Ankieta

Papierosy wśród młodzieży

Ankieta przeprowadzona została w celu określenia wielkości zjawiska patologii palenia papierosów przez uczniów szkoły. Zjawisko i fakt palenia papierosów przez dzieci i młodzież jest problemem występującym od wielu lat i sukcesywnie się zwiększa. Spożycie papierosów wg danych statystycznych stale wzrasta.

Ankietą objętych zostało 180 uczniów Technikum Mechanizacji Rolnictwa, 81 uczniów Liceum Samochodowego oraz 81 uczniów Zasadniczej Szkoły Zawodowej (razem 261 uczniów).

1. Czy palisz papierosy?

  1. tak
  2. nie

2. Kiedy sięgnąłeś po pierwszego papierosa?

  1. w szkole podstawowej
  2. w I-II klasie szkoły średniej
  3. w III-V klasie szkoły średniej

3. W jakiej sytuacji miało to miejsce?

  1. na prywatce
  2. w domu
  3. w szkole
  4. na wycieczce, biwaku
  5. na spotkaniu ze znajomymi
  6. w innej .........................................

4. Jak często palisz?

  1. kilka papierosów dziennie
  2. kilka razy w tygodniu
  3. przy specjalnej okazji (np. dyskoteka, spotkanie)
  4. sporadycznie (np. na wakacjach)

5. Czy znajomi namawiają cię do palenia?

  1. tak
  2. nie

6. Dlaczego palisz?

  1. żeby rozładować napięcie
  2. dla zabawy
  3. bo inni to robią
  4. nie mogę się bez tego obyć

7. Czy palisz w domu przy rodzicach?

  1. tak
  2. nie

8. Paląc papierosy spotkałeś się z zarzutami?

  1. rodziny
  2. kolegów
  3. nauczycieli
  4. nie spotkałem negatywnych reakcji

9. Czy sądzisz, że łatwo jest rzucić palenie?

  1. tak
  2. nie

10. Czy próbowałeś rzucić palenie?

  1. tak i udało mi się
  2. tak, ale okazało się to zbyt trudne
  3. nie, nie uważam tego za konieczne
  4. nie, bo boję się niepowodzenia

11. Kto mógłby ci pomóc w rzuceniu palenia?

  1. organizacje antyuzależnieniowe
  2. rodzina
  3. znajomi
  4. szkoła

12. Czy uważasz, że jesteś dostatecznie poinformowany o negatywnych skutkach palenia?

  1. tak
  2. nie

13. Czy reklama w mediach zachęca młodzież do palenia?

  1. tak
  2. nie

14. W jaki sposób propagować szkodliwość nikotyny wśród młodzieży?

  1. organizować spotkania z psychologami w szkołach
  2. nakłonić rodziców do rozmów z dziećmi
  3. mówić o tym w radiu, telewizji
  4. poprzez ogłoszenia w prasie, na bilboardach
  5. w inny sposób ............................................................................................

15. Ile miesięcznie wydajesz na papierosy?

  1. poniżej 10 zł
  2. 10 - 30 zł
  3. 30 - 50 zł
  4. powyżej 50 zł

16. Ile osób w twojej klasie pali?

  1. do 5
  2. 5 - 10
  3. 10 - 20
  4. 20 - 30
  5. powyżej 30

17. Czy sprzedaż papierosów młodzieży do 18 roku życia powinna być zabroniona?

  1. tak
  2. nie

18. Czy uważasz, że działania w szkole zapobiegające paleniu są wystarczające?

  1. tak
  2. nie

19. Czy powinno być zakazane palenie w miejscach publicznych?

  1. tak
  2. nie

Jak pokazują wyniki ankiety problem palenia papierosów w naszej szkole jest bardzo poważny. Ponad 40 % uczniów szkoły pali papierosy. Odsetek ten jest wyższy w szkole zasadniczej (48 %). Jeszcze bardziej niepokojące jest to, że w klasach pierwszych pali 38 % uczniów, czyli młodzieży w wieku 15 - 16 lat. Uczniowie ci przyszli już do szkoły z nałogiem palenia papierosów. Zdecydowana większość palącej młodzieży zaczyna palić w szkole podstawowej (63 %).

Niekorzystny jest fakt, że wśród młodzieży palącej ponad 50 % pali kilka lub kilkanaście papierosów dziennie. Powoduje to również duże wydatki. 25 % palących wydaje miesięcznie ponad 50 zł na papierosy. Wyniki ankiety potwierdzają tezę, że nie ma jednoznacznego powodu, dla którego młodzież pali. Podane cztery powody palenia otrzymały zbliżoną ilość odpowiedzi.

Bardzo zaskakujące jest to, że 1 palących robi to w domu przy rodzicach, a jeszcze bardziej, że aż 17 % uczniów klas pierwszych, czyli wspomnianych wcześniej 15 i 16-latków pali papierosy przy rodzicach, a więc za ich zgodą. Ankietowani potwierdzają negatywny stosunek reklamy na palenie papierosów. Aż 50 % przyznaje, że reklama zachęca ich do palenia. Reklama gloryfikuje, w wyidealizowany i zwodniczy sposób takie cechy jak sukces, awans społeczny, uwodzicielskość, męskość i urodę. Młodzi niedoświadczeni ludzie, a często dzieci dają się łatwo wciągnąć w pułapkę, z której potem trudno wybrnąć, bo jak przyznają ankietowani rzucić palenie nie jest łatwo, mimo, że wielu z palących próbowało to zrobić.

75 % ankietowanych twierdzi, że jest dostatecznie poinformowana o negatywnych skutkach palenia tytoniu, a jednak nie jest w stanie zrezygnować z palenia papierosów.

Charakterystyczne jest to, że mimo dużej grupy palących większość wypowiada się, że powinien obowiązywać i być przestrzegany zakaz sprzedaży papierosów młodzieży do 18 lat i powinno być zakazane palenie w miejscach publicznych.

ZNACZENIE PROBLEMU

Palenie tytoniu powoduje wiele chorób i zaburzeń rozwoju człowieka, a szczególnie człowieka młodego. Nikotyna jest przyczyną chorób nowotworowych, chorób układu krążenia i oddechowego, a szczególnie układu nerwowego. U palaczy charakterystyczne jest pogorszenie funkcjonowania zmysłów: węchu, słuchu, smaku, wzroku. Prawdopodobnie w dłuższym czasie ma również wpływ na cechy osobowości. Palacze mają częściej zaburzenia emocjonalne i neurotyczne (lękliwość, bezsenność), oraz niepokój i impulsywność.

Mechanizm palenia u dorastającej młodzieży wiąże się z potrzebą demonstrowania dorosłości, która przybiera często formy patologiczne (nikotynizm, pijaństwo, narkomania). Szczególnie jaskrawo występuje to zjawisko u jednostek o zakłóconym poczuciu wartości, nie znającym procesu dorastania i właściwych przejawów dojrzałości społecznej. Innym motywem jest naśladownictwo, bądź dostosowanie się do palących rówieśników w celu uzyskania ich aprobaty, a równocześnie dodania pewności siebie.

Zjawisko palenia tytoniu wśród młodzieży ma charakter grupowy. Nie jest to najczęściej nałóg nikotyny, ale wynika z preferowanego i akceptowanego stylu bycia u pewnej części młodzieży. Brak wyrobionych alternatywnych form spędzania wolnego czasu, potrzeba bycia i akceptacji w gronie rówieśników rodzi często spotykany styl życia młodzieży połączony z paleniem papierosów i innymi patologiami . Funkcjonowanie takich grup młodzieży związane jest najczęściej z takimi cechami:

Duży wpływ na palenie tytoniu przez młodzież ma moda na ten nałóg oraz stosunek społeczeństwa do zjawiska palenia, które jest przykładem niekonsekwencji i sztucznego procesu wychowania. Pogadanki profilaktyczne nie przekonują młodzieży, przekonuje ich przykład powszechnego palenia przez dorosłych, a szczególnie przez grupy, które są wzorem dla młodzieży: rodziców, nauczycieli, lekarzy.

Szczególnie negatywny wpływ ma palenie przez rodziców, gdyż:

WNIOSKI

Ze względu na ważność problemu wszystkie sposoby zwalczania nałogu palenia tytoniu, a zwłaszcza kampania oświatowa prowadzona wśród dzieci i młodzieży są niezwykle ważne. Nie mniej istotne jest prowadzenie odpowiedniej kampanii i uświadomienie rodziców o skutkach palenia przez nich samych oraz ich dzieci. Koszty poniesione na takie kampanie na pewno zwróciłyby się szybko, w przypadku zmniejszenia ilości wypalanych papierosów (mniej chorób, mniej zwolnień lekarskich, mniej rent chorobowych - w konsekwencji zmniejszenie obciążeń budżetu państwa).

Oświata antynikotynowa powinna być prowadzona przede wszystkim przez lekarzy nauczycieli w szkołach i poza nią (ankietowani wyrażają opinię, że szkoła zbyt mało uwagi poświęca problemowi palenia tytoniu), socjologów, psychologów, duchownych, środki masowego przekazu - bardzo często i w różnych formach. Powinny być wykorzystane wszelkie możliwe sposoby ukazywania wartości życia bez papierosa np. poprzez prezentowanie osobistości świata polityki, nauki, sztuki, które nie palą i wypowiadają się przeciw paleniu - mogą stać się pozytywnym wzorcem do naśladowania.

Szczególnie ważna rolę do spełnienia w szerzeniu modelu życia bez papierosa ma szkoła (70 % ankietowanych uważa, że działania szkoły zapobiegające paleniu są niewystarczające). Ważne jest przypominanie o problemie nikotynizmu i jego następstwach przy każdej nadarzającej się okazji, nie tylko przez wychowawcę klasy na godzinie wychowawczej, ale przez każdego nauczyciela (może warto byłoby również przekonywać samych nauczycieli, których też niemały odsetek pali - zachwiana jest wtedy zasada "żeby przekonać innych - trzeba samemu być przekonanym") w toku zajęć z różnych przedmiotów. Pielęgniarki szkolne powinny organizować różne pogadanki, uczniowie wykonywać gazetki z oświaty zdrowotnej, sami uczniowie mogliby przygotowywać pogadanki wśród kolegów na temat nikotynizmu.

Najważniejsza rola przypada jednak rodzinom, które mają największe możliwości działań antynikotynowych. Dlatego też wiele uwagi szkoły i innych organizacji przeciwdziałających paleniu powinno być skierowanej właśnie do rodziców. Najpierw trzeba ograniczyć palenie przez rodziców (występuje tzw. "syndrom rodzinny" - częstość palenia przez każdego z członków rodziny jest silnie skorelowana z częstotliwością palenia przez innych członków rodziny), a wtedy łatwiej będzie przekonać młodzież.

Opracowanie: Tadeusz Budzisz, Zespół Szkół Rolniczych CKP w Lubiejewie