Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Z życia wielkich Polaków - Jan Długosz

Jan Długosz należy do postaci najbardziej zasłużonych dla rozwoju polskiej nauki i kultury. Urodził się 01.XII.1415r. w Brzeźnicy (dzisiaj woj. łódzkie) jako syn burgrabiego. Ojciec jego pochodził z najbogatszej rodziny szlacheckiej spod Sieradza. Miał dwunastu synów i wszyscy oni nosili imię Jan. Wiązało się to z tym, że pierwszy syn chował się dobrze, natomiast dwaj następni, którym nadano inne imiona, zmarli bardzo wcześnie. W związku z tym postanowiono kolejnym synom nadać imię Jan. W nagrodę za zasługi w bitwie pod Grunwaldem ojciec Jana został starostą, dlatego rodzina przeniosła się do Korczyna. Tam też Jan Długosz w latach 1424 - 1428 uczęszczał do szkoły parafialnej. Był uczniem bardzo pilnym i gorliwym. Matka Długosza zmarła bardzo wcześnie, gdy liczył zaledwie parę lat. Jako trzynastoletni chłopiec w 1428r. został wysłany na Uniwersytet Krakowski celem dalszego kształcenia się. Opuścił go w roku 1432, nie uzyskawszy żadnego stopnia uniwersyteckiego. Długoszowi nie odpowiadały stare metody i ówczesny charakter nauki w Akademii Krakowskiej.

Swój zmysł praktyczny rozwinął na dworze najznakomitszego wówczas w Polsce męża stanu, Zbigniewa Oleśnickiego, biskupa krakowskiego. Dostał się tam już w 16 roku życia tj. w roku 1431. Początkowo był notariuszem czyli pisarzem, później sekretarzem, wreszcie kanclerzem i najbliższym zaufanym Zbigniewa. Był ogromnie pracowity, ruchliwy, posiadał wybitne zdolności organizacyjne. Pobyt na dworze Oleśnickiego, który był człowiekiem szerokich horyzontów, a równocześnie silną indywidualnością, która odgrywała ogromną rolę w ówczesnym życiu politycznym i kulturalnym, zaciążył wydatnie na kształtowaniu się osobowości młodego Długosza. Zetknął się on tutaj z wybitnymi ludźmi, z którymi Oleśnicki utrzymywał częste kontakty. Biskup był żywo zainteresowany historią swego kraju i to on zachęcił Długosza do twórczości dziejopisarskiej. Na dworze Oleśnickiego został aż do śmierci biskupa w roku 1455. Nic zatem dziwnego, że osobowość biskupa wycisnęła na nim swe piętno i że często oceniał ludzi i zdarzenia zgodnie z poglądami swego możnego protektora.

W 1434r. dzięki stryjowi ks. Bartłomiejowi Długoszowi Jan otrzymał probostwo w Kłobucku. W roku 1435 przebywał z misją dyplomatyczną w Bazylei i we Włoszech. W roku 1440 przyjął święcenia kapłańskie. W 1436r. mając 21 lat został wysunięty przez Oleśnickiego na kanonika katedralnego krakowskiego. Od tej pory zaczął otrzymywać on liczne godności kościelne i związane z nimi beneficja, dlatego pod koniec życia Długosz, syn skromnego burgrabiego brzeźnickiego, był człowiekiem bardzo zamożnym.

Długosz w 1440 roku rozpoczął pracę pisarską. Jedną z pierwszych prac była "Księga uposażeń biskupstwa krakowskiego".

W 1440 roku Długosz towarzyszył wyprawie wprowadzającej na tron węgierski Władysława - nazwanego później Warneńczykiem. Odbył wiele misji dyplomatycznych. W latach 1448 - 1449 przebywał w Wiedniu, Rzymie i Palestynie. Do ziemi świętej wybrał się wraz ze swoim przyjacielem, kanonikiem Janem Elgotem.

W latach 1459 - 1460 brał udział w misjach dyplomatycznych, które dotyczyły spraw polsko - krzyżackich, a w latach1464 - 1466 prowadził rozmowy w sprawie zakończenia wojny trzynastoletniej z Krzyżakami. Jeździł do Czech w czasie starań o koronę dla królewicza Władysława, a w 1471r. towarzyszył mu przy obejmowaniu tronu czeskiego.

W roku 1460 Jan Długosz poróżnił się z królem Kazimierzem Jagiellończykiem. Konflikt ten wystąpił na tle obsadzenia nowego biskupa w Krakowie po śmierci Zbigniewa Oleśnickiego. Król pragnął mieć biskupem krakowskim oddanego sobie prałata Jana Gruszczyńskiego biskupa włocławskiego, zaś kapituła krakowska wybrała Jana Lutkowica z Brzezia, a gdy ten zrezygnował, opowiedziała się za kardynałem Jakubem z Sienna. Ale królowi ten kandydat jako bratanek Oleśnickiego nie odpowiadał. Za sprzeciw Długosz został wygnany z Krakowa, stracił dom pod zamkiem. W 1461 - 1463 przebywał w Pińczowie i u Melsztyńskich w Melsztynie. Były to dla niego najcięższe czasy.

W 1463r. Jan Długosz powraca do łask królewskich i wraca do Krakowa. Król zaufał Długoszowi, oddał mu na wychowanie swoich synów. Stało się to wkrótce po wojnie pruskiej w 1467r. Najstarszy syn króla, królewicz Władysław, liczył dwanaście lat, drugi, Kazimierz, lat dziewięć, trzeci, Jan Olbracht, osiem, a czwarty, Aleksander, dopiero lat sześć. Najbardziej ulubionym uczniem Długosza był bogobojny i zdolny Kazimierz uznany po śmierci za świętego. Aż do końca życia nasz dziejopis był nauczycielem najmłodszych synów królewskich Zygmunta i Fryderyka. Król Kazimierz z wdzięcznością wyraził się o jego zasługach, a jego synowie serdecznie wspominali swoje szkolne lata.

Długosz był także dobrym gospodarzem i organizatorem. We wsi Pychowice koło Krakowa założył cegielnię. Posiadał pasję budowniczego. Wybudował domy studenckie w Krakowie, Bursę Jerozolimską koło Collegium Novum, Bursę Ubogich Wydziału Sztuk Wyzwolonych przy ulicy Wiśniowej. Przebudował domy prywatne przy Collegium Maius na Bursę Grochową i przy ulicy Grodzkiej na Dom Studentów Prawa. Odbudował spaloną Bursę Jerozolimską i kościół św. Andrzeja. Wyremontował i unowocześnił kościół "Na skałce" i wybudował przy nim klasztor oraz domy w Sandomierzu i Wiślicy.

W 1473 roku był w Nysie, Opawie, a w 1475 w Sączu. Dzięki temu poznał całą centralną Polskę, a także Narwię i Mazury, Śląsk i Litwę, Żmudź oraz Ruś.

Jan Długosz miał kult dla męstwa, rycerskości i odwagi, posiadał zmysł praktyczny, a także znajomość dziejów Polski, był biegły w arkanach gry politycznej i dyplomacji połączonej z gruntownym rozeznaniem całokształtu aktualnej sytuacji politycznej w ówczesnej Europie.

Długosz pisał dzieła historyczne, np. liczne zbiory życiorysów biskupów polskich jak "Banderia Prutenorum" (ukończona w 1448r.) - opis chorągwi krzyżackich zdobytych głównie pod Grunwaldem. Napisał "Insignie sen clenodia ineliti Regni Poloniae" (znaki albo godła Królestwa Polskiego), opisał w niej godło państwowe, godło ziem biskupstw oraz kilkudziesięciu najwybitniejszych rodów polskich, dołączając do nich zwięzłe charakterystyki owych rodów. Uważany jest z tego powodu za ojca polskiej heraldyki i autora pierwszego polskiego herbarza.

Pisał życiorysy biskupów uporządkowane wedle kolejności w jakiej godność biskupią piastowali. Nie wiadomo na pewno, czy życiorys Zbigniewa Oleśnickiego wyszedł spod jego pióra. Bardzo znacznym dziełem jest czterotomowy "Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis" zawierający wiele wiadomości o poszczególnych miastach, wsiach i zamkach w Małopolsce. Są tutaj spisane beneficja Kościoła w Małopolsce.

Jednak największym dziełem Długosza jest obszerna "Historia Polski", którą rozpoczął pisać w roku 1455 i pisał aż do śmierci, tj. do roku 1480. Historia obejmuje 12 ksiąg, w których zawarte są dzieje Polski od czasów bajecznych aż do roku 1480. Roczniki poprzedził autor, kapitalnym jak na owe czasy, opisem geograficznym kraju.

Zdając sobie sprawę, że w pojedynkę dzieła wykonać nie zdoła, zorganizował zespół. Sam nakreślił plan pracy, rozdzielał kolejno zadania, osobiście zajmując się redakcyjną stroną dzieła. Grupa wykształconych kleryków i młodszych księży z sekretarzem na czele zbierała materiały, pisała pierwotne, robocze ujęcie.

Całość "Dziejów" podzielił Długosz na 10 ksiąg dziejów dawnych i 2 księgi dziejów współczesnych.

"Dzieje" jest to jedno z najwybitniejszych dzieł polskiej i europejskiej historiografii XV wieku, szczyt polskiego średniowiecznego piśmiennictwa i jedno z największych osiągnięć kultury polskiej wszystkich czasów.

Zmarł 19 maja 1480 roku po trzech dniach choroby. Pochowano go w katedrze krakowskiej, a w 1880 roku jego prochy przeniesiono do krypty zasłużonych na Skałce.

Opracowanie: Danuta Mielczarek


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 4.81



Ilość głosów: 26

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014