Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Znaczenie autorytetu w wychowaniu młodzieży

Współcześnie, tj. w okresie nasilającego się kryzysu autorytetów we wszystkich niemal dziedzinach kultury, filozofii, religii, a nawet nauki, istnieje pilna potrzeba doceniania autorytetu, zwłaszcza w wychowaniu moralnym młodzieży.

Niedocenianie roli autorytetu w wychowaniu współczesnym powoduje upowszechnienie się relatywizmu moralnego, który pozwala niejednokrotnie na respektowanie zasady, iż cel uświęca środki, kradzież jest w niektórych przypadkach dopuszczalna, wolno zabijać, aby uchronić ludzi przed cierpieniem lub że kłamstwo może być narzędziem przetargu, by zapewnić sobie większe zyski. Według relatywistów nie ma nikogo, kto mógłby zaręczyć o wiarygodności norm i wartości moralnych.

Należy pamiętać, że wszelkie wychowanie bez odwoływania się do autorytetów było i jest niemożliwe. Powoływanie się w wychowaniu na autorytet różnych osób, instytucji jest nieodzowne zwłaszcza z tego powodu, że dostarcza dzieciom i młodzieży godnych do naśladowania wzorów osobowych. Dzięki temu nie skazuje się nikogo na odkrywanie prawd dawno odkrytych i nie pozostawia własnemu losowi, tj. bez wsparcia ze strony osób znaczących, mogących być dla innych dobrym wzorem osobowym.

Wzoru takiego mogą dostarczyć młodym ludziom osoby o uznanym powszechnie autorytecie, niekłamane wzory postępowania, których siła może wywierać konstruktywny wpływ na myślenie i działanie wielu ludzi. Dlatego rodzice, wychowawcy i nauczyciele cieszący się u dzieci i młodzieży autorytetem moralnym stanowią istotny czynnik ich prawidłowego rozwoju moralnego.

Pozwalają im uwierzyć, że życie ludzkie nabiera szczególnego uroku i właściwego sensu w wyniku dochowania wierności wartościom uniwersalnym i ponadczasowym. Uznanie kogoś za autorytet moralny jest jednoznaczne z odkryciem w nim oparcia moralnego dla własnego postępowania w życiu codziennym. Stanowi cenne źródło inspiracji do zachowań moralnie wartościowych. Jest pilnym wezwaniem do takich zachowań, ale zawsze w sposób dyskretny, bez przekraczania granic prawdziwej skromności czy wspaniałomyślności. Nie wolno zapominać, że należy dawać autentyczne świadectwo bezwzględnej niemal wierności głoszonym przez siebie normom i wartościom.

Nie każda osoba o wyróżniających się cechach pełni funkcję autorytetu. Pełni ją tylko osoba, która cieszy się szczerym uznaniem innych osób. Nawet wysokie kompetencje nie wystarczą, owszem są one nie bez znaczenia, ale nie one same decydują o tym, czy ktoś rzeczywiście zasłuży na miano prawdziwego autorytetu.

Autorytet nie jest darem, lecz z reguły trudnym do wykonania zadaniem, wymagającym wzmożonej samokontroli i pracy nad sobą oraz spełnienia wielu innych warunków. Zwykle jednak bywa tak, że cieszyć się autorytetem mogą w szczególności ci, co o to najmniej zabiegają, a na pewno nie osoby, którym na tym szczególnie zależy. Inaczej mówiąc, autorytetem stajemy się nie z własnej woli, lecz głównie z przyzwolenia naszych gorliwych adoratorów.

Rodzi się pytanie: jakie warunki powinien spełnić nauczyciel, aby stać się dla uczniów autorytetem? Trudno byłoby zaprogramować w sposób niezawodny określone zachowania czy postawy nauczycieli, w wyniku, których można by liczyć, że na pewno zasłużą oni na miano autorytetu w opinii uczniów. Jest to raczej niemożliwe, ponieważ uznanie kogoś za autorytet zależy nie tylko od tego, co on sobą prezentuje, ale także od tego, jak jest postrzegany przez drugich, tj. czy jest rzeczywiście uznawany przez nich za osobę znaczącą i godną największego zaufania.

Niemniej nauczyciel nie może liczyć - nawet w znikomym stopniu - na uznanie i podziw u swych wychowanków, uczniów, jeśli nie spełni przynajmniej pewnego minimum oczekiwań z ich strony. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują: podmiotowe traktowanie dzieci i młodzieży, stwarzanie wśród nich przyjaznej i serdecznej atmosfery, wykazywanie umiejętności porozumiewania się z nimi i pracy nad sobą.

Ważnym czynnikiem uznania nauczyciela za autorytet są także jego cechy osobiste i wysokie kompetencje zawodowe. Warto przyjrzeć się niektórym wynikom badań na temat cech, jakich oczekuje młodzież od swoich nauczycieli. Badania z udziałem uczniów w wieku 12-18 lat wykazały, że młodzież oczekuje od nauczycieli:
- Bezpośredniości i życzliwości
- Cierpliwości, wyrozumiałości i zrozumienia
- Stawiania wysokich wymagań
- Opanowania, pogody i dobrego humoru
- Zainteresowania uczniami
- Sprawiedliwości w ocenianiu
- Delikatności
- Znajomości psychiki uczniów

Powyższe badania wykazały również, iż badani uczniowie za wielce niepożądane cechy osobiste nauczycieli uważają: niesprawiedliwość, nerwowość, formalizm (oschłość) i brak wyrozumiałości, zawyżone wymagania, surowość, brak autorytetu i nieznajomość psychiki ucznia.

Badania dowodzą, że uczniowie stawiają wysokie wymagania nauczycielom i nie jest im obojętne, kto ich uczy. Wymienione przez uczniów cechy wzorowego nauczyciela są na ogół zbieżne z wynikiem podobnych badań, jakie przeprowadzono z udziałem samych nauczycieli, którzy również przedstawili listę cech, jakimi powinien się odznaczać dobry nauczyciel. Wśród cech wymienionych przez nauczycieli znalazły się:
- Silna wola
- Inteligencja
- Życzliwość i takt
- Poczucie humoru
- Inicjatywa
- Kultura
- Znajomość pedagogiki i psychologii
- Zręczność metodyczna
- Zdrowie fizyczne
- Dobra prezencja
- Otwarty umysł
- Zgodność między słowem a postępowaniem
- Wysokie wymagania i surowość w granicach taktu i sprawiedliwości.

Wśród cnót moralnych typowych dla każdego uczciwego człowieka wymienia się
- uczciwość,
- prawdomówność,
- obowiązkowość,
- sprawiedliwość,
- zdyscyplinowanie,
- odpowiedzialność za słowa i czyny,
- prostolinijność,
- czystość motywacji,
- odwagę,
- życzliwość.

Natomiast wśród cnót związanych z zawodem nauczyciela wymienia się:
- miłość do dzieci i młodzieży
- cierpliwość
- wyrozumiałość
- umiejętność nawiązywania kontaktów
- pozyskiwanie zaufania uczniów

Jak wynika z badań i różnych przemyśleń - każdy nauczyciel ma wiele do zrobienia, aby posiąść cechy osobiste, które mogłyby zaowocować jako jedno ze źródeł uznania go za autorytet, w pełnym znaczeniu tego słowa. Na szczególną uwagę zasługuje na pewno okazywana dzieciom i młodzieży miłość oraz wysoki poziom moralny, charakteryzujący się dawaniem wiarygodnego świadectwa o zgodności własnych słów i czynów, związanych z moralnością.

Wysoko ceni się nauczyciela "wymagającego lecz sprawiedliwego", a także cierpliwego, opanowanego i z poczuciem humoru.

Wychowanie odwołujące się do autorytetu wymaga - oprócz dawania dzieciom i młodzieży dobrego przykładu własnym zachowaniem - także świadomego i celowego przypominania całego szeregu osób, których życie i działalność na rzecz dobra wspólnego może być dla nich pięknym wzorem postępowania moralnego. W nim mogą znaleźć źródło inspiracji dla w miarę bezinteresownego świadczenia innym przysług, a nade wszystko zachętę do głębszej refleksji nad ubogaceniem własnego życia, nadaniem mu większego sensu, bardziej niż dotychczas sprzężonego z wartościami i normami moralnymi.

Wychowanie młodzieży w dzisiejszych czasach jest trudniejsze niż kiedykolwiek. Stosunkowo łatwo możemy zauważyć, że w dobie współczesnej następuje dewaluacja wartości moralnych, hipertrofia postaw konsumpcyjnych, przejawiająca się w dążeniu do życia przyjemnego i wygodnego, bez stawiania sobie ambitniejszych celów, wymagających wyrzeczeń i perspektywicznego widzenia swej przyszłości.

Dążenia takie są jeszcze wzmacniane i podtrzymywane przez różnorodne formy reklamy, prowadzące do bezwolnego poddawania się konsumpcji i kierowania się przede wszystkim zasadami hedonizmu i materializmu praktycznego. Hipertrofia postaw konsumpcyjnych idzie w parze z dewaluacją postaw moralnych i duchowych, a tym samym przecenianiem wartości materialnych.

Nie byłoby w tym nic złego, że dążymy do zaspokojenia swoich potrzeb, gdybyśmy nie gubili z pola widzenia drugiego człowieka, jego potrzeb. Nie dostrzegamy, że jednostka bez możliwości życia w bliskości z ludźmi, nie mogąca liczyć na ich wsparcie i pomoc oraz nie mająca okazji dzielenia się z innymi, izoluje się społecznie, z czasem zależna jest wyłącznie od instytucji i pozbawiona zostaje głębszych emocjonalnych związków z kimkolwiek.

Istotnym czynnikiem utrudniającym wychowanie moralne dzieci i młodzieży jest nadmiar przemocy i seksu w mediach. Jest nam ogólnie znany destruktywny wpływ telewizji na zachowania i postawy chłopców i dziewcząt, jak również osób dorosłych. Nie bez racji upatruje się w niej jedną z przyczyn agresji wśród młodzieży, przewagi konsumpcyjnego stylu życia i narastania anonimowości.

Nie sprzyja wychowaniu moralnemu brak spójności i trwałości życia rodzinnego. Konfliktowe współżycie rodziców, alkoholizm, ciągłe niesnaski, kłótnie, a nierzadko i gorszące awantury, mają traumatyczny (urazowy) wpływ na psychikę dzieci. Jest wyrazem poniżenia i poniewierania ich godności osobistej, odbiera im poczucie bezpieczeństwa i przynależności do rodziny.

Nierzadko też zdarzają się wadliwe postawy rodziców na przykład postawa odtrącająca i nadmiernie chroniąca, postawa unikająca i nadmiernie wymagająca. Są to postawy rodziców o działaniu wychowawczo destruktywnym w ogóle, a pod względem moralnym w szczególności.

Dziecko pozbawione pozytywnych wzorców osobowych w rodzinie naśladuje zachowania i postawy negatywne. Czasem szuka znaczących dla niego osób, do których chciałoby się upodobnić. Są to opiekunowie, wychowawcy, nauczyciele, nierzadko aktorzy, piosenkarze i inni.

Potrzeba autorytetu jest bardzo silna. Dlatego tak bardzo ważne jest, abyśmy starali się być dla młodych ludzi dobrym wzorem do naśladowania, abyśmy również wskazywali im osoby o uznanym autorytecie moralnym, ludzi godnych podziwu, wzory osobowe, wspierające wychowanie moralne naszych podopiecznych. Musimy wzmocnić naszą współpracę z rodzicami w zakresie wychowania. Dlatego tak ważna jest pedagogizacja rodziców, przeprowadzana na wywiadówkach, kontakty indywidualne, zwłaszcza w sytuacji, gdy spostrzegamy niepokojące objawy u naszych wychowanków, jak również każda inna forma współpracy z domem.

Nie ma we współczesnym świecie - obok starań o zaspokojenie podstawowych potrzeb ludzi ubogich, schorowanych, niepełnosprawnych, samotnych, pokrzywdzonych przez los - zadań ważniejszych, jak formowanie moralne dzieci i młodzieży. Dzięki niemu można oczekiwać korzystnych przeobrażeń w ich rozwoju moralnym, a zwłaszcza w udoskonalaniu kontaktów międzyludzkich, opartych na miłości i wzajemnym poszanowaniu godności osobistej. A w formowaniu tym bardzo ważną rolę odgrywa autorytet moralny.

Opracowanie: Teresa Rachubińska


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 1

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014