauczycieli i rodziców
stanowi logiczne następstwo okazywanego sobie zaufania, jak uzgodnienia niektórych poczynań wychowawczych.

Ostatecznym jakby wynikiem wzajemnego współdziałania nauczycieli i rodziców jest stwarzanie właściwej atmosfery wychowawczej w domu i w szkole. Składają się na nią stosunki interpersonalne zarówno między wychowawcami a wychowankami, pomiędzy nauczycielami i rodzicami oraz pomiędzy samymi uczniami. Wymaga to oczywiście czasu i cierpliwości ale podjęty trud jest z pewnością opłacalny.

Obecne zmiany w systemie edukacji ujawniły korzystne tendencje zachodzące w relacjach rodzice-szkoła. Szkoła kieruje swoje działania na rodzinę, a ta zabiega o to, by dzieci kształcone były efektywnie i w poczuciu bezpieczeństwa i wolności. Rodzice zyskują znaczącą rolę w szkole. Mogą oni i powinni w dzisiejszej, zreformowanej szkole stanowić ważną "siłę społeczną". Trzeba więc tą siłą mądrze pokierować.

W dalszym ciągu jednak rzeczywistość różni się wielce od barwnych haseł i założeń reformy.

Rodzice niechętnie przychodzą do szkół, nie uczestniczą w wywiadówkach i zebraniach stronią od angażowania się w prace klasowe, unikają jakichkolwiek ponadplanowych kontaktów ze szkołą. Obowiązkowe formy spotkań traktują jako zło konieczne, ograniczają je do niezbędnego minimum, a czas odbywanych już spotkań próbują skracać.

Z kolei nauczyciele nie ukrywają swego niezadowolenia z takiego stanu rzeczy, nie akceptują go, ale z konieczności przyjmują zrzucając to na fakt szybko rozwijającego się społeczeństwa o słabej podstawie kulturowej, małej świadomości wychowawczej i wiedzy pedagogicznej.

Próby i wysiłki nauczycieli w kierunku zbliżenia rodziców do szkoły, znalezienia w nich sojuszników i współorganizatorów życia szkolnego, szczególnie w wymiarze wychowawczym i organizacyjnym, napotykają na znaczny opór i w większości sprowadzają się do typowych, czysto formalnych rozwiązań jak wybór trójki klasowej i zapis kilku zadeklarowanych "gotowości" na rzecz klasy.

Dystans spowodowany niewiedzą i złymi przekonaniami ludzi o pracy nauczycielskiej jest źródłem negatywnych społecznych nastawień wobec oświaty i nauczycieli.

W związku z zaistniałym problemem nasuwają się na myśl pytania; skąd bierze się takie nastawienie i jakie są przyczyny trudności we wzajemnych kontaktach nauczycieli i rodziców?

Na pewno działa tu kilka czynników, które zakłócają pozytywne relacje pomiędzy szkołą rodziną a nauczycielami.

Specjaliści, którzy zajmują się badaniem stosunków panujących w rodzinach stwierdzają, że dla rodziców moment pójścia do szkoły ich dziecka może stać się momentem krytycznym w ich życiu. Tacy rodzice oddają dziecko pod opiekę obcych ludzi, a sami przeżywają rozterki związane z obawą o swoją pociechę, zastanawiając się czy sobie samo poradzi w nowym otoczeniu. Niekiedy czują się oni zagrożeni dużym wpływem nauczycieli, obawiają się ich oceny.

Dość częste są sytuacje, w których kontakt rodzica ze szkołą ożywia w nim przykre doświadczenia i wspomnienia z jego dzieciństwa. Niektórzy rodzice nieświadomie przyjmują wobec nauczycieli swoich dzieci postawę całkowitej uległości lub buntu, kierując się przekonaniami ukształtowanymi w dzieciństwie. Często można usłyszeć w wypowiedzi rodziców słowa zwątpienia i determinacji typu "Ja w szkole w ogóle się nie odzywam. Z nauczycielami i tak nikt nie wygra."

Większość rodziców czuję się bezradna wobec szkolnych problemów swoich dzieci, ale mimo to unika kontaktu z nauczycielem. Dla wielu z nich wywołują one wiele obaw i przykrych uczuć. Rodzice chcąc się przed tym uchronić unikają takich kontaktów. Liczą na to, że wiele spraw i problemów rozwiąże się samych, bez ich interwencji.

Rodzice często też zapominają, a może niektórzy nie wiedzą, iż szkolne niepowodzenia ich dziecka są rekompensowane przerzuceniem winy na nauczyciela, który jakoby je wywołał. Rodzice w obronie swej pociechy potrafią otwarcie wyrazić swą opinię na temat nauczyciela w obecności swego dziecka.

Z kolei sami nauczyciele biorą do siebie trudne zachowania uczniów i podejrzewają też rodziców o podważanie ich autorytetu.

Tak rodzi się jawny konflikt między domem a szkołą, który może przyjąć olbrzymie rozmiary.

Niekorzystny wpływ na wzajemną współprace mają też roszczeniowe postawy niektórych nauczycieli oraz mały autorytet szkoły jako placówki edukacyjnej.

Sami nauczyciele również obawiają się kontaktów z rodzicami, których postrzegają jako nieodpowiedzialnych "nawet nie sprawdzą czy dziecko ma coś zadane", niekompetentnych "nie potrafią nauczyć dziecka jak ma się zachowywać", roszczeniowych "ciągle czegoś żądają a sami z siebie nic nie dadzą", opętanych małpią miłością "ich dziecko jest zawsze i we wszystkim najlepsze"

Niechęć rodziców do kontaktu, brak zaangażowania w życie szkoły odbierają jako obojętność na dobro dziecka lub tez jako lekceważenie własnej osoby.

Te przekonania nauczycieli zakłócają poprawne relacje z rodzicami. Zdarza się, że w stosunku do rodziców ustawiają się na wyższej pozycji, najczęściej gdy widzą w nich niekompetentne lub nieodpowiedzialne osoby.

Wówczas próbują oni w imię dobra dziecka pouczać i udzielać rodzicom cennych rad.

Z powyższych rozważań wynika, że kontakty rodziców i nauczycieli są obciążone wieloma trudnościami:
- Negatywne przekonania odnośnie "drugiej strony", które bardzo utrudniają bądź wręcz uniemożliwiają porozumienie;
- Przykre doświadczenia we wzajemnych kontaktach, które potwierdzają przekonania i powodują narastanie obaw i niechęci;
- Brak jasno określonych kompetencji, co sprawia, że oczekiwania każdej ze stron wobec siebie są nierealistyczne;
- Niskie poczucie własnych kompetencji zarówno rodzicielskich jak i nauczycielskich sprzyja deprecjonowaniu drugiej strony, również w oczach dziecka;
- Brak umiejętności wychowawczych obu stron powoduje narastanie poczucia bezradności wobec trudnych zachowań dzieci, wzajemne obwinianie się, a w konsekwencji narastanie problemów wychowawczych.

Pomiędzy nauczycielami i rodzicami wytwarza się relacja oparta na podporządkowaniu jednej ze stron. Dotychczas to rodzice stanowili tę słabszą stronę, obecnie zdarzają się sytuacje odwrotne, szczególnie w szkołach społecznych, które finansowane są przez rodziców.

W takich sytuacjach silniejsza strona przekracza granice drugiej, wchodząc na jej terytorium tzn. nauczyciel poucza rodzica, jak ten ma wychowywać swoje dziecko, lub odwrotnie rodzic mówi nauczycielowi, jak ten ma je uczyć. Niekiedy nawiązuje się walka lub tez dochodzi do zerwania wzajemnych relacji.

Z punktu widzenia potrzeb dziecka najpotrzebniejsza jest relacja oparta na współpracy. Brak porozumienia wychowawców umożliwia dziecku manipulowanie, ale również zaburza jego poczucie bezpieczeństwa.

Wzajemna rywalizacja, walka, sprzeczne oczekiwania wobec dziecka, wzajemne deprecjonowanie drugiej strony wywołują w dziecku negatywne emocje. Dziecko przeżywa wówczas wewnętrzne konflikty, czuje się zagrożone, zdezorientowane. Jest świadkiem upadku autorytetu najważniejszych dla niego osób.

Aby współpraca pomiędzy nauczycielami i rodzicami stała się możliwa muszą zostać spełnione takie warunki:
- określenie obszaru kompetencji każdej ze stron
- wytyczenie obszaru współpracy
- ustalenie zasad współpracy

Współpraca może być źródłem satysfakcji dla obu stron, stwarza okazję do wzajemnego wspierania się i połączenia wysiłków w szczególnie trudnych momentach w wychowaniu dziecka. Jest ona możliwa wówczas, gdy obie strony przestrzegają pewnych zasad, które zwiększają szansę na udaną współpracę2.
- Ważne jest uznanie pozytywnych intencji drugiej strony. Jest to pierwszy istotny krok do porozumienia.
- Każda ze stron powinna uznać i uszanować prawa i kompetencje drugiej. Należy informować druga osobę o swoich uczuciach, potrzebach i oczekiwaniach i obserwacjach dotyczących dziecka umiejętnie bez naruszenia granic tzn. pouczania, dawania rad, narzucania swojej woli.
- Obie strony powinny przestrzegać wspólnych ustaleń dotyczących możliwości dziecka, jego sposobu uczenia się itp. Wzajemne wspieranie się w pracy sprzyja rozwijaniu zaufania w relacji.
- Mogą one poszukać wspólnych celów i wartości. W ten sposób nauczyciele i rodzice stają się sojusznikami we wspólnej sprawie.
- Podtrzymanie współpracy jest możliwe poprzez wzajemne dostrzeganie starań drugiej osoby. Taka postawa sprzyja budowaniu poczucia kompetencji i satysfakcji z podejmowanych działań.
- Odpowiedzialność za współpracę ponoszą równo obie strony. Nauczyciele i rodzice są partnerami w realizowaniu zadań związanych z wychowaniem i nauczaniem.
- Podstawą współdziałania jest kontakt i dobra komunikacja. Tylko wówczas jest miejsce na wymianę myśli, szukanie odpowiedzi, tworzenie właściwego klimatu do pracy w szkole. Sam fakt, że rodzice interesują się problemami szkoły, wykazują chęć szukania wspólnych rozwiązań, identyfikują się ze szkołą, świadczy o ich otwartości.
- Relacje zachodzące pomiędzy nauczycielami a rodzicami powinny być prawdziwe, autentyczne, pozbawione zakłamania i oparte na głębokim obustronnym zaufaniu.

Po przeanalizowaniu powyższych czynników, nasuwają się dwa istotne wnioski. Potrzebne jest jasno sformułowane prawo wewnątrzszkolne, określające rolę nauczyciela i zasady współpracy nauczyciela i rodziców. Może wtedy taka współpraca mogłaby być zagwarantowana kontraktem zawartym pomiędzy szkołą a rodzicami.

Bibliografia:

1. Dobrzyńska J., Budowanie dobrych relacji, "Wychowawca", 1999, nr 3
2. Kosińska E., Rodzice - szkoła. Krótki poradnik psychologiczny. Kraków 1999
3. Łobocki M., Współdziałanie nauczycieli i rodziców w procesie wychowania, Warszawa 1985
4. Malinowska A., Program wychowawczy szkoły jako płaszczyzna porozumienia nauczycieli i rodziców w kreowaniu nowego wizerunku szkoły W: Nauczyciele i rodzice. Współpraca w wychowaniu. pod red. Nowosad I., Zielona Góra 2001
5. Współpraca z rodzicami, pr. zb. pod red. G. Koźmińskiego, Złotów 2001

Przypisy:
1. M. Łobocki, Współdziałanie nauczycieli i rodziców w procesie wychowania, Nasza Księgarnia, Warszawa 1985
2. Podaję za: A.Krasowska, W jedności siła, Remedium, luty 2000, s. 24-25.

 

Opracowanie: mgr Aneta Smolicz

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 1170
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 2
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014