Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

WAPŃ W ŻYWIENIU CZŁOWIEKA

Wśród wszystkich składników mineralnych występujących w organizmie człowieka, wapń obecny jest w największej ilości. U dorosłego człowieka znajduje się go średnio 1,2 kg. Około 99% tego pierwiastka bierze udział w budowie przede wszystkim kości, a także zębów oraz paznokci. Występuje on w tych tkankach w postaci trudno rozpuszczalnych hydroksyapatytów oraz fosforanów i węglanów wapnia. Kościec jest to największa tkanka w organizmie człowieka, przy czym należy zwrócić uwagę na fakt, że wraz ze wzrostem kości następuje także ich odnawianie. Pozostała ilość wapnia tj. około 1% rozmieszczona jest w innych tkankach i płynach ustrojowych i jest niezbędna w różnych procesach metabolicznych takich, jak: aktywacja niektórych enzymów, budowa hormonów, przewodzenie nerwów, skurcze mięśni, krzepnięcie krwi, poruszanie się komórek. Wapń zmniejsza także przepuszczalność błon komórkowych, co ma duże znaczenie w łagodzeniu alergii.

Z przeciętnej racji pokarmowej organizm przyswaja około 30 – 40% wapnia. W okresach zwiększonego zapotrzebowania, takich jak: intensywny wzrost organizmu, ciąża, laktacja i niedobory wapnia, jego przyswajalność może wzrosnąć nawet do 75%. Organizm człowieka wyposażony jest, bowiem w mechanizm adaptacyjny i jeśli zawartość wapnia w ustroju jest mała, przyswajalność jego jest większa i odwrotnie.

Poza indywidualnym zapotrzebowaniem organizmu, wchłanianie wapnia ze spożywanej żywności zależy od wielu innych czynników. Zwiększa je kwaśny odczyn pożywienia, obecność witaminy D, laktozy (cukier zawarty w mleku), obecność kwasów organicznych (np. cytrynowy), zasadowych aminokwasów, jak np. lizyna i arginina. Przyswajalność wapnia utrudniają natomiast zawarte w żywności związki fitynowe i kwas szczawiowy, tworzące z wapniem nierozpuszczalne sole, obecność nierozpuszczalnych frakcji błonnika pokarmowego, tłuszcz oraz zbyt duża zawartość fosforu w diecie. Optymalny stosunek zawartości wapnia i fosforu w racji pokarmowej powinien wynosić 1:1. Wchłanianie wapnia jest także uzależnione od wzajemnych proporcji w diecie wapnia, fosforu i białka. Jeśli rośnie w diecie zawartość białka i jednocześnie ilość fosforu pozostaje stała, wówczas zwiększa się wydalanie wapnia z moczem. Zważywszy na duże rozpowszechnienie fosforu w produktach spożywczych, ostatnie dwa czynniki mogą w dużym stopniu zmniejszyć przyswajanie wapnia z diety. Długotrwały niedobór wapnia w pożywieniu, a także niedobór witaminy D może prowadzić do obniżenia stężenia wapnia we krwi. Występują wówczas objawy chorobowe ze strony układu nerwowego – najbardziej typowym jest tężyczka, przejawiająca się mrowieniem warg, warg, języka, palców, nóg, bólami mięśni oraz kurczami mięśni rąk, stóp i twarzy.
Niedobory wapnia u dzieci przejawiają się w postaci krzywicy, polegającej głównie na nieprawidłowym uwapnieniu rosnących kości i przyroście chrząstek nasadowych.

U dorosłych konsekwencją niedoboru wapnia jest demineralizacja kości, prowadząca do rozmiękczenia i deformacji oraz osteoporoza, polegająca na utracie masy kości na skutek ubytków wapnia. ”Ucieczka” wapnia z kości rozpoczyna się w wieku 40 –45 lat i wynosi w ciągu roku około 0,2 – 0,5% całkowitej masy kości. Ponieważ w starszym wieku przyswajanie wapnia z pożywienia zmniejsza się o około 10% (na skutek upośledzenia wchłaniania witaminy D) konieczne jest zwiększenie jego spożycia.

Utracie wapnia z kości zapobiega przede wszystkim dieta obfitująca w ten składnik oraz ruch. Praca mięśni powoduje ściskanie i rozciąganie kości, co stanowi bodziec do ich budowy (w okresie wzrostu organizmu) lub przebudowy (przez całe życie).W zaawansowanym stadium osteoporozy stosuje się leczenie farmakologiczne.

Normy żywienia zalecają dzienne spożycie wapnia w ilości: 800 - 1000 mg dla dzieci w wieku 1 –3 lat, 800 mg dla dzieci starszych (do 9 roku życia), 1200mg dziennie dla osób do 25 lat, 900mg dla osób powyżej 26 lat, 1200mg w okresie ciąży i karmienia.

W Polsce spożycie wapnia jest bardzo niskie i dlatego należy on do najbardziej deficytowych składników diety. Niedobory w niektórych grupach ludności sięgają 50% zalecanego w normie spożycia. Do grup ludności najbardziej narażonych na niedobory wapnia należą dzieci i młodzież, kobiety ciężarne i karmiące oraz osoby starsze. Najlepszym źródłem łatwo przyswajalnego wapnia jest mleko i przetwory mleczne. Dobrymi źródłami wapnia dla organizmu są: mleko, jogurty, kefiry, sery żółte, sery białe, nać pietruszki, orzechy laskowe, śledzie w oleju.

Opracowanie: Beata Jakubowska


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów:

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014