Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Model i osobowość nauczyciela wychowania fizycznego

Społeczny charakter zawodu nauczyciela powoduje, iż zainteresowanie nim występuje od początku rozwoju myśli filozoficznej i pedagogicznej. W całej swej historii przeszedł on długą drogę ewolucji:
- od pracy traktowanej jako zajęcie uboczne lub dodatkowe do sytuacji, w której praca zawodowa staje się zajęciem podstawowym,
- od powołania wymagającego talentu lub specyficznych uzdolnień do zawodu wymagającego wysokich kwalifikacji ogólnych i specjalistycznych oraz społecznego zaangażowania,
- od nauczyciela spełniającego podstawowe funkcje kształcenia, wychowania i opieki do nauczyciela specjalisty.
Zmieniał się także historycznie obraz nauczyciela o wyobrażeniach społeczeństwa - od idealnego do realnego. Zatem historia zawodu nauczycielskiego pokazuje, że model osobowy nauczyciela wynikał zawsze z charakteru stosunków społeczno-politycznych i przemian społeczno-kulturalnych.
W powojennej pedagogice nie ustają poszukiwania cech dobrego nauczyciela. Na podstawie deklaracji, poglądów ocen, przekonań i opinii tworzy się typologie dotyczące osobowości i zachowań nauczycieli. Cech wzorowego nauczyciela poszukuje się i dzisiaj, ale coraz częściej rodzi się przekonanie, że cechy te nie są wrodzone i można je kształcić w procesie przygotowania zawodowego.
Dokonujące się przemiany społeczne stawiają przed oświatą i nauczycielem coraz to nowe zadania, stawiają go przed koniecznością ciągłych poszukiwań jak najlepszych sposobów pracy w miarę adekwatnych do aktualnych wymagań i potrzeb. Zmiany te wpływają więc na treść i sposoby jego działania. Rozwiązywanie tych nowych zadań, spełnianie wymagań społecznych, powoduje wzrost zainteresowania problemami zawodu nauczyciela, czemu towarzyszy coraz szerszy rozwój badań pedeutologicznych.
W ostatnich latach obserwuje się również stopniowy wzrost zainteresowania różnych uczelni i zespołów badawczych problematyką pogłębiającej się specjalizacji w zawodzie nauczyciela.
Na taka potrzebę wskazuje Z. Żukowska, stwierdzając, że istnieje społeczne zapotrzebowanie na takie badania, ponieważ specyfika treści przedmiotowych, metod i form oddziaływania dydaktyczno-wychowawczego różnicuje nie tylko samych nauczycieli, ale także możliwości oraz zakres pracy zawodowej. Nieodzowne zatem stają się badania nie tylko nauczycieli w ogóle (człowiek-pedagog), ale nauczycieli określonej specjalności (człowiek-pedagog-specjalista).
Badania nad nauczycielem w-f w pedeutologii mają ponad 50-letnią tradycję. Rangę tych badań podnosi wciąż rosnąca rola kultury fiz. we współczesnym świecie.
Ciekawe i interesujące badania o charakterze empirycznym nad współczesnym wychowawca fizycznym przeprowadziła profesor Z. Żukowska. W ich wyniku opracowała ogólną charakterystykę sylwetki współczesnego nauczyciela w-f w Polsce na tle jego pracy dydaktyczno-wychowawczej i zainteresowań. Jednocześnie dokonała typologii wychowawców fizycznych : nowator, tradycjonalista, improwizator.


W dzisiejszych czasach dynamicznego rozwoju wszystkich stron życia społecznego, jego aktualnemu poziomowi musi odpowiadać osobowość nauczyciela. Obserwując oddziaływanie osobowości nauczyciela wych-fiz w procesie jego konkretnych czynności i w konkretnych warunkach, w których jest on realizowany, to uświadamiamy sobie, że nauczyciel jako kierownik i organizator procesu kształcenia i wychowania w szkole pełni swoje funkcje społeczne również poza obrębem szkoły. W ten sposób wymagania w zakresie jego struktury osobowości rozszerzają, się uwzględniając specyfikę czynności lekcyjnych obowiązkowych, jak i czynności pozalekcyjnych i pozaszkolnych. Stawia to wobec nauczyciela wymagania dotyczące jego wszechstronności, a w związku z tym szerokiej orientacji kulturalnej, wysokiego poziomu wykształcenia, społecznej aktywności.
Jednak podstawowym terenem pracy nauczyciela wych-fiz. jest szkoła. Tam jest on głównym organizatorem realizacji zadań szkoły, które są określane w odpowiednich dokumentach i programach kształcenia. Staje się praktycznym realizatorem wytycznych państwowych, dotyczących kształcenia i wychowania (S. Krawcewicz .1994r). we współczesnych czasach demokratycznych, nie rezygnując z wytycznych państwowych, nauczyciel i szkoła ma szansę realizowania swoich programów autorskich. Oczywiście obowiązują pryncypia społeczne i narodowe, minima programowe, ale istnieje możliwość różnicowania programów i organizacji kształcenia w oparciu o alternatywne koncepcje kształcenia (Z. Żukowska, R. Żukowski, 1995r.). suma zadań dotyczących nauczyciela wych-fiz. (m.in. organizacja procesu kształcenia i wychowania, współpraca w organizacji działalności szkoły, praca z rodzicami, podnoszenie kwalifikacji, działalność publiczna) stawia przed nim wysokie wymagania odnoście jego zdolności, wiadomości, cech osobowości itp. W ich realizacji przejawia się jakość całej osobowości.
Natomiast nauczyciel wych-fiz. jako czynnik społeczny, oddziaływujący poza szkołą na społeczeństwo w tej roli integruje funkcje reprezentanta całego systemu wychowawczego w danym społeczeństwie i reprezentanta adekwatnego systemu kultury fizycznej. Zawód nauczyciela w-f zespala więc różne role społeczne dzięki nauczycielowi (jako pracownikowi szkoły i pełniącemu różnorakie funkcje poza nią) dochodzi do współdziałania szkoły i różnych instytucji. Przy tym poziom wszystkich czynności nauczyciela zdeterminowany jest przez poziom jego osobowości, wykształcenia, stopień zaangażowania się i nieustanne starania o własny rozwój. Wysoki poziom nauczyciela musi być w ciągłej zgodzie z aktualnym poziomem życia społecznego.
Zatem ze względu na wielostronne możliwości oddziaływań i różnorodność zadań stojącym przez nauczycielem wych-fiz., należy wymienić kilka cech charakteryzujących jego profil :
1.Przede wszystkim musi umieć usytuować swój przedmiot w strukturze nauczania wszystkich dyscyplin. Chodzi tu m.in. o to, aby rzeczowe opanowanie przedmiotu
(teoretyczne i ruchowe) mogło przeobrazić się w zdolność przekazywania wiedzy uczniom.
2.Musi posiąść umiejętność kierowania procesem nauczania i wychowania. Punktem wyjścia w tym procesie jest poziom znajomości nauk o wychowaniu i zdolność ich twórczego wykonywania w praktyce. Duże znaczenie ma tu również siła charakteru nauczyciela. Musi on działać jako silna osobowość z wyraźnymi predyspozycjami do kierowania. Efekt tego oddziaływania zależy w dużym stopniu od jego wysokiego poziomu kulturalnego, preferowanej filozofii życia i akceptowanego systemu wartości.
3.Nauczyciel wych-fiz. identyfikujący się z celami społecznymi wychowania powinien odznaczać się wysokim stopniem zaangażowania, zwłaszcza w dziedzinie kultury fizycznej. Poziom tego zaangażowania zależy od jego postawy, ale również od jego szerokiej wiedzy i umiejętności, które wykorzystuje w swej pracy.
4.Powinien posiadać zdolność adaptacji nowych osiągnięć w swoim przedmiocie do codziennej praktyki. Liczy się zdolność postrzegania wszystkiego co nowe, umiejętnego wykorzystania tego w swej pracy, a tym samym umiejętność przeciw- działania skrajnemu tradycjonalizmowi, konserwatyzmowi. Jest to również wyrazem zdolności przystosowywania się do różnych środowisk, ich oczekiwań i wymagań, w których to wychowanie fizyczne jest realizowane.
5.Specyficznym założeniem tego profilu jest wymóg jego osobistego zachowania się w różnych sytuacjach, umiejętność znalezienia się w nich. Liczą się tu kontrolowane reakcje, dyscyplina wewnętrzna, zdrowy sposób życia i estetyczna wrażliwość. Z tym wiąże się znajomość języka literackiego, właściwe operowanie słowem, zdolność panowania nad tembrem głosu i właściwego nim gospodarowania, a nie nadużywanie go.

Uświadamiając sobie wielostronność oddziaływań wych-fiz. jako zjawiska społecznego i rolę nauczyciela w procesie jego realizacji, dochodzimy do wniosku, że charakterystyki osobowości nauczyciela wych-fiz. należy szukać tylko w kompleksowym do niej podejściu, w kontekście nauczyciel-uczeń-społeczeństwo.
Kompleksowo rozwinięta osobowość nauczyciela, efektywna w działaniu, społecznie uwarunkowana znajduje swój wyraz w różnych dziedzinach jej przejawiania się, jako konkretnej struktury. Jedną z nich jest dziedzina społeczna : ideologia, ekonomia, prawo, związki jednostki z grupą, problemy wzorów osobowych i kierowania... Drugą dziedziną jest sfera psychiczna : intelekt, wiedza, charakter, temperament, zainteresowania, predyspozycje zawodowe... Trzecia to dziedzina motoryczna : sprawność, wyczyn, umiejętności, zdolności ..
Ponieważ osobowość nauczyciela wych-fiz. realizowana jest w działaniu pedagogicznym, na powyższe dziedziny ma wpływ rzeczywistość mówimy zatem o dziedzinie socjo-pedagogicznej działalności nauczyciela wych-fiz., pedagogiczno-psychologicznej i pedagogiczno-historycznej.
Na pracę nauczyciela i jego efektywność wyraźnie oddziaływują zmiany zachodzące we współczesnym świecie. Chodzi tu przede wszystkim o rozwój nauki i techniki oraz towarzyszące im m.in. zjawisko specjalizacji pracy. Powyższe zmiany odbijają się również w czynnościach nauczyciela, który zaczyna występować jako ściśle ukierunkowany specjalista.
Ta rzeczywistość jednak niesie poważne niebezpieczeństwo dezintegracji procesu kształcenia i wychowania. W procesie wychowania fizycznego owa dezintegracja przejawia się np. zbyt częstym eksponowaniem aspektów wyczynu sportowego i niedocenianiem ogólnowychowawczych i społecznych funkcji wychowania fizycznego. Ta negatywna rzeczywistość znajduje potem swoje odbicie w systemie wartości, na podstawie których oceniany jest sukces i jakość pracy nauczyciela. Przeciwdziałać niebezpieczeństwu dezintegracji można tylko przez zwiększenie wymagań co do wszechstronności osobowości nauczyciela, przejawiającej się w szerokiej orientacji kulturalnej, wysokim wykształceniu i społecznej aktywności.
Profesor Z. Żukowska przedstawia model nauczyciela wych.-fiz. Model ten autorka ujmuje w aspekcie wyróżnionych przez nią składników i kompetencji :

1.Składnik merytoryczno -motywacyjny (zdolności, fachowość, identyfikacja zawodowa i autokreacja, inspiracje, poszukiwania).
2.Składnik metodyczno-organizacyjny (nauczanie, nowatorstwo, kontrola, ocena).
3.Składnik społeczno-kulturotwórczy (rozumienie i socjalizacja, komunikatywność, czynne uczestnictwo w kulturze, społeczne działanie).

Zatem widzimy, iż zarysowuje się tu potrzeba osobowości nauczyciela wych-fiz. wszechstronnie aktywnej, który "w określonej rzeczywistości społecznej całkowicie przekonuje, zyskuje aprobatę społeczną i odpowiada na zapotrzebowania społeczne." Dotyczy to : sprawności intelektualnej z wysoką sprawnością fizyczną i wiedzą, zdolności twórczych, poczucia własnej wartości, postępowości, dalekowzroczności, powiązania praktyki z refleksją umysłową, umiejętności obserwacji, analizy i rozumienia sytuacji, skłonności do angażowania się dystansu wobec samego siebie, otwartości dla innych, raczej pokonywania trudności niż dążenia do współzawodnictwa, "ludzkiego stosunku do drugiego człowieka" zamiast "miłości pedagogicznej", odpowiedzialności nie tylko za proces wychowania fizycznego i sportu ale za losy wychowanków, nastawienia na człowieka, który jest najwyższą wartością.


Bibliografia:

1."Nauczyciel wych-fiz. i jego społeczno-wychowawcze funkcje" B. Hodan, Z. Żukowska; Olomouc - W-wa 1996r.

2."Zawód i praca nauczyciela wych-fiz. " R. Cieśliński W-wa 1988r.

3.H. Koc, T. Olenderek "Cechy charakterystyczne zawodu nauczyciela" - "Nauczyciel i Wychowanie", 1983 r nr 5-6.

4.S. Krawcewicz "Badania nad zawodem nauczyciela"- "Nauczyciel i Wychowanie", 1997r. nr 3.

5.Z. Żukowska "Badania nad osobowością nauczyciela wych-fiz." - "Kultura Fizyczna" 1960 r. nr 7-8.

Opracowanie: mgr Jolanta Feliga


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 5



Ilość głosów: 1

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014