Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Sylwena Seroka
Plastyka, Artykuły

Techniki plastyczne w przedszkolu i ich wartości kształcące

- n +

Techniki plastyczne w przedszkolu i ich wartości kształcące

ARTYKUŁ Z PLASTYKI
Zadaniem wychowania estetycznego jest we współczesnym rozumieniu nie tylko kształcenie wrażliwości na piękno we wszelkich jego przejawach oraz zdolności, estetycznego postrzegania i smaku estetycznego, lecz także rozwijanie wyobraźni, rozszerzanie i pogłębianie świadomości istnienia, wzbogacanie światopoglądu i etyki, jak również kształtowanie harmonijnej osobowości człowieka. [1]

Jeżeli chcemy, aby dzieci podejmowały działania plastyczne, trzeba wyposaży je w środki techniczne i materiały do tworzenia. Ciekawość, zainteresowanie i przyjemność wypływająca z faktu działania będą stwarzać motywację do coraz to nowych wysiłków. [2]

Techniki plastyczne czyli "całokształt środków i czynności związanych z twórczością plastyczną, oraz wiedza o nich decydują o prawidłowym przebiegu zajęć z dziećmi w przedszkolu i ich dobrych rezultatach. Każda technika plastyczna posiada specyficzne właściwości i wymaga od dziecka odpowiednich umiejętności i sprawności oraz określonego sposobu postępowania zarówno nauczyciela jak i dziecka". [3]

Urozmaicony dobór technik plastycznych przyczynia się do pełniejszego rozwoju twórczości dziecka, zależnie od możliwości, jakie każda z nich nasuwa. Nie należy więc w przedszkolu ograniczać się np. do rysunku ze szkodą dla lepienia, malowania czy konstruowania. Czasem można spotkać się u dzieci z jednostronnymi zainteresowaniami, wtedy należy je zachęcić, aby próbowały swoich sił w każdej technice. Przedszkole stwarza korzystne warunki do tego, aby dziecko znacznie szybciej przechodziło od etapu ekspresji przypadkowej, prymitywnej do etapu ekspresji bogatszej, o zróżnicowanej formie, bardzo wrażliwej, zawierającej wartości estetyczne.

Do najczęściej stosowanych technik w pracach plastycznych można zaliczyć:[4]
Rysowanie kredkami: świecowymi, ołówkowymi, flamastrami, kredą, świecą, pędzlem, patykiem;
1. Rysowanie patykiem na piasku i śniegu;
2. Stemplowanie na papierze, płótnie, szkle;
3. Malowanie farbami wodnymi: plakatowymi, klejowymi, akwarelą i temperą;
4. Modelowanie rzeźby pełnej i płaskorzeźby;
5. Wycinanka z papieru i tkanin (płaska i nawarstwiona);
6. Konstruowanie z tworzywa przyrodniczego i materiałów przemysłowych;
7. Tkanie prostych form;
8. Budowanie i układanie z klocków i patyków;
9. Budowanie ze śniegu i piasku.

Jak mówi Aneta Łosiewicz: "Rysowanie jako akt twórczy jest ważne nie tylko z punktu widzenia dziecka, wyrażającego siebie w sposób graficzny, ale również z pozycji dorosłego, który dzięki dziecięcym obrazkom może obserwować rozwój podopiecznego" [5].

Rysowanie dla dziecka w wieku przedszkolnym jest stosunkowo najprostszą techniką, dlatego rozwój rysunku wyraźnie wyprzedza malowanie i wycinanie. Rysowanie - kształci koordynację ruchów począwszy od dużych rozmachowych aż do pociągnięć precyzyjnych kresek o zmiennym kierunku. W szczególny sposób rozwija spostrzeganie i myślenie dzieci, ponieważ samo narzędzie skłania do analizowania ruchem wyobrażeń rzeczywistości, którą dziecko próbuje przedstawić.

Technika rysowania kredkami świecowymi - jest łatwiejsza i atrakcyjniejsza dla młodszych dzieci przedszkolnych od techniki rysowania kredkami oprawionymi w drewno. Można nimi wykonywać linie i pokrywać kolorem całe powierzchnie. Rysowanie kredką świecową umożliwia dziecku wyrażanie swoich spostrzeżeń, myśli, fantazji na temat otaczającego je świata, jak też projektowanie ornamentów. "Podobne zastosowanie jak kredki świecowe mają świece białe i kolorowe. Można nimi wykonywać rysunek linearny, wykorzystując możliwości, jakie daje zagęszczenie się równoległe kładzionych lub przecinających się pod różnymi kątami linii, lub malować boczną płaszczyzną świecy".[6]
Rysowanie kredkami oprawionymi w drewno - jest odpowiedniejsze dla dziecka w drugiej fazie wieku przedszkolnego, kiedy przygotowuje się do nauki pisania. W trakcie rysowania takimi kredkami figur, przedmiotów postaci, rozmaitych kombinacji linii dziecko zdobywa sprawności manualne. Uczy się prawidłowego sposobu trzymania narzędzia pisarskiego, zachowania odpowiedniej postawy w toku rysowania[7].
Technika rysowania kredką, ze względu na charakter linearny faktury kredki, powinna być stosowana w projektowaniu motywów dekoracyjnych.

Rysowanie pędzlem - jest techniką nieco złożoną, ale za to bardzo efektywną. W przedszkolu dziecka powinno zapoznać się z różnymi rodzajami pędzli i uczyć się nimi posługiwać. Rysuje pędzlem i farbami wodnymi tzn. plakatówką, klejówką lub akwarelą. Ze względu na wiek dziecka i jego umiejętności, najbardziej odpowiednie do rysowania są duże arkusze papieru. Dziecko ma wówczas możliwość stosowania ruchów zamaszystych angażujących pracę mięśni całej ręki. Zaleca się technikę rysowania pędzlem od pierwszych dni pobytu dziecka w przedszkolu[8].

Rysowanie węglem pozwala dziecku uzyskać rozmaite efekty rysunkowo- fakturowe. Linearny charakter rysunku osiąga dziecko poprzez mocniejsze naciskanie pałeczki węgla na powierzchnię papieru, natomiast miękkie, szaroczarne plamy osiąga poprzez zagęszczenie kresek lub pocieranie powierzchni papieru całą długością pałeczki węgla. Charakterystyczną cechą rysunku węglem jest jego wyrazistość. Technika ta pozwala na prowadzenie linii z całym rozmachem ręki w różnych kierunkach oraz zestawienia kresek i plam w silnych kontrastach z tłem rysunku.[9]

Technika rysowania patykiem - jest bardziej precyzyjniejsza niż rysunek węglem. Rysując patykiem dziecko może bardziej szczegółowo wyrazić swoją wizję, aczkolwiek efekt takiego rysunku jest uzależniony od jego umiejętności rysunkowych.
Każde dziecko mając swoją przestrzeń o równym i twardym podłożu, może się dowolnie poruszać i realizować zaplanowany temat. Patyk, choć daje jedynie możliwości kreślenia konturów, sprawia jednak dzieciom dużo przyjemności. Podobne do wymienionego zajęcia jest rysowanie patykiem na śniegu.

Rysowanie mazakiem (flamastrem) jest techniką atrakcyjną i łatwą dla dziecka, nie wymaga bowiem pokonywania trudności w prowadzeniu narzędzia po powierzchni papieru. Dziecko może śmiało i szybko wyrazić swoje wizje, myśli i wrażenia. Łatwość z jaką potrafi osiągnąć wyrazistą kreskę, zachęca je do dalszego rysowania. Rysunek wykonany mazakiem ma charakter linearny, podobnie jak rysowanie patykiem i tuszem. Linie są wyraziste i precyzyjne, o intensywnych , czystych kolorach.[10]

Techniki malarskie stosowane w przedszkolu polegają na malowaniu farbami wodnymi, tzn. o spoiwie rozpuszczalnym w wodzie. Najbardziej przydatne to: tempera, plakatówka, klejówka. Malowanie dostarcza wielu doświadczeń, radości i estetycznego zadowolenia. Dziecko musi wpierw opanować trudne dla niego czynności malowania tzn. nauczyć się płukać pędzle, usuwać z nich nadmiar farby, suszyć wykonane prace i posługiwać się ściereczką przy usuwaniu zabrudzeń. Dzieci przy użyciu różnych kolorów farb mogą tworzyć kolory pochodne, mogą je rozjaśniać dodając farby białej lub przyciemniać wykorzystując ciemną. Przy tych wszystkich ćwiczeniach i próbach przyzwyczajamy dzieci do oszczędnego gospodarowania powierzonym materiałem.[11]

Formowanie i konstruowanie - lepienie z gliny, piasku i śniegu umożliwia kształtowanie różnych wytworów przestrzennych. Dzieci z grup starszych, mogą w przedszkolu próbować lepić płaskorzeźby. Rozwija się w ten sposób pomysłowość dziecka, precyzyjne ruchy palców, wrażliwość na kształtowanie formy przestrzennej. Poprzez dodawanie elementów dekoracyjnych-dzieci mogą tworzyć kompozycje dekoratorskie, płaskorzeźby ozdobione kolorem, które w następstwie stają się bardziej czytelne. Do lepienia i konstruowania stosuje się w przedszkolu różnego rodzaju masy: solną, papierową, plastyczną, trocinową. Lepienie posiada duże znaczenie dla rozwijania sprawności manualnej, siły działania mięśni całej dłoni. Ugniatanie i ściskanie np. plasteliny angażuje wszystkie mięśnie i stawy śródręcza oraz staw nadgarstka.[12]

Formowanie z papieru (gazetowego, pakowego i bibułki) pozwala na tworzenie dużych form przestrzennych, co stanowi dla dzieci wielką atrakcję. Gazeta uformowana w kulę lub rulon, odpowiednio załamana i połączona z inną częścią formy sznurkiem lub klejem, umożliwia dziecku skonstruowanie postaci ludzkiej czy też zwierzęcej w ruchu. Odpowiednie skręcenie papieru ułatwia zamocowanie elementów i ich powiązanie w jedną całość. Dzieci mogą wykorzystać wykonane przez siebie postacie do scenek zbiorowych i teatrzyków.[13]

Konstruowanie przedmiotów z różnych materiałów stanowi dla małego dziecka dużą trudność i znajduje w przedszkolu szersze zastosowanie dopiero w starszych grupach. Konstruowanie przedmiotów z różnego materiału obejmuje:
- łamanki z papieru;
- konstrukcje z elementami budownictwa;
- roboty z pudełek po zapałkach i innych;
- majsterkowanie z kawałków drewna, szpulek;
- konstruowanie z tworzywa przyrodniczego.[14]

Konstruowanie i układanie rozwija wrażliwość kompozycyjną i jednocześnie kształtuje zdolność do obserwacji kolorów, kształtów, wyodrębniania i porównywania ich cech.

Techniki wycinankowe - wymagają od dziecka umiejętności posługiwania się nożyczkami i wycinania formy zamierzonej wprost z papieru kolorowego bez uprzedniego narysowania kształtu tej formy. Dziecko w przedszkolu w tej technice tworzy kompozycje dekoracyjne, abstrakcyjne lub kompozycje przedstawiające jakieś przedmioty lub postacie na płaszczyźnie i w przestrzeni. Kompozycje wycinankowe charakteryzują się zarówno dekoracyjnym zestawieniem barw, jak i dekoracyjną stylizacją formy, która nie pozwala na dosłowność i realistyczne przedstawienie.[15]

Wydzieranka - jest techniką atrakcyjną i trudną, podobnie jak technika wycinankowa. Powstaje poprzez wydzieranie formy wprost z papieru (gazetowego, kolorowego, itp.) bezpośrednio palcami. Ten sposób pozwala dziecku uzyskać formy różnobarwne, o niesprecyzowanym konturze. Dzięki tej technice tworzone są ozdobne kompozycje, np. projekty, wzory abstrakcyjne, ilustracje, zjawiska, postacie.

Wydzieranie stwarza warunki do motorycznego ćwiczenia rąk, a przede wszystkim mięsni palców. Trening w wydzieraniu doprowadza do dużej wrażliwości czuciowej opuszków palców. Jest to rozwijanie koordynacji ruchu ręki i wzroku.[16]4

Technika collage i drukowanie stemplem - Collage dziecko wykonuje z różnych materiałów, takich jak: papier, gazeta, słoma, włóczka, glina, sznurki, kawałki skóry, itp. Dobiera te materiały i zestawia ze sobą według własnego pomysłu,
łącząc je niekiedy z rysunkiem lub malunkiem. Dziecko ma możliwość urzeczywistnienia swoich fantazji. Faktura zastosowanych materiałów w collage może dziecku poddać pomysł rozwiązania założonego problemu[17].

Stemplowanie powinno być stosowane w przedszkolu w pierwszej i w drugiej fazie wieku przedszkolnego. Początkowo pierwsze próby dziecka w drukowaniu stemplem przypominają zabawę klockami, która w miarę rozwoju umiejętności i zainteresowania dziecka tą techniką przekształca się w projektowanie ozdób, wzorów, itp. Stemplowanie rozwija w dużym stopniu umiejętności techniczne i inwencję twórczą dziecka. Stwarza możliwość operowania dłonią i dostosowanie napięcia mięśni do projektowanego efektu.[18] Przy odbijaniu stempla dziecko ma możliwość kontrolowania swoich ruchów, doskonalenia ich, eliminowania zbędnych ruchów i hamowania ruchowych impulsów. "Stempel daje możliwość powielania wzorów, można więc przy udziale tej techniki tworzyć kompozycje
ornamentalne-rytmiczne, ale i kompozycje, w których ślad stempla stanie się tworzywem większej całości, na przykład mozaikę.

Kompozycje wykonane stemplami przez wielu uczestników zajęć, odpowiednio zestawione, mogą stanowić dekorację wnętrza. Technika stempla jest techniką druku wypukłego. Części drukujące znajdują się wyżej, części, które nie drukują , są zagłębione.

Stemple można sporządzić z różnych powszechnie dostępnych materiałów, na przykład, z drewnianych szpulek do nici, filcu naklejonego na drewnie, linoleum, gumy, gąbki, warzyw, a nawet ze zmiętego papieru" [19]

Przy stosowaniu różnych technik w zajęciach plastycznych dochodzi się do ciekawych osiągnięć i rozwiązań. Są one wynikiem pomysłowości nauczyciela oraz dzieci, a także rezultatem eksperymentowania na różnorodnym materiale, wykorzystywanym w czasie pracy artystycznej. Założona w sali przedszkolnej "skrzynia skarbów", zawierająca wiele papierowych pudełek, tekturek, patyczków, kolorowe papierki po cukierkach, itp. otwiera dziecku nieograniczone wprost możliwości tworzenia i przetwarzania. Może ono z tych "skarbów" robić wszystko cokolwiek wymyśli, cokolwiek sobie wyobrazi. Praca za pomocą tych materiałów daje zadziwiające efekty wychowawcze i kształcące.[20] Mając na uwadze specyficzne potrzeby i możliwości intelektualne współczesnego dziecka wyłania się potrzeba poszukiwania i zastosowania w plastyce coraz to nowszych, urozmaiconych form i metod pracy z dziećmi. Chodzi o to żeby dziecko nie naśladowało nikogo, by jego działalność kształtowała się coraz lepiej, wszechstronniej. Większość dzieci odczuwa potrzebę ciągłych zmian, bo ta daje im możliwość wyżycia się i przyczynia się do rozwoju pełnej ich osobowości.

Ekspresja dziecka, będąca wyrazem jego psychofizycznej struktury, nie jest jeszcze w okresie przedszkolnym ograniczona społecznie ustalonymi normami zachowania. Spontaniczność dzieci jest bezpośrednio związana z jego emocjonalnością i stanowi jej manifestację. W celu uatrakcyjnienia zajęć w przedszkolu wprowadza się nowe odmiany technik plastycznych takie jak:[21]
- "mokre w mokrym",
- "frottage",
- malowanie z lawowaniem,
- batik,
- witraż,
- grafika,
- technika wikolowej tkaniny,
- monotypia graficzna,
- technika kolografu,
- monotypia olejna,
- technika kalkografu,
- malowanie jedwabiu.[22]

Stosowanie różnorodnych technik plastycznych w pracy z dziećmi przedszkolnymi wpływa na wzrost zainteresowania się sztuką, pobudza do działania i wyzwala ekspresję. "Według M. Debess'a, twórcze zdolności dzieci muszą znajdować liczne okazje, aby je ćwiczyć. W fazie działaniowej należałoby dziecku pozostawić pewną swobodę, tak w zakresie wyboru problemu, jak i sposobu jego realizacji. Dziecko winno jednak dysponować możliwością dokonywania wyboru w zakresie: materiału, techniki, itp. Wynika stąd konieczność zapoznania z różnymi metodami, technikami, wiedzą o materiale, jako tworzywie umożliwiającym określone operacje". Tylko pod warunkiem uzyskania wytworów, choćby skromnych i niedoskonałych, dziecko nie utknie w podnieceniu i nieładzie, a jednocześnie odczuje zadowolenie, które da mu poczucie pewności siebie i równowagę osobowości.

Przypisy:
1. I. Dudzińska (red), Wychowanie i nauczanie w przedszkolu, Warszawa 1983, WSiP, s. 358
2. M. Daszyńska, Techniki graficzne powielane i odbijane, Warszawa 1992, WSiP, s.5
3. J. Cybulska- Piskorek, Twórczość plastyczna dziecka w wieku przedszkolnym, Warszawa 1976, WSiP, s.82
4. A. Misiurska, Kalendarz plastyczny w przedszkolu, Warszawa 1995, WSiP, s. 6
5. A. Łosiewicz, Rysowanie odzwierciedla myślenie dziecka, (w:) Edukacja i dialog 2002, nr 10, s.32
6. A. Misiurska, Kalendarz plastyczny w przedszkolu, Warszawa 1995, WSiP, s. 7
7. J. Cybulska- Piskorek, Twórczość plastyczna dziecka w wieku przedszkolnym, Warszawa 1976, WSiP,s.84- 85
8. Tamże, s.85-86
9. Tamże, s.86-88
10. J. Cybulska-Piskorek, Twórczość plastyczna..., op. cit. s.89-90
11. Tamże, s. 91-93
12. Tamże, s. 95-106
13. J. Cybulska-Piskorek, Twórczość plastyczna..., op. cit., s. 95- 107
14. Tamże, s. 107-109
15. Tamże, s. 118-120
16. Tamże, s. 121-122
17. J. Cybulska-Piskorek, Twórczość plastyczna..., op. cit., s.123-124
18. M. Daszyńska, Techniki graficzne..., op.cit., s 53
19. Tamże, s. 53-54
20. A. i M. Foltys, Sztuka plastyczna w wychowaniu przedszkolnym, Warszawa 1969, PZWS, s. 90-91
21. http://republika.pl/beata1506/technik.html
22. P.j.w.
23. B. Dymara (red), Dziecko w świecie sztuki, Kraków 1996, Oficyna Wydawnicza "Impuls", s.105

Opracowanie: SYLWENA SEROKA
NAUCZYCIELKA PRZEDSZKOLA NR 12 W MIKOŁOWIE

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 5616
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014