Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

LOGOPEDA RADZI KOLEGOM NAUCZYCIELOM

1. Podstawowe zagadnienia emisji głosu.

Emisja (łac. emissio - 'wypuszczanie') odnosi się do różnych zjawisk życia codziennego: bankowości (emisja banknotów), fizyka (emisja impulsów świetlnych), przekazu treści kulturalnych (emisja programu TV)

Emisja głosu to po prostu proces jego wydobywania i wysyłania w przestrzeń.

Z punktu widzenia praktyki, zwłaszcza praktyki ludzi pracujących głosem, a więc także, a może przede wszystkim nauczycieli, bardzo istotne jest zachowanie odpowiedniej postawy w trakcie mówienia, czyli przyjęcie własnej pozycji ciała.

Chodzi o to, aby w pełni wykorzystać anatomiczne i fizjologiczne możliwości ciała, bez zmęczenia i uciskania przepony. Optymalną pozycję przy mówieniu jest pozycja stojąca, ale z praktyki wiemy, że trudno byłoby nauczycielowi stać przez siedem godzin, dlatego należy też zwrócić uwagę na sposób siedzenia i pozycję ciała podczas mówienia. Linia pleców mówiącego powinna być wyprostowana, dopuszczalne jest jedynie lekkie pochylenie ich do przodu. Natomiast w żadnym wypadku nie można pozwolić na opieraniu górnej części pleców (łopatki, barki) o krzesło lub ławkę, z jednoczesnym wysunięciem bioder do przodu. Pozycja kręgosłupa ma bowiem wyraźny wpływ na emisję głosu. Stopy mają być przy tym lekko rozsunięte, w celu lepszego osadzenia miednicy.

2. Jakie są mechanizmy powstawania mowy?

Płuca, krtań oraz znajdująca się powyżej krtani jama ustna, gardłowa i nosowa stanowią swoisty, naturalny instrument muzyczny. Wypływające z płuc powietrze wprawia w drgania więzadła głosowe mieszczące się w krtani. Przy pierwszej fazie aktu oddechowego - wdechu - klatka piersiowa wydłuża się na skutek obniżania się przepony (płaski mięsień kopulastego kształtu oddzielający jamę brzuszną od klatki piersiowej) oraz rozszerza się przez uniesienie żeber. Zwiększa się wtedy pojemność klatki piersiowej i jednocześnie zmniejsza się ciśnienie zawartego w niej powietrza, co powoduje wessanie powietrza z zewnątrz. Podczas drugiej fazy - wydechu - przepona unosi się, a żebra opadają. Zmniejsza się wtedy pojemność klatki piersiowej i powietrze w niej zawarte zostaje wypchnięte na zewnątrz. Pomiędzy poszczególnymi oddechami występuje krótka przerwa, zwana bezdechem. Jeśli w momencie wdechu przeważa ruch przepony, to oddychanie przebiega torem brzusznym, jeśli zaś ruch przepony jest mniej wyraźny, a przeważa wzniesienie się ku górze klatki piersiowej, to oddychanie przebiega torem piersiowym. Tor brzuszny najczęściej spotyka się u mężczyzn i u dzieci.

Kobiety natomiast oddychają przeważnie płytkim torem piersiowym.

Przy dużym wysiłku fizycznym tor oddychania miesza się brzuszno- -przeponowo-piersiowy. Oddychając w ten właśnie sposób, osiąga się największe wypełnienie płuc.

Najkorzystniejszy, najwydajniejszy i najhigieniczniejszy jest taki oddech, w którym uczestniczą wszystkie części płuc (ale bez widocznego wznoszenia ramion), a jednocześnie silny mięsień przepony z dużą sprawnością wypycha powietrze do góry i dolne żebra rozchodzą się na boki.

Przy takim oddychaniu dostarczamy organizmowi najwięcej ilości powietrza, a tym samym tlenu. Lepiej wówczas pracuje nasz mózg i serce, mniej się wtedy męczymy.

Tak więc praktyczna rada dla kobiet nasuwa się logicznie sama. Wszystkie kobiety, a zwłaszcza pracujące głosem, powinny pracować nad oddechem przeponowym. Strumień powietrza wypływający z płuc napotyka po drodze więzadła głosowe i przemienia się pod wpływem drgań tych więzadeł w falę głosową. Fala głosowa nabiera ostatecznego kształtu w nasadzie, w skład której wchodzą jamy gardłowe, nosowa i ustna. Nasada jest zespołem rezonatorów wzmacniających dźwięk. Ruchy artykulacyjne narządów mownych, a zwłaszcza dolnej szczęki, języka, warg i podniebienia miękkiego, decydują o jakości dźwięku. Im sprawniejsze, bardziej elastyczne i giętkie są mięśnie biorące udział w procesie powstawania mowy, tym większa płynność, wyrazistość i łatwość mówienia. Dlatego też uważam, że nauczyciele powinni usprawniać swój aparat mowy poprzez odpowiednie ćwiczenia warg, języka, podniebienia miękkiego. Ćwiczenia te mają wpływ na jakość mówienia, a jednocześnie sprawiają, że w procesie mówienia mniej się męczymy.

W ekonomice mówienia ważnym czynnikiem jest umiejętność wykorzystania naturalnych rezonatorów. Drgania cząsteczek powietrza wywołują drgania kości czaszki oraz powietrza zawartego w zatokach znajdujących się powyżej podniebienia twardego. Od wielkości i kształtu rezonatorów oraz maksymalnego ich wykorzystania zależy siła naszego głosu. (Ciekawostka) Najłatwiej, najswobodniej i z najmniejszym wysiłkiem mówi się używając tzw. Średnicy głosowej. Średnica czyli medium głosu, jest to średni rejestr w danej skali głosu, właściwy dla określonej osoby. Według B. Toczyskiej (1997), w mówieniu potocznym posługujemy się 6-8 tonami (od krzyku do szeptu), a 3-4 z nich to najdonośniejsze, najbezpieczniejsze, najmniej nadwyrężające, najefektywniejsze tony. To optimum naszego głosu.

Powinniśmy mówić głosem eufonicznym czyli niemęczliwym, bogatym rezonansowo, najprościej rzecz ujmując, głosem ładnym przyjemnym dla ucha, jest to wtedy nie tylko przyjemność dla słuchającego, jest to także dla nas najzdrowsze.

Każdy nauczyciel powinien mieć także świadomość, że będąc w niedyspozycji, nawet wtedy, gdy jest ona efektem nadwyrężenia głosu, a nie choroby, powinien udać się na zwolnienie lekarskie. Mówienie z zapaleniem krtani, gardła czy z tzw. chrypka jest niedopuszczalne i prowadzi do poważnych konsekwencji (na fałdzie głosowym tworzą się "guzki śpiewacze", w przyszłości będą przyczyną choroby zawodowej.

Przewlekła chrypka powinna zawsze niepokoić.

Może ona być przyczyną bardzo poważnych schorzeń fałdu głosowego.

3. Jakie są różnice między słowem pisanym a słowem mówionym?

Nauczyciele poloniści z reguły uwzględniają w słowie mówionym zasady poprawnego mówienia, warto by także nauczyciele innych specjalności wiedzieli, że mówienia jest procesem płynnym. Na brzmienie konkretnej głoski może mieć wpływ każda z sąsiednich głosek, występujących zarówno przed, jak i za daną jednostka fonetyczną. Aby więc uniknąć hiperpoprawności należy wiedzieć, że samogłoski nosowe ę i ą przed spółgłoskami rozszczepiają się i dlatego:

- jeżeli głoski ę i ą znajdują się przed ł i l, wymawiamy je jako e i o np.:
wzięli - vźel'i
wziął - vźoł

- jeżeli głoski ę i ą znajdują się przed b, bi, p, pi wymawiamy je jako
em, om, np.:
ząb - zomp
kąpiel - komp'el

- jeżeli głoski ę i ą znajdują się przed t, d, c, dz, cz, wymawiamy je jako en, on, np.:
żądza - žondza
będę - bende

- jeżeli głoski ę i ą znajdują się przed ć, dź, wymawiamy je jako eń, oń, np.:
będzie - beńdze
pięć - p'eńć

- jeżeli głoski ę i ą znajdują się przed k, k', g, g', wymawiamy je jako BR> e?, o?, np.:
łąka - uo?ka
męka - me?ka

- jeżeli głoski ę i ą znajdują się przed s, z, š, ž, ś, ź, w, w', f, f ', h, h',
wymawiamy je jako ę i ą, np.:
gęsty - gensty
mąż - mąś

- ą na końcu wyrazu wymawiamy nosowo, np.
idą - idą

- ę na końcu wyrazu wymawiamy ustnie jako - e albo lekko unosowiając - ę np.
idę - ide - idę

Bibliografia
1. Dłuska M., Fonetyka polska. PWN, Warszawa - Kraków 1988
2. Gałkowski T., Jastrzębowska G., Logopedia. Opole 1999
3. Kacmarek L., Nasze dziecko uczy się mowy

Opracowanie: Małorzata Kipigroch


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 2.4



Ilość głosów: 5

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014