Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Ocena opisowa w edukacji wczesnoszkolnej

Spis treści

Wstęp
1. Ocena i ocenianie uczniów
1.1. Funkcje oceny opisowej
1.2. Wyznaczniki oceny opisowej
1.3. Wewnątrzszkolny system oceniania
2. Ocena opisowa w praktyce
2.1. Oceny szkolne w opinii uczniów i rodziców
2.2. Prawo ucznia do sukcesu - podsumowanie i wnioski
Bibliografia

Wstęp

"Nie staraj się wyszukiwać błędów bliźniego wprzód,
nim poznasz jego zalety"
. (Kurpiński)

Jednym z najważniejszych celów reformy oświaty było podniesienie jakości i efektów kształcenia poprzez nauczanie i wychowanie. W nowym ustroju szkolnym, na pierwszym etapie edukacji obowiązującą formą kształcenia jest kształcenie zintegrowane.

Reforma edukacji wymaga od nauczycieli odejścia od tradycyjnego sposobu oceniania. Rozporządzenie MEN z 19 kwietnia 1999 roku dotyczące oceniania zobowiązuje nauczycieli do rozpoznawania poziomu postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności, w stosunku do wymagań edukacyjnych, wynikających z programów nauczania oraz do formułowania oceny. Zgodnie z tym rozporządzeniem, klasyfikowanie końcoworoczne w klasach I - III szkoły podstawowej polega na podsumowaniu osiągnięć edukacyjnych uczniów oraz oceny z zachowania w danym roku szkolnym, przy czym obie oceny są ocenami opisowymi.
Jak każda nowość w oświacie, ocena opisowa została przyjęta przez nauczycieli, rodziców i dzieci z zainteresowaniem, ale też z pewnym sceptycyzmem a czasem nawet z niechęcią.

Zapewne nie da się ukryć, iż niezależnie od rodzaju, ocena w ogóle odgrywa istotną rolę w rozwoju człowieka. Przede wszystkim wpływa na poczucie własnej wartości i akceptację siebie, a to przecież stanowi podstawę silnej osobowości, radzącej sobie w sytuacjach trudnych i nieznanych. Zatem każdy uczący powinien wypracować nie tylko własny styl pracy, ale również sposób oceniania, zgodny z przyjętym wewnątrzszkolnym systemem oceniania.

Jak już wspominałam rozporządzenie w nowym systemie edukacji narzuciło formę opisu, ale jedynie w klasyfikacji końcoworocznej. Nie wskazuje, jak ma wyglądać ocenianie w trakcie całego roku szkolnego. Dlatego uważam, iż najważniejsze dla nauczyciela jest dążenie do zaspokojenia naturalnych potrzeb rozwojowych dzieci, stworzenia im warunków umożliwiających radość tworzenia i danie wszystkim szansy na przeżycie osobistego sukcesu.

Rodzą się zatem pytania:
  • Komu ma służyć ocenianie?, dziecku; rodzicom czy nauczycielowi.
  • Co oceniać?, uzyskany efekt; wysiłek; proces działania; drogę dochodzenia do czegoś, poszukiwania, błądzenia.
  • Po co oceniać?, "dla samej oceny" czy jako postawy dalszej pracy z dzieckiem, z rodzicami.
  • Kiedy ocena może spełnić funkcję informacyjną, diagnostyczną, motywacyjną, korekcyjną?
W każdym razie w tej pracy chciałabym wzbogacić informacje na temat sporządzania takich ocen szkolnych, które odzwierciedlałyby aktualny stan wiedzy, postępy i włożony wysiłek dziecka.

Przecież, każdy uczeń klas młodszych chce, aby jego wysiłek został doceniony przez nauczyciela, a praca pochwalona i nagrodzona.
Pracując nad nowymi rozwiązaniami w zakresie oceniania warto jednak pamiętać, że problem oceny ucznia istniał zawsze i że zawsze w centrum tego problemu pojawiały się te same pytania: Czy sprawiedliwie oceniał postęp uczniów?, Czy oceniając, zwracał uwagę nie tylko na rzeczywistą ich wiedzę, lecz także na samodzielność ich sądu i rozwój zdolności ?, Czy równą miarą mierzył postęp wszystkich uczniów?

Rozdział 1

Ocena i ocenianie ucznia w edukacji wczesnoszkolnej

Edukacja wczesnoszkolna to bardzo ważny etap w rozwoju każdego dziecka. Pierwszoklasista rozpoczynając naukę jest przecież pozytywnie nastawiony. Pragnie osiągnąć "założone oczekiwania i zaspokoić potrzeby poznawcze". / 1

Z pewnością na swojej "edukacyjnej drodze" nie uniknie niepowodzeń oraz trudności, które często u małych dzieci wywołują stany lękowe i zagrożenia. Chcąc tego uniknąć należy zapewnić każdemu dziecku powodzenie szkolne, często zauważać dobre jego strony i osiągnięcia czyli ukazywać dużo pozytywnych informacji, by młoda jeszcze istota zrozumiała sens swojego istnienia, była dowartościowana i umiała walczyć w swoim przyszłym życiu z trudnościami.

Ocena jest ściśle związana z działalnością ucznia.

Jak już wspomniałam we wstępie każdy uczeń klas I - III chce, aby jego wysiłek był doceniony, a praca pochwalona i wyróżniona. Aby jednak wydać rzetelną opinię o uczniu, nauczyciel musi uwzględnić wiele czynników np., aktualny stan wiedzy dziecka, jego postępy, włożony wysiłek, chęci i zaangażowanie. Zgadzam się z P. Kowalikiem / 2, że "w ocenie cyfrowej bardzo trudno uwzględnić wymienione czynniki. Natomiast opisowy sposób oceniania pozwala na szczegółową informację o przedmiocie, jak również o brakach i trudnościach na jakie uczeń napotyka."

To prawda, iż oceniając osiągnięcie ucznia wg dotychczasowej sześciostopniowej skali ocen budziły się wątpliwości, gdzie jest granica między poszczególnymi stopniami.

Dziecko "takie jakie jest", także z deficytami rozwojowymi musi czuć się akceptowane, gdyż daje to możliwość pozytywnego rokowania prawidłowego rozwoju jego osobowości.

Na podstawie fachowej lektury, własnych obserwacji i doświadczeń podzielam pogląd, iż forma oceny opisowej w klasach I - III jest skuteczną formą oceniania wysiłku i osiągnięć edukacyjnych dzieci. Jest to metoda, która uniemożliwia proces selekcji dzieci, nie dzieli ich na lepszych i gorszych, nie pozwala wątpić w siebie i swoje możliwości. Obserwacja pozwala nie tylko na wykrycie indywidualnych potrzeb dziecka, lecz pomaga w pracy nauczycielowi, który dzięki zebranym informacjom może opracować metody pracy dostosowane do rozwoju dzieci.

1.1. Funkcje oceny opisowej.


Myślę, że każdy nauczyciel klas początkowych staje przed problemem oceny opisowej, gdyż propozycji jest bardzo dużo. Jednak należy pamiętać, że dobre ocenianie to takie, które uruchamia refleksję nad sobą; dostarcza informacji zwrotnych i wymaga jasno sformułowanych kryteriów. Możliwe jest to tylko wtedy, gdy nauczyciel dobrze wie jaki program względem dziecka jest przezeń realizowany i skąd płyną oczekiwania mu stawione: czy wynikają tylko z "programu nauczania", czy też z zestawienia tego, co nauczyciel wie o danym dziecku, o jego aktualnym poziomie rozwoju i o jego możliwościach z tym, czego należy wymagać "w ogóle" od ucznia na danym etapie edukacji.

Uważam, że najważniejsze w ocenie opisowej jest to, iż spełniała ona podstawowe funkcje: / 3
  1. Funkcję motywacyjną, polegającą na tworzeniu takiej atmosfery, w której będzie dominowała troska i zainteresowanie każdym uczniem. Należy zatem zwracać uwagę, by uczniowie nagradzani byli za każde swoje osiągnięcie i przeżywali dumę z tego co dokonali.
  2. Funkcję korekcyjną, która wskaże nad czym uczeń jeszcze musi popracować, co poprawić i zmienić.
  3. Funkcję diagnostyczną, która ujawni możliwości rozwojowe dziecka i ustali stopień rozwoju ucznia w stosunku do standardów osiągnięć. Zatem, ma ona polegać na określaniu indywidualnych potrzeb i przyczyn trudności każdego ucznia.
  4. Funkcję informacyjną, polegającą na przekazaniu informacji, co dziecko poznało, zrozumiało i opanowało.
Jak wynika z powyższego ocena ucznia powinna być efektywna oparta na konkrecie, ukazująca autentyczne zainteresowania, nagrodzona za osiągnięcia i wysiłek. Musi dostarczać uczniom maksimum informacji o wartości jego pracy, ma zachęcać i uwzględniać stopień trudności dla każdego ucznia. Kryteria oceny muszą być znane obu stronom i przez uczniów akceptowane.
1.2. Wyznaczniki oceny opisowej.
Wspomnę, iż przed przystąpieniem do "wymagań i oceny" każdy nauczyciel powinien zapoznać swoich wychowanków i ich rodziców z wyznacznikami oceny opisowej. / 4 Opis osiągnięć ucznia w zakresie edukacji polonistycznej Treści kształcenia polonistycznego w klasach I - III obejmują:
  • ćwiczenia w czytaniu i opracowywaniu tekstów,
  • ćwiczenia w mówieniu i pisaniu,
  • ćwiczenia gramatyczne i ortograficzne z elementami wiedzy o języku,
  • ćwiczenia słownikowo - frazeologiczne i syntaktyczne,
  • pracę z lekturą.
Opis osiągnięć ucznia w klasie I

Czytanie
  • dokonuje analizy i syntezy słuchowej i wzrokowej wyrazów
  • czyta wyrazy, zdania i krótkie teksty drukowane oraz pisane na tablicy lub w zeszycie
  • czyta wyraźnie i płynnie tekst
  • potrafi skupić uwagę na czytanym tekście
Opracowywanie tekstów
  • potrafi ustalić związek tekstu z ilustracjami w książce
  • formułuje pytania i odpowiedzi na podstawie tekstu
  • wspólnie redaguje wypowiedzi wielozdaniowe na podstawie tekstu
  • potrafi odtworzyć tekst z pamięci
Pisanie i mówienie
  • odwzorowuje figury literopodobne
  • pisze kształtne litery i prawidłowo łączy je w wyrazie (zachowuje kierunek od lewej do prawej w trakcie pisania, utrzymuje się w liniaturze)
  • potrafi samodzielnie ułożyć i napisać wyrazy, pojedyncze zdania
  • wyróżnia samogłoski i spółgłoski w wyrazie
  • wyróżnia litery ze znakami diakrytycznymi
  • rozpoznaje zdania oznajmujące, pytające i rozkazujące
  • zna zasady pisowni wielką literą i stosuje je w praktyce
  • rozpoznaje rzeczowniki i czasowniki w tekście mówionym i pisanym
  • określa liczbę rzeczownika i czasownika
  • dzieli wyrazy na sylaby
  • rozpoznaje i stosuje w praktyce dwuznaki
  • zna i stosuje zasady ortografii
  • potrafi pisać z pamięci
  • potrafi pisać ze słuchu
  • próby układania krótkich opowiadań w formie zapisu kilku zdań
  • próby wyszukiwania opisu w tekstach
  • korzysta ze słownika (umie odnaleźć ułożone hasła)
  • układa zdanie z rozsypanki wyrazowej
  • porządkuje wyrazy w zdaniu
  • pracuje sprawnie
  • potrafi skupić uwagę na danym zadaniu
Opis osiągnięć ucznia w klasie II

Czytanie
  • czyta płynnie i wyraziście tekst
  • czyta cicho tekst i rozumie jego treść
Opracowywanie tekstów
  • wspólnie ustala kolejność zdarzeń w opowiadaniach
  • wyróżnia postacie z danego utworu
  • odszukuje w tekście fragment utworu na określony temat
  • uzasadnia swoje zdanie na dany temat
  • odtwarza wiersz z pamięci, z odpowiednią jego interpretacją
Pisanie i mówienie
  • konstruuje swobodną wielozdaniową wypowiedź na dany temat
  • logicznie wiąże wydarzenia w jedną całość jako przygotowanie do układania planu
  • potrafi uporządkować zdania z rozsypanki wyrazowej
  • tworzy i pisze swobodne, krótkie teksty na temat różnych przedmiotów i wydarzeń
  • pisze kształtnie, prawidłowo łączy litery
  • zna i stosuje rodzaje zdań (oznajmujące, pytające, rozkazujące), stosuje odpowiednie znaki interpunkcyjne charakteryzujące te zdania
  • odróżnia głoskę od litery
  • wyróżnia wyraz w zdaniu
  • zna i stosuje rzeczowniki, czasowniki i przymiotniki
  • zna, stosuje, potrafi uzasadnić zasady ortografii
  • potrafi pisać z pamięci
  • potrafi pisać ze słuchu
  • potrafi grupować wyrazy wokół określonego tematu
  • posługuje się nowo poznanymi pojęciami w określonej sytuacji (wzbogacenie, uściślenie słownictwa mające na celu poszerzenie podstawowego systemu pojęciowego dziecka, umożliwiającego "poruszanie się" w dalszej edukacji)
  • potrafi sprecyzować znaczenie słownictwa
  • wspólne układanie zdań logicznie powiązanych na temat różnych przedmiotów (opis)
  • wspólne (ustne lub pisemne) układanie opowiadania jako ciągu logicznych wydarzeń
Opis osiągnięć ucznia w klasie III

Czytanie
  • czyta płynnie tekst
  • rozumie treść przeczytanego tekstu
Opracowywanie tekstów
  • rozumie treść przeczytanego tekstu
  • ustala kolejność zdarzeń
  • odróżnia zdarzenia istotne od mniej istotnych
  • uzasadnia swoje zdanie na temat postępowania bohaterów
  • potrafi odszukać fragment w tekście
  • uzasadnia wybór fragmentów
  • opowiada pełnymi zdaniami
  • potrafi skupić uwagę na czytanym tekście
Pisanie i mówienie
  • logicznie wypowiada myśli
  • formułuje pytania na określony temat
  • rozpoznaje rodzaje zdań
  • rozpoznaje i stosuje czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki
  • określa rodzaj, liczbę, osobę czasownika
  • potrafi stopniować przymiotniki
  • rozpoznaje i stosuje przysłówki
  • rozpoznaje i stosuje liczebniki
  • zna zasady ortograficzne
  • potrafi sprecyzować znaczenie słowa
  • stosuje wyraz o określonym znaczeniu w konkretnej sytuacji
  • umiejętność samodzielnego układania i zapisywania jako ciągu wydarzeń
  • układa opis
Opis osiągnięć ucznia w zakresie edukacji matematycznej

Opis osiągnięć ucznia w klasie I
  • określa i przedstawia wzajemne położenie przedmiotów na płaszczyźnie i w przestrzeni oraz kierunek ruchu z użyciem terminów określających to położenie
  • potrafi klasyfikować przedmioty, zbiory według jednej cechy lub dwóch cech
  • zna i rozpoznaje podstawowe figury geometryczne
  • zna i stosuje liczby od 0 do 100
  • potrafi zapisać liczbę za pomocą cyfr jako znaku graficznego liczby
  • zna i stosuje znaki <, >, +, =, potrafi je nazwać
  • dodaje i odejmuje w zakresie 20
  • potrafi dodawać i odejmować z przekroczeniem progu dziesiątkowego
  • rozwiązuje proste zadania tekstowe bez pomocy nauczyciela
  • mnoży i dzieli w zakresie 20
  • potrafi zmierzyć odcinek za pomocą linijki
Opis osiągnięć ucznia w klasie II
  • dokonuje działań na zbiorach (kształtowanie pojęć mnogościowych)
  • potrafi dodawać i odejmować różnymi sposobami w zakresie 100
  • wyodrębnia w zapisie liczbowym miejsce setek, dziesiątek i jedności
  • mnoży i dzieli w zakresie 30
  • rozwiązuje zadania tekstowe bez pomocy nauczyciela (czyta treść zadania ze zrozumieniem)
  • rozpoznaje odcinki równoległe i prostopadłe
  • potrafi mnożyć i dzielić w zakresie 100
  • zna i rozumie oraz stosuje w praktyce prawa matematyczne: łączności i przemienności dodawania, rozdzielności mnożenia względem dodawania
  • potrafi zastosować ułamek jako oznaczenie połowy (dwie równe części) i ćwierci (czwarta część całości) (można to wprowadzić, ale nie ma ułamków w podstawie programowej)
  • wykorzystuje konkrety do obliczeń
Opis osiągnięć ucznia w klasie III
  • dodaje i odejmuje w zakresie 100
  • mnoży i dzieli w zakresie 100
  • dodaje i odejmuje w zakresie 1000
  • tempo pracy dziecka jest sprawne
  • rozpoznaje i stosuje w praktyce odcinki prostopadłe, równoległe
  • oblicza obwód prostokąta
  • kreśli odcinki i prostokąty w skali
  • rozwiązuje równania o dwóch działaniach
  • mnoży i dzieli sposobem pisemnym przez liczby jednocyfrowe
  • dodaje i odejmuje ułamki (nie ma w programie)
  • porównuje liczby wielocyfrowe
  • układa i rozwiązuje zadania tekstowe
  • posługuje się miarą długości, objętości, masy
  • dokonuje obliczeń zegarowych
  • dodaje i odejmuje sposobem pisemnym
Opis osiągnięć ucznia w zakresie edukacji społeczno - przyrodzniczej

Opis osiągnięć ucznia w klasie I
  • orientuje się w rozmieszczeniu szkoły, pracy osób w niej zatrudnionych, w organizacji życia w szkole
  • zna przepisy zachowania się na drogach i przestrzega ich
  • orientuje się w organizacji życia w rodzinie
  • potrafi nazwać rośliny i zwierzęta, zna warunki ich życia i zasady postępowania z nimi
  • orientuje się w położeniu i warunkach naturalnych swojej miejscowości
  • zna zasady bezpieczeństwa przeciwpożarowego i przestrzega ich
Opis osiągnięć ucznia w klasie II
  • umie dostrzegać związki przyczynowo - skutkowe w przyrodzie, scharakteryzować zmiany zachodzące w przyrodzie w różnych porach roku
  • wyróżnia jadalne części rośliny
  • zna życie niektórych środowisk, jak ogród, sad, łąka
  • orientuje się w różnorodności świata roślinnego i zwierzęcego i współzależnościach zachodzących między nimi
  • wie, na czym polega praca ludzi w różnych zawodach
Opis osiągnięć ucznia w klasie III
  • potrafi określić typ lasu, wyróżnić warstwy lasu, wie na czym polega jego znaczenie
  • zna życie takich środowisk, jak pole, las, woda
  • potrafi scharakteryzować najogólniej budowę poznanych roślin i zwierząt, tryb i warunki ich życia
  • zna różne sposoby podróżowania i zasady zachowania się w różnych środkach lokomocji
  • umie wskazać Polskę na mapie
  • umie odczytać proste znaki na mapie
  • zna przykłady najważniejszych zabytków narodowych
  • orientuje się w ogólnych założeniach ekologicznych
Głównymi sposobami realizacji celów i treści środowiska społeczno - przyrodniczego będą:
  • obserwacja,
  • ćwiczenia,
  • wycieczki.
Opis ucznia w zakresie rozwoju artystycznego i społeczno - emocjonalnego

Rozwój artystyczny
  • zaangażowanie, aktywność
  • inicjatywa i pomysłowość
  • sprawność działania i organizowania pracy
  • postęp w zdobywaniu wiedzy i umiejętności.
1.3.Wewnątrzszkolny system oceniania.

Kontynuując rozważanie podjęte w tym rozdziale skoncentruję się teraz na dokumencie mającym wspierać ucznia i nauczyciela w procesie nauczania i uczenia się - "Wewnątrzszkolnym systemie oceniania". Ma on na celu:
  1. poinformowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i postępach w tym zakresie,
  2. pomoc uczniowi w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju,
  3. motywowanie ucznia do dalszej pracy,
  4. dostarczanie rodzicom (prawnym opiekunom) informacji o postępach, trudnościach i specjalnych uzdolnieniach ucznia.
W mojej szkole w roku szkolnym 1999/2000 edukacja wczesnoszkolna pozbawiona była tradycyjnego oceniania. W roku następnym 2000/2001 na życzenie rodziców klas I - III zmieniono zapis w "Wewnątrzszkolnym systemie oceniania" / 5 odnośnie oceny bieżącej, cytuję:
  1. W klasach I - III szkoły podstawowej ocena bieżąca jest oceną wyrażoną stopniem w skali 1 - 6 w razie potrzeby z komentarzem.
  2. Ocenianie bieżące odbywa się podczas zajęć, podczas sprawdzania pracy i czynności dzieci, może to być w formie pochwały, gestu, aprobaty, przy jednoczesnym wskazaniu co uczeń powinien zmienić, poprawić, udoskonalić a także w postaci zwięzłego, krótkiego wpisu do zeszytu lub na innych pracach pisemnych lub plastycznych oraz oceną wyrażoną stopniem 1 - 6.
  3. W trakcie oceniania bieżącego nauczyciel gromadzi wyniki szkolnych osiągnięć ucznia w dzienniku oraz zbiera w indywidualnych teczkach prace ucznia.
  4. Za podstawę do opracowania kryteriów ocen ucznia w skali 1 - 6 służyć będą wymagania programowe dla poszczególnych klas.
  5. Sposoby sprawdzania postępów ucznia obejmują:
    - kontrolę ustną, wykonywanie zadań, ćwiczeń, prace pisemne (dyktanda, sprawdziany, testy dydaktyczne), kontrola grupowana tj. rozmowy.
  6. Informacja rodziców o pracach ich dzieci odbywa się poprzez:
    1. kontakty bezpośrednie (zebrania informacyjne raz na dwa miesiące, rozmowy indywidualne, zapowiedziane wizyty w domu ucznia)
    2. kontakty pośrednie (rozmowa telefoniczna, korespondencja listowa, adnotacje w zeszycie przedmiotowym).
Podstawą do rozmowy z rodzicami o postępach ucznia jest dziennik, teczka z pracami ucznia, zeszyt wychowawcy.

Ocenianie nierozerwalnie łączy się z kontrolą dokonywaną przez nauczyciela i samego ucznia. Istotne jest poprawianie własnych błędów i "uczenie się na błędach". Ważne jest również to, by w klasie panował taki klimat, w którym dzieci czują się bezpiecznie, tzn. porażki i niepowodzenia traktowane są jak coś naturalnego i nieuniknionego.

Zapewne należy wystrzegać się porównywania uczniów, aby i oni sami nie przyzwyczajali się do porównywania z innymi, ale wyłącznie z samym sobą.
Rozważania teoretyczne i moje doświadczenia wskazują na to, jak skomplikowana i trudna jest problematyka związana z oceną ucznia. Jak już wspominałam ocena jest ściśle związana z działalnością ucznia. Ujawnia jego osiągnięcia i braki, ukierunkowuje dalsze jego postępowanie, stwarza ponadto podstawę do porównywania osiągnięć ucznia. Złożoność tych czynności stawia przed nauczycielem określone wymagania. Nauczyciel powinien znać cele oceniania, właściwości psychofizyczne ucznia, uświadamiać sobie dokładnie, co ocenia, znać gruntownie edukacje, technikę oceniania, powinien wiedzieć po co ocenia, kogo, za co, na jakiej podstawie, jak i kiedy.

Jestem pewna, iż najważniejsze jest docenianie wysiłków, pomysłów i zaangażowania, gdyż takie działania zmniejszają uczucia wstydu i lęku, podnoszą wiarę we własne siły, potrafią odkryć ukryty w uczniu potencjał.

Rozdział 2

Ocena opisowa w praktyce

W I rozdziale pracy przedstawiłam nowy system oceniania. Zgadzam się z opinią i zarzutami, że niektórzy nauczyciele oceniali dzieci za opanowanie materiału przewidzianego programem nauczania czyli za uzyskane efekty, nie uwzględniając możliwości dziecka. Uznano więc, że najlepszym rozwiązaniem będzie właśnie ocena opisowa, która uwzględnia wkład pracy dziecka, efekt jaki osiąga oraz jego możliwości. Jak zatem w praktyce szkolnej wygląda stosowanie oceny opisowej?

Zapewne każdy nauczyciel nauczania początkowego w ciągu swojej pracy, wypracował sobie własny styl oceniania, bazując na stopniach. Obecnie stanął przed koniecznością "przestawienia się" na inny sposób wyrażania oceny.

Myślę, że nauczyciele tradycjonaliści przywiązani do dawnej oceny stopniowej, próbują utożsamiać ją z różnymi znaczkami i obrazkami. Osobiście jestem przeciwna stosowaniu ukrytych ocen pod postacią symboli, gdyż mniej rażą mnie: 5,4,3... niż serduszka, chmurki czy słoneczka.
Istnieli również nauczyciele, którzy oprócz ocen wyrażonych cyfrą formułowali werbalną ocenę opisową.

Obecnie w mojej szkole stosuje się oprócz stopnia 1-6 ocenę opisową. Czasem w zeszycie i na kartach pracy wpisuję parafkę z datą. Stosuję również krótkie słowa: Wspaniale! Brawo! Ładnie! Praca wykonana zgodnie z poleceniem i stawiam 5 lub 6. Często jednak piszę krótki list do dziecka np.

- Wojtku! Wiem jak dużo wysiłku wkładasz w staranne i kształtne pismo, ale zwracaj większą uwagę na rozmieszczenie tekstu na stronie.

- Agnieszko! Z przyjemnością słuchamy Twojej recytacji wiersza. Zwracasz uwagę na znaki interpunkcyjne. Gratuluję Tobie i Twoim Rodzicom!

- Dominiku! Zrobiłeś duże postępy w czytaniu. Jednak jeszcze przekręcasz niektóre wyrazy i nie zwracasz uwagi na znaki przestankowe. Proponuję byś w domu codziennie głośno czytał kilka minut pod kontrolą rodziców. Życzę sukcesów!

- Klaudio! Gratuluję prowadzenia zeszytu. Może on być wzorem dla kolegów. Każdą literkę piszesz kształtnie i poprawnie je łączysz w wyrazach.

- Przemku! Cieszę się bardzo, że lubisz śpiewać piosenki. Doceniam Twoją aktywność na zajęciach muzyczno-ruchowych i wiedzę na temat wartości rytmicznych nut.
Martwi mnie jednak to, że zapis nutek jest mało staranny. Masz problemy z pisaniem ósemek. Gdybyś zechciał więcej ćwiczyć, to Twoje nutki byłyby piękne.

- Maćku! Doskonale wypisałeś dane liczbowe i szukane z zadania tekstowego. Jestem z Ciebie dumna, że potrafisz obliczać różnymi sposobami. Pisząc odpowiedź popełniłeś jeden błąd ortograficzny w wyrazie drzew. Proponuję, byś ułożył z tym wyrazem zdanie. Gratuluję Ci dotychczasowych osiągnięć.

- Weroniko! Gratuluję obliczenia działań na mnożenie, prawidłowego rozwiązania zadań tekstowych i uzupełnienia drzewek. Zapamiętaj jednak, że: 4 . 8 = 32, zapisz to działanie w zeszycie w kratkę zielonym kolorem. Życzę dalszych sukcesów.

- Łukaszku! Doskonale rozpoznajesz w zdaniach czasowniki (chociaż zauważyłam po używaniu korektora, że początkowo miałeś problemy) i określasz rodzaj podanych rzeczowników. Znasz nazwy zwierząt i potrafisz je poprawnie podpisać. Wiesz kiedy rozpoczyna się kalendarzowa wiosna. Szkoda, że w zdaniach opisujących gniazdo bociana popełniłeś błędy. Proponuję, byś sprawdził w swoim słowniczku ortograficznym zapis podkreślonych wyrazów i ułożył z nimi zdania w zeszycie w linie. Łukaszku! Jeszcze raz zwracam Ci uwagę na niewłaściwe łączenie dwuznaku "....". Wiem, że stać Cię na pokonanie tej trudności.

- Brawo dla całej Waszej grupy! Doskonale ponumerowaliście kolejność wydarzeń na ilustracjach. Podobają mi się również zdania, którymi podpisaliście każdy obrazek.
Zapamiętajcie jednak prawidłową pisownię wyrazów: skąd, nie ma. Proponuję Wam napisanie tych wyrazów w słowniczku ortograficznym i ułożenie z nimi zdań w zeszycie w linię. Gratuluję zgodnej pracy w grupie.

- Darku! Cieszę się bardzo, że znasz zasady budowy listu. Wstęp rozpocząłeś od akapitu. Nie zapomniałeś o miejscowości, dacie, nagłówku, podpisie i wielkich literach. Brawo!, to bardzo ważne przy pisaniu listów. Doceniam Twoją samodzielność i bezbłędne napisanie tego wypracowania. Pamiętaj jednak, by:
  • miejscowość i datę pisać bliżej prawej strony,
  • rozwinięcie listu i zakończenie oddzielać akapitami,
  • list pisać bardzo starannie.
Darku, w Twojej pracy zabrakło właśnie staranności. Używałeś korektora, niezbyt dokładnie mieściłeś wyrazy w liniach.

Gdybyś zechciał napisać w domu jeszcze jeden list i dostosować się do moich zaleceń, z pewnością pamiętałbyś o staranności pisania takiego wypowiedzenia.

Liczę na Ciebie.

- Grzesiu! Jestem z Ciebie dumna, że samodzielnie podjąłeś próbę opisu swojej rodziny. Świetnie, że wspomniałeś o zawodzie rodziców, o rodzeństwie i o Waszym kotku. Doskonale wymyśliłeś ostatnie zdanie, które jest zakończeniem pracy. Szkoda tylko, że zabrakło krótkiego wstępu informującego, że chcesz nas zapoznać ze swoją rodziną, np.
Mam na imię Grzegorz. Chodzę do trzeciej klasy i chcę Wam przedstawić moją rodzinę (...)

Pamiętaj również o stosowaniu akapitów. Zaznaczyłam je w Twojej pracy pionowymi kreskami. Unikaj również powtarzania tych samych wyrazów.
Gratuluję starannego napisania takiej formy wypowiedzi.

Przygotowując dany blok tematyczny planuję, jakie umiejętności i wiadomości uczeń powinien opanować i za pomocą jakich ćwiczeń oraz jakie zadania będą podlegały ocenie.

Ocenę półroczną wyrażam w formie listu do dziecka napisanego tak, by ono jako adresat zrozumiało jego treść.

Mam na uwadze to, że ocena roczna w życzliwy sposób powinna diagnozować zakres wiadomości i umiejętności w ciągu minionych miesięcy. A ocena śródroczna musi zawierać również klarownie zredagowane polecenia do dalszej pracy.

Ocena opisowapostępów w nauce za I semestr w klasie pierwszej w roku szkolnym 1999 / 2000.

Przemysław Kowalski

Przemku! Jesteś uczniem miłym, pogodnym, koleżeńskim i bardzo ambitnym. Masz poczucie sprawiedliwości.

Potrafisz czytać tekst znany i nowy; cicho i głośno ze zrozumieniem, ale staraj się unikać głoskowania wyrazów. Ćwicz czytanie, pamiętaj o znakach interpunkcyjnych. Spróbuj zmieniać głos.

Prawidłowo zaznaczasz samogłoski i spółgłoski oraz dzielisz wyrazy na sylaby, uzupełniasz tekst z lukami, układasz zdania z rozsypanki i poprawnie stosujesz odpowiedzi na postawione pytania. Gratuluję!
To co wiesz, czujesz, przeżyłeś umiesz opowiedzieć zdaniami. Na zajęciach jesteś dość aktywny. Zachęcam Cię abyś jeszcze pewniej brał udział w dyskusji.

Cieszy mnie to, że włożyłeś wiele wysiłku w doskonalenie kształtnego pisma i prawidłowe łączenie liter. Wspaniale przepisujesz tekst z tablicy, książki i umiesz samodzielnie pisać wyrazy z pamięci i ze słuchu. Z łatwością rozwiązujesz krzyżówki i rebusy. Postaraj się być bardziej pewny tego co robisz.

Liczysz sprawnie i poprawnie do 10. Prawidłowo określasz i przedstawiasz położenie przedmiotów na płaszczyźnie. Doskonale rozpoznajesz proste figury geometryczne. Dobrze rozwiązujesz zadania różnymi sposobami.

Wyniki klasyfikacji końcoworocznej

(w klasie pierwszej)


Zachowanie - Posiada pozytywny stosunek do nauki. Wyróżnia się pracowitością i obowiązkowością. Wykazuje aktywność na wszystkich zajęciach. Jest wytrwały w wykonywaniu zadań. Wyróżnia się kulturą osobistą. Dotrzymuje obietnic i zobowiązań. Przestrzega normy społeczne w klasie i w szkole. Jest koleżeński, chętnie udziela pomocy innym. Potrafi współdziałać w grupie, słucha gdy inni mówią.

Religia / etyka      celujący

Zajęcia edukacyjne

Potrafi czytać sylabami. Rozumie czytany tekst. Wypowiada się pełnymi zdaniami. Pisze dość starannie, utrzymuje się w liniaturze. Zna i stosuje zasady ortograficzne w pisaniu z pamięci i ze słuchu. Poprawnie i samodzielnie mnoży do 30. Dodaje i odejmuje w zakresie 100. Poprawnie rozwiązuje zadania z treścią. Posiada ogólną wiedzę o otaczającym środowisku społeczno - przyrodniczym. Aktywnie i z zaangażowaniem bierze udział w zajęciach ruchowych i muzycznych. Estetycznie wykonuje prace plastyczno - techniczne i zawsze doprowadza je do końca. Na języku angielskim potrafi zastosować poznane wyrazy i prawidłowo rozumie ze słuchu.

Szczególne osiągnięcia


Wychowawca klasy


Nietrudno się domyślić, że napisanie takiej oceny dla dwudziestu kilku uczniów zajmuje kilka dni i jest pracochłonne. Jednak mając systematycznie prowadzone wyniki własnej obserwacji - bieżącą dokumentację: dziennik lekcyjny, indywidualne teczki prac uczniowskich oraz zeszyt wychowawcy można przystąpić do napisania oceny półrocznej i końcoworoczej bez większych problemów.

Z całą odpowiedzialnością stwierdzam, że zindywidualizowana ocena opisowa, chociaż jest pracochłonna przynosi dziecku wiele radości i pełną informację o jego pracy, zaangażowaniu i wrażliwości.

Jak już wspominałam każdy człowiek a zwłaszcza dziecko pragnie potwierdzenia własnej wartości. Z pewnością łatwiej wtedy pokonuje trudności, wzrasta jego otwartość i wzmacnia się tendencja do samooceny, samokontroli i systematycznej pracy.

Umiejętne posługiwanie się i stosowanie oceny opisowej, która zawiera treści dotyczące wszystkich edukacji, ułatwia dziecku obiektywne widzenie siebie, własnych działań, zachowań oraz postaw. Uwalnia od napięć, nerwowości i strachu przed oceną negatywną.

2.1. Oceny szkolne w opinii rodziców i uczniów.


Zdaję sobie sprawę z tego, iż dużą grupę w zespole klasowym stanowią dzieci, które popełniają błędy. Jednak jak zauważam każda pozytywna uwaga jest mobilizująca. Uzmysławia uczniowi, że jego wysiłki i osiągnięcia są dostrzeżone, nie pójdą "na marne" jeżeli postara się jeszcze raz i doprowadzi pracę do końca, jak tylko najlepiej potrafi.

A jak tę formę oceny przyjmują rodzice?

Otóż myślę, że rodzice, którzy posłali do szkoły pierwsze swoje dziecko przyjęli ocenę opisową jako rzecz naturalną.

Trudniej jednak w tej sytuacji było rodzicom i uczniom, którzy byli przyzwyczajeni do dawnych ocen, nie zawsze mogli oderwać się od oceny cyfrowej.

Uczniowie każdego dnia dzięki ocenie bieżącej i stałemu kontaktowi ze mną mogli dowiadywać się o swoich sukcesach, czy ewentualnych niedociągnięciach. Natomiast rodzice oczekiwali informacji o swoich dzieciach w takiej formie, która przez nich byłaby akceptowana.

W obecnym i ubiegłym roku szkolnym starałam się uzyskać odpowiedzi na pytania:
  • Jaką formę oceny rodzice i dzieci przyjmują życzliwiej: wyrażoną stopniem, czy opisem?
  • Która ocena jest przejrzysta i zrozumiała?
Niemal na każdym spotkaniu z rodzicami w klasie pierwszej i drugiej poruszałam problem oceny opisowej, a rodzice wyrażali różne opinie na ten temat.

Przyznaję, że przyzwyczajenia związane z tradycyjnym ocenianiem były bardzo silne. Na pierwszym zebraniu w ubiegłym roku szkolnym - w klasie drugiej po przeprowadzonym wywiadzie poznałam obawy rodziców spowodowane brakiem tradycyjnych stopni. Najczęściej pojawiające się niepokoje to: "czy bez stopni dzieci będą się uczyć, czy nie zaczną lekceważyć obowiązków szkolnych?"

Nadmienię, iż rodzice wszystkich klas I - III w mojej szkole po rocznym stosowaniu ocen opisowych zażyczyli sobie powrotu do ocen wyrażonych stopniem.

W listopadzie 2000 roku szkolnego spełniły się prośby rodziców. Zaproponowane zmiany w "Wewnątrzszkolnym systemie oceniania" dotyczące oceny bieżącej zostały przez władze zatwierdzone, cytuję: "W klasach I - III szkoły podstawowej ocena bieżąca jest oceną wyrażoną stopniem w skali 1 - 6, w razie potrzeby z komentarzem (...)". Ta wiadomość bardzo zadowoliła rodziców i uczniów.

Jednak jak już wspominałam każde dziecko "nagradzałam" stopniem z komentarzem i krótkim listem. Pod notatkami oraz pracami plastycznymi, starałam się udzielić szczegółowych informacji na temat aktywności i osiągnięć szkolnych ucznia. Mimo to domagali się oni podsumowania z mojej opinii w formie stopnia. "Dobrze, ale na jaką ocenę zasłużyłem" - to najczęstsze pytania uczniów w klasie I i na początku klasy II.

Na uwagę jednak zasługuje fakt, iż po pewnym czasie dzieci, którym zaproponowałam "3", a nawet "4" (nie było mowy o gorszych ocenach) lub tylko ocenę opisową wybierały - tę drugą. Jak widać uczniowie tak naprawdę wcale nie tęsknią za 4, 3... . Owszem chciałyby otrzymywać najlepiej "6 i 5", jednak jak wiadomo nie jest to możliwe.

Elżbieta Misiorna w artykule "Oceny szkolne w opinii uczniów" / 6 stwierdza, że dzieci klas początkowych dotychczas "przynosiły dobre stopnie (ze względu na: własną satysfakcję i zadowolenie) by sprawić radość swoim rodzicom a nawet nauczycielowi".

To prawda, że do rzadkości jeszcze obecnie należą wypowiedzi dzieci mówiące o tym, że uczą się one, by coś poznać, że robią coś co je ciekawi, satysfakcjonuje, bo lubią to robić. Zatem można powiedzieć, że zdobywanie ocen stało się dla wielu uczniów i rodziców w niższych klasach zasadniczym celem podejmowanych działań.

Szczególnie oceniane lubią być dzieci osiągające bardzo dobre wyniki w nauce. One to doświadczają wartości tych ocen, doświadczają, co to znaczy być bardzo dobrym uczniem. To zdecydowało też o tym, iż trudno im było zaakceptować propozycję szkoły bez ocen.
Również i na kolejnych spotkaniach z rodzicami prowadziłam rozmowy o osiągnięciach szkolnych ich dzieci wyrażonych za pomocą nie tylko stopnia ale i oceny opisowej.

Za pierwszy semestr nauczania w klasie I - III każde dziecko otrzymało wspomnianą już ocenę opisową w formie listu, a rodzice mogli zapoznać się z efektami pracy na podstawie kart ucznia i mojej opinii o działalności, aktywności i zaangażowaniu swoich dzieci.

Zasięgając w obecnym roku szkolnym informacji rodziców na temat "oceny" już w zdecydowanej większości odpowiedzieli, cytuję:

- "Ocena wyrażona stopniem jest dobra wtedy, gdy dziecko chce szybko podzielić się szkolnymi osiągnięciami jednak sprawiedliwszą i efektywniejszą jest ocena opisowa."

- "Na podstawie wyznaczników oceny i opisu w formie listu do mojego dziecka przyznaję, że taka forma działania jest rzetelną i szczegółową informacją. Bardzo dobrze wartościowuje moje dziecko przez bezpośrednie zwracanie się do niego."

Dialog z rodzicami w ciągu trzech lat dał mi wiele satysfakcji. Umożliwiłam im wypowiedzenie własnego zdania na temat zmian, które mają przecież wpływ na kształcenie ich dzieci. Myślę, że warto było przywrócić sześciostopniowy system oceniania, by rodzice i dzieci trafnie spojrzeli na ocenę opisową.

2.2. Prawo ucznia do sukcesu - podsumowanie i wnioski.


Nowy system oceniania ma przede wszystkim dać uczniowi satysfakcję i zadowolenie, nie stres.

Wśród dzieci obok uczniów uzdolnionych są tacy, którzy chcą osiągnąć sukces ale muszą wkładać dużo wysiłku. Są też i tacy, których mniejsze możliwości intelektualne zniechęcają, budzą urazę, poczucie niemożności pokonania bariery.

Właśnie ocena, która jest nierozerwalnie związana z działalnością dziecka powinna stanowić element pokazujący dziecku jego możliwości i występujące braki, które poprzez ćwiczenia dokona. Przekonanie o swoich możliwościach wpływa przecież na jakość włożonego wysiłku i efektywności uczenia się. Zmniejsza uczucie lęku i wstydu, podnosi wiarę we własne siły. Ważne jest zatem, by uzmysłowić uczniom, że ich osiągnięcia i wysiłki są dostrzegane, uznawane, ale nie zawsze muszą być nagrodzone.

Podsumowując moje rozważania dotyczące oceniania uczniów jeszcze raz podkreślę, że każdy nauczyciel musi mieć świadomość, iż oceniając dziecko ma uwzględnić jego możliwości psychofizyczne, uświadomić sobie co ocenia, po co ocenia, kogo ocenia, za co ocenia i na jakiej podstawie.

Stwierdzam, że forma oceny opisowej jest skuteczną formą wysiłku i osiągnięć edukacyjnych dzieci. Uważam, że powodzenie pracy metodą opisu uzależnione jest w dużej mierze od organizacji pracy. Dobrze opracowane wyznaczniki obserwacji i przystosowanie "arkusza obserwacyjnego" do potrzeb, znacznie ułatwia pracę nauczycielowi i daje możliwość poznania dziecka.

To prawda, że ocenianie to rzecz, której nauczyciel uczy się dopiero po rozpoczęciu pracy zawodowej. Do tego wykorzystuje własne doświadczenia. Dlatego na nauczycielach spoczywa wielka odpowiedzialność, ponieważ oceny opisowe kształtują osobowość małego człowieka. Przenikają bardzo głęboko w poczucie pewności siebie i własnej wartości. Myślę, że to właśnie jest najważniejszy powód, dla którego jakość komunikatów oceniających jest tak ważna.

Niestety sposób osiągnięć dziecka w edukacji wczesnoszkolnej nadal wzbudza wiele kontrowersji. Różne zdania na ten temat mają zarówno nauczyciele, uczniowie jak i rodzice. Ja jednak myślę, że nie jest tak źle. Nie da się ukryć, że problem oceny klas początkowych zostaje otwarty i dyskusyjny.

Sądzę, iż musi upłynąć trochę czasu, by uczniowie i rodzice uwierzyli w to, że ocena opisowa spełnia cztery ważne funkcje: informacyjną, diagnostyczną, motywacyjną i korekcyjną,
  • ocena opisowa jest potrzebna, gdyż dzięki niej rodzice i nauczyciel wiedzą jakie wiadomości i umiejętności ich dziecko posiada, a jakich jeszcze nie opanowało
  • ocena ta jest bardziej sprawiedliwa, aniżeli stopień
  • ocena jest bardziej szczegółowa niż dotychczasowa. Jest czytelniejsza dla rodziców, aczkolwiek nie satysfakcjonuje ucznia, który oczekuje, by był oceniany stopniem.
Warto jednak poświęcić dużo czasu i wysiłku, który po pewnym czasie procentuje, a praca i nauka przynoszą coraz większe efekty.
Przypisy
  • 1. R. Więckowski, Założenie a rzeczywistość w systemie oceniania klas początkowych, "Życie Szkoły" 1998, nr 5.
  • 2. P. Kowolik, O ocenie i ocenianiu uczniów, "Życie Szkoły" 1994, nr 8.
  • 3. Z. Orczykowska, Materiały metodyczne, 2001.
  • 4. Z. Orczykowska, Materiały metodyczne, 2001.
  • 5. Zespół Szkół nr I w Bobowej, Wewnątrzszkolny system oceniania, 2000/2001.
  • 6. E. Misiorna, Oceny szkolne w opinii uczniów, "Edukacja i Dialog" 1993, nr
6.
Bibliografia
1. Błażejewski J., Funkcja oceny szkolnej i warunki ich realizacji, "Nowa Szkoła" 1988, nr 1.
2. Giermakowski M., Ocena wspierająca rozwój dziecka, "Nowe w Szkole" 1998/1999, nr 3.
3. Kowolik P., O ocenie i ocenianiu uczniów, "Życie Szkoły" 1994, nr 8.
4. Misiorna E., Oceny szkolne w opinii uczniów, "Edukacja i Dialog" 1993, nr 6.
5. Orczykowska Z., Materiały metodyczne, 2001.
6. Więckowski R., Założenie a rzeczywistość w systemie oceniania klas początkowych, "Życie Szkoły" 1998, nr 5.

Opracowanie:


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 6



Ilość głosów: 4

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014