Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Iwona Retman
Lekcja wychowawcza, Artykuły

O przemocy seksualnej wobec dzieci - referat dla nauczycieli

- n +

O przemocy seksualnej wobec dzieci - referat dla nauczycieli

Wstęp

"Dzieci i młodzież stanowią trzecią część ludzkości, dziecięctwo stanowi trzecią część życia (...). Z płodów i bogactw ziemi należy im się trzecia część - i z prawa nie z łaski" - pisał o prawach dzieci i obowiązkach dorosłych wobec nich Janusz Korczak.

Na pierwszym miejscu wśród kardynalnych obowiązków ludzi dorosłych wobec dzieci Janusz Korczak usytuował ochronę dzieci i młodzieży przed wszelkiego rodzaju zagrożeniami i niebezpieczeństwami (min. wojną, głodem, wyzyskiem, maltretowaniem).

Tak rozumiejąc swoje obowiązki wobec dzieci, największy sens własnej działalności i wychowania w ogóle, pisał pod koniec życia: "Wychowywać - znaczy chować, chronić, ukrywać przed krzywdą i szkodą, zabezpieczyć".

PRZEMOC NIEJEDNO MA IMIĘ

Na sympozjum amerykańskiej Akademii Pediatrii w Los Angeles w 1961 roku lekarze różnych specjalności zdefiniowali zespół maltretowanego dziecka ZMD - na oznaczenie stanu fizycznego dziecka, które doznało poważnego fizycznego obrażenia i który jest przyczyną trwałych uszkodzeń ciała
lub śmierci. Wyróżnili też różne formy stosowanej przemocy: fizyczną, seksualną i psychiczną.

Przyczynami maltretowania dzieci są często: alkoholizm, psychozy oraz narkomania rodziców.
Częstym źródłem zachowań agresywnych wobec dzieci są także zaburzenia osobowości rodziców, takie jak: narcyzm, egocentryzm, niedojrzałość, impulsywność, a także czynniki zewnętrzne: samotność, nędza materialna, długotrwała separacja od swojego dziecka lub własne, przykre doświadczenia z dzieciństwa.

Okrucieństwo wobec dzieci może być:
1. Świadome - polega ono na celowym, perfidnym wykorzystywaniu bezbronności dziecka.
2. Nieświadome - polega na niedocenianiu, nieznajomości jego psychiki, na rzutowaniu na dziecko własnych wyobrażeń o jego potrzebach, przenoszeniu na nie własnych potrzeb, własnego modelu szczęścia.
Prowadzi to w konsekwencji do żądania, aby dziecko realizowało program dorosłych, nie uwzględniający poznawczych etapów rozwoju jego osobowości i związanych z nimi możliwości, potrzeb i zainteresowań. Zaliczyć tu można także ekspresję uczuć z nadużyciem ciała dziecka.

Następstwa psychiczne u maltretowanych dzieci dzieli się na:
1. Bezpośrednie - wyszydzanie, poniżanie, straszenie, zamykanie, odrzucanie a także doprowadzenie do reakcji nerwicowych, depresji czy samobójstwa.
2. Pośrednie - odległe następstwa maltretowania w dzieciństwie mogące odcisnąć się na całym życiu człowieka - np. postawy agresywne lub lękowe skierowane ku rzeczywistości, zachowania antyspołeczne i przestępcze, niemożność wyrwania się z przytłaczających kompleksów we własnym życiu rodzinnym.
[ Co ważne - większość nieprawidłowych reakcji emocjonalnych i nerwic dziecięcych powstaje na skutek zaburzonych związków uczuciowych rodziców z dzieckiem, przeważnie na tle takiego stylu życia rodzinnego, w którym dziecko jest zmuszone do tłumienia uczuć i w którym ogranicza się jego naturalne dążenia i potrzeby.
Zmaltretowane, wciągane w perfekcjonizm i uniformizm rodziców dziecko broni się reakcjami i mechanizmami nerwicowymi. Perfekcjonizm wychowawczy, zbyt duże wymagania wobec dziecka, parcie na sukces pozbawia go wszechstronności rozwoju i radości dzieciństwa ].

Akty świadomego okrucieństwa znane są na ogół z akt sądowych lub z mediów. Do najczęściej spotykanych należą nadużycia seksualne wobec dzieci.

PRZEMOC SEKSUALNA

Najnowsze dane wskazują na nasilanie się zjawiska okrucieństwa seksualnego wobec dzieci. Badania szacunkowe z Europy podają dane o wykorzystywaniu seksualnym 10 - 20 % dzieci kilkumiesięcznych i kilkuletnich. Ofiarami czynów lubieżnych są dzieci obojga płci.
Wyczulenie na ten problem jest w Polsce stosunkowo małe.

Z nielicznych badań wynika, że prawie 35 % kobiet i 29 % mężczyzn doświadczyło w dzieciństwie jakiejś formy przemocy seksualnej.
Z opublikowanych danych wynika, że:
- zwiększa się rozpowszechnienie przemocy seksualnej wobec dzieci i nieletnich, zgwałceń, różnych form przemocy między członkami rodziny;
- przemoc rodzi przemoc, tzn. doświadczenie jej na sobie sprzyja okazywaniu jej innym;
- przemocy seksualnej często towarzyszy oddziaływanie alkoholu;
- obniża się systematycznie wiek sprawców przemocy seksualnej; wzrost przemocy seksualnej zauważalny jest we wszystkich środowiskach, populacjach wieku, ale do organów ścigania częściej trafiają sprawcy z niższym poziomem wykształcenia, dochodów, niepracujący recydywiści;
- przemocy seksualnej sprzyjają procesy migracyjne, dezintegracja rodziny, ośrodki wielkomiejskie, napięcia społeczne, oddziaływanie tzw. twardej brutalnej pornografii, a także kultura masowa gloryfikująca brutalność ( szczególnie w TV i pismach "brukowych");
- ogromna większość przypadków przemocy seksualnej nie jest ujawniana i z różnych przyczyn bywa ukrywana przez jej ofiary;
- oddziaływanie zapobiegawcze okazuje się mało skuteczne;
- wiele państw powołało specjalne ośrodki służące pomocą zarówno ofiarom, jak i sprawcom przemocy seksualnej, które pracują przez całą dobę i gromadzą wysoko wyspecjalizowany personel; tworzone są również specjalne sanatoria i ośrodki opiekuńcze umożliwiające izolowanie ofiar przemocy od sprawców (dotyczy to zwłaszcza przypadków przemocy w rodzinach).

Przemoc seksualna wobec dziecka nazywana też: molestowaniem, seksualnym krzywdzeniem dziecka, wykorzystywaniem, nadużyciem, jest jedną z najpoważniejszych patologii więzi międzyludzkich i oznacza wykorzystywanie dziecka przez osoby dorosłe do uzyskiwania zaspokojenia seksualnego.

Nadużycia seksualne wobec nieletnich są przestępstwem i tak traktuje je polski kodeks karny.

Sformułowanie kodeksowe tego przestępstwa brzmi: "Kto dopuszcza się czynu lubieżnego względem osoby poniżej lat 15 podlega karze pozbawienia wolności do lat 10" (artykuł 176 Kodeksu karnego z 16 kwietnia 1969 r.).

Czyn lubieżny (czynność seksualna wciągająca jako obiekt osobę niedojrzałą płciowo) jest zamachem przede wszystkim na prawidłowy rozwój psychofizyczny dziecka.

Czynom lubieżnym wobec dzieci najczęściej towarzyszy przemoc (stosowanie siły fizycznej), groźba i podstęp.
Z przeprowadzonych w wielu krajach badań wynikają następujące czynniki ryzyka, sytuujące dziecko w roli potencjalnej ofiary przemocy seksualnej:
- adopcja dzieci,
- głębokie konflikty małżeńskie i rodzinne,
- częste stosowanie przemocy fizycznej w rodzinach,
- ujawnianie wyraźnego zainteresowania seksem przez dzieci,
- zmysłowość i seksowność,
- obserwowanie współżycia seksualnego dorosłych przez dzieci,
- bierna i uległa osobowość dzieci,
- izolacja społeczna rodziny, zamknięcie się jej we własnym kręgu,
- niepełnosprawność, w tym przypadku dotyczy to dzieci i osób dojrzewających, mających słabe oparcie w rodzinie, szukających poczucia bezpieczeństwa i przyjaźni u obcych, znajomych, a także czujących samotność w placówkach opiekuńczych i leczniczych,

W przypadku dziewczynek i dojrzewających dziewcząt dodaje się też dodatkowe czynniki ryzyka:
- brak ojca,
- przebywanie długo sam na sam z matką w domu,
- brak więzi uczuciowej z matką,
- małe wykształcenie matki i jej zahamowania w sferze seksualnej,
- brak przyjaźni i więzi koleżeńskich we wczesnym dzieciństwie.
Bardzo niekorzystne jest kreowanie specyficznego obrazu seksualności, zmysłowości czy powabu kobiecego dziewczynek przez kulturę masową i pornografię pedofilią.

Wyróżnia się dwie kategorie przemocy seksualnej wobec nieletnich:
1. Nadużycia obejmujące dotyk - stosunek lub próbę odbycia stosunku.
2. Nadużycia bez dotyku - rozmowy o seksie, ekshibicjonizm, zmuszanie do oglądania aktów płciowych, zmuszanie do rozbierania się itp.

Na podstawie swoich doświadczeń zdobytych w pracy z dziećmi, wobec których zastosowano przemoc seksualna Frances Sink - psychiatra dziecięcy z Bostonu, ułożył 4-stopniową klasyfikację objawów seksualnego krzywdzenia dzieci:

I poziom (bezpośrednia komunikacja): dziecko ujawnia słownie swoje przeżycia i towarzyszą temu ujawniane emocje, potrafi to pokazać na sobie. Może to potwierdzać zauważalna cecha na ciele, np. krwiak, zasinienie.

II poziom (komunikaty pośrednie), np. lęki, napięcia, zabawy o treści erotycznej, zachowania seksualne, nietypowe reakcje na bodźce seksualne. Wiele takich dzieci podczas badania testami projekcyjnymi ma skojarzenia o treści erotycznej.

III poziom (ostre urazowe objawy), np. zaburzenia snu, moczenie nocne, brak apetytu, lęki, płaczliwość, problemy z nauką, ze szkołą.

IV poziom (objawy kumulującego się stresu), np. fobie, zaburzenia psychosomatyczne, depresja, izolowanie się, samobójstwa.
W tym poziomie dolegliwości mogą wynikać z ukrywanego, ale trwającego molestowania seksualnego dziecka (np. w kontaktach typu kazirodczego), zalegania przykrych doświadczeń i ukrywania ich wobec innych, rosnącego poczucia winy, bezsilności itp.

Najokrutniejszym doświadczeniem człowieka, najbardziej zawstydzającą formą przemocy jest kazirodztwo. Jest to zdrada najbardziej podstawowego zaufania dziecka do rodzica.

Aż 90 % ofiar kazirodztwa nigdy nie przyznaje się, że były wykorzystane seksualnie. Dzieci milczą dlatego, że boją się skrzywdzenia, że boją się rozpadu rodziny, że nie chcą postrzegać rodzica jako kogoś złego. Najczęściej winę za upokarzające akty bierze na siebie, co w rezultacie powoduje jego psychologiczną izolację. Staje się samotne, bo myśli że nikt nie uwierzy w jego straszliwą tajemnicę. Kazirodztwo ze wszystkimi następstwami jest patologią dotyczącą całej rodziny i relacji w rodzinie.
A.Widera - Wysoczańska uporządkowała zdarzenia towarzyszące seksualnemu krzywdzeniu dziecka w rodzinie w pięć następujących faz:

1. Faza pierwsza to uwodzenie dziecka zmierzające do jego uzależnienia - obejmuje czynności wzbudzające zaangażowanie emocjonalne i czyniące dziecko zależnym od osoby starszej. Zniewolenie i uległość dziecka dorosły osiąga bądź przemocą fizyczną, bądź też korzystając z metod emocjonalnego uwodzenia. Zachowania erotyczne mogą być prezentowane dziecku jako swoista zabawa, gra lub edukacja seksualna.
2. Faza druga - sprawca podejmuje czynności, przechodząc od dotykania dziecka przez ubranie, pieszczenie jego nagiego ciała aż do różnych form współżycia seksualnego.
3. Faza trzecia - nazywana jest fazą sekretu. Chodzi w niej o utajnienie zachowań i czynów. Bardzo ważne dla sprawcy jest utrzymanie w tajemnicy dokonanej przez niego przemocy seksualnej. Jego zachowanie zmierza do uczynienia z ofiary milczącego wspólnika zdarzeń poprzez: wzbudzanie u dziecka poczucia zagrożenia i lęku związanego z odtajnieniem, albo zapewnienie mu profitów za dokonywanie na nim czynów nierządnych.
4. Faza czwarta - tylko część czynów lubieżnych wychodzi na jaw w okresie ich trwania i to najczęściej na skutek przypadkowego ich wykrycia przez osoby trzecie. Większość nie zostaje nigdy ujawniona. W tej fazie może dojść do tzw. kryzysu ujawnienia . W zamknięty dotychczas świat rodziny wkraczają osoby z zewnątrz, powodując zmiany w relacjach i postawach członków wspólnoty. Bywa, że ujawnienie przemocy seksualnej pociąga za sobą negatywne reakcje otoczenia w stosunku do ofiary, tendencje do marginalizowania zjawiska: - złość do niego, brak wiary w jego słowa, próby pomniejszania cierpień dziecka i zaprzeczania wpływowi czynów lubieżnych na jego życie.
5. Faza piąta - następuje konieczność zajęcia stanowiska przez członków rodziny wobec ujawnionego seksualnego krzywdzenia dziecka. Rodzi to czasem konflikt lojalności między sprawcą a ofiarą, wstyd przed ocena społeczną, lęk przed prawnymi konsekwencjami popełnionych czynów. Prowadzić może do: izolowania się rodziny, lęku przed jej rozpadem prowadzącego do zaniechania rozwiązania problemu, przejawów wrogości wobec osób wspierających dziecko.

Czas trwania poszczególnych faz jest różny i zależy od: osobowości ofiary i napastnika, rodzaju łączącej ich relacji, stopnia pokrewieństwa, środowiska, stosunków panujących w rodzinie.

Zdarza się, niestety, że niektóre matki wiedzą o krzywdzeniu dzieci, ale jako osoby pasywne, zależne, niedojrzałe, zahamowane niezdolne są, a nawet niechętne do ochrony swoich dzieci. Znawcy tematu nazywają to zjawisko "konspiracją w milczeniu".

Następstwa doświadczonej w dzieciństwie przemocy seksualnej, ich natężenie zależą od: wieku i osobowości dziecka krzywdzonego, jego emocjonalnej więzi z najbliższymi i przebiegu pomocy, osobowości sprawcy, reakcji otoczenia na zdarzenie, uzyskania lub nie profesjonalnej pomocy.

Najpoważniejsze konsekwencje przemocy seksualnej występują gdy:
- przemoc jest doznawana przed 12 rokiem życia,
- trwa przez dłuższy czas,
- polega na kontakcie fizycznym,
- ma miejsce nagradzanie i wymuszanie samodzielnego podejmowania przez dziecko czynności seksualnych,
- łączy się z lękiem przed agresją,
- gdy dziecko po ujawnieniu nadużyć seksualnych nie otrzymuje zdecydowanej pomocy ze strony rodziców
- łączy się z oskarżeniem dziecka przez najbliższych.

Konsekwencje doznanej przemocy seksualnej są rozległe i trwałe - zaburzone zostaje funkcjonowanie somatyczne i psychiczne ofiary.

Następstwa przemocy seksualnej u ich ofiar zaczynają stanowić problem
na skalę społeczną, zważywszy że np. u 21 % z nich rozwija się zespół stresowy pourazowy, u 55 % objawy lękowe i depresyjne, u wielu innych uzależnienie od alkoholu, narkomania.

Somatycznymi objawami nadużyć seksualnych są:
- problemy i dolegliwości ginekologiczne - opuchlizny w okolicach genitaliów,
otarcia naskórka, bolesność okolic narządów płciowych i odbytu, ból podczas oddawania moczu, ból przy chodzeniu lub siadaniu, zapalenie pochwy, upławy,
- rozchwianie autoregulacji somatycznej w wyniku nadmiernego pobudzenia i napięcia - bezsenność, lęki nocne, brak łaknienia, zaburzenia trawienia, obniżenie kontroli nad zwieraczami, nadmierna senność, zmęczenie, wyczerpanie ,

Następstwami psychicznymi u osoby, która doświadczyła przemocy seksualnej jest tzw. złożony pourazowy zespół stresu (złożony syndrom pourazowy), na który składają się:
- doświadczenie bycia poddanym maltretowaniu fizycznemu lub wykorzystywaniu seksualnemu,
- zmiany w sferze emocjonalnej - uporczywa dystrofia, uporczywe myślenie samobójcze, skłonność do samookaleczenia się, wybuchowość lub skrajne hamowanie gniewu, kompulsywność lub skrajne zahamowanie w sferze seksualnej
- zmiany w świadomości -amnezja lub hiperamnezja w związku z traumatycznymi przeżyciami, przejściowe stany dysocjacji, depersonalizacja, derealizacja, ponowne przeżywanie zdarzeń traumatycznych,
- zmiany w postrzeganiu siebie - poczucie bezradności, paraliż inicjatywy, poczucie winy, wstyd, poczucie winy i samoobwinianie się, poczucie skalania, napiętnowania/stygmatyzacji, poczucie kompletnej odmienności od innych, odczuwanie samotności, przekonanie o braku zrozumienia ze strony otoczenia,
- zmiany w postrzeganiu napastnika - obsesyjna koncentracja na związku z prześladowcą, obmyślanie zemsty, nierealistyczne przypisywanie napastnikowi absolutnej władzy, idealizacja albo paradoksalna wdzięczność, poczucie, że związek z prześladowcą ma charakter wyjątkowy albo metafizyczny, akceptacja systemu przekonań lub racjonalizacji prześladowcy
- zmiany w relacjach z innymi - izolowanie się i wycofanie, zerwanie związków z innymi ludźmi, powtarzające się poszukiwanie wybawiciela, trwały brak zaufania, nieskuteczne próby samoobrony
- zmiany w systemie wartości -utrata dającej otuchę wiary, poczucie beznadziejności i rozpacz.

JAK POMÓC SKRZYWDZONEMU DZIECKU?

Najważniejsze jest zapewnienie skrzywdzonemu dziecku profesjonalnej pomocy. Od tego jak szybko, profesjonalnie i skutecznie zostanie udzielona pomoc, zależą w znacznym stopniu dalsze losy ofiary przemocy.
Takie wsparcie nie może mieć rutynowego charakteru. Innej bowiem pomocy potrzebuje dziecko wobec którego doszło do nadużycia wewnątrz rodziny, a innej kiedy sprawcą jest ktoś spoza rodziny.

Niezwykle istotne jest również to czy był to czyn epizodyczny, czy wielokrotnie ponawiany. Powrót do zdrowia ofiary przemocy musi przebiegać w relacji z innymi osobami, nigdy w izolacji.

Oprócz terapii najistotniejszą kwestią jest zapobieganie nadużyciom seksualnym wobec dzieci.

Powinno ono polegać na uświadomieniu dzieciom zagrożeń, na uczeniu ich rozpoznawania niebezpieczeństw, na informowaniu ich o osobach, instytucjach i organizacjach udzielających pomocy dzieciom znajdującym się w trudnej sytuacji.

KIM SĄ SPRAWCY PRZEMOCY SEKSUALNEJ WOBEC DZIECI?

Większość informacji o osobnikach wykorzystujących seksualnie dzieci pochodzi z badań przeprowadzonych w więzieniach.
A ponieważ tylko niewielu pedofili udaje się osądzić, skazać i osadzić w więzieniu, wiedza o nich jest skąpa.
Informacje retrospektywne uzyskiwane od dorosłych już osób mają ograniczoną wartość, ponieważ pewne fakty zostają zapomniane, inne pod wpływem obyczajowości i poglądów, jak być powinno, ulegają modyfikacji

Ze statystyk wynika, że 95 % osób wykorzystujących seksualnie dzieci to mężczyźni. Wywodzą się z różnych klas społecznych, grup zawodowych, rasowych i religijnych. Z badań wynika, że część z nich (nie jest to reguła) w dzieciństwie padło ofiarą wykorzystywania seksualnego.

Napastników seksualnych Nicholas Groth (ekspert w tej dziedzinie) podzielił na dwie zasadnicze kategorie:
I. Pedofile - ludzie, których zawsze pociągają dzieci i których seks z dorosłymi w zasadzie nie interesuje. Ich skłonności pojawiają się zwykle we wczesnej młodości i zachowanie to bardzo trudno zmienić. Pociągają ich zazwyczaj mali chłopcy. Osobnik taki stara się zaprzyjaźnić z dzieckiem i bardzo dokładnie planuje, jak je uwieść. Jeżeli dziecko odmówi szuka innej ofiary. Zazwyczaj też porzuca swoją ofiarę przy pierwszych oznakach dojrzewania seksualnego. Według tego samego badacza problemu - pedofile - to osoby typu Piotrusia Pana, którzy tak naprawdę nie chcą dorosnąć, nie chcą mieć nic wspólnego z dorosłymi. Uwodząc dzieci praktykują miłość do samych siebie.
II. Osobnicy przeżywający regres - osoby wykorzystujące seksualnie dzieci w momencie kiedy przeżywają stres i nie mogą sobie poradzić z relacjami w dorosłym związku. Zwracają się wtedy w stronę dziecka, od którego spodziewają się otrzymać bezwarunkową miłość, poparcie i seks. Jeżeli dziecko wpadnie w taką pułapkę i pozwoli napastnikowi kontrolować wszystkie aspekty swego życia, traci wszelką możliwość ucieczki.

Osobną kategorią są ludzie, dla których napastowanie dziecka jest sposobem zdobycia absolutnej władzy, a nie czystą potrzeba seksualną. Kiedy jednak taki osobnik zacznie się znęcać nad dzieckiem, szybko pojawia się seks. Seks z dzieckiem staje się źródłem dodatkowej gratyfikacji i gwałciciel ani myśli tego procederu zaniechać.

Często pedofile i inne osoby wykazujące skłonności do molestowania dzieci wybierają zawód i rodzaj działalności, który umożliwi im kontakt z dziećmi. Osobnicy tacy zachowują się zupełnie normalnie i bardzo często zajmują odpowiedzialne stanowiska.

Często zaprzyjaźniają się z rodzinami, oferują opiekę nad dzieckiem podczas nieobecności rodziców. Bywa, że rodzice nie mogą uwierzyć własnemu dziecku, ponieważ uważają napastnika za miłą, godną zaufania osobę i wolą sądzić, że to dziecko ich okłamuje.

Osobom wykorzystującym seksualnie dzieci udaje się uniknąć rozpoznania, ponieważ po mistrzowsku potrafią ukrywać swe skłonności przed wszystkimi. Udaje im się to również dlatego, że bardzo łatwo zmusić dziecko do milczenia. Badania przeprowadzone przez Nowojorski Instytut Psychiatrii wykazały, że zanim osoba wykorzystująca seksualnie dzieci zostanie złapana, przeciętnie zdąży skrzywdzić 73 ofiary.
Ludzie nie zmieniają swoich zachowań bez silnej motywacji. Nawet jeśli napastnik zostanie zdemaskowany, wciąż istnieje ogromne ryzyko,
że ponownie popełni to samo przestępstwo.
Nie wolno więc pozostawiać dzieci własnemu losowi i niszczącej sile chorych ludzi.

JAK UŚWIADAMIĆ DZIECIOM ZAGROŻENIE PRZEMOCĄ SEKSUALNĄ?

Najważniejszym celem do osiągnięcia jest nauczenie dzieci, by bezwzględnie informowało rodziców lub innych dorosłych do których mają zaufanie, o próbach napastowania, by poszukiwało pomocy tak długo, aż mu jej ktoś udzieli. Jest to najważniejsza metoda zapobiegania wykorzystaniu seksualnemu.

Podstawą dbałości o własne bezpieczeństwo jest koncentracja uwagi dziecka na własnym organizmie jako wartości . Tylko wtedy, gdy dziecko posiada świadomość biologiczną i zdrowotną, możemy liczyć na to, że będzie wykorzystywać wiedzę i wyobraźnię do ochrony swojego zdrowia i życia.

Od najwcześniejszych lat dorośli stanowią dla dzieci znaczący autorytet. Nie ujawniamy krytycznych nastawień, jakie sami żywimy do niektórych osób, aby nie osłabiać wiary w dobre cechy ludzi dorosłych i zaufanie do nich. Przekonanie o doskonałości ludzi dorosłych stanowi jednak źródło realnego zagrożenia w sytuacjach, gdy dziecko zetknie się z kimś o złych zamiarach.
Zagrożenia takie stają się współcześnie coraz powszechniejsze ze względu na zmniejszającą się kontrolę środowisk lokalnych i rodziny oraz upowszechnianiu się, między innymi przez środki masowego przekazu, wzorów agresywnych zachowań .

Wysiłki rodziców, nauczycieli i wychowawców powinny zmierzać ku uświadamianiu dzieciom zagrożeń, na uczeniu ich rozpoznawania niebezpieczeństw, na informowaniu ich o osobach, instytucjach i organizacjach udzielających pomocy dzieciom znajdującym się w trudnej sytuacji.

Wiele dzieci poddaje się zachętom lub naciskom osoby obcej ufnie lub w poczuciu bezradności. Należy uświadomić dziecku, że pewne z pozoru niewinne sytuacje wymagają od niego stanowczych zachowań lub ucieczki.
Musi ono wiedzieć, że w sytuacji niepewności co do intencji osoby obcej lub osamotnienia dopuszczalne jest uciekanie się do niewinnych kłamstw. Prawdomówność jest wartością, ale dziecko nie ma obowiązku ujawniać wszystkiego wobec osób, które nie są mu najbliższe.

CO NALEŻY ROBIĆ?:
- zachęcać dziecko do wyrażania uczuć - zapobiegnie to zbagatelizowaniu prawdziwego problemu. Nie należy umniejszać ważności odczuć dziecka ani zaprzeczać realności sytuacji.
- uświadomić dziecku, że rodzice wszystko zrozumieją i zawsze swojemu dziecku pomogą - dziecko powinno mieć pewność bezwarunkowego poparcia swoich rodziców,
- rozmawiać z dzieckiem o jego prawie do bezpieczeństwa i o sposobach przeciwdziałania jego łamaniu - dziecko musi protestować i szukać pomocy gdy ktoś chce zabrać mu jego prawa,
- rozmawiać o "złym" i dobrym dotykaniu, wyjaśnić różnice - dziecko powinno mieć zaufanie do własnych odczuć np. ma prawo odmówić niemiłych mu całusów czy przytulań, może odmówić prośbom, które wprawiają je w zakłopotanie i nie jest to niegrzeczność (zasady dobrego wychowania nie mogą narzucać dziecku zachowań niosących potencjalne niebezpieczeństwo).
- nauczyć dziecko jak mówić "nie" - wyjaśnić, że nie ma obowiązku posłuszeństwa wobec wszystkich dorosłych; jeżeli czuje się zagrożone ma prawo powiedzieć "nie" każdemu dorosłemu. Lepiej sprawić komuś przykrość niż ryzykować własne bezpieczeństwo.
- wytłumaczyć dziecku, że jego ciało jest jego wyłączną własnością - dziecko ma prawo decydować, co się dzieje z jego ciałem.
- wytłumaczyć dziecku różnicę między groźnymi i niegroźnymi tajemnicami - absolutnie nikt nie ma prawa żądać dochowania tajemnicy, która ma jakikolwiek związek z dotykaniem; dziecko w takiej sytuacji powinno jak najprędzej powiedzieć o tym dorosłemu, do którego ma największe zaufanie.
- uświadomić dziecku, że nie wolno straszyć napastnika - dziecko mówiące napastnikowi, że o wszystkim powie rodzicom znajduje się w ogromnym niebezpieczeństwie; powinno jak najszybciej uciec i opowiedzieć o wszystkim, kiedy znajdzie się w bezpiecznym miejscu.
- nauczyć dziecko odróżniać prezent od przekupstwa - prezenty daje się w dobrej wierze, bez dodatkowych oczekiwań wobec obdarowanego; osoba przekupująca w zamian za prezent będzie żądała od dziecka czegoś, czego ono zrobić nie chce,
- wytłumaczyć, że niektórzy dorośli, i to zarówno tacy, których zna, jak i całkiem obcy, mogą podstępem skłonić je do uczynienia czegoś, czego ono nie chce - na propozycje obdarowania słodyczami, pieniędzmi, prezentami, zabrania dziecka do kina czy zoo dziecko musi odpowiedzieć, że musi się zapytać mamy lub taty
- wytworzyć w umyśle dziecka pojęcie "obcego",
- uświadomić, że osoba zagrażająca może być na pozór miła i przyjaźnie nastawiona,
- ustalić wszystkie sytuacje, w których może nastąpić przemoc,
- wyczulić na typowe techniki zachowania napastnika, mające np. na celu zachęcenie dziecka do odejścia w odludne miejsce
- wyposażyć dzieci w świadomość, że zawsze w sytuacjach zagrożenia ze strony " obcego" może i powinno szukać pomocy w zbiorowości ludzi,
- ukształtować umiejętność chronienia informacji o sobie przed postronnymi ludźmi.

Nie wolno oczekiwać, że dzieci same zapewnią sobie bezpieczeństwo. Wszystkie mają prawo do nietykalności osobistej, a obowiązek zapewnienia im ochrony przed wszelką przemocą, w tym seksualną, spoczywa na dorosłych. Dziecko, które wie jak się bronić, jest w znacznie mniejszym stopniu narażone na niebezpieczeństwo .

LITERATURA:
1. Baranowicz K., Seksualne krzywdzenie dziecka, "Edukacja" 1992 nr 2.
2. Czyż E. (red.), Dziecko i jego prawa, Warszawa 1992, Biblioteka Komitetu Ochrony Praw Dziecka.
3. Elliott M., Jak dbać o bezpieczeństwo dziecka. Praktyczne rady dla rodziców , Warszawa 1997, "Książka i Wiedza".
4. Gromka J., Raport o przestępczości wobec dzieci, w tym seksualnej, w: Bińczycka J. (red.), Prawa dziecka - deklaracje i rzeczywistość, Kraków 1993, Oficyna Wydawnicza "Impuls".
5. Klus - Stańska D., Nowicka M., Bezpieczeństwo dzieci. Scenariusze zajęć dla rodziców i nauczycieli, Kraków 1999, Oficyna Wydawnicza "Impuls".
6. Korczak J., Prawo dziecka do szacunku, w: "Pisma wybrane", t. I. Warszawa 1978, "Nasza Księgarnia".
7. Lew - Starowicz Z., Przemoc seksualna, Warszawa 1992, Jacek Santorski &CO Agencja Wydawnicza.
8. Lewis Herman J., Przemoc. Uraz psychiczny i powrót do równowagi, Gdańsk 1998, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
9. Lipowska - Teutsch A., Rodzina a przemoc, Warszawa 1995, PARPA.
10. Marzec - Holka K., Przemoc seksualna wobec dzieci. Studium pedagogiczno - kryminologiczne, Bydgoszcz 1999, Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy
11. Pospiszyl I., Przemoc w rodzinie, Warszawa 1994, WSiP.
12. Tucholska S., Zjawisko seksualnego krzywdzenia dzieci, "Problemy Opiekuńczo - Wychowawcze" 1999, nr 10.
13. Widera - Wysoczańska A., Ten straszny bliski, "Charaktery" 1998 nr 3.

Opracowanie: mgr Iwona Retman
nauczyciel nauczania zintegrowanego
w Szkole Podstawowej nr 5 w Nysie

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 6300
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 1
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014