Awans Informacje Forum Dla nauczyciela Dla ucznia Korepetycje Sklep
  [ Zaloguj się ]   [ Załóż konto ]
  Najczęściej szukane
Konspekty
Programy nauczania
Plany rozwoju zawodowego
Scenariusze
Sprawdziany i testy
  Reklama
  Media
Przegląd Prasy
Patronat
Medialny
Po godzinach
  Slowka.pl
Słówka na email
Język angielski
Język niemiecki
Język francuski
Język włoski
Język hiszpański
Język norweski
Język japoński
Język rosyjski
Gramatyka
Rozmówki

Pojęcie - opisu - w wybranych programach nauczania języka polskiego w klasie IV szkoły podstawowej

CZĘŚĆ I OGÓLNOTEORETYCZNA

Uczeń podczas edukacji polonistycznej w klasach IV-VI szkoły podstawowej w sferze poznawczej zobowiązany jest do zrozumienia otaczająego świata poprzez:
- poprawne mówienie, słuchanie i czytanie,
- umiejętny odbiór różnych tekstów kulturalnych.
- zrozumienie podstawowych zasad funkcjonowania języka.
- obserwowanie rzeczy, zjawisk i ludzi oraz poszerzanie o nich wiedzy.
- poznawanie rzeczywistości.
- poszukiwanie różnych dróg rozwiązywania problemów polonistycznych.
- rozwijanie wiedzy z języka polskiego

Spośród wielu zagadnień kształcenia form wypowiedzi, które uczeń poznaje, przyswaja i umiejętnie stosuje w nauce języka polskiego do niniejszej pracy wybrałam OPIS.

Wg Małego słownika języka polskiego opis jest to, charakterystyka czego, opisanie, relacja: opis dokładny, zwięzły, malowniczy, poetycki, opis techniczny maszyny. (red. E. Sobol 1996).

Natomiast Szkolny słownik wiedzy o literaturze podaje: Opis - 1. Obok opowiadania jedna z dwóch podstawowych form wypowiedzi narracyjnej. Przedstawia elementy niezdarzeniowe świata przedstawionego, np. miejsca, w których rozgrywa się akcja utworu epickiego, czy wygląd działających postaci (...) 2. W liryce jest jednym z elementów monologu lirycznego. (red. R. Cudak i M. Pytasz 2000).

Z kolei Słownik terminów literackich przytacza następujqcą definicję opisu "Opis. Jedna z form podawczych w utworze literackim. Strukturalne powiązanie motywów statycznych. Opis ma zwykle wyróżniony temat (przedmiot); charakteryzuje go jednoczasowość, a motywy wiążą się na zasadzie przestrzennej (kolejne części przedrniotu) albo logicznej (omówienie cech ogólnych, szczegółów, uwzgędnienie różnych punktów widzenia itp." (S. Sierotwiński 1986).

W literaturze metodycznej np. ABC języka polskiego znajduje się następująca definicja opisu:

Opis. Szkolna forma wypowiedzi (...), mająca kilka odmian, znacznie różnicych się między sobą ze względu na przedmiot i funkcjç opisu (...). (M. Nagajowa 1990). Poza tym książka zawiera:
- odmiany opisu ze względu na przedmiot opisywania,
- funkcjg dydaktyczną opisu,
- cechy opisów,
- ćwiczenia związane z układaniem opisów,
- przykłady uczniowskich opisów, np.:
1. Opis wyglądu postaci.
2. Opis przedmiotu.
3. Opis sytuacji.
4. Opis przeżyć wewnętrznych (uczucia postaci Iiterackiej).
W następnym poradniku dla nauczyciela pt. Kształcenie językowe w klasach 4-8 znajduje się obszerna definicja, z której dowiadujemy się m.in., że: Najczęściej wyróżnia się następujące szkolne opisy: opis przedmiotu, zjawiska, krajobrazu, postaci, sytuacji (...)

Większość autorów zgodnie stwierdza, że opis jest jedną z trudniejszych form wypowiedzi. (...) Opis przeżyć wewnętrznych może stać się podstawą charakterystyki postaci (E. Polański, K. Orłowa, 1983) Następne fragmenty zagadnienia dotyczą:
1. Sprawności językowej uczniów w zakresie opisu.
2. Przykłady opisów uczniowskich:
- Opis postaci - wyglądu zewnętrznego,
- Opis sytuacji,
- Opis widoków (krajobrazu),
- Opis pory roku (np. zimy).
Następnie autorki podają propozycje metodyczne.

CZĘŚĆ II. WYBRANE ZAGADNIENIE UJĘTE W DWÓCH PROGRAMACH NAUCZANIA JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE IV

W niniejszej pracy zajęłam się zagadnieniem opisu ujętym w dwóch programach nauczania z Wydawnictwa Arka z Poznania i Gdańskiego Wydawnictwa Oświatowego.

Na początku chciałabym krótko scharkteryzować całe komplety książek wybranych wydawnictw. Wydawnictwo Arka z Poznania (1999) proponuje następujący komplet książek do nauczania języka polskiego dla klasy czwartej:
1. Dwa programy nauczania języka polskiego w klasach 4-6 szkoly podstawowej pierwszy autorstwa D. Chwastek i K. Bogdan oraz drugi program autorstwa M. Kasprzyk i A. Zalewskiej.
2. Poradnik dla nauczyciela: Język polski - Jak oglądać świat wklasie 4 -praca zbiorowa pod redakcją D. Chwastek i E. Nowosielskiej.
3. Podręcznik do kształcenia literackiego: Język polski - Oglądam świat 4 - K. Grajewskiej i E. Wower.
4. Podręcznik do kształcenia literackiego (ćwiczenia) - Język polski- Oglądam świat 4 - K. Grajewskiej i E. Wower.
5. Zeszyt ucznia: Język polski - Oglądam świat 4 - K. Grajewskiej i E. Wower.

Natomiast Gdańskie Wydawnictwo Qświatowe (2001) proponuje następujący komplet podręczników do nauki języka polskiego w klasie czwartej: Między
1. Program nauczania języka polskiego dla drugiego etapu edukacyjnego (klasy 4 - 6 szkoły podstawowej) -nami - A. Łuczak i A. Murdzek.
2. Książka dla nauczyciela - Między nami - A. Łuczak i A. Murdzek.
3. Podręcznik dla klasy czwartej szkoły podstawowej - Język polski. Między nami - A. Łuczak i A. Murdzek.
4. Zeszyt ćwiczeń - Między nami - A. Łuczak i A. Murdzek.

Analizując dalej dwa wybrane programy nauczania przytoczę fragmenty dotyczące zagadnienia opisu w klasie czwartej. Program pt. Oglądam świat, autorstwa D. Chwastek i K. Bogdan zawiera dwupoziomowe wymagania programowe zbudowane wg siatki pojęć z podziałem na klasy czwartą, piątą i szóstą.

Klasa czwarta - wymagania podstawowe:
- uczeń ustnie i pisemnie opisuje wygląd przedmiotów, uwzględniając wyrazy
(głównie przymiotniki) określające cechy: wielkość, kształt, barwę, ogólne wrażenie.

Wymagania ponadpodstawowe:
- uczeń odróżnia opis od opowiadania.

Klasa piąta - wymagania podstawowe:
- uczeń ustnie i pisemnie opisuje wygląd zewnętrzny postaci rzeczywistej i literackiej, uwzględniając wyrazy określając cechy przestrzenne między elementami opisu, dostrzega rolę wyrazów określająych w uszczegółowianiu i uplastycznianiu opisów.

Wymagania ponadpodstawowe:
- uczeń zestawia cechy przeciwstawne, tworząc opisy kontrastowe w określaniu cech przeciwstawnych wykorzystuje przymiotniki i przysłówki zaprzeczone

Klasa szósta - wymagania podstawowe:
- uczeń ustnie i pisemnie opisuje wygląd krajobrazu lub dzieła sztuki wg wspólnie ustalonego planu, (poprzedzonego obserwacją i ćwiczeniami analitycznymi).

Wymagania ponadpodstawowe:
- uczeń rozróżnia opis rzeczowy i artystyczny.

Program zawiera także założone osiągnięcia ucznia po klasie szóstej
poziom wymagań podstawowych i ponadpodstawowych.
W zakresie wymagań podstawowych uczeń po zakończeniu klasy szóstej zna cechy form wypowiedzi i wykonuje w różnych prostych formach opis.

Z kolei program pt Między nami - A. Łuczak i A. Murdzek zawiera również materiał nauczania podzielony na klasy czwartą, piątą i szóstą, a podział na wymagania podstawowe i ponadpodstawowe zawarty jest tylko dla uczniów po zakończeniu klasy szóstej. Zagadnienie opisu uczeń powinien realizować następująco:
w klasie czwartej - uczeń opisuje konkretny przedmiot, miejsce, krajobraz, postać rzeczywistą i literacką, zwierzę, reprodukcję z zastosowaniem odpowiedniego słownictwa,
w klasie piątej - uczeń postępuje jak w klasie czwartej oraz próbuje redagować opis wybranego dzieła plastycznego,
w klasie szóstej - uczeń postępuje jak w klasach poprzednich oraz samodzielnie redaguje opis dzieła plastycznego.

Program zawiera także, jak już wspomniałam, wymagania na poziomie podstawowym i ponadpodstawowym, ale dla uczniów po zakończeniu drugiego etapu kształcenia (po zakończeniu klasy szóstej). W zakresie opisu po drugim etapie kształcenia jest sformułowana następująca treść:
na poziomie podstawowym - uczeń wypowiada się pisemnie i ustnie zna różne tematy, posługując się poznanymi formami wypowiedzi,
na poziomie ponadpodstawowym - uczeń wykorzystuje poznane formy wypowiedzi ustnej i pisemnej w odpowiednich sytuacjach oficjalnych i nieoficjalnych.

Próbując podjąć próbę porównania dwóch programów ze względu na wybrane zagadnienie, uważam, że program Wydawnictwa Arka jest bardziej "czytelny". Nauczyciel może w szybki sposób zapoznać się z danym zagadnieniem i dowiedzieć się, jak jest ono realizowane w poszczególnych klasach i jakie są poziomy wymagań dla każdej klasy.

Z kolei porównując poradniki dla nauczyciela stwierdzam, że więcej treści merytorycznych i metodycznych znajduje się w pozycji Wydawnictwa Arka niż w egzemplarzu Gdańskiego Wydawnictwa Oświatowego. Mianowicie w pierwszym wymienionym poradniku więcej jest propozycji projektów lekcji oraz teksty do badania czytania i słowniczek terminów literackich.

Nawiązujac do zagadnienia zwiazanego z opisem to jego realizacja w podręczniku do kształcenia językowego Oglądam świat przebiega następująco: uczeń przygotowuje się do opisu, wykonuje wiele ćwiczeń z użyciem przymiotników. Ćwiczenia zaczynają się od opisu przedmiotu poprzez opis grzybów, ptaków do opisu postaci ludzkiej. Natomiast w zeszycie ćwiczeń Między nami zagadnienie to jest bardzo rozwinięte. Są tutaj następujące ćwiczenie:
1. Jak opisać?
2. Można opisać inaczej.
3. Jak opisać pomieszczenie?
4. Jak opisać jesień?
5. Jak opisać swój dzień?

Są też ćwiczenia dotyczące opisu króla i królowej. czarnego charakteru w baśni, magicznego przedmiotu, miejsca wydarzeń.

Podsumowując analizę wybranego zagadnienia - opisu - realizowanego na
lekcjach języka polskiego w klasie czwartej na podstawie dwóch programów książek i podręczników z Wydawnictwa Arka i Gdańskiego Wydawnictwa Oświatowego stwierdzam, że obie pozycje wydawnicze spełniają założenia programowe dotyczące zdobycia przez ucznia umiejętności prawidłowego formułowania opisu.
 

Opracowanie: BOGUMIŁA PUŁACZEWSKA - nauczyciel mianowany
Szkoła Podstawowa w Wierzchosławicach


 
  Barometr
1 2 3 4 5 6  
Średnia ocena: 3.47



Ilość głosów: 30

Szukaj autora i tytuł
Ostatnio dodane materiały
Najczęściej zadawane pytania
Zasady publikacji 
Zobacz jak wygląda zaświadczenie o publikacji Twoich materiałów
  Twoje konto
Zaloguj się
Załóż konto
Zapomniałem hasła
  Forum
Nauczyciel - awans zawodowy
Matura
Korepetycje
Ogłoszenia - kupię, sprzedam, oddam

O Profesorze - Napisz do Nas - Reklama - Polityka prywatności - Najczęściej zadawane pytania - Zgłoś błąd

2000-2014