Przysłowia znamy i używamy - propozycja konkursu dla uczniów klas III i VI szkoły podstawowej

W poszukiwaniu nowego, interesującego tematu konkursu szkolnego natknęłam się na pewien samodzielnie wykonany kalendarz uczniów klasy trzeciej, pełen aforyzmów, powiedzeń i sentencji. Praca ta zainspirowała mnie do opracowania i zorganizowania konkursu znajomości przysłów.

O tym, jak wszyscy jesteśmy przesiąknięci porzekadłami ludowymi nawet nie zdajemy sobie sprawy. Spotykamy je w bajkach i wierszach, słyszymy w piosenkach, znajdujemy w podręcznikach, ale przede wszystkim funkcjonują one w języku potocznym. Odgrywają w naszym życiu rolę szczególną - są dla nas drogowskazami porządkującymi rzeczywistość, pozwalają lepiej zrozumieć siebie i innych, odkrywają proste prawdy życiowe.

Zaproponowany konkurs odwołuje się do posiadanej wiedzy dzieci. Jego celem jest zwrócenie uwagi na obecność przysłów w naszym życiu, rozbudzenie zainteresowania nimi, wskazanie możliwości oraz źródeł ich poznania. Uczniowie przygotowując się do zmagań konkursowych wertowali biblioteczne słowniki, spisywali przysłowia znane domownikom czy też sporządzali komputerowe wydruki sentencji znalezionych w Internecie.

Adresatami konkursu są uczniowie kończący dwa etapy kształcenia. Test przygotowany dla etapu nauczania zintegrowanego, choć zbudowany na podobnych zasadach, uwzględnia tylko najbardziej znane powiedzenia. Dla uczniów kończących szkołę podstawową poprzeczkę podniesiono znacznie wyżej. Mimo to wyniki w tej grupie były zaskakująco dobre. Rekordziści potrafili podać w pytaniu otwartym kilkadziesiąt przykładów przysłów, nie powtarzając żadnego z występujących w teście.

Sądzę, że idea popularyzowania znajomości przysłów wśród dzieci i młodzieży przyniesie dobre rezultaty zarówno wychowawcze, jak i poznawcze, dlatego warta jest rozpowszechnienia.

Odpowiedzi - test dla klasy III
Zad.1 dnia, Tomku, czas, głowy, dymu, fortuna, głosu, chleb, śmiechu, głową, kowalem, pracy, kij, szewc
Zad.2 E, D, I, G, H, J, B, A, K, F, C
Zad.3 z czyjegoś wypadku, ten się czubi, tam nie ma co jeść, brzegi rwie, nic trudnego, dobrze kończy, ponieśli i wilka, tak Bóg Kubie, sam w nie wpada, to po diable, temu Pan Bóg daje, co tobie niemiłe, to niezdrowo, ten się w piekle poniewiera, to z serca

Odpowiedzi - test dla klasy VI
Zad.1 apetyt, przybytku, cnota, brzytwy, cel, chlebem, nieszczęścia, czas, nauczycielką, pośpiech, rydz, syty, zwierciadłem, koniec, kocioł, strach, Polak, góry, szata, diabli
Zad.2 F, M, H, L, I, B, N, Ł, C, E, G, A, D, J, K
Zad.3 jabłko od jabłoni, takim się staje, na błędach, w domu najlepiej, niezgoda rujnuje, oka nie wykole, nie pisze się w rejestr, twierdzą, dopóki się ucho nie urwie, to będzie, od miecza ginie, prowadzą do Rzymu, Bóg w dom, nie ginie, nie hańbi, kto się śmieje ostatni

Bibliografia:
1. Kłosińska K.: Słownik przysłów czyli przysłownik: pochodzenie, znaczenie, zastosowanie, Warszawa 2004
2. Krzyżanowski J.: Nowa księga przysłów polskich, Warszawa 1969
3. Piątkowska R.: Z przysłowiami za pan brat, Warszawa 2005

Konkurs znajomości przysłów Przysłowia znamy i używamy dla klas III

1. W poniższych przysłowiach uzupełnij brakujący wyraz:

Nie chwal............... przed zachodem słońca.
Wolnoć................. w swoim domku.
............. leczy rany.
Co dwie............. to nie jedna.
Nie ma.............. bez ognia.
.................. kołem się toczy.
Dzieci i ryby............... nie mają.
Głodnemu zawsze................ na myśli.
Poznać głupiego po................. jego.
..................muru nie przebijesz.
Każdy jest................ swego losu.
Bez................. nie ma kołaczy.
Każdy............... ma dwa końce.
................ bez butów chodzi.


2. Połącz pasujące do siebie części przysłów wstawiając w nawias odpowiednią literę:

3. Dokończ podane przysłowia:

Nie śmiej się dziadku.........................................................
Kto się lubi.....................................................................
Gdzie kucharek sześć.........................................................
Cicha woda..................................................................
Dla chcącego..................................................................
Wszystko dobre co się.........................................................
Nosił wilk razy kilka.........................................................

Jak Kuba Bogu...............................................................
Kto pod kim dołki kopie......................................................
Co nagle to.....................................................................
Kto rano wstaje...............................................................
Nie czyń drugiemu............................................................
Co za dużo.....................................................................
Kto daje i odbiera............................................................
Co z oczu.....................................................................

4. Podaj znane ci przysłowia o miesiącach:

...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................

Konkurs znajomości przysłów Przysłowia znamy i używamy dla klas VI

1. W poniższych przysłowiach uzupełnij brakujący wyraz:

......................... rośnie w miarę jedzenia.
Od...................... głowa nie boli.
Prawdziwa.................. krytyk się nie boi.
Tonący....................... się chwyta.
.................. uświęca środki.
Nie samym..................... człowiek żyje.
....................... chodzą parami.
.................. to pieniądz.
Historia jest........................... życia.
........................ jest złym doradcą.
Lepszy...................... niż nic.
.................. głodnego nie zrozumie.
Oczy są............................ duszy.
..................... wieńczy dzieło.
Przyganiał........................ garnkowi.
....................... ma wielkie oczy.
Mądry................. po szkodzie.
Wiara..................... przenosi.
Nie.......................... zdobi człowieka.
Złego................... nie biorą.


2. Połącz pasujące ze sobą części przysłów wstawiając w nawiasie odpowiednią literę:

3. Dokończ poniższe przysłowia:

Niedaleko pada.....................................................................
Z kim kto przestaje..................................................................
Człowiek uczy się...................................................................
Wszędzie dobrze, ale.................................................................
Zgoda buduje,.........................................................................
Kruk krukowi.......................................................................
Co było, a nie jest..................................................................
Mój dom jest moją..................................................................
Dopóty dzban wodę nosi.........................................................
Co ma być,........................................................................
Kto mieczem wojuje...............................................................
Wszystkie drogi.....................................................................
Gość w dom,........................................................................
W przyrodzie nic..................................................................
Żadna praca........................................................................
Ten się śmieje.....................................................................

4. Podaj znane ci przysłowia nie występujące w tym teście:

...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................
...................................................................

 

Opracowanie: Judyta Stefanik-Heinrich