Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Aneta Jeziorska
Zajęcia przedszkolne, Artykuły

Sens współpracy nauczyciela i rodziców w kontekście rozwoju dziecka w wieku wczesnoszkolnym

- n +

Sens współpracy nauczyciela i rodziców w kontekście rozwoju dziecka w wieku wczesnoszkolnym

Okres edukacji wczesnoszkolnej jest szczególnie ważnym etapem w rozwoju dziecka. W tym bowiem czasie dziecko przechodzi drogę od dzieciństwa po początek dorastania. Zostaje wprowadzone w nowy dla niego świat szkolny. Nabywa nowych wiadomości i umiejętności, które przygotowują je do dalszego funkcjonowania na wyższych szczeblach edukacji.

I od tego, co dziecko osiągnie na etapie wczesnej edukacji zależy jego dalszy prawidłowy i harmonijny rozwój. (R.Więckowski, 1995)

Warto się więc zastanowić nad tym, co zrobić, aby ten okres w życiu dziecka, niewątpliwie trudny, okazał się czasem przyjaznym dla jego rozwoju?

Dotychczas w większości nowych sytuacji dziecko miało oparcie w rodzicach, którzy zapewniali mu poczucie bezpieczeństwa.

W momencie przyjścia do szkoły dziecko pozostaje samo wobec nowych zadań, wśród nieznanych mu osób.

Mądry nauczyciel zrobi wiele, by pozyskać rodziców jako sprzymierzeńców w podejmowanych działaniach w zakresie pracy dydaktycznej i wychowawczej.
Inicjowanie współpracy nauczyciel - rodzic należy niewątpliwie do nauczyciela - wychowawcy, który z racji wykonywanej funkcji zawodowej jest zobligowany do organizowania działań wspólnie z rodzicami dla dobra ich dzieci.

Jednak w podejmowanym wysiłku należy dobrze zaplanować etapy współpracy. Jak mówi E. Lipiński: "dobrze zorganizowana czynność odznacza się tym, że poszczególne jej fragmenty następują po sobie we właściwej kolejności; nie wykonuje się nic, co by nie służyło jasno określonemu celowi danej czynności i zarazem wykonuje się wszystko, co jest koniecznie potrzebne, tak iż każdy fragment służy całości". (I.Nowosad, H. Jerulank, 2002)

J. Zieleniewski w zorganizowanym działaniu wyróżnia kolejne etapy: 1) stawianie celu, 2) planowanie, 3) pozyskanie zasobów, 4) realizowanie planu, 5) kontrolowanie.
Wszystkie wyodrębnione etapy uwzględniają inicjatywę po obu stronach, tak by na drodze wspólnotowych działań budować pełną współpracę. (I.Nowosad, H.Jerulank, 2002)
Współpraca nauczyciela i rodziców jest działaniem dla osiągnięcia nadrzędnego celu, którym jest usprawnienie pracy z dziećmi. A więc zapewnienie im wielostronnego rozwoju intelektualnego, emocjonalnego i społecznego.

Z tego celu wynikają pozostałe cele współdziałania nauczyciela i rodziców, które można uszczegółowić w zależności od potrzeb i oczekiwań:
- uświadomienie rodzicom, że wielostronny rozwój dziecka zależy od wspólnie realizowanych działań przez szkołę i dom,
- umacnianie więzi emocjonalnej pomiędzy nauczycielem i rodzicami podczas wspólnie wykonywanych zadań,
- umożliwienie dwukierunkowego porozumiewania się nauczyciela i rodziców na zasadzie demokratyzmu i partnerstwa,
- wymiana opinii i spostrzeżeń w sprawach rozwoju umysłowego, psychicznego, społecznego i fizycznego dziecka,
- sugerowanie rodzicom określonych form oddziaływań wychowawczych, za pomocą których mogliby wydatnie pomóc swojemu dziecku w nauce i zachowaniu,
- ułatwienie nauczycielom zrozumienia stosunku ucznia do swojej rodziny oraz jej oczekiwań wobec niego. (M.Łobocki,1985)
Realizowanie celów współpracy nauczyciela i rodziców w pewnym sensie przypomina świadczenie sobie usług na zasadzie partnerstwa. Wszystkie osoby uczestniczące w tym procesie są bardzo ważne i potrzebne, jedna osoba nie zastąpi drugiej.

Jednak, żeby rodzic mógł się poczuć partnerem nauczyciela współpraca szkolna powinna być tworzona na zasadach jedności oddziaływań, pozytywnej motywacji, szacunku i dialogu. Nauczyciel nie może redukować roli rodziców w owej współpracy jedynie do wspierania finansowego, opieki w czasie wycieczek i imprez klasowych, czy remontach sali lekcyjnej.

Rodzice powinni uczestniczyć także w edukacji szkolnej dziecka i mieć na nią wpływ.
Niezmiernie ważne jest, by dorośli we wzajemnych kontaktach byli sprzymierzeńcami. Istotne są jednolite zasady postępowania rodziców i nauczyciela w stosunku do dziecka. Tylko razem mogą stworzyć właściwy klimat będący warunkiem sukcesu dzieci.

Jak mówi R. Ossowski, dziecko przychodzące do szkoły pragnie sukcesu, a więc chce się dobrze uczyć, wykonywać polecenia nauczyciela, nie chce być gorsze. Nie chce być krytykowane przez dorosłych i wyśmiewane przez rówieśników. Pragnie być przez wszystkich lubiane i spostrzegane jako zdolne, mądre i radzące sobie w szkolnych sytuacjach. Jeżeli te oczekiwania znajdą spełnienie w doświadczeniu dziecka, szkoła może stać się dla niego źródłem radosnych przeżyć. Jeżeli będzie inaczej, dziecko znajdzie się w sytuacji trudnej i zamiast na rozwój będzie nastawione na obronę siebie. (I.Nowosad, H.Jerulank, 2002)

R. Meighan twierdzi, że w większości dzieci niecierpliwie oczekują na moment pójścia do szkoły. Ich oczekiwania wypływają z opowieści rodziny. I większość dzieci po przekroczeniu szkolnych progów czuje się w szkole dobrze i uważa ją za miejsce ciekawe. Ale inne doznają rozczarowania. Proces adaptacyjny jest dla nich trudny. (I.Nowosad, H.Jerulank, 2002)

Wynikać to może z nowej, nieznanej dotychczas dziecku sytuacji szkolnej, w której rozminęły się jego oczekiwania z rzeczywistością.

Dziecko nie może sprostać nowym obowiązkom i wymaganiom, nie potrafi współdziałać w grupie i pracować według nowych zasad. Nie udaje mu się odnaleźć w roli ucznia.

Naturalną reakcją staje się wówczas pełen dystansu stosunek do tego, co się wokół niego dzieje. Im szybciej owy dystans zostanie zniwelowany, tym szybciej dziecko odzyska poczucie bezpieczeństwa.

A. Brzezińska proponuje, aby adaptację dziecka do szkoły rozpatrywać jako proces trwający w czasie, przebiegający według trzech etapów:
1) po pierwsze, jako dostosowanie się do obowiązujących w nowym środowisku wymagań, podporządkowanie się oczekiwaniom innych ludzi,
2) po drugie, jako przystosowanie się bierne (oswajanie się dziecka z nowym środowiskiem, poznawanie nauczyciela i rówieśników z klasy, orientowanie się w systemie wymagań, odzyskiwanie zachwianego poczucia bezpieczeństwa),
3) po trzecie, jako przystosowanie się aktywne (odkrywanie siebie, bycie sobą), dziecko próbuje aktywnie oddziaływać na sytuację, działać samodzielnie, decydować w wielu kwestiach, dążyć do indywidualnego kontaktu z nauczycielem. (I.Nowosad, H.Jerulank, 2002)

Jak z tego wynika, adaptacja dziecka do warunków życia szkolnego może przebiegać korzystnie. Oczywiście stać się to może tylko za sprawą mądrze ze sobą współpracujących dorosłych - rodziców i nauczyciela.

Rodzice jako najważniejsze osoby w życiu młodego człowieka mają niekwestionowany wpływ na stosunek dziecka do szkoły, zarówno w momencie rozpoczęcia nauki, jak i realizowania jej na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Jednak rodzice nie zawsze mogą pomóc dziecku korzystając z własnych doświadczeń wyniesionych z domu rodzinnego i przeżytych lat szkolnych. W coraz bardziej komplikującej się rzeczywistości pomoc dziecku jest zadaniem przerastającym możliwości wielu rodziców. W tym bardzo trudnym okresie, powinni uzyskać wsparcie ze strony nauczyciela.

W tym zakresie ciekawą propozycję form pracy nauczyciela z rodzicami prezentuje M.Mendel:
- organizowanie dla rodziców uczniów nauczania zintegrowanego warsztatów, prezentacji, komputerowych i telefonicznych form przekazu o możliwościach wspierania rozwoju społecznego i edukacyjnego dziecka,
- prowadzenie edukacji rodziców w formie kursów dotyczących wspierania dzieci rozpoczynających naukę w szkole, np. kurs nauki czytania, pisania, liczenia. Można w tym także wyróżnić specyficzne kursy w zakresie dziecięcych prac domowych. Podczas ich trwania rodzice mają szansę pozyskania potrzebnej wiedzy i umiejętności w zakresie efektywnego wspierania dziecka w jego domowym uczeniu się.
- realizację programów wspierania rodziny w zakresie wymagań związanych ze zdrowiem, odżywianiem się, trybem życia (chodzi tutaj przede wszystkim o propagowanie pewnych modeli zachowań). (M.Mendel,1999)

Ważne jest aby rodzice z pełną świadomością i zaangażowaniem chcieli z proponowanej oferty skorzystać. Dzięki ich zainteresowaniu, wsparciu, chęci poznania nauczyciela i uczestnictwu w życiu klasy można zaoszczędzić dziecku wielu przykrych doświadczeń związanych z adaptacją w nowych warunkach oraz kontynuacją nauki na etapie edukacji wczesnoszkolnej. Niewątpliwie ważną formą kontaktów nauczyciela z rodzicami są wspólne spotkania odbywające się w postaci rozmów indywidualnych, zebrań czy warsztatów. W czasie tych wspólnych kontaktów istnieje okazja do uzyskania szerszych informacji o dziecku. Zarówno nauczyciel jak i rodzice na podstawie zebranych informacji mogą lepiej zrozumieć zachowania dziecka i opracować skuteczniejszy program oddziaływań.

Ponadto różne formy kontaktu nauczyciela z rodzicami pozwalają poznać wzajemne preferencje i oczekiwania edukacyjne, dowiedzieć się, co dla rodziców i nauczyciela jest ważne.

Na podstawie zebranych informacji nauczyciel może opracować cykl warsztatów skierowanych do rodziców.

Opowiadam się za taką właśnie formą współpracy z rodzicami z dwóch ważnych powodów.

Po pierwsze, uważam że najlepszą metodą do zrozumienia drugiego człowieka jest doświadczenie i przeżywanie. Postawienie rodziców w trudnej sytuacji pozwala im wczuć się w sytuację własnego dziecka, doświadczyć emocji, które ono przeżywa.

Po drugie, nauczyciel nie zawsze jest w stanie podać rodzicom właściwe metody w przezwyciężaniu trudności edukacyjnych dziecka czy zaopatrzyć ich w zestaw reguł umożliwiających mądre wychowanie.

Może za to zwrócić uwagę rodziców na pewne zagadnienia, stworzyć im warunki do osobistego doświadczania emocji, zachęcić do refleksji, wskazać na zagrożenia, polecić lekturę lub adres specjalisty. (J.Sienkiewicz, 2002)

Przykładowe scenariusze warsztatów.

Scenariusz 1.

Temat: Rozpoznawanie wzajemnych oczekiwań.
Intencją spotkania jest włączenie rodziców do dialogu, wyznaczenie wspólnych zadań, obszarów działań, precyzyjnego określania własnych kompetencji. Ważne, by rozpoczynając jakąkolwiek współpracę określić wyraźnie wzajemne oczekiwania partnerów. Istotne jest więc uświadomienie na czym polegać ma współpraca na płaszczyźnie "nauczyciel - rodzice".

Zadania:
Poznanie wzajemnych oczekiwań, integracja zespołu rodziców, zapoznanie się z tematyką całorocznych spotkań.

Pomoce:
Kartki z niedokończonymi zdaniami, plansza, duży arkusz papieru, warcaby, puste kartki, długopisy, mazaki.

Przebieg:
1) Przywitanie rodziców.
2) Krótkie wprowadzenie na temat roli rodziców w nowej rzeczywistości, podanie tematu i celu spotkania.
3) Rodzice siedzą przy stolikach w 6 - 7 osobowych grupach, otrzymują kartki z niedokończonym zdaniem: "Od szkoły oczekujmy..." - po dyskusji zapisują wspólnie ustalone oczekiwania. Zapisane kartki przyczepiają do tablicy, następuje prezentacja.
4) Nauczyciel wiesza na tablicy planszę zapisaną swoimi oczekiwaniami skierowanymi do rodziców. Porównuje je z prezentowanymi wcześniej, zakreśla obszary wspólne dla obydwu stron.
5) Nauczyciel dzieli rodziców na dwie grupy. Prosi do siebie przedstawicieli obu grup. Zaprasza ich do gry w warcaby. W rewanżu przeprowadzonej rozgrywki proponuje grę w "kółko i krzyżyk". Pozostałych uczestników warsztatów prosi o doping.

Komentarz do przeprowadzonego ćwiczenia:
Często zdarza się, że samo ustawienie ludzi naprzeciwko siebie, po dwóch różnych stronach wywołuje u nich chęć walki i współzawodnictwa. Dzieje się tak, gdy nie skupiamy uwagi na celu spotkania i całą energię kierujemy na słaby punkt przeciwnika. Takie postawy mogą się uruchomić, kiedy na naszych spotkaniach zamiast rozwiązywać problemy dzieci i skupiać się na niesieniu pomocy, będziemy obwiniać się wzajemnie o zaniedbania, milczeć albo nieszczerze przytakiwać.
Dialog, w którym ważną część stanowi uważne słuchanie, a nie ocenianie, jest podstawą współpracy.
6) Nauczyciel zwraca uwagę na wzajemne oczekiwania, które mogą pozostać pustymi deklaracjami, jeśli nie będzie między nauczycielem i rodzicami woli partnerstwa.
7) W dalszej części spotkania nauczyciel mówi o wychowawczej roli względem dzieci. Tutaj też zwraca uwagę na konieczność wspólnego działania. Prosi o propozycje tematów na kolejne spotkania poświęcone sprawom wychowawczym.
8) Praca w grupach - rodzice zastanawiają się i ustalają tematy spotkań.
9) Ze sporządzonej listy wszyscy uczestnicy wybierają te tematy, które najczęściej pojawiały się w propozycjach rodziców.
10) Odczytanie listy.
11) Podsumowanie spotkania.
12) Pożegnanie rodziców. (I. Nowosad, H. Jerulank, 2002)

Scenariusz 2.

Temat: Jak słownie wzmacniać dziecko?
Wszyscy wiemy, ile znaczy dla nas słowna aprobata innych ludzi, a cóż dopiero dla małego dziecka. Taka słowna akceptacja to wzmocnienie i wsparcie emocjonalne. Aprobaty, pochwały, uznania można udzielać w różnej formie. Ważne jest aby komunikat modyfikował działania dziecka w pożądanym kierunku. Muszą być kierowane do konkretnego dziecka w danej sytuacji. Słowo "dobrze" to za mało. Dziecko w okresie wczesnoszkolnym bardzo potrzebuje aprobaty osób dla niego znaczących - rodziców i nauczyciela. Konieczne jest wzmacniane jego dobrego mniemania o sobie, wiary w siebie i swoje możliwości. Cokolwiek rodzice i inne osoby znaczące dla dziecka mówią, przyjmowane jest jako prawda. Dziecko nie jest w stanie zakwestionować opinii o sobie. Musimy pamiętać, że krytyką niszczymy, a pochwałami, nagrodami - budujemy je.

Zadania:
Docenienie roli słownej aprobaty we wzmacnianiu i wspieraniu emocjonalnym dziecka.

Pomoce:
Szary papier, mazaki, karty pracy dzieci, małe kartki.

Przebieg:
1) Rodzice i nauczyciel siedzą w kręgu. Powitanie.
2) Wprowadzenie. Na dzisiejszym spotkaniu chciałabym wzbudzić u państwa refleksje i przemyślenia na temat: "Jak słownie wzmacniać własne dziecko?"
3) Ćwiczenie. Każdy uczestnik otrzymuje karty pracy swojego dziecka, zastanawia się jak słownie wyrazić uznanie, pochwałę dla jego pracy. Na karteczkach zapisuje pomysły.
4) Praca w grupach. Przygotowanie mapy pomysłów na słowne wzmacnianie.
5) Zawieszenie mapy na tablicy. Dyskusja.
6) Refleksje nas temat postawy rodziców we wzmacnianiu słownym własnego dziecka.
7) Komentarz: W klasie stosuję słowne wzmocnienia wspierane gestem i mimiką. Dotyczą one różnych dziedzin działalności dziecka w zależności od tego czym się aktualnie zajmujemy: Potrafisz ładnie rysować. "Twe szlaczki są coraz staranniejsze. Sprawnie dodajesz i odejmujesz. Gratuluję samodzielnego rozwiązania zadania. Z przyjemnością wysłuchałam twojego opowiadania". Moje stwierdzenia są pozytywne i informują dziecko o jego konkretnych osiągnięciach, a więc pozwalają mu na budowanie poczucia sprawności i kompetencji w jakiejś dziedzinie, a w efekcie prowadzą do kształtowania się pozytywnego obrazu własnej osoby. Poczucie bycia w czymś dobrym jest warunkiem pokonywania trudności przez dziecko w dziedzinach, które nie są jego mocną stroną.
8) Refleksje. Zastanówcie się państwo czy wy także w domu, w trakcie przeglądania prac dziecka i innych sytuacjach wynikających z podejmowania przez dziecko różnych aktywności życiowych możecie je wzmacniać słownie?
9) Dyskusja.
10) Podsumowanie. Rozdanie rodzicom zbioru przykładowych wzmocnień słownych.
11) Pożegnanie rodziców. (J.Sienkiewicz, 2002).

Literatura.

1. Łobocki M., Współdziałanie nauczycieli i rodziców w procesie wychowania, Warszawa 1985.
2. Mendel M., Edukacja społeczna jako odmiana myślenia o wczesnej edukacji, Olsztyn 1999.
3. Nowosad I., Jerulank H., Nauczyciele i rodzice. Inicjowanie procesu współpracy i doskonalenie warsztatu, Zielona Góra 2002.
4. Sienkiewicz J., Wychowawca doradcą rodziców, "Życie Szkoły", 2002 nr 2.
5. Więckowski R., Pedagogika wczesnoszkolna, Warszawa 1993.

Opracowanie: Aneta Jeziorska

Zgłoś błąd    Wyświetleń: 2500
 
   Komentarze
Jeszcze nie ma żadnych komentarzy, Twój może być pierwszy!

Dodaj komentarz
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0
  Publikacje

Nowe zasady publikacji
Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Ranking publikacji 
Najczęściej zadawane pytania
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam


O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014