Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Scenariusz lekcji języka polskiego w klasie II liceum

TEMAT: "Nie wtrącajmy swoich dwóch groszy" - o poprawnym posługiwaniu się związkami frazeologicznymi.

Cele lekcji:
Po lekcji uczeń
- poprawnie i swobodnie operuje związkami frazeologicznymi
- rozróżnia typy związków wyrazowych
- rozpoznaje, koryguje i nazywa rodzaje błędów frazeologicznych
- podaje znaczenie frazeologizmów
- swobodnie korzysta ze słowników

Metoda:
- ćwiczenia praktyczne
- dyskusje

Forma pracy:
- grupowa

Środki dydaktyczne:
- ćwiczenia zamieszczone w podręczniku "Język polski kl.2. Literatura i nauka
o języku, Wydawnictwo Szkolne PWN"
- "Słownik frazeologiczny języka polskiego" (t. I i II) S. Skorupki
- "Słownik języka polskiego" pod red. M. Szymczaka

Pojęcia kluczowe:
- frazeologizm
- wyrażenie
- zwrot
- fraza
- związek luźny, łączliwy, stały
- tautologia
- pleonazm
- multiwerbizm (wielosłowie)
- kontaminacja

Czas: 1 lekcja

Przebieg lekcji:
1. Przypomnienie wiadomości:
- co to jest frazeologia?
- jak dzielimy związki frazeologiczne ? (podział ze względu na stopień zespolenia
i budowę gramatyczną)
2. Podręcznik - ćw.6/36:
Wyraź za pomocą stałych związków frazeologicznych sens przeciwstawny:
usta mu się nie zamykają, coś idzie jak po maśle, być podobnym jak dzień do nocy, być nie
w sosie, trafić w dziesiątkę
3. Pytanie: Do czego służą frazeologizmy, czy można się bez nich obejść ?
4. Podręcznik - ćw. 7/36 (przypomnienie uczniom o możliwości skorzystania ze słowników):
Objaśnij znaczenie podanych frazeologizmów. Do jakiego stylu należą ?
zmyć komuś głowę, mieć kiełbie we łbie, być kulą u nogi, rzucać słowa na wiatr, gapić się jak sroka w gnat, złapać zająca, kuty na cztery nogi.
5. Pytanie: W jakich odmianach języka ogólnego można dostrzec najwięcej frazeologizmów ?
6. Wspólne sporządzenie notatki:
Najwięcej frazeologizmów obserwuje się w stylu potocznym - te charakteryzują się obrazowością, odwołują się do codziennych realiów (np. robić coś na własne kopyto, pleść trzy po trzy) oraz w stylu artystycznym - związki
o charakterze książkowym, podniosłym - często o zasięgu europejskim (nawiązania
do kultury antycznej, do tradycji biblijnej - internacjonalizmy). Frazeologizmy zatem wzbogacają język, pogłębiają warstwę emocjonalną tekstu oraz zwiększają jego obrazowość.
7. Zwrócenie uwagi na ogromną rolę związków frazeologicznych w języku reklamy. Polecenie: Podaj kilka przykładów wykorzystania związków frazeologicznych
w sloganach reklamowych. Pytanie: Dlaczego są one tak chętnie wykorzystywane ?
8. Uczniowie podają także przykładowe związki frazeologiczne z gwary młodzieżowej.
9. Przeanalizowanie przykładu zapisanego na tablicy:
W związku z ustąpieniem ze stanowiska prezesa Spółdzielni Mieszkaniowej "Zgoda" uprzejmie zawiadamiamy, że sprawa wzięła w łeb.
10. Wnioski.
11. Pytanie o podstawowe przyczyny błędów frazeologicznych. Dyskusja. Przykłady błędnych konstrukcji (zwł. tych częstych typu: kontynuować dalej, kwota pieniężna, pełny komplet, przeważająca większość, akwen wodny, wzajemna współpraca, cofnąć się wstecz i innych podanych przez uczniów).
12. Zebranie i zapisanie wniosków dotyczących błędów językowych:
- tworzenie związków składających się z wyrazów, które znaczą to samo lub prawie to samo ( pleonazmy i tautologie ). Potocznie mówi się o takich wyrazach "masło maślane" (przykłady jak wyżej).
- kontaminacja (przemieszanie związków frazeologicznych): np. Bokserzy w czasie walki broczyli potem -przemieszanie związków frazeologicznych broczyć krwią
i oblewać się potem. Podobnie w przypadku odnieść klęskę - ponieść klęskę
i odnieść zwycięstwo
- przekształcanie związków frazeologicznych: Wtrącił swoje dwa grosze, Będzie miał ciężki orzech do zgryzienia itp.
- multiwerbizm (zastępowanie określenia jednowyrazowego dwuwyrazowym- inaczej wielosłowie) np.: w miesiącu maju, dokonać wręczenia, ulec zmianie.
- niewłaściwe użycie związków frazeologicznych np.: Film był znakomity
i wszystkim, którzy maczali w nim palce, można pogratulować. Albo :Tematyka współczesna fascynowała go do tego stopnia, że była mu solą w oku (zamiast: była jego oczkiem w głowie).
13. Pytanie: Czy uczniowie znają osoby uznawane za autorytety językowe ?

Praca domowa:
Napisz żartobliwy list do kolegi, posługując się w jego tekście różnymi frazeologizmami.

Komentarz:
Lekcja przeze mnie zaproponowana winna być umieszczona jako druga w cyklu zajęć poświęconych frazeologii i jej roli w języku. Trzecią zaś w kolejności mogłaby stanowić lekcja ilustrująca funkcjonowanie frazeologizmów w stylu artystycznym. Proponuję tu temat już przeze mnie sprawdzony: "Skrzydlate słowa, przysłowia i trawestacje - nasze poszukiwania perełek literackich", który pozwoli wykorzystać teksty Jana Sztaudyngera (np. Krople liryczne) i Stanisława Jerzego Leca Myśli nieuczesane. Taka lekcja może okazać się naprawdę twórcza, gdyż uczniowie bardzo chętnie rozbijają stałe związki frazeologiczne, osiągając zaskakujące efekty humorystyczne - i tworzą tym samym ciekawe trawestacje związków frazeologicznych.

Opracowanie: Beata Czerwińska-Dankowska
V Liceum Ogólnokształcące w Olsztynie


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 2

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014