Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

TEORIA KONFLIKTÓW I JEJ ADAPTACJA DO PRACY Z NIELETNIMI W SCHRONISKU DLA NIELETNICH

DEFINICJA KONFLIKTU

Wyraz konflikt jest pochodzenia łacińskiego "confliktus " i oznacza: con- wspólnie, razem; flictus- zderzenie. Można to pojęcie rozumieć w ten sposób, że podczas konfliktu dochodzi do zderzenia: poglądów, potrzeb, interesów, postaw, dążeń itp. Już nawet z potocznego określenia tego pojęcia widać, że budzi ono zrozumiałe zainteresowanie nauk psychologicznych, socjologicznych i pedagogicznych. W szczególności wieloaspektowa znajomość tego pojęcia wydaje się niezbędna w pracy z nieletnimi przestępcami oraz w całym procesie diagnozy i resocjalizacji.

PSYCHOLOGICZNY ASPEKT DEFINICJI KONFLIKTU

Na gruncie psychologii szczególnie wiele uwagi konfliktom poświęca psychoanaliza, a jej przedstawiciele podkreślają, iż konflikty nierozerwalnie związane są z osobowością człowieka i wynikają z charakteryzujących ją sprzeczności. Twórca psychoanalizy Z. Freud widzi konflikt w rozbieżności pomiędzy systemem wartości etycznych a sferą popędową. Natomiast przedstawicielka neopsychoanalizy K. Horney uważa, że konflikty mają związek przyczynowy z rozbieżnością trzech potrzeb znamiennych dla każdego człowieka:
1. potrzeba miłości - ku ludziom
2. potrzeba władzy - przeciwko ludziom
3. potrzeba niezależności - od ludzi

W każdym człowieku są skłonności kierujące go ku innym ludziom. Jest to pragnienie wzajemnego zbliżenia się, tworzenia różnego rodzaju form współżycia, których podstawą jest; miłość, przyjaźń, koleżeństwo. Ale obok tendencji zbliżenia się ku ludziom w człowieku funkcjonują dążenia przeciwne - jest to występowanie przeciwko ludziom i izolowanie się od nich. Pierwsza z tych skłonności wiąże się z potrzebą władzy i górowania nad innymi ludźmi, druga natomiast ujawnia pragnienie życia w odosobnieniu, daleko od zbiorowości ludzkiej, uniezależnienia się od innych.

Wśród tych trzech sił kierujących postępowaniem ludzi aż dwie mają charakter aspołeczny: izolacja i wrogość. Każdy człowiek stara się ignorować i realizować te trzy skłonności (potrzeby) jednocześnie, mimo, że są one sprzeczne w swej istocie. Wg K. Horney sposób w jaki człowiek zaspokaja te potrzeby jest zdeterminowany doświadczeniami wczesnego dzieciństwa. Konflikty występują w nasilonej formie u osób, które w okresie dzieciństwa miały negatywne doświadczenia w kontaktach z rodzicami, np. nadmierna opiekuńczość lub odrzucenie. Wynika z tego że głównym warunkiem unikania konfliktów w życiu dorosłym jest bezkonfliktowe przeżycie dzieciństwa. Stan taki może tylko zapewnić prawidłowa postawa rodziców, dająca dziecku miłość i poczucie bezpieczeństwa.

Inny przedstawiciel neopsychoanalizy E. Fromm podkreśla, że zasadniczy konflikt wynika z dwóch przeciwstawnych tendencji: dążenia do wolności i ucieczki przed samotnością, którą przynosi wolność.

Natomiast Hilgard definiuje konflikt jako jednoczesną obecność przeciwstawnych lub wykluczających się wzajemnie motywów, pragnień czy tendencji. Wyróżnia trzy typy konfliktów:
1. między dążeniem a dążeniem- gdy ktoś chce osiągnąć dwa pożądane lecz wykluczające się cele.
2. Między unikaniem a unikaniem- gdy człowiek musi wybierać między dwoma niepociągającymi go celami.
3. Między dążeniem a unikaniem- gdy liczne przynęty są jednocześnie pożądane i niepożądane, pozytywne i negatywne.

Problematyka konfliktów jest również rozpatrywana na gruncie polskiej psychologii, i tak K. Dąbrowski wyróżnia następujące rodzaje konfliktów:
- konflikt wewnątrz jednostkowy
- konflikt między indywidualny
- międzygrupowy
- między jednostką a grupą

Konflikty wewnątrz jednostkowe zachodzą w środowisku wewnętrznym jednostki, między jej dynamizmami psychicznymi. Konflikty te mogą być dwojakiego rodzaju. Jedne rozgrywają się niejako na tej samej płaszczyźnie rozwojowej, są jednopoziomowe i dotyczą zazwyczaj dynamizmów słabo uświadamianych przez jednostkę. Drugie dotyczą dwóch lub więcej poziomów; niższego i wyższego i rozgrywają się zazwyczaj ze znacznym udziałem świadomości. Z tego rodzaju konfliktem wewnątrz jednostkowym wiąże się poczucie wstydu, winy, niezadowolenia z siebie. Jednocześnie są to konflikty sprzyjające pozytywnemu przekształcaniu się jednostki.

S. Gerstman powiązał pojęcie konfliktu z emocjami, i tak twierdzi, że konflikt jest to zderzenie się co najmniej dwóch różnokierunkowych dążeń zabarwionych silnym przeżyciem emocjonalnym. Podkreśla również że pojęcie konflikt może być używane w dwojakim znaczeniu; raz rozumie się przez nie starcie ludzi o różnych stanowiskach i poglądach, innym razem dotyczy procesów rozgrywających się w świadomości człowieka. W związku z powyższym istnieją dwa istotne źródła konfliktów: pierwsze źródło tkwi na zewnątrz człowieka i są to czynniki fizyczne, drugie mieści się wewnątrz człowieka i są to cechy jego osobowości.

Gerstman wyróżnia trzy rodzaje konfliktów wewnętrznych:
1. Pierwszy rodzaj konfliktu polega na tym, że człowiek musi wybrać jeden cel spośród kilku jednakowo dla siebie wartościowych.
2. Drugi rodzaj konfliktu występuje wówczas, gdy cel, do którego człowiek dąży i który wywołuje dodatnie uczucia jest w danym momencie nieosiągalny, ponieważ działanie wstrzymuje przeszkoda wywołująca ujemne przykre przeżycia emocjonalne.
3. Trzeci rodzaj konfliktu ma miejsce wówczas, gdy istnieją dwa cele o wartości ujemnej wywołujące przykre uczucia, ale jednostka musi jeden z nich wybrać.

Człowiek w momencie zaistnienia konfliktów musi dążyć do jego usunięcia, choć czasem jest to trudne. Jednak pozostawienie nierozwiązanego konfliktu jest dla człowieka bardzo szkodliwe, może stać się przyczyną licznych napięć i nerwic. S. Gerstman podaje następujące typy emocjonalnej reakcji na konflikt:
1. Agresja czyli zachowanie napastliwe.
2. Emocjonalne pomniejszenie wartości celu.
3. Przypisywanie winy za niepowodzenia nie sobie lecz przeszkodzie.
4. Bezcelowe chaotyczne zachowanie się.
5. Rezygnacja z dążenia do wyznaczonego celu.

Podaje również dwie możliwości usuwania przeżyć konfliktowych:
- niedopuszczenie do powstawania konfliktów - chodzi o takie zachowanie się człowieka, które niezależnie od wewnętrznych i zewnętrznych okoliczności pozwoli rozstrzygnąć sporne kwestie bez długotrwałych wahań i napięć emocjonalnych.
- W przypadku zaistnienia konfliktu gdy człowiek musiał podjąć decyzję w kierunku emocjonalnie przykrym, musi wówczas zmienić nastawienie, dokonać przewartościowania, zmienić postawę z negatywnej na pozytywną.

SYTUACJA KONFLIKTOWA

T. Tomaszewski wprowadza pojęcie sytuacji konfliktowej i rozumie przez t o rodzaj sytuacji trudnej. Sytuacja konfliktowa ma miejsce wówczas, gdy czynność jest organizowana tak, aby przeciwstawić się realizacji jakiejś innej czynności, albo też wtedy gdy jedna i ta sama czynność organizowana jest tak, aby zrealizować dwa sprzeczne cele. Pierwsza sytuacja stwarza konflikt zewnętrzny, a druga konflikt wewnętrzny.

SOCJOLOGICZNY ASPEKT DEFINICJI KONFLIKTU

W aspekcie socjologicznym również dzieli się konflikty na zewnętrzne i wewnętrzne. Konflikt zewnętrzny dotyczy przede wszystkim takich skłóconych stosunków międzyludzkich, których podstawę stanowi zderzenie się co najmniej dwóch stanowisk wobec tej samej sprawy. Mechanizm powstawania takiego konfliktu wygląda następująco; osoba A nie zgadza się ze zdaniem osoby B i swój brak zgody demonstruje niezadowoleniem, osoba B czuje się tym dotknięta i reaguje na to gniewem, wówczas mamy do czynienia z konfliktem zewnętrznym. Obok konfliktów zewnętrznych wyróżnia się tam konflikty wewnętrzne u których podstaw leżą sprzeczności w psychice ludzi. Są one trudne do rozpoznania, pociągają za sobą silne reakcje emocjonalne, wyzwalają tendencje do generalizacji, a ich skutki cechuje duża trwałość. Na płaszczyźnie socjologicznej konflikt można również rozpatrywać jako pewnego rodzaju grę, w której dwóch lub więcej partnerów dąży do celów sprzecznych typu A i nie-A lub celów niezgodnych typu A i B. Zgodnie z tą teorią konflikt jak każdą grę należy racjonalnie rozegrać. Jeżeli interesy dwu ludzi są całkowicie sprzeczne to gra ma sumę zerową. Oznacza to że w takim konflikcie jeden człowiek tyle wygrywa ile drugi przegrywa. Gry o sumie niezerowej są modelem sytuacji częściowo konfliktowej, w której sprzeczność interesów nie jest całkowita. W takich sytuacjach mogą istnieć cele wspólne i znakomita większość konfliktów ma właśnie taki charakter. Tak rozumiana teoria konfliktów zajmuje się optymalizacją ich rozwiązywania, lecz nie bada przyczyn i genezy powstawania konfliktów.

PODSUMOWANIE

Reasumując należy stwierdzić, że w literaturze psychologicznej wyróżnia się dwa rodzaje konfliktów:
1. Konflikty zewnętrzne / interpersonalne/ mające miejsce w przypadku zaistnienia sprzeczności pomiędzy dążeniami jednostki, a celami innych ludzi.
2. Konflikty wewnętrzne / motywacyjne / występują wówczas gdy sprzeczności rozgrywają się w psychice człowieka.

RODZAJE KONFLIKTÓW I PROPOZYCJE ICH ROZWIĄZYWANIA W PRACY WYCHOWAWCZEJ W SCHRONISKU DLA NIELETNICH

RODZAJE KONFLIKTÓW I ICH CHARAKTERYSTYCZNE OBJAWY

W pracy wychowawczej w schronisku dla nieletnich najczęściej mamy do czynienia z konfliktami wewnętrznymi rozgrywającymi się w psychice nieletniego. Najczęstszą ich przyczyną są patalogie domu rodzinnego. Do najczęściej spotykanych syndromów wskazujących, że mamy do czynienia z konfliktem wewnętrznym są:
1. Zachowania agresywne w stosunku do kolegów jak i personelu schroniska, szczególnie gdy agresja ta występuje bez wyraźnych przyczyn.
2. Zrzucanie winy na innych za zaistniałą sytuację, np. nieletni często twierdzą, że winę za wszystko ponosi sąd i policja.
3. Pomniejszanie wyznaczonych sobie celów, np. najmniejsze niepowodzenia w nauce prowadzą do zniechęcenia i stwierdzeń: ". ....a co tam szkoła, po co ona mi potrzebna....." itp.
4. Zachowania irracjonalne i wyraźnie sprzeczne z interesem nieletniego, często mimo perswazji wychowawców nieletni zachowują się nagannie, wiedząc doskonale, że negatywna opinia o ich zachowaniu tylko pogorszy ich sytuację, a czasem nawet przekreśli szansę na otrzymanie środka wychowawczego z zawieszeniem wykonania.
5. Bardzo często nieletni wyznaczają sobie jakiś pozytywny cel, np. ukończenie szkoły. Często jednak rezygnują z tego celu pod byle pretekstem w chwili pojawienia się jakichkolwiek niepowodzeń, niekoniecznie związanych z nauką.

Następną grupą konfliktów występującą w pracy wychowawczej z nieletnimi są konflikty zewnętrzne i najczęściej są to:
1. Konflikty między wychowankami związane głownie z nieumiejętnością współżycia w grupie. Przejawiają się agresją słowną lub czynną w kontaktach między poszczególnymi wychowankami.
2. Konflikt między wychowankiem a grupą, przejawia się najczęściej odrzuceniem danego wychowanka przez grupę.
3. Konflikt między podgrupami nieformalnymi w obrębie jednej lub kilku grup wychowawczych. Podział grupy wychowawczej na grupy nieformalne, wyraźny antagonizm między podgrupami.
4. Konflikt między wychowawcą(nauczycielem) a grupą wychowawczą. Demonstrowanie niezadowolenia z wydawanych przez wychowawcę poleceń, opieszałe wykonywanie powierzonych zadań, itp.
5. Konflikty nieletniego z członkami swojej rodziny, najczęściej jest to konflikt z ojcem i jego charakterystyczną cechą jest to, że przenosi się on na osobę wychowawcy.

PRZYCZYNY KONFLIKTÓW I PROPOZYCJE ICH ROZWIĄZYWANIA

Przyczyny konfliktów wewnętrznych są zazwyczaj trudne do ustalenia, gdyż ich podłoże znajduje się często we wczesnym dzieciństwie i czasami przyczyny konfliktów nie są uświadamiane przez nieletniego. Jednak ich poznanie ma znakomite znaczenie dla dalszej pracy resocjalizacyjnej. Poznanie przyczyn konfliktów wewnętrznych pozwala zrozumieć motywy postępowania wychowanka, a następnie wprowadzić skuteczną korektę jego zachowań. Jest konieczną częścią każdej diagnozy, a ta jak wiadomo jest podstawowym zadaniem schroniska dla nieletnich. Jedną z form likwidacji konfliktu wewnętrznego jest właściwie dobrana i przeprowadzona psychoterapia.

Konflikty zewnętrzne i ich przyczyny są dobrze widoczne, dlatego też w pracy z nieletnimi w schronisku dla nieletnich dopracowano się skutecznych metod ich rozpoznawania i likwidowania. I tak konflikty między wychowankami likwiduje się poprzez pracę indywidualną z poszczególnymi wychowankami ze zwróceniem szczególnej uwagi na przestrzeganie elementarnych norm współżycia między ludźmi. W przypadku konfliktu skutkującego odrzuceniem wychowanka przez grupę, oprócz oddziaływań indywidualnych stosuje się różnego rodzaju zajęcia integracyjne, zleca się wykonanie pewnych zadań odrzuconemu wychowankowi wspólnie z pewną grupą innych wychowanków itp. Konflikty międzygrupowe likwiduje się najczęściej organizując w odpowiedni sposób zajęcia sportowe, gry zespołowe tak aby wychowankowie z antagonistycznych grup grali np. w jednej drużynie, wyznacza się wychowanków z antagonistycznych grup do wspólnych zajęć np. zaj. plastyczne, muzyczne itp. Konflikty między wychowawcą i grupą wychowawczą najczęściej są spowodowane brakiem wspólnego frontu wychowawczego, wystarczy aby jeden z wychowawców bardziej rygorystycznie egzekwował przestrzeganie regulaminu niż pozostali wychowawcy, a natychmiast popada w konflikt z grypą wychowawczą. Jedynym wyjściem z takiej sytuacji jest stworzenie wspólnego frontu polegające głównie na ujednoliceniu wymagań przez poszczególnych wychowawców w stosunku do grupy. Konflikty wychowanka z członkami własnej rodziny objawiają się najczęściej brakiem korespondencji, wypowiadanymi pretensjami pod adresem najbliższych, ucieczkami z domu, używaniem alkoholu, narkotyków itp. Do likwidacji takiego konfliktu niezbędna jest oprócz pracy wychowawczej z nieletnim, również współpraca z rodzicami. Bardzo często sama rozłąka spowodowana pobytem nieletniego w schronisku jest czynnikiem sprzyjającym do podjęcia odpowiednich działań. Często wychowawca lub pedagog podejmuje się roli mediatora między nieletnim a jego rodzicami, bardzo często w takich sytuacjach dochodzi do likwidacji konfliktu, gdyż niejednokrotnie wychowanek dochodzi do wniosku, że w sytuacjach trudnych (pobyt w schronisku) może liczyć tylko na najbliższych. Często w takich sytuacjach dochodzi do poprawy zachowania nieletniego, osiąga on leprze wyniki w nauce itp.
Jak widać dogłębne poznanie przyczyn powstawania, metod przeciwdziałania oraz sposobów likwidacji już istniejących konfliktów jest rzeczą niezbędną w pracy wychowawczej każdego pracownika pedagogicznego w schronisku dla nieletnich.

LITEERATURA

1. J. Kozielecki: Konflikt, teoria gier i psychologia, Warszawa 1970, PJW.
2. M. Łobocki: Konflikty motywacyjne, w Nowa Szkoła 1964.
3. K. Pospiszyl: Konflikty młodzieży z otoczeniem, Warszawa 1970. PZWS.
4. H. Izdebska: Przyczyny konfliktów w rodzinie, Warszawa 1975, IWZZ.

Opracowanie: ZENON BIKOWSKI - WYCHOWAWCA
W SCHRONISKU DLA NIELETNICH W ŁAŃCUCIE


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów: 0

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014