Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Edukacja ekologiczna dzieci w młodszym wieku szkolnym. Kształtowanie postaw

W czasach współczesnych środowisko człowieka ulega coraz większej degradacji.

W różny sposób, świadomie lub nieświadomie niszczymy je systematycznie. Cywilizacja techniczna - korzystając ze zdobyczy najnowszych technologii przy produkcji naturalnego bogactwa prowadzi do załamania się równowagi ekologicznej. Z jednej strony jest dobrodziejstwem dla człowieka, z drugiej powolną zagładą. Organizowanie dzikich wysypisk śmieci, awarie fabryk, tankowców, powodują wielkie niszczenia w środowisku naturalnym i często powodują wielkie katastrofy ekologiczne. Nakazem chwili staje się przeciwdziałanie tym zgubnym skutkom cywilizacji i dlatego problematyka ta powinna stać się nieodzowną częścią składową świadomości jednostkowej i społecznej. Niestety nie wystarczy wyposażenie ludzi w wiedzę o przyczynach i skutkach zagrożeń przyrody, lecz trzeba przebudować system wartości. Konieczna staje się zmiana stosunku do środowiska, na rzecz trwałego samopodtrzymującego się rozwoju, w którym nie ma zniszczenia zasobów i walorów przyrody. Władze i organizacje publiczne wyrażają nadzieję, że szkoły i system edukacji będą w stanie w tym dopomóc, ale zwykłe wprowadzenie do szkół nauczania danych faktograficznych, dotyczących ochrony środowiska, nie wystarczy, aby wpłynąć na system wartości i zachowanie młodego pokolenia. Jeżeli wiedza zdobywana jest w celu wywołania zmian w zachowaniu, to - by zwiększyć szacunek do zagadnień wiedzy o środowisku - proces edukacji musi opierać się na zasadach określonych przez środowisko. Poza tym taka wiedza powinna odnosić się bezpośrednio do życia codziennego dzieci, ukazując potrzeby środowiska w odniesieniu do ich własnych wartości, wizji świata i przekonań etycznych.

W działaniach na rzecz ochrony środowiska często zapomina się o dzieciach najmłodszych (6 - 9 lat), uważając, że są zbyt małe, by brać udział w walce o czyste otoczenie, a przecież to one będą tworzyły naszą przyszłość. Rozwijana od najmłodszych lat świadomość ekologiczna spowoduje, że ich pokolenie nie będzie bezmyślne i tylko konsumpcyjne wobec przyrody. Przecież ciężko jest uczyć dorosłych zmieniać swoje przyzwyczajenia, nawyki i wyrzekać się świadomie wszelkich wygód współczesnego świata.
W czasach, w których żyjemy - czasach rozmaitych katastrof ekologicznych dotykających również naszego najbliższego otoczenie, edukacja ekologiczna nabiera coraz to większego znaczenia. Dzięki niej zarówno dzieci jak i dorośli stają się świadomymi użytkownikami środowiska naturalnego.

Łatwiej pracować z dziećmi, gdyż one nie mają jeszcze takich przyzwyczajeń. Można skutecznie kształtować ich postawy w duchu ekologii. Zatem ich edukację należy rozpocząć od najmłodszych lat, ale w sposób mądry i odpowiedni, przede wszystkim dobierając odpowiednie formy i metody pracy. Zgodnie z reformą edukacji realizowane zagadnienia mają nauczyć przede wszystkim umiejętności, a nie wiedzy encyklopedycznej. Ważne też jest, by realizując zagadnienia z dziedziny ekologii, uczyć też wrażliwości i szacunku dla przyrody, perspektywicznego myślenia i przewidywania. Zaszczepiona i rozwijana wrażliwość przyrodnicza spowoduje, że młode pokolenie nie będzie samolubne, bezmyślne i bezwzględne wobec darów przyrody i samego człowieka. Wiadomo przecież, że prawidłowy rozwój dziecka w kontakcie z przyrodą przynosi wartości nie dające się wytworzyć w żaden inny sposób. Przy okazji uczą prawidłowych form komunikacji międzyludzkich i przezwyciężania swoich lęków i stresów. W dorosłym życiu są to ludzie pewniejsi siebie, znają swoją wartość i umieją się cenić. Same dokonują wyboru, w jakim środowisku chcą żyć i co należy zrobić, by ich marzenia się spełniały.

POJĘCIE EKOLOGII W ŚWIETLE LITERATURY.

Wyraz "ekologia" utworzono z greckiego oikos - dom i logos - słowo albo opowieść. Jest to "opowieść o domu" jakiejś żywej istoty. Dom jest przenośnią i oznacza całość otoczenia organizmu, jego środowisko żywe i nieożywione. Po grecku oikos znaczyło również "gospodarstwo" w sensie gospodarstwa wiejskiego, wszystkiego, co jest w posiadaniu gospodarza: dom, obora, stodoła, pługi i brony, konie i krowy.

Nazwę "ekologia" zaproponowano na określenie dyscypliny naukowej, która w swoim współczesnym kształcie bada wzajemne zależności między żywymi istotami, między nimi a ich zespołami, między nimi a ich środowiskiem żywym i nieożywionym.

W ostatnich latach XX wieku rozpowszechniło się używanie tego słowa w innym znaczeniu, przede wszystkim jako określenie ochrony środowiska naturalnego oraz licznych zrzeszeń, organizacji i ruchów społecznych, które taką ochronę stawiają sobie za cel działania. I stąd wzięło się pewne zamieszanie.

"Słowo" ekologia "stało się modne, stało się skutecznym chwytem reklamowym i jest używane bardzo szeroko. Nazwa" rolnictwo ekologiczne "ma jakiś sens, chociaż każde dobre rolnictwo powinno być ekologiczne w obydwu znaczeniach tego słowa. Powinno opierać się na znajomości praw" gospodarstwa przyrody "i nie powinno niszczyć naszego środowiska naturalnego." 10 Często nazwy: "ekologiczny papier", "ekologiczny proszek do prania" budzą u niektórych wątpliwości. Mają oznaczać, że dany proszek nie będzie zatruwał środowiska, że papier zrobiono z makulatury i nie ścinano dzięki temu drzew. Dla takich produktów weszła już nazwa "przyjazne środowisku", która bardzo dobrze określa, czym one są. Można spotkać nawet "biżuterię ekologiczną", co oznacza już tylko tyle, że wykonano ją z naturalnych surowców.

"Warto akcentować jednak, jak bardzo potrzebna jest dla ekologów - ekologia-nauka, tworzona przez ekologów - badaczy. Funkcjonowanie całości przyrody żywej i nieożywionej łącznie, jest złożone i bez gruntownej wiedzy nie da się przewidzieć skutków ludzkiego działania. Nawet podejmując własne działania ochroniarskie trzeba wiedzieć bardzo dużo
i dokładnie, jeśli nie chce się narobić więcej szkód niż pożytku." 10

Nigdy nie należy mylić faktów przyrodniczych, które można badać obiektywnie i naszych wyborów wartości, wyborów moralnych, które są i powinny być subiektywne. Ścisłe odróżnianie tych dwu sfer jest niezbędne, jeżeli chcemy umieć rzetelnie sformułować nasze własne stanowisko wobec problemów, które przynosi życie. W przypadku ekologii obie te sfery są splecione bliżej niż w jakiejkolwiek innej dziedzinie i dlatego tak ważna jest tu wiedza o faktach i ich skutkach, oraz świadomy wybór wartości.

Ekologia jest stosunkowo młodą i dynamicznie rozwijającą się nauką. Cały czas obserwuje się przemiany jej przedmiotu i zakresu badań. Wyodrębnioną częścią biologii stała się dopiero około roku 1900, ale największy jej rozkwit nastąpił dopiero po drugiej wojnie światowej. Jest to bowiem nauka obejmująca szeroki zakres zjawisk biologicznych związanych z organizmami, ich środowiskiem i wzajemnymi relacjami, bowiem organizm nie może istnieć bez środowiska zewnętrznego, które podtrzymuje jego byt. Termin ekologia zaproponował biolog niemiecki Ernst Haeckel w roku 1866, który później zdefiniował go jako "badanie wszystkich stosunków zwierzęcia z otaczającym je środowiskiem organicznym i nieorganicznym". Inny uczony Elton (1927) określił ekologię jako naukę o historii naturalnej. Definiowali ją w różny sposób również Andrewarth (1961), Krebs (1972), Odum (1982), Begon (1990) i inni. Jednak stosunkowo najprecyzyjniejszą definicję ekologii podaje Pianka w roku 1981 "nauka badająca zależności między organizmami i całością fizycznych i biologicznych czynników wpływających na organizmy bądź znajdujących się pod działaniem tych organizmów." 1
Jednak obecny stan przyrody jest efektem trwającej wiele milionów lat ewolucji i ulega dalszym przekształceniom. Ekologia stara się odtworzyć wszystkie relacje między organizmami dawniej a ich ówczesnym środowiskiem. One bowiem doprowadziły w końcu do utworzenia się warunków, w których żyjemy dzisiaj i które charakteryzują się stanem równowagi dynamicznej pomiędzy milionami gatunków organizmów i ich środowiskiem. "Tak więc ekologia jako nauka o gospodarce przyrody wyjaśnia mechanizmy tworzenia się i funkcjonowania w przeszłości bądź obecnie układów ekologicznych, interakcji między organizmami, procesów kształtowania się różnorodności biologicznej, ustalania się składu gatunkowego zespołów oraz ich rozmieszczenia i liczebności, a także czynniki warunkujące obieg materii i przepływ energii w geocenozach. I to jest czysto naukowy aspekt ekologii".1

Działalność człowieka doprowadziła do zakłócenia równowagi w przyrodzie i dlatego głównym przesłaniem ekologii jest określanie, jak można ją zachować bądź przywrócić opierając się na mechanizmach funkcjonowania systemów przyrodniczych na różnych poziomach ich organizacji.

Ekologia - nauka jest niezbędnie potrzebna do zrozumienia procesu ewolucji, który trwa przez ostatnie miliardy lat i ukształtował nas samych i świat, który nas otacza.

EDUKACJA EKOLOGICZNA W MŁODSZYM WIEKU SZKOLNYM.

Edukacja dzieci już od najmłodszych lat życia jest podstawowym warunkiem racjonalnego postępowania w duchu szacunku do przyrody i jej ochrony tu i teraz oraz w przyszłości, a także odpowiedniego postępowania wobec innych i siebie celem zachowania zdrowia psychicznego i fizycznego. Stąd tak wiele dokumentów regulujących nasze życie w kraju i na świecie akcentuje edukację ekologiczną dzieci, młodzieży i dorosłych. Można się tego doszukać także w Ustawie o Systemie Oświaty PP z dnia 7 września 1991 roku w Dz. U. 1991 Nr 95, która przypomina o upowszechnieniu wiedzy ekologicznej wśród dzieci i młodzieży, oraz o kształtowaniu właściwych postaw wobec problemów ochrony środowiska.

W klasach I - III w edukacji ekologicznej szczególną uwagę poświęca się ogólnym i podstawowym wiadomościom o środowisku człowieka oraz jego poznawaniu, ochronie i kształtowaniu.
Przyroda ma dla dzieci bardzo duże znaczenie:
- kontakt z przyrodą wywołuje żywe i silne uczucie, a tym samym gotowość jej poznawania oraz ochrony i kształtowania,
- różnorodność wielkości, kształtów, barw, zapachów, stanów i innych cech obiektów przyrodniczych oraz ich dynamika - to wielkość czynników wpływających na rozwijanie zmysłów i czynności psychofizycznych dziecka oraz kształtowanie pojęć stanowiących wiedzę ucznia,
- szczególne znaczenie dla rozwoju pamięci, myślenia i zdolności dzieci mają dobrze zorganizowane obserwacje obiektów i zjawisk przyrodniczych,
- estetyczne uczucia dzieci, które są wywoływane i kształtowane pod wpływem piękna i dynamiki przyrody, motywują do podejmowania działalności praktycznej związanej z jej ochroną.

Tak więc edukacja ekologiczna - to konkretne działanie w środowisku i dla środowiska. To stwarzanie dzieciom takich sytuacji, aby samodzielnie dochodziły do określonych prawd i zasad, aby same umiały perspektywicznie myśleć. Są one bowiem bacznymi obserwatorami tego wszystkiego, co się w koło nich dzieje. Trzeba im dać tylko szansę, a wyrośnie z nich pokolenie, które umiejętnie będzie korzystało z darów Ziemi i rozwijającej się cywilizacji.

CELE EDUKACJI EKOLOGICZNEJ.

Edukacja dzieci z zakresu ochrony i kształtowania środowiska człowieka to świadomie zamierzona (celowa, planowana, systematyczna i stopniowa) działalność nauczyciela względem dzieci i przy ich aktywnym udziale. "Zasadniczym celem edukacji jest:
- poznawanie motywów i sposobów ochrony i kształtowania środowiska,
- kształtowanie umiejętności dostrzegania zjawisk w ekosystemach, przewidywania i oceny pewnych następstw obserwowanych zjawisk przyrodniczych i czynów człowieka,
- kształtowanie emocjonalnego stosunku do określonych zjawisk i obiektów
w środowisku człowieka,
- formowanie i umacnianie pozytywnych przekonań i postaw wobec określonych zjawisk i obiektów przyrodniczych środowiska człowieka, a także w stosunku do obiektów i całości tego środowiska".7

Edukacja dzieci z zakresu ochrony i kształtowania środowiska człowieka powinna więc stanowić składową część działalności dydaktyczno - wychowawczej i wychowawczo - opiekuńczej nauczyciela i rodziców, a także powinna inspirować ich do samoedukacji. W czasach współczesnego kryzysu ekologicznego, leży bowiem w samym człowieku, dlatego najcenniejszymi wartościami, jakie w nim należy rozwijać i kształtować te pozytywne wobec środowiska postawy poznawcze, emocjonalne i działaniowe. Dlatego w celu kształtowania i przekształcania postaw należy oddziaływać na człowieka odpowiednimi bodźcami. Mogą to być naturalne składniki środowiska lub ich modele, czyli środki dydaktyczne.

"W edukacji środowiskowej dzieci szczególną uwagę należy zwrócić na:
- wrażliwość na środowisko przyrodnicze, szacunek wobec niego i racjonalne
korzystanie z niego,
- dążność do kontaktu z nieskażonym środowiskiem przyrodniczym,
- poczucie odpowiedzialności za stan oraz pomnożenie zasobów pożądanego środowiska przyrodniczego".5

W zakresie rozwijania wrażliwości wobec przyrody należy zwrócić uwagę na:
- wiedzę dzieci z zakresu budowy, trybu i warunków życia roślin i zwierząt, zjawisk przyrody nieożywionej, a także źródła tej wiedzy,
- umiejętności spostrzegania i oceny przez dzieci piękna obiektów i zjawisk przyrodniczych (kształt, ruch, kolor, faktura, kompozycja, dźwięk itp.)
- umiejętność spostrzegania i przekazywania przez dzieci nabytych wiadomości i wyrażania uczuć w różnych formach ekspresji (językowej, graficznej, ruchowej itp.)
- zdolność oceny przez dzieci niewłaściwego zachowania się innych wobec przyrody
(okrucieństwo, animozje, przesądy itp.) i reagowanie na nie.

Bogusława Bogucka w swoim programie "Edukacja ekologiczna w kl. I - III" zatwierdzonym i zapisanym pod nr DKW 4014 - 114/00, wyróżnia bardziej szczegółowe cele edukacyjne kształcenia i wychowania ekologicznego. Podkreśla skuteczne i efektywne kształtowanie postaw dzieci zgodne z etyką ekologiczną przez:
- rozbudzanie potrzeby kontaktu z przyrodą,
- wyrabianie szacunku dla przyrody i jej piękna,
- wpajanie silnego związku ze środowiskiem,
- uczestnictwo w działaniach mających na celu ochronę i zapobieganie dewastacji środowiska,
- rozwijanie poczucia sprawiedliwości i potrzeby szybkiej reakcji na problemy ekologiczne,
- zachęcanie do aktywnej obecności we własnym środowisku,
- naukę ekologicznego życia we własnym domu,
- umiejętności działania w różnych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych,
- poczucie przynależności do społeczności szkolnej, środowiska lokalnego, regionu, kraju,
- umiejętności nawiązywania i utrzymywania poprawnych kontaktów z innymi dziećmi, dorosłymi, osobami niepełnosprawnymi, przedstawicielami innej narodowości,
- umiejętności służące zdobywaniu wiedzy (czytania, pisania, rachowania),
- umiejętności samodzielnego wyszukiwania informacji na podany temat z różnych źródeł (czasopisma, encyklopedie, słowniki) oraz umiejętne wykorzystywanie ich,
- naukę poczucia własnej wartości i własnych możliwości,
- naukę wyciągania własnych wniosków, perspektywicznego myślenia i przewidywania skutków określonej działalności człowieka,
- uzmysłowienie uczniom, że troska o przyrodę jest troską o nas samych i nasze spokojne życie.

TREŚCI EDUKACJI EKOLOGICZNEJ I FORMY REALIZACJI.

Treści edukacji ekologicznej w klasach I - III etapu szkoły podstawowej mogą być realizowane w ramach nauczania zintegrowanego oraz dodatkowo na zajęciach pozalekcyjnych. Najlepiej, jeśli są ułożone spiralnie, tz. że te same treści będą się powtarzać kilkakrotnie w kolejnych klasach. To umożliwia dzieciom poszerzanie i pogłębianie wiadomości i umiejętności zgodnie ze wzrastającymi możliwościami intelektualno - percepcyjnymi. Zagadnienia powinny łączyć teorię z praktyką i dotyczyć podwórka, szkoły, własnego domu, okolicy, czyli najbliższego środowiska, oraz łączyć w sobie treści z języka polskiego, matematyki, plastyki, techniki, muzyki i wychowania fizycznego. Kształtować należy nie tylko środowisko, ale również integrować życie rodzinne, pokazywać jak atrakcyjnie spędzić wolny czas, a także uczyć poczucia własnej wartości i własnych możliwości. Dzieci bowiem przez swą działalność wpływają na świadomość rówieśników, rodziców, sąsiadów.

Po to, by edukacja była skuteczna, oprócz w/w zasad doboru wartości, powinny być jeszcze odpowiednio dobrane formy i metody dydaktyczne.
Pojęcie "forma edukacji" w polskiej edukacji ma wiele znaczeń i w przypadku edukacji ekologicznej jest to cała organizacyjna strona nauczania i uczenia się oraz wychowania i samowychowania się, a więc określone czynności dzieci i nauczyciela.

Do ogólnych form edukacji środowiskowej dzieci w młodszym wieku szkolnym zalicza się:
* wycieczki i spacery do określonych ekosystemów, ogrodów (zoologicznych, działkowych, przydomowych), do instytucji, zakładów pracy, wodociągów, nad rzeki, do parków narodowych i rezerwatów, palmiarni, muzeów przyrodniczych, obiektów pojedynczych itp.;
* prace praktyczne na rzecz ochrony, kształtowania i ulepszania środowiska, jak:
- porządkowanie terenu,
- pielęgnowanie upraw - drzew, krzewów, zieleńców, trawników, kwietników, doniczkowych roślin ozdobnych itp.,
- opieka nad drzewami, krzewami, zieleńcami, ptakami, ssakami, pomnikami przyrody, roślinami stanowiącymi tzw. spiżarnie karmy dla zwierząt, urządzeniami zapewniającymi ochronę środowiska oraz oszczędne użytkowanie zasobów przyrodniczych, a także nad miejscami pamięci narodowej,
- oszczędzanie zasobów materialnych - wody, artykułów spożywczych (np. chleba), papieru (np. książek), a także zbieranie makulatury, owoców leśnych, ziół, grzybów itp. na własne potrzeby, zbieranie kłosów w czasie żniw i inne,
- uprawę roślin i chów zwierząt, np. uprawę roślin ozdobnych doniczkowych w domu i na balkonie, uprawę roślin w ogrodzie przydomowym, szkolnym itp.,
- rejestrowanie przyrody za pomocą aparatu fotograficznego, ołówka i kartki papieru, magnetofonu, modelowania z gliny, plasteliny itp.,
- wykonywanie na własne potrzeby środków dydaktycznych, jak kolekcji, modeli, rysunków, gier, kart, albumów itp.,
- budowanie urządzeń użytkowych, jak karmniki, pojemniki, budki lęgowe itp.,
* uczestniczenie w pracach koła LOP i Straży Ochrony Przyrody oraz w konkursach i pracach społecznie użytecznych;
* udział w propagowaniu idei ochrony środowiska człowieka przez:
- rozprowadzanie wśród rodziców i swoich najbliższych afiszy, plakatów, ulotek, kart,
- organizowanie wystaw tematycznych, czasopism, książek, planów, modeli,
- prowadzenie kącika ochrony środowiska dla rodziców na terenie szkoły,
- uczestnictwo w uroczystościach, ogniskach, pochodach propagujących cele, treści i zasady ochrony i kształtowania środowiska,
- prowadzenie biblioteczki przyrodniczej dla siebie i dla rodziców,
- zbieranie wierszy, ilustracji, piosenek, zabaw o treści ochrony środowiska,
- prowadzenie rozmów z rodzicami i wybranymi osobami na temat zasad ochrony środowiska;
* odbiór audycji radiowych, telewizyjnych, przeglądanie czasopism i albumów oraz innych źródeł wiedzy o stanie i pięknie środowiska przyrodniczego oraz o jego ochronie i kształtowaniu;
* udział w tzw. akcjach ochrony środowiska.

WPŁYW EDUKACJI EKOLOGICZNEJ NA POSTAWY UCZNIÓW.

Wszyscy doskonale wiemy o tym, że postawy ludzkie można kształtować, lecz nie ma jednoznacznej odpowiedzi, w jaki sposób to robić. Istnieją bowiem różne teorie dotyczące mechanizmów powstawania i przekształcania ludzkich postaw. "Jeżeli jednak wiadomo, że głównymi ich składnikami są elementy poznawcze, emocjonalne i motywacyjno-działaniowe, to można założyć, iż w celu kształtowania i przekształcania ludzkich postaw należy oddziaływać na jednostkę ludzką odpowiednimi bodźcami. Mogą nimi być naturalne składniki środowiska".

W edukacji dzieci w młodszym wieku szkolnym szczególną uwagę należy zwrócić na takie postawy jak:
- wrażliwość na środowisko przyrodnicze, szacunek do niego, racjonalne korzystanie z niego,
- dążność do kontaktu z nieskażonym środowiskiem przyrodniczym,
- odpowiedzialność za środowisko życia swojego i innych,
- poczucie odpowiedzialności za stan zasobów środowiska przyrodniczego.

W wyniku obserwacji i badań jakie przeprowadziłam wśród uczniów młodszych klas i ich rodziców oraz rozmów z nauczycielami prowadzącymi podobne zajęcia, mogę stwierdzić, że realizowane treści ekologiczne mają wpływ na postawę dzieci w stosunku do otaczającego środowiska. Przyczyniają się do pozytywnych zmian w ich myśleniu i działaniu. Dzieci
w tym momencie stają się partnerami dorosłych w walce o ochronę przyrody. Są zafascynowane nowymi treściami i wiadomościami, o których słyszą i dowiadują się z mediów. Zaczynają myśleć perspektywicznie o przyszłości natury, potrafią przewidywać skutki swojej działalności i uczą tego innych. Szczególnie dobrze pilnują i wymagają, by najbliższe otoczenie zachowywało się tak samo lub podobnie do nich. Wpływają na ich świadomość ekologiczną, przez co umacnia się poczucie odpowiedzialności za dobro przyrody. Potrafią w sposób grzeczny i kulturalny zwrócić uwagę kolegom i dorosłym, gdy śmiecą, niszczą zieleń itp. Aktywnie uczestniczą we wszystkich działaniach ekologicznych i mobilizują do nich innych. Swoją postawą skłaniają innych do pozytywnych oddziaływań na rzecz ochrony środowiska. Uczestnictwo uczniów w działaniach na rzecz swojego środowiska sprzyja kształtowaniu postaw twórczych i prospołecznych i wdraża dzieci od najmłodszych lat do aktywnego ratowania naturalnej przyrody. To pozwala na wyrobienie prawidłowych nawyków, które będą procentować w dorosłym życiu. Zauważa się również duże zaangażowanie rodziców w sprawy edukacji ekologicznej, wielu z nich przyjmuje postawy swoich dzieci działając swym postępowaniem na korzyść środowiska. Dzieci małymi, ale skutecznymi krokami wprowadzają ekologiczny tryb życia w domu i najbliższym otoczeniu. Usiłują stworzyć sobie i swoim bliskim higieniczne warunki życia i działalności, tj. zabawy, uczenia się, pracy i wypoczynku. Tylko w niewielkim stopniu obserwuje się bierność rodziców wobec spraw ekologii.

Obserwacje ostatnich lat wskazują na wiele zaniedbań w naturalnym środowisku człowieka. Przyczyna jest bardzo prosta: wieloletni brak edukacji i wychowania ekologicznego. Każdy z nas jest odpowiedzialny za wychowanie młodszych pokoleń, a zwłaszcza nauczyciele, którzy prezentują w tym względzie wiele doświadczeń. To szkołaz założenia ma przygotowywać młode pokolenie do życia w społeczeństwie, grupie, na Ziemi, a także nauczyć dbałości o swoje zdrowie itp. Można więc powiedzieć jednym słowem, że w zależnościach wychowawczych dużo jest ekologii. Ale przyglądając się formom i treściom nauczania, a zwłaszcza podręcznikom szkolnym i programom nauczania, przekonamy się, że uczeń korzystając z tak podanej wiedzy nie będzie przygotowany i przekonany do tego, by dbać o własne zdrowie i nie niszczyć środowiska. Niestety prawdą jest bardzo mało treści związanych z ekologią, zdrowym żywieniem, rolnictwem ekologicznym, recyclingiem, oszczędzaniem energii, wody itd. Informacje, które są podawane, to slogany typu: "dzień bez papierosa", "dokarmianie ptaków zimą", pojęcia, formułki, definicje. Mały człowiek, którego nauczymy formułek, będzie mógł je "wyśpiewać", ale czy on z tego powodu wykona jakiekolwiek działanie na rzecz środowiska, albo zmieni swoje myśli? Jednak w małym stopniu, ale pocieszający jest fakt, że mimo wszystko obserwuje się w Polsce zdecydowanyi rosnący postęp w dziedzinie ekologii, w tym edukacji ekologicznej. Więcej jest emitowanych programów ekologicznych, co sprzyja pracy nauczycieli i może być dla nich bodźcem. Dzieci w przeciwieństwie do dorosłych nie ponoszą winy za stan środowiska, ale na nich spadają konsekwencje działań dorosłych. To tylko one są w stanie "uratować świat" - także świat dorosłych, ale ich wychowanie zależy od rodziców, nauczycieli. To oni mają największy wpływ na zmianę postaw. Dzieci w odniesieniu do spraw poszanowania środowiska naturalnego. Dlatego wszelkie podejmowane działania na rzecz przyrody, Ziemi zasługują na pełny szacunek i uznanie, nawet wtedy, jeśli ktoś nie zgadza się z czyimś poglądem i nie podoba mu się forma działań. Nieuczciwie jest narzekać, krytykować osobę, która dba o nasz wspólny dom, gdy ja sam nic dla niego nie zrobiłem, albo wręcz szkodzę. Dzieci będą nas naśladować, będą starały się zrozumieć, dociec przyczyn i na pewno zechcą naprawić świat. One stanowią przecież przyszłość i to one będą musiały żyć w warunkach, jakie my im teraz zapewnimy.

Bibliografia.

1. Banaszak J., Wiśniewski H - Podstawy ekologii. Wydawnictwo Adam Marszałek,
Toruń 2004.
2. Bogucka B. - Edukacja ekologiczna w klasach I - III, Wydawnictwo Nauczycielskie, Jelenia óra 2001.
3. Cichy D.- Szkoła ekologiczna podstawą kształcenia dla ekorozwoju, Stowarzyszenie "Zdrowy człowiek", Warszawa 1993.
4. Frątczakowie E.J.- Edukacja ekologiczna uczniów klas I - III. Turex, Pabianice 1993.
5. Frątczakowie E.J.- Ochrona i kształtowanie środowiska w edukacji dzieci przedszkolnych. LOP, Warszawa 1987.
6. Gajewski K.,Mendeluk Z. - Leksykon. Ekologia i ochrona środowiska. Regionalny Ośrodek Edukacji Ekologicznej. Kraków 1996.
7. Jankowski Cz. - Cele wychowania określające stosunek dzieci 6 - 9 letnich wobec przyrody, zdrowia i rekreacji w "Życie szkoły" (1978), nr 6.
8. Morsztyn D. - Edukacja ekologiczna w szkole. ZUE. Suwałki 1995.
9. Stefanowicz T. - Wstęp do ekologii i podstaw ochrony środowiska. Politechnika Poznańska. Poznań 1996.
10. Umiński T. - Ekologia Środowisko Przyroda. W S i P. Warszawa 1999.

 

Opracowanie: mgr Mariola Halat


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 3.5



Ilość głosów: 4

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014