Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Wpływ środowiska rodzinnego i szkoły na osiągnięcia edukacyjne
uczniów zdolnych

Dziecko zdolne wyróżnia się na tle klasy szybszą i sprawniejszą niż rówieśnicy selekcją informacji, sprawniejszym zapamiętywaniem, łatwością i spontanicznym działaniem przy rozwiązywaniu problemów. Ma przy tym podzielną uwagę, jest zainteresowane zagadnieniami natury poznawczej i dociekliwe. Potrafi zidentyfikować problem, myśleć syntetycznie. Uczeń taki jest indywidualistą, przejawia niezależność i krytyczne myślenie, ma bujną wyobraźnię. Zadaje dużo pytań i wymaga sporej uwagi ze strony nauczyciela. Jego chęć wykazania się posiadanymi wiadomościami powoduje często bezładną dyskusję podczas lekcji, bywa też, że uczniowie ci odpowiadają wszyscy jednocześnie, co powoduje chaos i zamieszanie. Uczniowie zdolni chętnie ze sobą współpracują, a wbrew mylnym przekonaniom wykazują zarówno w pracy, jak i w zabawie duże poczucie humoru, wczuwanie się w potrzeby innych i małą dominatywność. /1

To w jakim stopniu ww. liczne predyspozycje ucznia zdolnego się rozwiną, zależy od wielu czynników. Do najważniejszych spośród nich należą środowisko rodzinne oraz środowisko szkolne.

W rodzinie uczeń spędza zdecydowanie więcej czasu niż w szkole, a rodzice w zasadniczy sposób wpływają nie tylko na rozwój osobowości dziecka, jego postawy i potrzeby oraz sposoby ich zaspokajania, ale też na kształtowanie się jego zdolności i zainteresowań poprzez pobudzanie rozwoju poznawczego, rozpoznawanie predyspozycji intelektualnych i umożliwienie ich intensywnego i wczesnego rozwoju. Wiąże się to z czynnikiem społeczno - ekonomicznym. Badacze uzdolnień, na podstawie analizy biografii wybitnych ludzi, zwracają uwagę na zbieżność fenomenu cudownego dziecka z wyjątkowo korzystnymi warunkami wychowania oraz intensywnym i wczesnym kształceniem. Zatem, poziom osiągnięć szkolnych w znacznej mierze pokrywa się ze zróżnicowaniem społecznym uczących się, a osiągnięcia szkolne absolwentów szkół podstawowych w dużym stopniu przenoszą i odzwierciedlają pozaszkolne zróżnicowania społeczne./2

Środowisko domowe wpływa także na wybór dalszej drogi edukacyjnej. W grę wchodzą liczne czynniki natury świadomościowej tzn. wartości, motywacje, wzory kariery życiowej. Liczne badania dowodzą, że młodzi ludzie wybierając szkołę i zawód w pierwszej kolejności opierają się na poradach rodziców, uwzględniając tym samym ich aspiracje. Te z kolei zależne są od wykształcenia matek i ojców, dlatego młodzież pochodząca z kręgów uprzywilejowanych podejmuje bardziej ambitne wyzwania edukacyjne niż pozostali uczniowie, którzy często nie ustępują tym pierwszym pod względem wyników osiąganych w nauce.

Jeśli spojrzymy na system kształcenia dzieci i młodzieży w Polsce, możemy stwierdzić, że zdecydowana większość uczniów uczęszcza do szkół publicznych, masowych. Prowadzą one planową pracę, kierując się planem lekcyjnym, programami i rozkładem zajęć. Nauczyciel na lekcji nie może zbyt długo zajmować się zagadnieniami niezwiązanymi planem i programem nauczania, a budzącymi zainteresowanie uczniów zdolnych, dlatego dla pełnego rozwoju intelektualnego tych uczniów niezbędna jest praca pozalekcyjna i pozaszkolna, pozwalająca na indywidualizację procesu kształcenia.

Punktem wyjścia do indywidualnej pracy z uczniem zdolnym powinno być jego wszechstronne poznanie. Według Howarda Gardnera każdy człowiek ma przynajmniej siedem ośrodków inteligencji: inteligencja lingwistyczna, logiczno - matematyczna, wizualno - przestrzenna, muzyczna, interpersonalna, intrapersonalna, kinescetyczna, z czego wynikają różne potrzeby edukacyjne, organizacyjne, społeczne, emocjonalne. Nieznajomość potrzeb i możliwości dzieci zdolnych, pomyłki popełniane przy ich selekcji, sporadyczność prowadzonej pracy mogą stać się przyczyną kłopotów oraz prowadzić do rozczarowania i zawodu u dzieci oraz poczucia źle zainwestowanego wysiłku u wychowawców i nauczycieli.

W powszechnym systemie kształcenia można wyróżnić wiele form pracy z uczniem zdolnym: indywidualny tok nauki, koła zainteresowań, zajęcia pozalekcyjne, koła przedmiotowe, klasy autorskie, przeniesienie dziecka do klasy programowo wyższej, innowacje pedagogiczne, indywidualna praca z uczniem itp. Działania te służą rozwijaniu wrodzonych predyspozycji uczniów, ich samorealizacji, a także wyrównaniu szans edukacyjnych dzieci z różnych środowisk. Efektywność tych działań zależny głównie od dwóch czynników: osoby nauczyciela i odpowiedniej polityki edukacyjnej.

Nauczyciele, znając osobiście uczniów, mając z nimi częste, bezpośrednie kontakty powinni nieustannie podejmować próby oddziaływania na nich w zakresie aspiracji edukacyjnych, motywować do ustawicznego samokształcenia, zwłaszcza tych, którzy uczą się znacznie poniżej swoich możliwości intelektualnych. Można to osiągnąć m. in. poprzez:
- poświęcenie uczniowi większej uwagi - indywidualne traktowanie go w szkole masowej,
- szukanie ciekawego materiału, który wzbudzi zainteresowanie ucznia zdolnego,
- stwarzanie możliwości uczestniczenia w konkursach - docenianie i nagradzanie ich osiągnięć,
- różnicowanie wymagań,
- jednoczesne i harmonijne rozwijanie ucznia pod względem intelektualnym, społecznym, emocjonalnym,
- zapewnienie odpowiedniej opieki dydaktyczno - wychowawczej,
- współpracę z rodzicami ucznia zdolnego,
- inspirowanie dzieci do rozwoju własnych zdolności i zainteresowań,
- stosowanie właściwego systemu wzmocnień, w którym nie dominują ani nadmierne pochwały, ani kary, ale istnieje rzeczowa ocena i dyskusja,

Natomiast wyrazem odpowiedniej polityki edukacyjnej będzie m. in. tworzenie podobnych (a najlepiej równych) warunków materialnych szkół, by w każdej z nich proces edukacji mógł przebiegać profesjonalnie i nowocześnie oraz tworzenie jednakowych warunków formalno - prawnych w zakresie rekrutacji uczniów do kolejnych etapów kształcenia.

Problematyka właściwego rozwoju ucznia zdolnego jest niezwykle złożona. Nie można więc rozpatrywać jej bez uwzględnienia przede wszystkim sytuacji rodzinnej, szkolnej i wieku ucznia. Nie można też jednoznacznie stwierdzić, jaka forma pracy z uczniem zdolnym jest najsłuszniejsza. Jedno jest pewne: należy dostrzegać problematykę uczniów zdolnych, zwłaszcza, że ich ilość w każdej szkole szacuje się na około 15 - 20%, a w ramach istniejących w danej placówce warunków otoczyć te grupy szczególną opieką dydaktyczno - wychowawczą.


Przypisy:
1. D. Lewis, Jak wychowywać zdolne dziecko, Warszawa 1988, s.37.
2. M. Szymański, Selekcyjne funkcjonowanie szkolnictwa a struktura społeczna, Warszawa 1996, s. 30 - 31.
 

Opracowanie: Marta Rachwał


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Oceń artukuł!



Ilość głosów:

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014