Jak możemy obserwować komórki?
Scenariusz lekcji z biologii w klasie I gimnazjum
Dział programu: Komórka
Cele nauczania:
Uczeń:
- podaje znaczenie terminu komórka, tkanka
- odróżnia tkanki roślinne od zwierzęcych
- nastawia mikroskop świetlny i ogląda gotowe preparaty
- dopasowuje wygląd komórek do pełnionych przez nie funkcji
- na schematach rozpoznaje różne rodzaje komórek
- zdobywa umiejętność pracy zespołowej
Metody i formy pracy:
- praca w grupach
- ćwiczenia w ustawianiu mikroskopu i oglądaniu preparatów
- dyskusja kierowana przez nauczyciela
- wykład
Środki dydaktyczne:
- karta pracy ucznia
- schematy budowy tkanek
- karteczki z wypisanymi funkcjami tkanek
- przygotowane preparaty mikroskopowe
- jajo kurze i jego schemat przygotowany na dużej planszy
- zdjęcia obiektów spod mikroskopu elektronowego transmisyjnego i skaningowego
- mikroskopy świetlne
Literatura pomocnicza:
"Świat biologii" - Alvin Nason, Robert L. Dehaan
Biologia XXI dla gimnazjum - A. Jerzmanowski
"Świat pod mikroskopem" - przekład Łukasz Pułaski
A. Wprowadzenie:
1. Przypomnienie cech jednoczących żywe organizmy.
2. Podanie przykładów organizmów zbudowanych z jednej komórki i
wielokomórkowych.
B. Realizacja:
1. Podział klasy na grupy.
2. Przydzielenie każdej z grup mikroskopu, gotowego preparatu, koperty
zawierającej materiały z poleceniami i schematami oraz każdemu uczniowi karty
pracy.
3. Rozdanie szklanych szalek z wybitym jajem kury,.
Projekt karty pracy:
1. Przypomnij co oznacza termin komórka.
2. Ćwiczenie: Obserwacja makroskopowa komórki jaja kurzego.
3. Ćwiczenie: Dopasuj wygląd komórek na schematach do opisu funkcji jakie pełnią
w organizmie.
| A. Tkanka roślinna |
Pełnione funkcje |
| a.................................. |
-................................................ |
| b.................................. |
-................................................ |
| c.................................. |
-................................................ |
| B. Tkanka zwierzęca |
Pełnione funkcje |
| a.................................. |
-................................................ |
| b.................................. |
-................................................ |
| c.................................. |
-................................................ |
Kształt komórek zależy od
................................................................................
4. Ćwiczenie: Przygotuj mikroskop do pracy i oglądnij przygotowany preparat.
5. Możliwości wykorzystania mikroskopu elektronowego.
W mikroskopie elektronowym możemy oglądać
...................................................
Wykonywanie zadań:
Zadanie 1.
Przypomnij, co oznacza termin komórka (uczniowie każdej grupy wypisują
definicję komórki a wybrany uczeń głośno ją odczytuje).
Uczniowie wpisują definicję do karty pracy np. najmniejszy element budowy
organizmu obdarzony życiem, najmniejsza cząstka budująca organizm spełniająca
funkcje życiowe.
Zadanie 2.
Dokonaj obserwacji makroskopowej jaja kury, narysuj schemat i opisz go
(uczniowie
w karcie pracy rysują schemat jaja kury - komórki jajowej ptaka, uczeń z jednej
grupy uzupełnia przy tablicy przygotowany schemat budowy jaja).
Zadanie 3.
Dopasuj wygląd tkanek pokazanych na ilustracjach do opisu pełnionych przez nie
funkcji
w organizmie (prawidłowość wykonania zadania polegałaby na tym, że uczniowie w
grupach łączą odpowiednie kartki ze schematem budowy i nazwą tkanki z funkcji,
wyciągają wniosek, że kształt komórek zależy głównie od przystosowania do
pełnionej funkcji, każda grupa otrzymuje kartki ze schematem tkanek roślinnych:
przewodzącej, okrywającej, miękiszowej i kartki ze schematem tkanek zwierzęcych:
kostnej, nabłonkowej i mięśniowej gładkiej). Uczniowie uzupełniają kartę pracy
dotyczącą tej części lekcji.
Zadanie 4.
Ustaw mikroskop, oglądnij przygotowany preparat mikroskopowy, narysuj schemat
oglądanej tkanki i napisz jej nazwę (grupa 1 otrzymuje preparat z nabłonka,
grupa 2 z tkanki mięśnia gładkiego, grupa 3 z tkanki mięśnia szkieletowego a
grupa 4 z tkanki chrzęstnej).
Zadanie 5.
Nauczyciel podaje zasadę działania mikroskopu elektronowego. Uczniowie oglądają
przygotowane zdjęcia spod mikroskopu transmisyjnego i skaningowego, uzupełniają
ostatnią część karty pracy ucznia.
C. Podsumowanie:
Komórki można oglądać................................. (uczniowie kończą
zdanie wpisując: makroskopowo, przy użyciu mikroskopu świetlnego lub mikroskopu
elektronowego).
Uczniowie rozdzielają między sobą punkty za pracę. Ewaluacja pracy polega na
ocenie uczniów wg ich pracy w grupach i aktywności w czasie zajęć.
Opracowanie: Małgorzata Sternik
nauczyciel Gimnazjum w Sieniawie
2000-2013
